250501 Raadsinformatiebrief Oostrand verslaglegging bijeenkomsten en vervolg

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum

: 1 mei 2025

Onderwerp

: Oostrand inwonersbijeenkomsten in Stompetoren en Oudorp en het vervolg

Van

: Anjo van de Ven - Wethouder

Geachte leden van de raad, Graag wil ik u informeren over twee bijeenkomsten voor inwoners over de Oostrand en over het vervolg. Aanleiding De gemeenteraad heeft op 18 december 2023 besloten om kennis te nemen van het besluit van burgemeester en wethouders van 17 oktober 2023 om het voorkeursrecht te vestigen op agrarische gronden in de Oostrand ten behoeve van wonen, werken en recreatie. Ook heeft de raad toen besloten om een meningspeiling te laten houden onder alle inwoners van de voormalige gemeente Schermer en een deel van Oudorp. Eerst is een digitale enquête uitgevoerd. Ruim 4.400 uitnodigingen om aan de enquête mee te doen zijn per post verstuurd. Door ongeveer 850 mensen is hierop gereageerd, waarvan bijna 600 hebben aangegeven ook uitgenodigd te willen worden voor bijeenkomsten waarop de uitkomsten worden toegelicht. Voor dat doel hebben zij in de enquête hun mailadres ingevuld. Door een raadsinformatiebrief gedateerd 11 juli 2024 bent u geïnformeerd over de uitkomst van de enquête. Deze brief staat in het overzicht van ingekomen stukken bij de raadsvergadering van 15 september 2024. De belangrijkste uitkomst van deze enquête is dat er meer voorstanders zijn dan tegenstanders van het uitvoeren van een verkenning naar een nieuwe invulling van de Oostrand gericht op wonen, werken en recreatie.

Twee bijeenkomsten: Stompetoren en Oudorp De circa 600 belangstellenden voor de bijeenkomsten zijn uitgenodigd om te komen naar een bijeenkomst op een locatie naar keuze: Stompetoren (24 maart) of Oudorp (31 maart). Voor beide avonden meldden zich ongeveer 60 personen aan — en uiteindelijk was dat aantal ook daadwerkelijk aanwezig. Tijdens deze bijeenkomsten zijn de resultaten van de bewonerspeiling toegelicht. Daarnaast was het de bedoeling om van de bezoekers te horen wat zij belangrijk vinden om mee te nemen in die verkenning. Als hulpmiddel zijn 3 schetsen gepresenteerd waarop men kon reageren. In die schetsen is de Oostrand vanuit heel verschillende visies verdeeld over wonen, werken en groen/blauw. Bijeenkomst 24 maart – Stompetoren (55 deelnemers) In het plenaire gedeelte kwam wethouder Van de Ven kort aan het woord, gevolgd door projectleider Merlijn Rademaker. Vanuit de zaal kwamen veel vragen en er werd ook emotie geuit. Tegenstanders van de verkenning van deze gebiedsontwikkeling lieten zich nadrukkelijk horen. Zo was er onbegrip over de keuze van de gemeente om een nieuw gebied in verkenning te nemen, in plaats van in te Oostrand inwonersbijeenkomsten in Stompetoren en Oudorp en het vervolg 1

zetten op uitbreiding binnen het bestaande dorp. Hier speelde het misverstand dat de Oostrand geen concurrent is voor Stompetoren-West omdat deze dorpsuitbreiding actueel is en realisatie van de Oostrand pas op de middellange termijn na pakweg 2035 aan de orde is. Ook werd er zorg uitgesproken dat de gehele polder uiteindelijk volgebouwd zal worden. Na het plenaire deel was er ruimte voor gesprek met de wethouder, gemeentemedewerkers en onderling. Hier werd volop gebruik van gemaakt. Daarnaast konden deelnemers langs drie schetsen van mogelijke gebiedsinrichting lopen, waar zij vragen konden stellen en hun opmerkingen en feedback konden delen. Bijeenkomst 31 maart – Oudorp (63 deelnemers) Ook deze bijeenkomst startte plenair, met een welkomstwoord van de wethouder en een presentatie door de projectleider. De vragen en opmerkingen uit de zaal waren dit keer minder emotioneel beladen dan tijdens de eerste bijeenkomst. Er werden onder meer vragen gesteld over de inzet van de Wet voorkeursrecht gemeenten en over de keuze voor woningbouw in bredere zin. Bij enkele deelnemers was echter ook een duidelijk gevoel van wantrouwen richting de gemeente — of de overheid in het algemeen — merkbaar. Zo werd onder andere geopperd dat bouwen in dit poldergebied een precedent zou scheppen voor verdere bebouwing en andere activiteiten in de polder.

Daarnaast uitten verschillende aanwezigen zorgen over de belasting van de verkeersinfrastructuur waarop het verkeer nu al regelmatig vastloopt. In het dorp is het op sommige momenten al erg druk, het bedrijventerrein zorgt door aanstaande woningbouw ook voor veel verkeer en men vreest dat dit nog meer verergert als er een nieuwe wijk in de Oostrand bij komt. Er waren ook positieve reacties en een opvallend droombeeld dat plenair werd gedeeld — en later ook herhaaldelijk terugkwam op de borden — was het idee om de N242 te overkappen en hier een parkachtig gebied van te maken. Na het plenaire deel was er, net als bij de eerdere bijeenkomst, gelegenheid om met elkaar, de wethouder en gemeentelijke medewerkers in gesprek te gaan. Daar werd goed gebruik van gemaakt. Ook konden deelnemers weer langs drie schetsen van mogelijke gebiedsinrichting lopen, waar zij vragen konden stellen en hun feedback konden achterlaten. De schetsen Na het plenaire gedeelte kregen de aanwezigen de gelegenheid om de drie schetsen te bekijken die de eerste suggesties voor de verkenning van het vervolgonderzoek visualiseerden. Deze schetsen stonden opgesteld en bij elke variant was een collega van de gemeente aanwezig om toelichting te geven en eventuele vragen te beantwoorden. De drie schetsen droegen de volgende werktitels, geïnspireerd door het grote belang van groen/water in dit gebied: 1.

Het groene hart

2.

Dorpen in het groen

3.

Polder structuur

Hieronder worden de drie schetsen weergegeven.

Oostrand inwonersbijeenkomsten in Stompetoren en Oudorp en het vervolg 2

In alle 3 schetsen is uitgegaan van de volgende uitgangspunten. Voor verkeer komt er vanuit de Oostrand geen nieuwe aansluiting/kruising bij op de N242 maar worden bestaande aanlsuitingen/kruisingen aangepast. Voor een indicatie van het aantal woningen is een globale raming van de gebiedsexploitatie opgesteld. Voor de woonfunctie is uitgegaan van woningen in koop en huur in alle prijscategorieen. Voor een sluitende gebiedsexploitatie zijn op basis van eerste aannamen circa 1500 woningen nodig. Zowel dit aantal als de verkeersoplossing staan natuurlijk niet vast. Voortschrijdende kennis en inzicht en bestuurlijke besluitvorming zullen hier nog veel invloed op hebben. Reacties op de schetsen De aanwezigen konden op post-its aangeven wat zij als de voor- en nadelen van de verschillende varianten zagen en wat zij nog meer belangrijk vinden. Hieronder volgt een samenvatting van de belangrijkste punten per variant. Variant 1: Voordelen: 1.

Veel groen en recreatiemogelijkheden – Het plan bevat een parkachtig landschap, groene verbindingen, en ruimte om te wandelen en recreëren.

2.

Goede scheiding tussen Oudorp en nieuwbouw – De groene bufferzone zorgt voor een natuurlijke overgang en behoud van het karakter van Oudorp.

3.

Ruimtelijk en ruimtelijk ontworpen – De opzet wordt gewaardeerd vanwege de openheid en zichtlijnen, bijvoorbeeld richting de Schermer.

4.

Voorkeur voor laagbouw en gecentreerde bebouwing – Laagbouw in een ontwerp met groen eromheen wordt als positief ervaren.

5.

Mogelijkheid om bollenteelt te vervangen door woningen – Bewoners geven aan liever woningen dan intensieve bollenteelt te hebben, vanwege zorgen over gifgebruik.

Nadelen: 1.

Geluidsoverlast van de weg – Zonder goede geluidsmaatregelen wordt het geluid als problematisch ervaren.

Oostrand inwonersbijeenkomsten in Stompetoren en Oudorp en het vervolg 3

2.

Zorg om bebouwing ten koste van landschap – Het bouwen van 1500 woningen mag niet ten koste gaan van het landschap of cultuurhistorisch beeld van de Schermer.

3.

Bezorgdheid over hoogtebouw – Er is weerstand tegen het bouwen in de hoogte om het groene karakter te behouden.

4.

Onwenselijk om bollengebied te bebouwen – Sommigen vinden het jammer dat het bollengebied verdwijnt.

5.

Groen ‘er doorheen’ i.p.v. losse parken – Er is voorkeur voor een geïntegreerde groene structuur in plaats van verspreide parken.

Variant 2: Voordelen: 1.

Veel groen en natuur – Het ruime gebruik van groen, waterpartijen en zichtlijnen wordt sterk gewaardeerd.

2.

Groene corridor – Deze wordt als essentieel en aantrekkelijk ervaren, vooral richting Oudorp en de Kippenbrug.

3.

Open en vrij karakter – De opzet met vrij uitzicht richting de polder en een open woonomgeving spreekt mensen aan.

4.

Natuurinclusief bouwen – De suggestie om rekening te houden met klimaatadaptatie en natuurlijke elementen wordt positief ontvangen.

5.

Levendige en vriendelijke uitstraling – De variant wordt als vriendelijk, vrij en goed gemengd ervaren.

Nadelen: 1.

Hoogbouw wordt afgewezen – Er is sterke weerstand tegen hoge gebouwen; bewoners willen maximaal 2 à 3 lagen.

2.

Onrealistische opzet – Sommige respondenten vinden de verdeling en verhouding van functies niet realistisch.

3.

Inefficiënt ruimtegebruik – Er wordt gedacht dat de open ruimte niet optimaal benut wordt voor woningbouw.

4.

Klein bouwvlak – Te weinig ruimte voor een volledige wijkopzet; meer spreiding wordt gewenst.

5.

Vergelijking met de Bijlmer – De combinatie van hoogbouw in een groene omgeving roept negatieve associaties op.

Variant 3: Voordelen: 1.

Goede doorzichten en zichtlijnen – Doorkijk naar water en polder wordt gewaardeerd.

2.

Groene buffer aan oostzijde – Scheiding tussen woongebied en agrarisch gebied is positief.

3.

Gevarieerd wonen – Idee van gevarieerd woningaanbod wordt als aantrekkelijk gezien.

4.

Oost-west oriëntatie – Wordt als positief benoemd in de context van de ligging.

Oostrand inwonersbijeenkomsten in Stompetoren en Oudorp en het vervolg 4

5.

Beperkte bouwhoogte – Laagbouw (max 2-3 lagen) wordt gewaardeerd mits geen hoogbouw komt.

Nadelen: 1.

Te massaal en saai ontwerp – Rechte lijnen, weinig variatie, en gebrek aan sfeer.

2.

Te weinig groen en recreatie – Minder groen en recreatiemogelijkheden dan andere varianten.

3.

Afgesloten wijkgevoel – Niet goed geïntegreerd met Alkmaar, geen woonkernen.

4.

Verlies van uitzicht door bebouwing en geluidsschermen – Uitzicht op polder gaat verloren.

5.

Verkeersproblemen – Geen extra ontsluiting, wegen al overbelast.

Voorkeur voor varianten Bij binnenkomst ontvingen de deelnemers ieder één groene en één rode sticker. Hiermee konden zij aangeven welke variant hun voorkeur had (groen) en welke zij het minst aantrekkelijk vonden (rood). Onderstaand overzicht toont de uitslag per variant, zoals de stickers in Stompetoren en Oudorp door de bezoekers bij elkaar opgeteld op de borden zijn geplakt. (In Stompetoren waren als voorbeeld en aanmoediging op iedere variant al een rode en een groene sticker geplakt. Die zijn niet meegeteld.) Let op: deze uitslag is helaas niet representatief. Eén van de deelnemers heeft namelijk extra rode stickers gepakt en die op meerdere varianten geplakt, wat het resultaat heeft vertekend. Variant

Groen

Rood

1

10

13

2

11

13

3

2

15

De stickers laten zien dat de waardering voor de varianten 1 en 2 ongeveer gelijk is en men minder waardering heeft voor een inrichting van het gebied zoals in variant 3 geschetst. Samenvatting bijeenkomsten Tijdens twee informatiebijeenkomsten over de gebiedsontwikkeling in Alkmaar De Oostrand uitten inwoners veel zorgen, vooral over het verlies van open polderlandschap en de verkeersdrukte. De emoties liepen bij de eerste bijeenkomst hoog op, met kritiek op de enquête en de keuze voor uitbreiding buiten de dorpskernen. Drie varianten voor de inrichting werden gepresenteerd, waarbij variant 3 het minste waardering heeft ontvangen. Hoogbouw stuitte op brede weerstand. Bewoners willen maximaal twee à drie lagen. Veel deelnemers pleitten voor bouwen bij bestaande dorpskernen en betere verkeersinfrastructuur voordat uitbreiding plaatsvindt. Vervolgstappen ontwikkeling toekomstvisie De Oostrand Het voorkeursrecht is geregeld in de Omgevingswet. Die wet schrijft voor op basis waarvan de gemeente kan besluiten om het voorkeursrecht te vestigen of verlengen en voor hoe lang dat gevestigd of verlengd mag worden. In dit geval is de wettelijke termijn maximaal 3 jaar. Als de gemeente het voorkeursrecht daarna wil laten voortduren moet de gemeenteraad dat besluit uiterlijk 17 december 2026 nemen.

Om dat besluit te kunnen nemen moet de gemeente op dat moment wel Oostrand inwonersbijeenkomsten in Stompetoren en Oudorp en het vervolg 5

een visie hebben op de ontwikkeling van de Oostrand. Die visie wordt vastgelegd in een document dat de vorm krijgt van een toevoeging aan de omgevingsvisie. De planning is dat de huidige omgevingsvisie uit 2017 in 2025 wordt geactualiseerd. Eind 2026 wordt de visie op de Oostrand toegevoegd aan de dan geactualiseerde omgevingsvisie. Het is onhaalbaar om deze visie al bij de actualisatie van de omgevingsvisie in 2025 mee te willen nemen. We staan pas aan het beginpunt van ideevorming, moeten van alles uitzoeken (zie hierna) en hebben voor afstemming en instemming te maken met andere bestuursorganen zoals de provincie Noord-Holland, het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en buurgemeenten. Het is ook niet wenselijk om zo snel mogelijk het besluit over voortzetting van het voorkeursrecht te nemen. Het gaat om een eventuele ontwikkellocatie voor de middellange termijn na circa 2035. Zover is het nog lang niet. De gemeente doet er goed aan de termijnen te gebruiken die de wetgever voor het voorkeursrecht in de verschillende fasen van planontwikkeling beschikbaar heeft gesteld. Bij elkaar opgeteld gaat dat om maximaal 16 jaar. Gerekend vanaf 2023 kan het voorkeursrecht tot en met 2039 in stand worden gehouden. Daarnaast moet in deze periode tot december 2026 een mer-procedure worden doorlopen.

Dat is een procedure waarin de milieueffecten van de visie door een extern bureau worden onderzocht. Deze procedure wordt met een rapport afgesloten. De conceptversies van de toevoeging aan de omgevingsvisie en het milieueffectrapport worden voor zienswijzen ter inzage gelegd voordat ze ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden aangeboden. De planning is dat het huidige college nog besluit om de concepten ter inzage te leggen en het nieuwe college na de verkiezingen besluit hoe om te gaan met eventuele zienswijzen. De raad wordt actief geïnformeerd over het vervolg van het proces.

Oostrand inwonersbijeenkomsten in Stompetoren en Oudorp en het vervolg 6