250422 Raadsinformatiebrief Verwijsindex NHN

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum

: 22 april 2025

Onderwerp

: Update Verwijsindex, vroeg samenwerken in Noord-Holland-Noord

Van

Jasper Nieuwenhuizen - Wethouder

Geachte leden van de raad, Graag wil ik u informeren over de verwijsindex Noord-Holland Noord. De Verwijsindex is een instrument dat vroegsignalering en interprofessioneel samenwerken rondom jeugdigen ondersteunt. In september 2022 schreef staatssecretaris Maarten van Ooijen (VWS) in een brief aan de Tweede Kamer dat hij de Verwijsindex als wettelijke verplichting uit de Jeugdwet wil schrappen. Onder andere vanwege het ontbreken van draagvlak voor het instrument. Eind 2023 (Alkmaar: 14 november 2023) besloten alle colleges in de regio’s Westfriesland, Kop van Noord-Holland en Alkmaar tot de afbouw van de Verwijsindex. De belangrijkste reden hiervoor was dat het instrument te weinig gebruikt werd. Met ingang van 1 oktober 2025 stopt het gebruik van de Verwijsindex in Noord-Holland Noord. Professionals in de regio kunnen vanaf dat moment niet meer in de Verwijsindex hun betrokkenheid tonen ten aanzien van een jeugdige. Met dit besluit loopt de regio voor op de landelijke planning tot afbouw van de Verwijsindex. De gemeenten vinden het belangrijk dat deze afbouw zorgvuldig verloopt. Als de gemeente stopt met het ondersteunen van het gebruik van de Verwijsindex (VIR), voldoet de gemeente formeel gezien (vanaf 1 oktober 2025) niet meer aan de wettelijke verplichting om een Verwijsindex te faciliteren en het gebruik te bevorderen zolang deze verplichting nog geldt.

Er zijn meerdere regio’s bekend die al (jaren) niet meer werken met de VIR. Het ministerie kan gemeenten wijzen op het ontbreken van de index, maar zal dit verder gedogen. Het ministerie heeft tot op heden nooit gehandhaafd op het gebruik van de VIR. Een (landelijk) alternatief voor de VIR ontbreekt. Voorlopig is hier ook geen concreet perspectief op. Het schrappen van de wettelijke verplichting voor gemeenten is mede omdat het draagvlak voor het instrument ontbreekt. “In de afweging tot schrapping van de VIR speelt bovendien mee dat de gegevensverwerking die in het kader van de VIR plaatsvindt, gelegitimeerd wordt door een landelijke dekking. Doordat die ontbreekt, is de belangrijkste rechtvaardiging voor deze verwerking verdwenen”, aldus de staatsecretaris in Binnenlands Bestuur. De gemeenten in Noord-Holland Noord en het Rijk zitten wat dit betreft op dezelfde lijn. In deze raadsinformatiebrief wordt nader toegelicht: 1.

De stappen die in Noord-Holland Noord worden gezet in de zorgvuldige afbouw van het gebruik van de Verwijsindex

Update Verwijsindex, vroeg samenwerken in Noord-Holland-Noord 1

2.

De activiteiten die door de gemeenten in Noord-Holland Noord worden ondernomen om de onderliggende doelen te (blijven) realiseren: vroegsignalering en op interprofessioneel samenwerken.

1. Zorgvuldige afbouw van het gebruik van de Verwijsindex als instrument Sinds 1 oktober 2024 tot en met 7 maart 2025 zijn in de 17 gemeenten van Noord-Holland Noord 19 functioneel beheer-verzoeken ontvangen die betrekking hadden op ondersteuning rondom het gebruik van de Verwijsindex. Deze cijfers onderstrepen het relatief beperkte gebruik van het instrument. Tot 1 oktober 2025 geven de gemeenten uitvoering aan het gebruik van de Verwijsindex in NoordHolland Noord middels de functioneel beheerder van de Verwijsindex (Multisignaal), daarna zal het databestand overgedragen worden aan de gemeente. Specifiek is er aandacht voor de vraag hoe om te gaan met de wettelijke bewaartermijn van de in de Verwijsindex opgenomen gegevens. De totale wettelijke bewaartermijn is zeven jaar. Dit zijn twee ‘actieve’ jaren (er kan tot twee jaar na het tonen van betrokkenheid in de Verwijsindex nog een match ontstaan) en vijf ‘passieve’ jaren (bewaren en beheren van de data, na de laatste ontstane match). Het bewaren van de data vereist beheersmatige acties. Die acties bestaan uit: inzage bieden, het wijzigen van data en verwijderen van data (op verzoek, wanneer iemand 23 jaar wordt of wanneer iemand overlijdt). Deze taak vraagt dus ook om het ontsluiten ervan (bereikbaar zijn voor dergelijke verzoeken).

De gemeente Alkmaar zal met Multisignaal afspraken maken over het overdragen van het databestand aan de gemeente.

2. De activiteiten die door het college worden ondernomen om de onderliggende doelen te (blijven) realiseren: vroegsignalering en interprofessioneel samenwerken Vanuit VWS is onlangs een praktische handreiking uitgebracht voor gemeenten over de afbouw van de Verwijsindex. In deze handreiking worden bestaande werkwijzen in kaart gebracht die bijdragen aan de onderliggende doelen van de Verwijsindex. Vooruitlopend op deze handreiking hebben wij zelf een overzicht gemaakt van andere, ook al bestaande werkwijzen die inspelen op de onderliggende doelen van de Verwijsindex. De gemeente blijft zich inzetten op deze doelen van de Verwijsindex: effectieve vroegsignalering en ondersteuning in de nabije omgeving van de jeugdige, volwassene en het gezin. Dit doen we met onze partners in onze wijk en dorpskernen - de sociale basis, de lokale toegang zoals bv het Centrum voor Jeugd en gezin, de aanvullende hulp en de jeugdbescherming- in gezamenlijke verantwoordelijkheid en in nauwe samenwerking met elkaar. In de geactualiseerde beleidsvisie Jeugd “Een gezonde basis voor de toekomst” wordt dit bestendigd. Behandeling van deze visie door uw raad wordt op 15 mei 2025 voorzien.

Update Verwijsindex, vroeg samenwerken in Noord-Holland-Noord 2