241212 Raadsinformatiebrief Huiselijk geweld en intieme terreur

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 10 december 2024 Onderwerp : Huiselijk geweld en intieme terreur Van Het college van Burgemeester & Wethouders

Geachte leden van de raad,

Het onderwerp huiselijk geweld, intieme terreur en femicide heeft de voortdurende aandacht van het college en de gemeenteraad. Met deze raadsinformatiebrief beantwoorden we het resterende deel van onderstaande motie en twee toezeggingen. Hiermee beschouwen wij de motie en toezeggingen als afgedaan. In deze brief zetten wij onze speerpunten uiteen voor het verbeteren van de aanpak huiselijk geweld en intieme terreur in Alkmaar.

Wat voorafging Motie In uw vergadering van 21 maart 2024 heeft u een motie aangenomen waarin u vraagt om effectief beleid omtrent (preventie van) huiselijk geweld, intieme terreur en femicide. Op 2 juli 2024 is, met een inventarisatie van het huidige beleid en de aanpak, het eerste deel van de motie uitgevoerd. Bij de beantwoording van het tweede deel van de motie betrekken wij de beantwoording van de raadsvragen Evaluatie Veilig Thuis (4 juli 2024), de raadsvragen Huiselijk Geweld moet een keer ophouden (19 juli 2024) en het inspectierapport Aanhoudende onveiligheid tijdens het wachten op Veilig Thuis (zie Raadsinformatiebrief d.d. 7 oktober 2024.)

Toezeggingen Ook beantwoorden we in deze brief de onderstaande twee toezeggingen van wethouder Epskamp. 1. Toezegging in gemeenteraad (rondvraag) op 17 oktober 2024 Verklaring tijdspanne afronden onderzoek incidenten huiselijk geweld Alkmaar en regio Noord- Holland Noord. Hoe kan het dat een onderzoek in de regio 63 dagen duurt tegen 138 dagen in Alkmaar en informeert de raad hierover schriftelijk, incl. * de doorlooptijden van de meldingen, * het plan tot verbetering van de dienstverlening * de uitrol van het communicatieplan in het 4e kwartaal 2024 * spoedige evaluatieaanzet Veilig Thuis. 2. Toezegging in gemeenteraad (programmabegroting) op 4 november 2024 De wethouder gaat de raad informeren waarom er geen berichtgeving naar de raad is gestuurd over mogelijke achterstanden bij Veilig Thuis.

Speerpunten De Alkmaarse speerpunten voor beleid en aanpak huiselijk geweld, intieme terreur en femicide zijn: 1. Lokaal communiceren 2. Veilig Thuis evalueren 3. Deskundigheid bevorderen 4. Verbeteren van de hulp door het optimaliseren van de samenwerking 5. Monitoring en bijsturing

Huiselijk geweld en intieme terreur 1

De afgelopen maanden is gesproken met de partners uit zowel het zorg- als het veiligheidsdomein waarmee de gemeente samenwerkt in de aanpak van huiselijk geweld en intieme terreur. Met hen is gesproken over het huidige beleid, de aanpak Stop Femicide! en verbetermogelijkheden voor Alkmaar. Op basis van deze gesprekken zijn de speerpunten voor de vervolgaanpak tot stand gekomen. In de komende periode geven we in samenwerking met de partners invulling aan deze speerpunten. Per speerpunt lichten we dat hieronder toe wat we doen.

1.Lokaal communiceren over huiselijk geweld en intieme terreur Acties: a. In 2024 twee berichten plaatsen in de Stadskrant (gereed Q4 2024). b. Vanaf 2025 structureel communiceren en een campagne gericht op inwoners van Alkmaar uitzetten.

Wij willen de inwoners van Alkmaar bereiken met onze communicatie over huiselijk geweld. Het is van groot belang dat mensen die te maken krijgen met huiselijk geweld weten waar zij terecht kunnen. Het rijk is onlangs de landelijke campagne ‘ik vermoed huiselijk geweld’ gestart, deze loopt tot eind 2024. Campagnes over het onderwerp vergroten het bewustzijn bij het brede publiek en geven een handelingsperspectief aan mensen die met huiselijk geweld te maken hebben. Wij hebben dankbaar gebruik gemaakt van de infographic, bij de Raadsvragen ‘Huiselijk Geweld moet een keer stoppen’ van OPA en VVD. Deze geeft vormen van huiselijk geweld goed weer en benoemt belangrijke partners. De infographic is de aanzet geweest om de campagne te starten. In samenwerking met Veilig Thuis hebben we in de Stadskrant van 22 november 2024 een bericht geplaatst over huiselijk geweld gericht op inwoners en bekendheid gegeven aan waar mensen terecht kunnen bij (vermoeden van) huiselijk geweld. Wij publiceren een tweede bericht op 20 december. Vanaf 2025 rollen we een langere lopende campagne uit met de partners die betrokken zijn bij de aanpak van huiselijk geweld. We publiceren 4 maal in de Stadskrant. Het is belangrijk dat alle relevante ketenpartners hierbij worden betrokken.

Naast het bewust maken van inwoners over wat zij kunnen doen bij (vermoeden van) huiselijk geweld, is het ook van belang dat hulpverleners zoals huisartsen, sociaal werkers, politie en onderwijs alert zijn op signalen van huiselijk geweld en intieme terreur. We gaan met de partners in gesprek over op welke plekken we de campagne uitvoeren en welke partners hierbij van belang zijn. Daarvoor sluiten we aan bij de jaarlijkse communicatiekalender van Veilig Thuis, zie bijlage 3 voor de communicatiekalender van 2024.

Wij hebben naar aanleiding van de raadsvragen onderzocht of we gebruik willen maken van een app binnen de aanpak huiselijk geweld om bewustwording te vergroten en de vraag naar hulp makkelijker te maken. Op basis van een gesprek met de makers van een app en een demonstratie daarvan, zien wij af van deze inzet. Er bleek geen ervaring te zijn met de inzet van de app voor de problematiek van huiselijk geweld. Ook is er navraag gedaan bij enkele andere gemeenten naar het gebruik van een app voor hulp na huiselijk geweld, daar is de inzet van een soortgelijke app beëindigd.

2. Evaluatie Veilig Thuis Acties: a. Binnen GGD verband sturen op het door de inspectie gevraagde plan van aanpak voor het tijdig beoordelen van meldingen en het tijdig oppakken van vervolgdiensten. b. Aanvullend op de vraag van de inspectie in het bestuur van de GGD te bespreken om de klanttevredenheid van direct betrokken bij Veilig Thuis te onderzoeken. c. De GGD te vragen om de resultaten van het klanttevredenheidsonderzoek op te nemen in het dashboard.

Huiselijk geweld en intieme terreur 2

d. U twee keer per jaar een raadsinformatiebrief te sturen over de inzet van Veilig Thuis voor inwoners van Alkmaar, met nadrukkelijke aandacht voor doorlooptijden, wachtlijstbeheer en clientervaring.

Veilig Thuis wordt zowel landelijk als regionaal op verschillende manieren gemonitord. Drie keer per jaar levert Veilig Thuis de regionale cijfers en beleidsontwikkelingen aan, deze zijn bedoeld om de voortgang te monitoren. Daarnaast wordt er door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toezicht gehouden op de kwaliteit. In dat kader voert de inspectie regelmatig onderzoeken uit.

Zowel uit de regionale cijfers als uit het recente rapport van de IGJ blijkt dat er nog steeds lange wachttijden zijn bij Veilig Thuis. Zie ook speerpunt 5. De inspectie heeft de Veilig Thuis organisaties de opdracht gegeven een plan te maken om meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling tijdig te beoordelen en tijdig een vervolg te geven. Vanaf Q4 2024 werkt Veilig Thuis NHN aan dit plan in samenwerking met de gemeente(n).

In de commissievergadering wordt een terugkoppeling gegeven van de bespreking van de evaluatie van Veilig Thuis in het bestuur van de GGD HN. Onderwerpen voor het voorgestelde klanttevredenheidsonderzoek zijn de vindbaarheid van hulp, wachttijden en het contact tijdens het wachten, het nemen van beslissingen, de kwaliteit van de dienstverlening en het resultaat van de hulp.

3. Deskundigheid bevorderen Acties: a. Expertise bevordering bij partners over intieme terreur en femicide (doorlopend) b. We onderzoeken mogelijkheden om een ervaringsdeskundige huiselijk geweld in te zetten bij het lokale team voor jeugdhulp en wmo (gereed 2025) c. Minisymposium over huiselijk geweld en intieme terreur en congres over femicide (gereed Q4 2024)

De aanpak van intieme terreur en femicide vraagt in veel gevallen om andere maatregelen dan bij situationeel huiselijk geweld. Om de signalen van intieme terreur te herkennen is het belangrijk dat er in de hulpverlening meer bekendheid wordt gegeven aan het herkennen van rode vlaggen. Blijf Groep heeft vanuit hun ruime ervaring met het opvangen en ondersteunen van slachtoffers van huiselijk geweld veel expertise ontwikkeld op het gebied van intieme terreur. Binnen Veilig Thuis is er een expertiseteam waar medewerkers van Veilig Thuis terecht kunnen als ze vragen hebben op het gebied van intieme terreur. Om ervoor te zorgen dat slachtoffers en daders van intieme terreur de juiste hulp krijgen en escalatie wordt voorkomen is het belangrijk dat de verschillende samenwerkingspartners de signalen van intieme terreur herkennen. Het gaat dan niet alleen om de partners die in beeld komen wanneer er melding is gedaan van huiselijk geweld, maar juist ook de partners die signalen van huiselijk geweld of intieme terreur kunnen herkennen wanneer er nog geen melding is gedaan. Te denken valt aan bijvoorbeeld huisartsen of onderwijspartners. We zetten daarom in de periode 2025- 2027 in op het herkennen van rode vlaggen van intieme terreur en femicide.

In het kader van het Toekomstscenario Jeugd- en Gezingsbescherming is een van de ontwikkelopgaven die met de partners wordt uitgewerkt werken aan vakmanschap, expertise en deskundigheidsbevordering van de professionals.

Het symposium Huiselijk geweld en kindermishandeling voorkomen, wat werkt?, georganiseerd door Veilig Thuis NHN, en het congres Aanpak Femicide: Veilig, Overal en Altijd, georganiseerd door de Blijf Groep, zijn beiden goed bezocht en dragen bij aan een deskundige aanpak. Tijdens het congres Aanpak Femicide is samen met professionals vanuit zowel het zorg- als veiligheidsdomein aandacht gegeven aan het herkennen van intieme terreur en de rode vlaggen die voorafgaan aan femicide.

Huiselijk geweld en intieme terreur 3

4. Verbeteren van de hulp door het optimaliseren van de samenwerking Acties: a. Afspraken in de veiligheidsketen actualiseren met sturing op ambulantisering (gereed 2025). b. Uitvoering meerjarenprogramma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (0-100 jaar) in NHN, regio Alkmaar en lokaal. Deze acties zijn opgenomen in de programmabegroting van de gemeente Alkmaar 2025 en we werken hiervoor samen met de regiogemeenten.

Samenwerking is belangrijk bij de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Geen enkele organisatie heeft alle middelen, kennis of het netwerk om dit alleen aan te pakken. Samenwerking tussen de betrokken organisaties zorgt ervoor dat inwoners sneller geholpen worden en ondersteund worden in hun herstel. Hierdoor kunnen niet alleen acute problemen worden aangepakt, maar wordt ook gewerkt aan duurzame oplossingen die herhaling voorkomen en een veilige omgeving bevorderen voor alle betrokkenen.

Omdat samenwerking belangrijk is heeft Veilig Thuis het initiatief genomen om zowel intern als samen met het netwerk het inspectierapport te bespreken en verbeterpunten zowel intern als in het netwerk te formuleren en uit te voeren. Het dagelijks bestuur van de GGD Hollands Noorden informeert het algemeen bestuur op 4 december 2024 met een memo over deze aanpak voor het verbeteren van de dienstverlening. Wij kunnen ons vinden in de voorgestelde aanpak, waaronder versterking van de samenwerking met het lokale team voor de uitvoering van jeugdhulp en wmo.

Van 2019 tot en met 2023 is er regionaal (op Noord-Holland Noord niveau) gewerkt aan de aanpak huiselijk geweld met het programma Geweld hoort nergens thuis. Binnen het Toekomstscenario wordt doorgezet op de acties die in het voorgaande programma in gang zijn gezet. Het programmaplan NHN, dat naar verwachting in december 2024 door de Stuurgroep en vervolgens door de 17 colleges wordt vastgesteld, richt zich op vier ontwikkelopgaven; 1). Stevige lokale teams “Werken aan Veiligheid”; 2). Samenwerken in het netwerk “Het Regionaal Veiligheidsteam”; 3). Verbreding andere domeinen; 4). Vakmanschap, expertise en deskundigheidsbevordering.

5. Monitoring en bijsturing Acties: a. Meer gebruik maken van de het dashboard van Veilig Thuis voor het signaleren van trends en afwijkingen van normen voor gemeente Alkmaar en voor NHN als geheel. b. Bijsturing van acties op speerpunten naar aanleiding van monitoring en regelmatige evaluatie. c. Twee keer per jaar een raadsinformatiebrief aan uw raad te verzenden over de inzet van Veilig Thuis (zie speerpunt 2), en hierbij de jaarlijkse factsheet Veilig Thuis ter info meezenden, aangevuld met Alkmaarse informatie.

Informeren raad (toezegging 2) Op 7 oktober heeft wethouder Epskamp u naar aanleiding van het inspectierapport actief geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. Daarna is u op 4 november toegezegd u te informeren over waarom er geen berichtgeving naar de raad is gestuurd over mogelijke achterstanden bij Veilig Thuis. Afwijkingen van de normen voor het beoordelen van meldingen en vervolgdiensten zijn inderdaad niet eerder met u gecommuniceerd. Het informeren van uw raad over de dienstverlening van Veilig Thuis is een aandachtspunt. U ontvangt de jaarlijkse factsheet Veilig Thuis. Wij informeren u

Huiselijk geweld en intieme terreur 4

actief over het plan van aanpak voor tijdige dienstverlening en als de rapportage van Veilig Thuis daartoe aanleiding geeft.

Doorlooptijden onderzoek en meldingen Veilig Thuis (toezegging 1) Het gemiddelde aantal van 68 doorloopdagen voor onderzoek in de regio Noord Holland Noord betrof de periode januari t/m april 2024. Het gemiddelde aantal doorloopdagen voor gemeente Alkmaar van 138 betrof de periode januari t/m augustus 2024. De doorlooptijden voor Alkmaar zijn negatief beïnvloed door de zomerperiode, waarin minder personeel beschikbaar is. Daarnaast had Veilig Thuis in de regio Alkmaar te maken met personele wisselingen (zie ook de beantwoording van de technische vragen van 3 oktober jl.). Als we de doorlooptijden over een gelijke periode vergelijken zijn de verschillen minder groot. De doorlooptijden zijn in de periode januari t/m oktober 2024 zowel voor gemeente Alkmaar (131 dagen) als in de regio (117 dagen) langer dan de norm van 10 weken. Uit onderstaande tabel blijkt dat de doorlooptijden van meldingen sinds 2021 afnemen en meldingen gemiddeld binnen de norm (5 dagen) worden beoordeeld. Spoedmeldingen worden altijd direct opgepakt. Door de jaren heen zien we ook percentueel een stijging van meldingen die binnen de norm worden beoordeeld. In NHN is dat een iets hoger percentage dan in de gemeente Alkmaar. Dit verschil zien we percentueel ook bij de doorlooptijden van onderzoeken, met uitzondering van 2023. In 2023 is het percentage hoger in Alkmaar dan in de regio.

Het gemiddelde aantal dagen van onderzoeken is in Alkmaar langer dan in de regio, met uitzondering van 2021.

2021 2022 2023 2024 t/m oktober Alkmaar NHN Alkmaar NHN Alkmaar NHN Alkmaar NHN Doorlooptijden 52 53 64 70 71 73 63 76 meldingen % binnen norm Doorlooptijden 12 12 6 5 5 5 6 5 meldingen in gemiddeld aantal dagen Doorlooptijden 30 29 31 41 36 30 24 21 onderzoek % binnen norm Doorlooptijden 108 110 120 99 111 102 131 117 onderzoek in gemiddeld aantal dagen

Een ander verschil tussen Alkmaar en de regio is de trend in het aantal adviezen. In de regio zien we een toename van het aantal adviezen, dat door Veilig Thuis wordt gegeven. In Alkmaar een afname. Mogelijke verklaringen zijn dat inwoners en professionals voor advies in Alkmaar ook bij andere partijen terecht kunnen of dat zij Veilig Thuis minder weten te vinden voor advisering.

2021 2022 2023 2024 t/m oktober Alkmaar NHN Alkmaar NHN Alkmaar NHN Alkmaar NHN Adviezen aantal 1572 4194 1292 5230 1226 5563 1155 5286

Het aantal meldingen, de doorlooptijden van meldingen en onderzoeken en de klantervaringen zijn belangrijke prestatieindicatoren. Meer cijfers zijn te vinden op het beleidsdashboard van Veilig Thuis.

Huiselijk geweld en intieme terreur 5

Tot slot Wij delen de urgentie om huiselijk geweld en intieme terreur te stoppen en ervaren de betrokkenheid van uw raad daarbij als ondersteunend. Wij vertrouwen erop dat extra inzet op de speerpunten bijdraagt aan een effectieve aanpak van huiselijk geweld, intieme terreur en femicide binnen onze gemeente.

Bijlagen 1. Samenvatting Actieplan Stop Femicide! en orange the world 2. Factsheet Veilig Thuis 2023 3. Communicatiekalender Veilig Thuis 2024

Huiselijk geweld en intieme terreur 6