240515 Raadsinformatiebrief stand van zaken straatintimidatie

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 29 april 2024 Onderwerp : Stand van zaken straatintimidatie Van Anja Schouten - Burgemeester

Geachte leden van de raad,

In de raadsvergadering van 19 maart 2024 heb ik u een toezegging gedaan om u uitgebreider te informeren over de stand van zaken in de aanpak tegen straatintimidatie. Middels deze brief stel ik u graag op de hoogte van de inspanningen die we de afgelopen periode hebben gedaan op het gebied van de aanpak van straatintimidatie.

Inleiding Na de bespreking van het onderwerp straatintimidatie op 23 maart 2021 in de commissie Bestuur en middelen bent u op 18 mei 2021, 7 december 2021 en 25 maart 2022 schriftelijk geïnformeerd over het plan van aanpak straatintimidatie en de stand van zaken daarvan. Ook in de rapportage veiligheid 2023 komt dit onderwerp aan de orde.

Om u duidelijk te kunnen rapporteren over de stappen die we zetten, rapporteer ik in deze raadsinformatiebrief nog via de 5 pijlers uit het plan van aanpak zoals dat via een memo op 18 mei 2021 aan u is voorgelegd. Bij de verdere aanpak van straatintimidatie concentreren we ons op de drie pijlers die naar voren komen uit het onderzoek van kennisinstituut Movisie. (zie ook het kopje onderzoek)

De pijlers op basis waarvan we onze Alkmaarse aanpak zijn gestart zijn: 1. Strafbaarstelling; 2. Meldpunt; 3. Betrokkenheid van gebiedsteams; 4. Onderzoek; 5. Communicatie.

Strafbaarstelling Sinds 2022 is straatintimidatie strafbaar gesteld in de APV van Alkmaar. Per 1 juli 2024 gaat daarnaast de nieuwe wet aanpak seksuele misdrijven in werking treden. Op voordacht van het Ministerie van Justitie & Veiligheid (Ministerie van J&V) is onder leiding van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) een werkgroep gestart voor de implementatie van de nieuwe wet. In deze werkgroep zitten politie, het Openbaar Ministerie (OM), verschillende gemeenten waaronder Den Haag, Utrecht, Rotterdam en Amsterdam en het Ministerie van J&V. Op basis van de uitkomsten van de werkgroep heeft het Ministerie van J&V aangegeven in de vorm van een pilot met koplopergemeenten Utrecht en Rotterdam te kijken naar de handhaafbaarheid en de rol van

Stand van zaken straatintimidatie 1

buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) daarbij. Alkmaar heeft zich gemeld om zo snel als dat mogelijk is ook in te stappen in het vervolg van deze pilot.

De pilot gaat onder andere over het vaststellen van een handhavingsplan en een werkinstructie. Deze zullen uiteindelijk een basis vormen voor de uitvoering van de nieuwe wet. Er zal een opleiding worden ontwikkeld voor boa’s. En er wordt gekeken naar de implementatie op zowel uitvoerend niveau als beleidsmatig niveau.

Voor nu verandert er met ingang van de nieuwe wet, dat de strafbaarstelling van seksuele misdrijven duidelijker geregeld is maar er verandert nog niets voor de Boa’s. De bevoegdheid om te handhaven ligt vooralsnog bij de politie. Politiemedewerkers worden de komende tijd getraind over deze wet.

Meldpunt Op 14 oktober 2021 is het meldpunt straatintimidatie gelanceerd. Dit meldpunt is te vinden via www.alkmaar.nl/straatintimidatie. Slachtoffers kunnen hier melding maken van straatintimidatie. Zij kunnen contactgegevens achterlaten indien gewenst. De gemeente neemt dan contact op en biedt de nodige hulp aan. Door de meldingen krijgen wij daarnaast beter inzicht in de grootte van het probleem en de locaties waar straatintimidatie zich voordoet.

In oktober 2021 is er in de week van de veiligheid tegelijk met de lancering van het meldpunt aandacht geweest op onze socialmediakanalen voor het melden van straatintimidatie bij het meldpunt. Later dat jaar in november is er een campagne uitgebracht. De campagne die toen is gelanceerd richtte zich op de slachtoffers en het melden van straatintimidatie. Het doel van de campagne was het onder de aandacht brengen van het meldpunt. In december 2021 is een korte video gedeeld waarin jongeren hun ervaringen met straatintimidatie delen. Opvolgend is er in 2022 een artikel in de Stadskrant verschenen waar vier jongeren die te maken hebben gehad met straatintimidatie hun verhaal delen. Later dat jaar is de campagne herhaald en ook die video die gemaakt is.

Ons meldpunt staat ook op de landelijke website Stop straatintimidatie. Stop straatintimidatie is in de basis opgezet als burgerinitiatief maar is inmiddels een stichting die zich inzet om een samenleving te creëren waarbinnen iedereen in Nederland gelijke toegang heeft tot de publieke ruimte, en zich daarin met een veilig gevoel kan bewegen zonder belemmering of hinder van derden. De stichting maakt zich sterk voor proactief beleid tegen straatintimidatie. En dringt o.a. aan op onderzoek, monitoring en voorlichting over straatintimidatie aan scholieren en politie.

Ik betwijfel of ons meldpunt wel voldoende wordt gevonden en/of bekend is. Het meldpunt heeft tot nu toe in totaal 63 meldingen opgeleverd. Wij staan in contact met de gemeente Rotterdam, zij hebben de StopApp, een app waar een melding gemaakt kan worden van straatintimidatie. Via de app kan de gemeente in contact komen met slachtoffers en hulp bieden. Wij onderzoeken de mogelijkheden voor zo’n app in Alkmaar. De uitkomsten hiervan zullen wij meenemen in het onderzoek naar het verbeteren van het meldpunt. Daarnaast doet op dit moment een HBO student onderzoek naar de meldingsbereidheid van straatintimidatie. In het onderzoek is naar voren gekomen dat er sprake is van een beperkt bewustzijn en kennis over het bestaan en de toegankelijkheid van dit meldpunt. Daarnaast vraagt de doelgroep zich af wat er met een melding wordt gedaan en wat het

Stand van zaken straatintimidatie 2

effect hiervan is. Vanuit dit onderzoek kunnen wij in het tweede kwartaal van 2024 aanbevelingen verwachten over hoe wij de meldingsbereidheid kunnen vergroten en ervoor kunnen zorgen dat het meldpunt beter gevonden gaat worden.

Betrokkenheid van de gebiedsteams • Convenant Veilig uitgaan Voor het convenant ‘Veilig uitgaan’ worden samen met horecapartners trainingen voor het horecapersoneel verzorgd. Het doel van deze trainingen is vooral bewustwording creëren. Onderdelen waarbij stil wordt gestaan zijn: gastvrijheid, drugsherkenning en seksuele intimidatie. Dit sluit aan op de ‘Ben je oke?’ campagne van Rutgers (zie link: Ben je oké? (benjeoke.nl)). Iedereen heeft een andere grens voor welk gedrag hij/zij/hen gewenst of ongewenst vindt. Het is niet altijd duidelijk waar een ieders grens ligt. Doel van de campagne is dit bewustzijn op te wekken aan de hand van de slogan ‘Ben je oké? De intentie is hiermee een check te doen wat of een ander het net zo fijn vindt als jij, met de simpele vraag: Ben je oké? Met de horeca wordt op dit moment verkend hoe wij deze campagne verder kunnen uitrollen. (In beantwoording van de artikel 42 vragen op 8 maart 2024 is per abuis ‘hier is het oké’-campagne’ beschreven, hiermee wordt de ‘Ben je oké?- campagne’ bedoeld)

Recent heeft de projectgroep veilig uitgaan het collectieve horeca-ontzeggingenbeleid geïnitieerd. Hieraan nemen 35 horecagelegenheden in het horecaconcentratiegebieden deel. Bezoekers van horeca die zich schuldig maken aan straat- en/of seksuele intimidatie kunnen een collectieve horecaontzegging van 6 maanden krijgen. De projectgroep veilig uitgaan heeft flyers gemaakt die momenteel door de horeca opgehangen en verspreid wordt. Hierin is de norm van geen ongewenste intimiteiten opgenomen. De flyer vindt u in de bijlage.

• Veilige School Overleg Straatintimidatie wordt besproken in het Veilig School Overleg (VSO), waarbij verschillende scholen uit de gemeente Alkmaar zijn aangesloten. Door dit onderwerp te bespreken op het VSO maken we scholen bewust van dit onderwerp en creëren wij een beter inzicht in hoeverre dit speelt onder de jongeren op school.

• Centrum voor jeugd en gezin Centrum voor jeugd biedt op de menukaart een lesprogramma over straatintimidatie aan voor scholen. Dit lesprogramma biedt een handvat om positieve en constructieve gesprekken te voeren over het aanpakken van straatintimidatie op scholen.

Onderzoek Het onderzoek van kennisinstituut Movisie naar straatintimidatie is gepubliceerd op 6 december 2023. Hieruit blijkt dat preventie, activeren van omstanders en het inrichten van meldpunten belangrijke focuspunten zijn in de aanpak tegen straatintimidatie. De onderzoekresultaten en aanbevelingen uit ons eigen onderzoek naar de meldingsbereidheid van straatintimidatie zullen wij gaan koppelen aan de drie pijlers van het onderzoek van Movisie. Dit zal de basis zijn bij de verdere ontwikkeling van onze aanpak tegen straatintimidatie.

Communicatie

Stand van zaken straatintimidatie 3

• Safe Streets De gemeente Alkmaar is sinds 2022 lid van Safe Streets. De Safe Streets campagne van UN Women Nederland is een Nederlandse afgeleide van de wereldwijde Safe Cities campagne van UN Women tegen straatintimidatie. Straatintimidatie wordt steeds meer erkend als een wereldwijd probleem, waartegen vooral lokale overheden moeten optreden. Als lid van Safe Streets worden wij geïnformeerd over good practices van over de hele wereld en wordt uitwisseling tussen alle deelnemende Safe Streets gemeenten gestimuleerd.

• Orange te World Afgelopen november stonden wij stil bij Orange the World, een initiatief van UN Women. Een wereldwijde campagne om geweld tegen vrouwen en meisjes te voorkomen en te stoppen. Ik heb een persoonlijke videoboodschap gemaakt om aandacht te vragen voor dit onderwerp maar ook voor straatintimidatie met de nadruk dit te melden als men in zo’n situatie terechtkomt of een dergelijke situatie ziet gebeuren. Ook aankomend jaar doen wij weer mee met Orange the World.

• Omstanderscampagne straatintimidatie Straatgeluid heeft een videoclip gemaakt over straatintimidatie. De videoclip is gebaseerd op de succesvolle campagne ‘’Have a word’’ uit London. Zo laat de film een situatie zien waarin een vriendengroep een jonge vrouw intimideert. Een man uit de vriendengroep vindt dit niet oké en spreekt zijn eigen vriendengroep aan op dit gedrag. Hiermee laten we het wenselijke gedrag van omstanders zien in het geval van straatintimidatie. Zo willen we omstanders activeren en de norm stellen dat straatintimidatie niet oké is. De videoclip is gedeeld op de socialmediakanalen van de gemeente, het Noord-Hollandsdagblad, Alkmaar Centraal, NH nieuws, NOS stories, RODI en nog meerdere nieuws websites. Daarnaast zijn er ook interviews geweest met de acteurs uit de videoclip en omstanders, ook dit is op meerdere nieuws websites gedeeld.

• Actiedag We zijn met Stop straatintimidatie in gesprek om een bewustwordingsactiedag te organiseren in september voor de inwoners van Alkmaar. Een actiedag met VR brillen in de binnenstad van Alkmaar. Een VR-film om te ervaren hoe het is om geïntimideerd te worden op straat. Het is een goede gespreksstarter met mensen die niet weten wat straatintimidatie is, maar ook met mensen die het hebben meegemaakt, omdat ze zich er vaak in herkennen. Na de ervaring en het gesprek wordt er informatieflyer uitgedeeld met tips om in te grijpen en brengen zij het meldpunt onder de aandacht.

Stand van zaken straatintimidatie 4

Bijlage

Stand van zaken straatintimidatie 5