240515 Art. 42 - GL PvdA - Nieuwe financieringsmethodiek gemeentefonds - beantwoording - bijlage

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 14 mei 2024 Onderwerp : Uitleg nieuwe financieringsmethodiek gemeentefonds Van Christian Schouten - Wethouder

Geachte leden van de raad,

Op 24 april jl. heeft de fractie van GL-PvdA vragen gesteld over de nieuwe financieringsmethodiek van het gemeentefonds. Een van de vragen was om in een raadsinformatiebrief uit te leggen wat de impact is van de nieuwe financieringsmethodiek en wat de financiële consequenties zijn voor de gemeente Alkmaar. Onderstaand wordt op deze vraag nader ingegaan door eerst de oude methodiek kort toe te lichten, vervolgens de nieuwe methode en tot slot de financiële gevolgen.

Oude methodiek (trap op, trap af) In de oude methodiek was de omvang van het gemeentefonds gekoppeld aan de omvang van de uitgaven van het Rijk. Beleidsintensiveringen, ombuigingen, mee- en tegenvallers en nominale ontwikkelingen op de Rijksbegroting hadden via de normeringsystematiek direct invloed op de omvang van het gemeentefonds (‘samen de trap op, samen de trap af’).

Nieuwe methodiek (koppeling aan bbp) In de nieuwe methodiek is de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) maatgevend in plaats van de trap-op-trap-af-systematiek. Hierbij is onderscheid gemaakt in een prijsdeel bruto binnenlands product en een volume deel bruto binnenlands product: • Het prijsdeel bruto binnenlands product is op basis van het geraamde prijspeil bbp van het lopende jaar, zoals geraamd met het CEP (Centraal Economisch Plan) in het voorjaar. Het prijsaccres moet prijsstijgingen van de inkoop opvangen en het deel van het stijgen van de lonen voor koopkrachtbehoud (onder andere door inflatie). • Het volumedeel bruto binnenlands product is op basis van het historisch gemiddelde van de gerealiseerde volumegroei bbp in de afgelopen 8 jaar (t-9 t/m t-2). Het is het indexpercentage van MEV (Macro Economische Verkenning) van het CPB (Centraal Planbureau). Het reëel accres, dat is gebaseerd op de volumegroei bbp, kan benut worden voor het opvangen van stijgende kosten door volumegroei, zoals door een stijgend inwonertal, en voor het opvangen van de reële stijging van de lonen.

Financiële gevolgen De financiële gevolgen voor de gemeente Alkmaar voor de overgang naar deze nieuwe methodiek zijn lastig in euro’s te duiden. Het hangt er namelijk van af hoe de rijksuitgaven in de toekomst stijgen ten opzichte van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. In algemene zin kan wel worden gesteld dat de nieuwe methodiek op basis van een langjarig gemiddelde tot meer stabiliteit zal leiden. Een zorgpunt van de VNG is wel dat de nieuwe methodiek tekort schiet om de groei van de uitgaven

Uitleg nieuwe financieringsmethodiek gemeentefonds 1

voor zorgkosten door vergrijzing en infrastructuur (uitbreiding, vernieuwing, renovatie, onderhoud en beheer) op te vangen. Vanwege deze bedenkingen van de VNG loopt er een discussie met de fondsbeheerders van het Rijk.

Daarnaast blijft uiteraard de zorg voor het financieel ravijn bestaan. Een nieuwe systematiek die meer stabiliteit, rust en duidelijkheid voor de financiën van de gemeenten beoogt te bereiken, slaagt hier alleen in als niet louter de systematiek maar ook het budgettaire niveau voor gemeenten toereikend is. Alleen dan draagt een betere financiële systematiek ook bij aan betere interbestuurlijke verhoudingen.

Uitleg nieuwe financieringsmethodiek gemeentefonds 2