240429 Raadsinformatiebrief Toezending jaarrapportage DVO HVC Alkmaar bijlage - Jaarrapportage 2023

jaarrapportage 2023. Gemeente Alkmaar

Samenvatting en aanbevelingen Samenvatting Gemeente Alkmaar scoort in vergelijking met andere HVC-gemeenten gemiddeld wat betreft de aangeboden plastic, blik en drinkpakken (PBD) en oud papier. De hoeveelheid GFT(e) is laag vergeleken met de andere gemeenten. Wat betreft de hoeveelheid aangeboden restafval (196 kg per inwoner) bevindt Alkmaar zich in de brede middengroep van de gemeenten waar HVC de inzameling verzorgt. Deze hoeveelheid is licht gedaald ten opzichte van 2022 (201 kg restafval). Het VANG-resultaat bedraagt 186 kg per inwoner. De VANG-doelstelling van 100 kg restafval per inwoner wordt daarmee niet gehaald.

In het restafval bevinden zich nog veel bruikbare grondstoffen. Met name GFT en etensresten is substantieel aanwezig. 34 % van het restafval bestaat uit deze fractie. De kwaliteit van de stromen is met uitzondering van het ingezamelde textiel op orde. Van het ingezamelde textiel werd in 2023 20% afgekeurd.

In 2023 zijn wij gestart met een extra aanpak van bijplaatsingen en dumpingen. Samen hebben wij de hotspotlocaties in kaart gebracht. De voorzieningen op deze locaties zijn volledig op orde gebracht en de directe nabijheid is schoongemaakt. In 2024 zetten wij deze gezamenlijke aanpak voort.

In 2023 is gestart met voorbereidingen om te komen tot nieuw beleid. Er is een procesvoorstel opgesteld om te komen tot nieuw beleid en er zijn kaders geformuleerd waarbinnen dit beleid geschreven kan worden. Beide documenten zijn als onderdeel van een collegevoorstel besproken in het college van B&W.

Aanbevelingen • Om de VANG-doelstelling te behalen, is een systeemwijziging nodig. • Mogelijkheden bekijken om voorzieningen uit te breiden om meer GFE uit het restafval te halen

Bij het opstellen van nieuw beleid is het mogelijk om aan verschillende knoppen binnen de grondstoffendriehoek te draaien: milieu, service en kosten. Op het moment dat u aan één van deze knoppen draait, is dit van invloed op de andere knoppen. Kiest u voor zowel verbetering van milieu als kosten, bent u bijvoorbeeld gebaat bij het zoveel mogelijk terugdringen van het restafval. Dit is namelijk de meest vervuilende en duurste stroom om te verwerken. Dit komt o.a. door de afvalstoffenbelasting. Bovendien komt hier in de toekomst nog een CO2-heffing bij.

jaarrapportage 2023 | 2

inhoud. in Nederland zijn wij het er 1 inleiding. 4

2 resultaten van uw gemeente. 5 allemaal over eens: onze kinderen, 3 resultaten van uw gemeente ten opzichte van andere gemeenten. 16 kleinkinderen en de generaties na hen 4 analyse. 19 moeten in een schone wereld leven. 5 klanttevredenheid. 21

6 algemene communicatie. 22

7 bijlagen. 24

colofon. Om dit te bereiken is nu actie nodig. kenmerk jaarrapportage 2023 status DEFINITIEF En we moeten het samen doen. versie 1.0 auteur(s) Mark Hartog datum 28 maart 2024

kwartaalrapportage Q1 | 3

inleiding. Met veel genoegen brengen wij hierbij onze tweede jaarrapportage uit voor gemeente Alkmaar, waarin wij rapporteren over onze dienstverlening in 2023 op het gebied van grondstoffenbeheer.

2023 was het eerste volledige jaar waarin wij de afvalinzameling voor de gemeente Alkmaar hebben verzorgd. Wij verheugen ons op een voortzetting van de goede samenwerking en hopen in de komende periode verdere stappen te zetten in het opstellen van een nieuw grondstoffenbeleidsplan.

Tot slot willen wij uw aandacht vragen voor ons terugkombeleid bij de inzameling. Hierover hebben wij een pagina opgenomen in de bijlage.

Het is onze missie om onze aandeelhouders te helpen verduurzamen, op weg naar een energietransitie en een circulaire economie. Wij helpen gemeente Alkmaar graag met het bereiken van haar ambities. Als duurzame ketenpartner van uw gemeente laten wij zien wat wij hierbij kunnen betekenen

.

een schone wereld. we doen het gewoon.

Namens alle collega’s Inzameling HVC, Mark Hartog Accountmanager

jaarrapportage 2023 | 4

3. resultaten van uw gemeente. 2023

jaarrapportage 2023 | 6

Uitleg VANG-Visual. Gemeente • De infographic lees je van links naar rechts; van start Inwoners Jaar naar VANG-resultaat • De Groene balken beschrijven de route van gescheiden grondstoffen • De Grijze balken beschrijven de route van huishoudelijk restafval • Fijn huishoudelijk afval volgt de route bovenlangs • Grof huishoudelijk afval volgt de route onderlangs • Het aandeelhouderschap van HVC levert een toegevoegde Waarde aan de gemeentelijke duurzame ambities bovenop die van VANG.

In lijn met de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen, heeft het Uitvoeringsprogramma VANG-HHA 2021- 2025, als doel de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. De ambitie voor deze periode is gelegd op 75% afvalscheiding en 100 kg huishoudelijk restafval (fijn huishoudelijk restafval en grof huishoudelijke restafval samen) per inwoner per jaar. Fijn restafval wordt ingezameld (na)bij huishoudens en grof restafval dat wordt ingezameld via het afvalbrengstation (ABS) en op afspraak aan huis.

jaarrapportage 2023 | 7

jaarrapportage 2023 | 8

jaarrapportage 2023 | 9

jaarrapportage 2023 | 10

Kwaliteit van stromen in %

jaarrapportage 2023 | 11

Kwaliteit van stromen in tonnen

jaarrapportage 2023 | 12

jaarrapportage 2023 | 13

Aanpak dumpingen en bijgeplaatste afvalzakken De afvalzakken die naast een container geplaatst worden en afval dat wordt gedumpt in de openbare ruimte zorgen voor overlast. Daarom is gestart met een extra aanpak van dit afval. Samen met de Gemeente zijn de hotspotlocaties in kaart gebracht. De voorzieningen op deze locaties zijn volledig op orde gebracht en de directe nabijheid is schoongemaakt. Per hotspot is bijgehouden wanneer en hoeveel afval er is meegenomen.

In 2024 wordt deze aanpak voortgezet en uitgebreid met extra inzet van o.a. communicatie, afvalcoaching en handhaving. Per hotspot wordt een maatwerk aanpak samengesteld waarin de gemeente en HVC samen op trekken.

jaarrapportage 2023 | 14

jaarrapportage 2023 | 15

3. resultaten van uw gemeente ten opzichte van andere gemeenten. 2023

jaarrapportage 2023 | 17

• Gemeente Alkmaar scoort met 70 kilo gft en etensresten per inwoner iets onder gemiddeld in vergelijking met andere gemeentes in regio. • Gemeente Alkmaar scoort met 27 kilo bron gescheiden plastic, blik en drinkpakken per inwoner gemiddeld in vergelijking met de andere gemeentes in de regio. • In Gemeente Alkmaar is 43 kilo papier per persoon ingezameld. Dit is hoog in vergelijking met de andere gemeentes in de regio. • Gemeente Alkmaar scoort met 196 kilo restafval per inwoner gemiddeld in vergelijking met de andere gemeentes in de regio.

jaarrapportage 2023 | 18

4. analyse. In dit hoofdstuk worden de meest opvallende resultaten van de zeven hoofdstromen kort toegelicht aan de hand van de afvaldriehoek. Daarnaast wordt ook gekeken naar de kwaliteit aan de hand van de afkeurrapportages.

Milieu: Wij zien dat de hoeveelheid ingezameld fijn huishoudelijk restafval vrijwel gelijk is gebleven ten opzichte van 2022. Ook plastic, blik en drinkpakken (PBD) en GFT en etensresten zijn nagenoeg gelijk gebleven. Oud papier en Karton laat een geringe daling zien. Alle stromen zijn dus ongeveer gelijk gebleven, wat past bij het feit dat er geen wijzigingen zijn geweest in beleid en uitvoering afgelopen jaar. De daling van oud papier past in de landelijke trend, onder andere door de opkomst van de digitale media.

Service: Er is in 2023 geen wijziging van de service doorgevoerd

Kosten: Waar eerder nog sprake was van een volatiele markt is de prijsontwikkeling van oud papier en metaal in 2023 relatief constant gebleven. Doordat 2023 het eerste volledige jaar is waarin wij de inzameling hebben verzorgd hadden wij niet voldoende historische gegevens om een goede prognose voor 2023 op te stellen. Onder meer door lagere tonnages restafval en gft en etensresten dan begroot, vallen de totale verwerkingskosten lager dan was voorzien.

Kwaliteit stromen: • Het ingezamelde PBD en GFTe was van voldoende kwaliteit voor verwerking, Er heeft in 2023 geen afkeur plaatsgevonden als gevolg van een overschrijding van de norm voor vervuiling of stoorstoffen. • De afkeur van het ingezamelde Textiel bedraagt 20%. Dit is vergelijkbaar met andere stedelijke gemeenten. Wij hebben in het afgelopen jaar al één van de meest vervuilde containers (op de Paardenmarkt) verwijderd. Graag gaan wij met u in overleg welke aanvullende maatregelen er mogelijk zijn.

jaarrapportage 2023| 20

5. klanttevredenheid.

De contacten met de inwoners zoals meldingen over de dienstverlening van HVC, maar ook berichten op de sociale media, vormen een indicator voor de tevredenheid van de inwoners van uw gemeente.

De meeste meldingen die bij HVC binnenkomen zijn snel en eenvoudig op te lossen, bijvoorbeeld door het uitvoeren van een inzamelcorrectie als een afvalbak is vergeten. Ook meldingen over een volle verzamelcontainer worden door de medewerkers van de klantenservice direct doorgegeven aan onze uitvoering voor een extra lediging.

Als een snelle oplossing (correctie) niet afdoende is, registreert HVC de melding als een klacht en wordt deze volgens de vastgestelde klachtenprocedure afgehandeld.

jaarrapportage 2023 | 21

6. algemene communicatie. 7.1 Kwaliteitscampagne textiel 7.3 Campagne ‘wij gaan voor afvalvrij, en jij?’ In oktober en november voerden we online campagne voor de stroom textiel. In deze Eind december is de campagne ‘wij gaan voor afvalvrij, en jij?’ gelanceerd. Het voorkomen van campagne besteedden we aandacht aan wat er allemaal bij het textiel kan, op welke manier het afval is het meest circulair wat we kunnen doen om met elkaar te verduurzamen. Afval wat de kan worden aangeboden en waarom het belangrijk is om vervuiling te voorkomen. Daarnaast inwoner niet heeft, kan ook niet in de verkeerde bak terecht komen. Daarnaast zorgt het voor stelden we stoppers en artikelen beschikbaar om te plaatsen in gemeentelijke uitingen. Het was minder verspilling van grondstoffen. Om inwoners hierin mee te nemen zijn we een campagne . de laatste fase van de langlopende kwaliteitscampagne. gestart waarin we onze droom vertellen voor een afvalvrije wereld. De komende jaren gaan we hard werken om deze droom stapje voor stapje waar te maken.

7.2 Lachgascilinders Door het verbod op het gebruik, bezit, vervoer en de verkoop van recreatief lachgas (N2O) per 1 januari 2023, is het aantal lachgascilinders dat in de openbare ruimte en het restafval wordt gedumpt enorm toegenomen. In ‘kraakwagens’ en afvalenergiecentrales kunnen deze cilinders ontploffen en zorgen ze voor onveilige situaties en veel schade. In 2023 zijn we gestart met communicatie waarin inwoners worden aangespoord lachgascilinders niet te dumpen bij het restafval, maar deze naar het Klik op de afbeelding hierboven om de video te bekijken. afvalbrengstation te brengen (meer informatie treft u aan in de bijlage bij deze jaarrapportage).

jaarrapportage 2023 | 22

7.4 Feestdagencommunicatie Rondom de feestdagen maken wij veel content over o.a. de wijziging van de inzameling rond feestdagen, frituurvet en scheiden van etensresten. De content bestaat uit berichten voor op social media en artikelen inclusief beeldmateriaal voor de gemeentepagina. De artikelen plaatsen . wij ook op onze website en in onze online nieuwsbrief. Voor de social media berichten geven we een planning door wanneer wij de berichten plaatsen op onze kanalen, zodat de berichten makkelijk te delen zijn door uw gemeente.

7.5 Social media Tweewekelijks plaatsen wij op Facebook een quiz om bij inwoners de kennis van afval scheiden te testen. Daarnaast geven wij via Facebook, Instagram en Twitter regelmatig tips over afval scheiden en wijzigingen die plaatsvinden rondom afvalinzameling. Een greep uit de berichten van oktober t/m december 2023.

jaarrapportage 2023 | 23

7. bijlagen

Wie zijn we? We zijn een duurzaam energie- en afvalbedrijf van 52 gemeenten en 8 waterschappen. Wij Onze kernwaarden zien een toekomst waarin we energie schoon opwekken en grondstoffen hergebruiken. Alles wat we doen bij HVC draagt hieraan bij en dat doen we het liefst samen: met gemeenten, duurzaam. publiek. daadkracht. waterschappen én met inwoners, zodat we daar nu en in de toekomst de vruchten van We willen zoveel mogelijk uit We zijn een publiek bedrijf – van We gaan door waar kunnen plukken. ons afval halen, want dat gemeenten en waterschappen – dat anderen stoppen. Geven levert een enorme samenwerkt met andere (publieke) initiatieven een kans. We klimaatwinst op. We organisaties en onze inwoners. Dat laten zien wat er allemaal al De energie die we leveren aan gemeenten en inwoners wordt steeds duurzamer opgewekt. investeren in hergebruik van betekent dat we elkaar zoveel mogelijk kan en hoe je dat slim doet. Gft zetten we onder andere om in groen gas, warmte van onze installaties gebruiken we om (schaarse) grondstoffen en willen versterken en graag met onze Plannen maken is het opwekken van duurzame inwoners het gesprek aangaan hoe we belangrijk, maar ze huizen en gebouwen mee te verwarmen en zon en wind benutten we waar het kan.

We warmte en elektriciteit voor verduurzaming het beste kunnen uitvoeren is nog veel onderzoeken de mogelijkheden voor andere duurzame warmtebronnen (geothermie, huizen en gebouwen. aanpakken. belangrijker.

oppervlakte- en rioolwater) en realiseren waar mogelijk projecten met deze warmtebronnen.

Onze activiteiten Het afval dat we inzamelen bij de mensen thuis en bij de afvalbrengstations recyclen we zoveel mogelijk tot nieuwe producten. Zo blijven waardevolle grondstoffen behouden: goed voor het milieu en goed voor de mensen die van onze diensten gebruikmaken.

onze doelstelling. onze visie. In 2023 heeft HVC de transformatie onze missie. doorgemaakt van restafvalverbrander We zien een toekomst tot grondstoffen- en duurzaam Wij willen als toonaangevend waarin we energie schoon energiebedrijf door toonaangevend te nutsbedrijf onze gemeenten, opwekken en grondstoffen zijn in hergebruik van grondstoffen, de waterschappen en inwoners hergebruiken. Dat is urgent vanzelfsprekende partner te zijn van koploper maken en houden als en doen we samen en slim, gemeenten en waterschappen in de het gaat om het verduurzamen zodat onze inwoners daar energietransitie op lokaal niveau en een van de energiehuishouding en het nu en in de toekomst de voor inwoners vertrouwde duurzame hergebruiken van grondstoffen. vruchten van plukken. partij te zijn.

jaarrapportage 2023 | 25

Verhogen van kwaliteit grondstoffen In de afbeelding hiernaast (vervolgd op de volgende pagina)) ziet u ons nieuwe terugkombeleid uitgelegd. Dit coulancebeleid is een uitvloeisel van de tussen gemeente en HVC gesloten dienstverleningsovereenkomst waarin HVC de opdracht krijgt om de diverse afvalstromen gescheiden in te zamelen.

Om dit beleid uit te kunnen voeren hebben we een nieuwe applicatie geïmplementeerd, Woweb. Alle afval-gerelateerde meldingen, bijvoorbeeld het melden van een dumping in de wijk die inwoners maken, komen op een gestructureerde manier bij HVC binnen en worden vervolgens efficiënt verwerkt. Met deze applicatie kunnen HVC afvalcoaches en inzamelaars via een app zelf ook een melding maken. Bijvoorbeeld voor een bak met stoorstoffen zoals puin in gft. De melding bevat een foto van de adressticker van de bak en de reden van het laten staan van de bak.

De Klantenservice ziet direct deze melding en weet dan waarom een bak is blijven staan wanneer de inwoner contact opneemt. De inwoner wordt geïnformeerd via een bakhanger met de reden waarom hij niet is geleegd en wat er gedaan kan worden om de bak zo snel mogelijk alsnog te laten legen (stoorstof verwijderen).

Zo krijgen we nog meer grip op de kwaliteit van grondstoffen en voorkomen we meer afkeur. Nu we op adresniveau kunnen adviseren, hebben we ons ‘terugkombeleid’ ook kunnen aanpassen zodat we op maat inwoners kunnen stimuleren om waar nodig de kwaliteit van aangeboden grondstoffen te verbeteren. Hiervoor gaan we binnenkort in Woweb op woonhuisaansluiting niveau bijhouden hoe vaak een verkeerd aangeboden bak is geweigerd. Deze registratie wordt jaarlijks geanonimiseerd, iedereen begint dus elk kalenderjaar met een schone lei. Het is voor ons belangrijk dat er een adressticker op de bak zit (die niet verwijderd mag worden door de inwoner) om makkelijk te identificeren van wie welke bak is.

jaarrapportage 2023 | 26

Terugkombeleid bij inzameling Het nieuwe meldingensysteem biedt nóg een aanvullende optie die kan helpen om te sturen op een betere kwaliteit van grondstoffen. De HVC-afvalmedewerker maakt ook een foto van de bovenzijde van de inhoud van de aangeboden bak op de openbare weg als er grote vervuiling is geconstateerd. Er wordt door de medewerker niet gewroet in de bak.

Met deze optie heeft onze Klantenservice extra informatie als bewoners contact met ons opnemen over de niet geleegde bak. We voorkomen discussie over de wel/niet aanwezige vervuiling in de bak én kunnen we bewoners van een beter advies voorzien over hoe zij de aangetroffen vervuiling wel op de juiste wijze (in de juiste bak of bij het afvalbrengstation) kunnen aanbieden.

De foto betreft de registratie van een extra persoonsgegeven. Wij zijn van mening dat deze verwerking niet valt binnen de bestaande opdracht die wij vanuit de dienstverleningsovereenkomst van u gekregen hebben om te sturen op kwaliteit van de stromen. Om deze extra verwerking uit te kunnen uitvoeren, hebben wij uiteraard uw instemming nodig.

Vastleggen nieuwe verwerking Het gedurende een jaar registreren van alle niet-geaccepteerde bakken is een nieuwe verwerking binnen de Woweb-applicatie die conform de AVG vastgelegd dient te worden in het overzicht verwerkingen. We doen hiervoor ook een kleine aanpassing van de bewaartermijnen die u toegestuurd krijgt.

Koppeling met FIXI mogelijk Met het nieuwe meldsysteem kunnen we ook een koppeling maken met uw Fixi - applicatie (applicatie voor meldingen in de openbare ruimte waar afvalzaken onderdeel van uitmaken) indien u hier gebruik van maakt. Hierdoor verlopen afvalgerelateerde meldingen efficiënter en krijgt de melder relevante terugkoppelingen. Het bespaart u als gemeente doorgaans tijd.

jaarrapportage 2023 | 27

Lachgascilinders in restafval zorgen voor enorme schade en grote risico’s Ondanks het landelijke verbod op het gebruik en de verkoop van recreatief lachgas, steeg het aantal lachgascilinders in het restafval met een factor 10 t.o.v. 2022. De lachgascilinders kunnen exploderen in de ovens van de afvalenergiecentrales met enorme personele risico’s en schade tot gevolg. In 2023 berekent de branche een totaal schadebedrag van 65 miljoen euro door ontploffingen en preventieve maatregelen bij alle afvalenergiecentrales in Nederland.

Ook HVC heeft in 2023 forse schade geleden. Deze kosten bestaan enerzijds uit schades aan de ovens door ontploffingen en reparatie ervan en anderzijds uit kosten voor preventieve maatregelen. Onder de preventieve maatregelen moet gedacht worden aan grootschalige voorsortering van al het restafval, afvoer- en verwijderingskosten van de cilinders, beloningen voor het inleveren van lachgascilinders, technologische aanpassingen (zoals AI camera’s), inzet van extra personeel, inhuur van externe expertise. De impact van de illegale lachgascilinders blijkt structureel zoals het er nu naar uit ziet. Daarom willen we 2024 benutten om nauw met alle gemeenten te gaan samen werken om ervoor te zorgen dat de cilinders worden ingeleverd bij het afvalbrengstation en te voorkomen dat de lachgascilinders in het restafval worden gedumpt.

HVC roept gemeenten op tot het nemen van eigen maatregelen en wil hier graag bij helpen. Maatregelen die gemeenten kunnen nemen zijn bijvoorbeeld: • een lachgas-crisisoverleg starten, waaraan HVC graag bijdraagt met kennis en gerichte acties • de problematiek prominent op de (politieke) agenda van het college van B&W zetten en druk zetten in landelijke gremia • de pakkans verhogen door controle en handhaving op hotspots (uitgaansgebieden, festivals, autofeestjes, rave party’s, parkeerterreinen, stadsparken) • bewoners aansporen om lachgascilinders (ook de gevonden exemplaren) veilig af te geven op het afvalbrenstation. Gebruik HVC-communicatiecampagne (via website HVC; ID Manual net als andere campagnes) • bewoners aansporen om lachgascilinders (ook de gevonden exemplaren) veilig af te geven op het afvalbrenstation • over de problemen met lachgascilinders communiceren via social media, de gemeentelijke communicatiekanalen en regionale pers

Cijfers 2023 • In de installaties in Dordrecht en Alkmaar zijn 844 explosies geregistreerd, waarvan 221 keer met uitval van een verbrandingslijn. • Er zijn bij HVC 6.326 lachgascilinders ingeleverd en aangetroffen (afvalbrengstations/ uitsortering/ AEC’s / HVC-overslagen).

jaarrapportage 2023 |28