240415 Raadsinformatiebrief memo Subsidie lokale aanpak isolatie

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 15 april 2024 Onderwerp : Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie Van Christian Schouten - Wethouder

Geachte leden van de raad,

In de vergadering van de commissie Bestuur en Middelen van 9 april jl. is het Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie behandeld. In dat kader is een aantal toezeggingen gedaan, te weten: - Verhouding enerzijds proceskosten en anderzijds het subsidieplafond - Gevolgen van de halvering van de proceskosten - Opnemen van een bandbreedte - Gevolgen en risico's van eventuele terugbetalingen - Samenhang met SPUK-regeling energiearmoede - Verduidelijking kostenpost 'Doelgroep Armoede' - Tussentijdse updates van de subsidieregeling.

Doelgroep Voor deze subsidie stellen wij de doelgroep gelijk aan de ruimste eisen van het Rijk voor deze doelgroep. Dus woning-eigenaren met een woning met een laag energielabel (D, E, F of G) en een WOZ-waarde die in 2022 onder de NHG-grens lag. Bij een ontbrekend energielabel moeten er aantoonbaar twee slechte bouwdelen in de schil van de woning worden aangewezen. Daarnaast hebben we de subsidieregeling zo opgesteld dat ook appartement-eigenaren in een VVE, monumenteigenaren, woonwagens en woonboten binnen de gestelde eisen mee kunnen doen. Ook kunnen doe-het-zelvers hun isolatiemateriaal vergoed krijgen in deze subsidie.

Met het aangevraagde SPUK-bedrag van € 2.550.168,- met hierbij een gereserveerd bedrag voor proceskosten, willen we € 2.025.000,- verdelen onder 1500 subsidies voor huishoudens tot een maximaal bedrag van 1.350 euro per woning. Dit geeft een marge onder de doelstelling van het Rijk van 1407 woningen, o.a. ervan uitgaande dat een deel van de subsidies kan worden afgewezen. Bewoners kunnen net zoals met de landelijke ISDE-subsidie, een aanvraag doen na uitvoering van de werkzaamheden.

Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie 1

Totale budget van de aangevraagde SpUk

Kosten Bedrag Beschrijving Subsidieplafond € 2.025.000 Met een maximum van €1.350 subsidie mogelijk voor 1.500 eigenaar-bewoners Overig budget onder andere € 525.168 Gereserveerd voor project Energiebesparing voor proceskosten voor communicatie, subsidieverwerking en extra ondersteuning doelgroep energiearmoede Baten Bedrag Beschrijving SPUK Lokale Aanpak Isolatie € 2.550.168 Projectnummer: 656403/56403012

Gevolgen en risico’s van eventuele terugbetalingen De SpUk moet uiterlijk op 31 december 2026 worden besteed. Als volledige besteding voor die datum niet mogelijk is, dan kan er met motivatie vanuit het college een jaar verlengd worden. Deze termijn kan daarna nog tweemaal worden verlengd.

De specifieke uitkering kan worden teruggevorderd indien niet is voldaan aan de verantwoordingsplicht. Daarnaast kan de specifieke uitkering worden teruggevorderd indien uit de verantwoordingsinformatie blijkt dat de specifieke uitkering niet, niet volledig of onrechtmatig is besteed.

De regeling gaat ervan uit dat alle woningen in de aanvraag geïsoleerd zullen worden, maar erkent dat niet iedereen zal deelnemen. Als een gemeente de beoogde aantallen niet haalt, wordt het verleende bedrag evenredig met het aantal gemiste woningen teruggevorderd. Bijvoorbeeld, als een gemeente slechts 20% van de woningen isoleert, wordt 80% van het bedrag teruggevorderd voor de gemiste woningen. Dit systeem zorgt voor een balans tussen het stimuleren van isolatie-inspanningen en het begrijpen van de uitdagingen waarmee gemeenten te maken hebben. Het erkent de noodzaak van grote inspanningen om alle woningen te isoleren en houdt rekening met de geleverde inspanningen van de gemeente.

Ter illustratie een voorbeeld. Stel de gemeente heeft € 358.000,– voor de isolatie van 200 woningen ontvangen (200 x € 1.790,–). Na drie jaar zijn 145 woningen geïsoleerd. Een tekort van 55 woningen (28%). De gemeente wordt dan gevraagd 55 x € 1.790,– x 28% = € 27.566,– terug te storten.

Heeft de gemeente slechts 40 woningen geïsoleerd dan is er een tekort van 160 woningen (80%). De gemeente wordt dan gevraagd 160 x € 1.790,– x 80% = € 229.120,– terug te storten.

Als wij als gemeente niet de benodigde 1407 woningen halen, dan volgt er een terugvorderingsplicht. De hoogte van kosten van de ondersteunende acties en de hoogte van proceskosten kunnen er dan voor zorgen dat er terug betaald moet worden vanuit eigen begroting.

Er kan dus een risico kleven aan de proceskosten en kosten voor de ondersteuning van de doelgroep. Zolang we de benodigde 1407 woningen halen is er geen ‘probleem’. Dan kunnen de kosten voor proces en ondersteuning zonder risico’s gemaakt worden. Halen we niet het benodigd aantal woningen dan moet er altijd terugbetaling plaats vinden. Hierbij wordt er dus rekening gehouden met eventuele inspanningen en kosten die gemaakt worden vanuit de gemeente. Basissom zal altijd zijn dat het volledige bedrag van € 2.550.168 wordt gedeeld door het aantal woningen = 1407 keer het

Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie 2

percentage wat overblijft van de woningen die wél zijn geïsoleerd. Dan bestaat er zoals te zien is in het rekenvoorbeeld van hierboven, kans op terugbetaling vanuit eigen begroting.

Een van de redenen dat het college besloten heeft om juist dit bedrag voor proceskosten en ondersteunende kosten hoger te houden is om in te zetten op communicatie en ondersteuning. Zodat we de kans op het niet halen van de 1407 ‘benodigde’ woningen verkleinen.

Samenhang met de doelgroep SpUk-regeling Energiearmoede In de laatste aanvulling van de SpUk Lokale aanpak isolatie in de Staatscourant (Staatscourant 2023, 31936 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl)), is er een vraag gekomen met betrekking op de wijziging van de doelgroep. Hierbij is gevraagd om de focus van de subsidie te verleggen van de doelgroep binnen de juiste WOZ-waarde, naar de doelgroep met energiearmoede of een kans daarop. Dit is geen verplichting, alleen een dringende vraag.

De wijziging van artikel 2, lid 1, van de regeling verheldert het doel van de specifieke uitkering door expliciet te vermelden dat de focus van de regeling ligt op het helpen van mensen die in energiearmoede verkeren of een risico daarop lopen. Hoewel energiearmoede niet exact wordt gedefinieerd, betekent dit streven dat gemeenten zich vooral inzetten voor mensen die financieel het meest kwetsbaar zijn. Dit houdt in dat de middelen voornamelijk worden ingezet om deze groep te ondersteunen bij het verbeteren van hun energie-efficiëntie en het verlagen van hun energiekosten, zodat ze beter in staat zijn om aan hun energiebehoeften te voldoen zonder financiële problemen te ondervinden.

Zodoende dat het college heeft besloten om samen te werken met een andere SpUk-regeling; de SpUk-regeling energiearmoede. We hebben in de nadere regels aangegeven dat de verschillende subsidies gestapeld mogen worden. De bewoner die dus gebruik maakt van een isolatievoucher van € 1.750, mag deze stapelen met de isolatiesubsidie van € 1.350. Op deze manier wordt het voor de groep bewoners binnen de doelgroep energiearmoede makkelijker om een deel van hun woning te isoleren.

Verduidelijking kostenpost ‘Doelgroep Armoede’ Er is 10% van het totale budget aangehouden voor proceskosten, dit is een bedrag van € 255.016. het overige deel van het budget (€ 270.152) is gereserveerd voor de doelgroep met energiearmoede. Het is voor het college nu nog lastig in te schatten hoe deze doelgroep gaat reageren op de verschillende subsidies en hoeveel er gebruik van gemaakt gaat worden door deze doelgroep.

Zodoende is er een ruim bedrag gereserveerd voor ondersteuning aan deze groep. Zodra wij merken dat we de doelgroep niet bereiken zullen wij om tafel gaan met beleidsmedewerkers van de verschillende units (Vitaliteit en Duurzaamheid) om een gedegen en effectief plan op te stellen waarmee wij deze groep bewoners toch aan het isoleren krijgen.

Deze ondersteuning zal bestaan uit ondersteunende diensten en services en zullen vooralsnog niet bestaan uit extra financiële middelen in de vorm van geld of isolatiemiddelen. De twee subsidies bij elkaar moeten voldoende zijn om een maatregel helemaal te bekostigen.

Wat is de verhouding tussen enerzijds de proceskosten en anderzijds het subsidieplafond Om een subsidie zoals deze te laten slagen en de bewoners mee te krijgen moeten er proceskosten worden gemaakt.

Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie 3

Proceskosten in 3 scenario’s Er zijn verschillende mogelijkheden waarop de bewoner ondersteund kan worden bij het isolatieproces. Dit is voor u uitgewerkt in 3 verschillende aanpakken.

De verschillende aanpakken hebben ook verschillende ‘prijskaartjes’ en zetten tot meer of mindere mate in op extra ondersteuning van de doelgroep energiearmoede.

Mogelijke communicatie onderdelen zijn onderzocht waaruit deze aanpakken kunnen bestaan. Hierin is onderscheid gemaakt tussen noodzakelijke onderdelen en optionele. Allereerst worden de acties voor communicatie op hoofdlijnen hieronder beschreven. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen vereiste acties en optionele communicatie onderdelen.

Daarna beschrijven we drie communicatieaanpakken met verschillende niveaus van ontzorging voor bewoners en met name de doelgroep energiearmoede. Deze drie aanpakken bevatten een mix van communicatieonderdelen.

Communicatie onderdelen • Communicatiecampagne (noodzakelijk) • Opstellen en verwerken subsidie (noodzakelijk) • Verantwoording en rapportage (noodzakelijk)

• Technisch en financieel advies (optioneel) • Advies bedrijven, offertes en schouw (optioneel) • Extra aandacht voor minima (samenwerking project energiearmoede) • Persoonlijk advies en ondersteuning (optioneel) • Collectieve inkoopactie voor overige koopwoningen (optioneel, t.b.v. risico beperking doelstelling 1407 woningen en om iets voor de 20% buiten doelgroep te betekenen)

Aanpak A; alleen noodzakelijke ondersteuning Bij deze aanpak zijn er meer middelen over voor een groter subsidiebedrag of meer subsidieaanvragen en geeft geen extra ondersteuning aan de doelgroep energiearmoede. Verwachting is dat deze doelgroep niet betrokken raakt met deze aanpak.

• Standaard communicatie via brieven en media • Noodzakelijke subsidieverlening

Actie Uitvoerende Schatting van kosten

Brievencampagne voor 7500 Communicatieadviseur Repro: 2 x 3000 euro adressen a 3000 euro belegd in lijn = 6000 euro Werkuren: 20 uur

Media: berichten opstellen over Communicatieadviseur Werkuren: 50-100 uur de subsidie belegd in lijn

Subsidiecontrole Project energiebesparing Werkuren 1x aantal subsidies = Extra capaciteit nodig project <1500uur x 48,42 = 72.630 euro ondersteuner

Totaal Kosten: 78.630 euro Werkuren: 120 werkuren

Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie 4

Aanpak B; Activeren en inspireren Bij deze aanpak is er een betere balans tussen ondersteuning en het te vergeven subsidiebedrag. En zal naar verwachting gedeeltelijke inschrijven op de doelgroep energie-armoede.

• Intensieve communicatie: • Video's van voorbeeld bewoners • Extra aandacht media en social media • Technisch en financieel advies+ Advies isolatiebedrijven • Flyers en/of informatiefolders • Gemeentebrede kennisdeling • Webinars, websites • Bovenstaande in combinatie met collectieve inkoopactie • Noodzakelijke subsidieverlening

Actie Uitvoerende Schatting van kosten

Brievencampagne voor 7500 Communicatieadviseur Repro: 2 x 3000 euro adressen a 3000 euro beledt in lijn = 6000 euro Werkuren: 20 uur

Media: veelvuldige activerende Communicatieadviseur Werkuren: 100-300 uur berichten opstellen over de belegd in lijn+ extra(0,1/0,2 fte) Video's: 5.000-10.000 euro subsidie Flyers opmaak, print en verzend: Video materiaal +/-10.000 euro Foto materiaal, Flyers, website Foto's: 1000 euro opzet, Social media campagne Website update: 50 werkuren Inhuur expertise Duurzaam bouwloket: 5000 euro Social media campagne: 1000- 2000 euro per jaar

Advies voor bedrijvenkeuze Duurzaam Bouwloket Belegt in meerjarige overeenkomst energieloket

Webinar+collectieve inkoopactie Duurzaam Bouwloket 6000 euro

Subsidiecontrole Project energiebesparing Werkuren 1x aantal subsidies = Extra capaciteit nodig project <1500uur x 48,42 = 72.630 euro ondersteuner

Totaal Kosten: 132.630 euro Werkuren: 370 werkuren

Aanpak C; (Persoonlijk) ondersteunen Bij deze aanpak is er de noodzakelijke subsidieverlening maar ook kostbaardere ondersteuning, waardoor er een kleiner subsidieplafond overblijft voor minder bewoners. Maar de doelgroep energiearmoede krijgt hiermee voldoende ondersteuning om in te schrijven op de subsidie en goed begeleid te worden.

Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie 5

• communicatie ondersteunend aan de intensieve activatie • Persoonlijk advies en ondersteuning: • Energiecoaches (meer) beschikbaar stellen • Aanbod persoonlijke adviesgesprekken • Persoonlijk rapport aardgasvrije woning • Persoonlijkeondersteuning voor subsidies op aanvraag • Extra ondersteuning aanbieden op sociaal-maatschappelijke plaatsen • Inloopavonden voor technisch en financieel advies • Noodzakelijke subsidieverlening

Actie Uitvoerende Schatting van kosten

Brievencampagne voor 7500 Communicatieadviseur Repro: 2 x 3000 euro adressen a 3000 euro belegd in lijn = 6000 euro Werkuren: 20 uur

Media: berichten opstellen over Communicatieadviseur Werkuren: 50-100 uur de subsidie belegd in lijn

Coordinatie persoonlijk advies Projectleider EB Werkuren 100-200 uur en ondersteuning projectleider

Flyer isoleren op publieke Projectleider EB en Flyers opmaak, print en verzend: locaties Communicatieadviseur +/-10.000 euro Werkuren: 50uur

Uitbereiding Energiecoaches Projectleider EB en Opleiding tussen de 500 en Energiecoaches organisatie 1000 euro per persoon Met 20 vrijwilligers: circa 20.000 euro

Extra ondersteuning minima Projectleider Energiearmoede vanuit Project energiearmoede Werkuren: 100

Inloopavonden voor technisch Projectleider EB + externe 4400 euro en financieel advies ondersteuning

Adviseur-aan-huis dienst Projectleider EB + externe dienst Circa 300 euro per huisbezoek 1500x250= 375.00 euro

Subsidiecontrole Projectleider EB Werkuren 1x aantal subsidies = Extra capaciteit nodig project <1500uur x 48,42 = 72.630 euro ondersteuner

Totaal Kosten: Max 525.168 euro Werkuren: 570 werkuren

Gevolgen van halvering van de proceskosten Zoals eerder gezegd is er een ruim percentage van het totale budget aangehouden voor proceskosten, dit is een bedrag van € 525.168 . Bij halvering van dit budget blijft er € 262.684 over voor alle

Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie 6

proceskosten. Met het overige budget zouden dan € 262.584 : € 1.350 = 194 woningen extra geholpen kunnen worden.

Dat is natuurlijk een mooi budget waarmee weer een grote groep bewoners blij gemaakt kan worden.

Zoals te zien is in de tabellen over de verschillende aanpakken zijn de proceskosten over het algemeen vrij hoog. Zou je de proceskosten halveren, dan is er al snel meer geld nodig vanuit het budget wat gereserveerd staat voor ondersteunende diensten bestemd voor de armoede doelgroep. Het is dus zeker iets wat mógelijk is, je kan je afvragen of het wénselijk is.

Opnemen van een bandbreedte Tijdens de commissievergadering is de vraag gesteld of er een bandbreedte opgenomen zou kunnen worden in deze subsidieregeling. Omdat op dit moment de nadere regels al zijn vastgesteld door het college kan dat bij dit subsidieplafond niet. Overigens vinden wij het wat betreft rechtszekerheid naar onze inwoners ook te prefereren om een concreet subsidieplafond vast te stellen. Op basis van de hierboven genoemde 3 scenario’s zien wij 3 concrete opties met concrete onderliggende calculaties, waardoor er van bandbreedte ook minder sprake hoeft te zijn, namelijk:

A. Het subsidieplafond voor de subsidieregeling Lokale aanpak Isolatie Alkmaar vast te stellen op € 2.471.538

B Het subsidieplafond voor de subsidieregeling Lokale aanpak Isolatie Alkmaar vast te stellen op € 2.417.538

C het voorliggende voorstel namelijk: Het subsidieplafond voor de subsidieregeling Lokale aanpak Isolatie Alkmaar vast te stellen op € 2.025.000.

Samenwerking met regio U heeft gewezen op de mogelijkheden van efficiency verhoging bij meer gezamenlijke uitvoering met regiogemeenten. Wij gaan hier zeker naar kijken bij de verdere implementatie op welke aspecten er samenwerking met regio gemeenten mogelijk is om kosten te reduceren.

Tussentijdse updates U heeft voorts verzocht om tussentijdse updates te krijgen in het kader van de subsidieregeling waar in ieder geval aangegeven wordt wat de (geschatte) besparingen als het resultaat van de subsidieregeling geweest zijn en eventuele gevallen van fraude die worden geconstateerd. Monitoring van de regeling was al voorzien. U zult gedurende het van kracht zijn van deze regeling jaarlijks in de maand oktober op de hoogte gehouden worden over de uitvoering van deze regeling.

Raadsvoorstel Subsidie lokale aanpak isolatie 7