240411 Raadsinformatiebrief update ruimtelijke adaptatie in regio Alkmaar

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 11 april 2024 Onderwerp : Update ruimtelijke adaptatie in de regio Alkmaar Van Christian Schouten - Wethouder

Geachte leden van de raad,

In 2021 is de klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Almaar vastgesteld. In deze brief informeren wij u over de stand van zaken ten aanzien van de uitvoering hiervan.

Inleiding De klimaatadaptatiestrategie van 2021 opent met ‘regenbuien worden heftiger. Perioden van grote droogte langer en temperaturen zijn zomers hoger. De verandering van het klimaat is merkbaar en geeft ook vaker overlast.’ Dit is illustratief voor de afgelopen periode waarbij de regio Alkmaar in de zomer te maken heeft gehad met droogte en de winterse maanden met wateroverlast. Op het moment van schrijven is de grondwaterstand hoog en zijn de weilanden en duinen verzadigd met water. Hoe we in de Regio Alkmaar zijn omgegaan om de overlast voor onze leefomgeving te beperken, ligt voor u in deze brief.

Doel In 2014 zijn landelijke klimaatadaptatiedoelen gesteld in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) om Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht te hebben, een taakstelling voor alle Nederlandse overheden. Ook Regio Alkmaar heeft ingezet op deze doelen:

2021: Klimaatbestendig handelen is verankerd in beleid en uitvoering 2050: Regio Alkmaar is klimaatbestendig ingericht

De regio Alkmaar heeft daar de volgende doelstellingen aan toegevoegd:

• Veilig en robuuste regio Onaanvaardbare risico’s als gevolg van wateroverlast en hittestress willen we voorkomen. • Beschermen van de inwoners We nemen adaptatiemaatregelen ten behoeve van de gezondheid en veiligheid van álle inwoners van Regio Alkmaar. • Bijdrage aan een gezond en leefbare regio De ingrepen die we in het kader van klimaatadaptatie doen, versterken het groene karakter van de gemeente.

Update ruimtelijke adaptatie in de regio Alkmaar 1

Stand van zaken uitvoeringsstrategie en agenda In de uitvoeringsstrategie is beschreven hoe de regio invulling geeft aan de klimaatopgave. Daarbij zijn vijf thema’s te onderscheiden:

• Algemene activiteiten • Hitte en gezondheid • Veiligheid, calamiteiten en kwetsbare functies • Klimaatbestendige nieuwbouw en stedelijke ontwikkeling • Droogte en wateroverlast

Per thema zijn de belangrijkste activiteiten die zijn uitgevoerd beschreven.

Algemene activiteiten Sinds 2021 is de klimaatadaptatiestrategie geborgd in beleid en programma’s van de gemeentes en HHNK. De klimaatbestendige inrichtingsprincipes worden vastgelegd in de HIOR. Daarnaast is het inzicht in de problematiek vergroot door verrijking van de Klimaatatlas op regio Noorderkwartier (https://hhnk.klimaatmonitor.net/).

Hitte en gezondheid Er heeft een verdiepende dialoog over ambities en eisen omtrent hitte en gezondheid met de GGD plaatsgevonden. Elke gemeente stelt naar aanleiding hiervan een lokaal hitteplan op. Opwarming van drinkwaterleidingen waardoor bacteriën kunnen ontstaan is een aandachtspunt. Drinkwaterleidingen onder groen of in de schaduw leggen helpt opwarming tegen te gaan. Hierover vindt overleg plaats tussen gemeentes en PWN.

Veiligheid, calamiteiten en kwetsbare functies Bij de regionale samenwerking waterketen is een incidentenplan in de maak voor zware wateroverlast maar ook voor calamiteiten zoals gevaarlijke afvalwaterlozingen en uitval van rioolgemalen en rioolwaterzuiveringen. Hierbij worden behalve gemeentes en het hoogheemraadschap ook de veiligheidsregio en de omgevingsdienst betrokken.

Klimaatbestendige nieuwbouw en stedelijke ontwikkeling De intentieverklaring Klimaatadaptieve Nieuwbouw is ondertekend. De provincie is bezig om dit te verwerken in de provinciale omgevingsverordening 2025. Voor medewerkers van de aangesloten gemeentes zijn diverse kennissessies over dit thema georganiseerd

Droogte en wateroverlast Normen over droogte en wateroverlast zijn vastgelegd in beleid. De BUCH gemeenten hebben een verordening vastgesteld over grondwater- en hemelwaterafvoer en over hemelwaterberging op particulier terrein. De gemeentes hebben de normen over droogte en wateroverlast vastgelegd in de beleidsplannen over klimaatadaptatie en zij hebben een klimaatadaptatietoets gemaakt.

De verwachting is dat het drinkwaterverbruik de komende jaren zal toenemen. Thuis en bij bedrijven kan er met slimme oplossingen flink wat bespaard worden. In de regio Alkmaar is een kort project gestart met PWN en HHNK waarin de mogelijkheden onderzocht worden om drinkwater te besparen.

Update ruimtelijke adaptatie in de regio Alkmaar 2

Om inwoners te helpen bij het klimaatadaptief inrichten is er in samenwerking tussen de gemeentes van de regio Alkmaar een subsidieregeling klimaatadaptieve maatregelen opgesteld. Elke gemeente implementeert afzonderlijk deze regeling. Er worden animatievideo’s ontwikkeld waarin de verschillende maatregelen die inwoners kunnen nemen en waarvoor men subsidie ontvangt worden uitgelegd.

De afgelopen jaren is er gebruik gemaakt van de impulsregeling klimaatadaptatie. Voor de regio Alkmaar is meer dan €2.7 miljoen beschikbaar gesteld. In onderstaand overzicht is per gemeente per jaar weergegeven welke bedragen zijn aangevraagd en toegekend.

In onderstaande tabel is per gemeente per jaar aangegeven aan welke klimaatadaptieve projecten de middelen zijn besteed. Onderstaand is per gemeente een toelichting gegeven over de voortgang van klimaatadaptieve projecten.

Alkmaar

Laat-west De Laat is een winkelstraat in de binnenstad. Hier ontstond regelmatig wateroverlast en hittestress, omdat er veel bestrating was en maar weinig groen. Er kwam een herinrichtingsplan met meer groen en extra afvoer van regenwater. Dit vermindert de overlast en vergroot de leefbaarheid. Dit maakt het gebied aantrekkelijker voor de gebruikers.

Bomenbuurt De huidige riolering in de Bomenbuurt heeft zijn technische levensduur bereikt, met uitzondering van de riolering die nog niet aan vervanging toe is zoals de Breelaan en Populierenweg. Naast het bereiken van het einde van de technische levensduur, kan het huidige rioolstelsel de gevolgen van de klimaatveranderingen niet voldoende opvangen. De wijk wordt klaar gemaakt voor de toekomst waarbij er boven en ondergronds wordt gekozen voor klimaatbestendige en natuurinclusieve inrichting.

Update ruimtelijke adaptatie in de regio Alkmaar 3

Dijk en Waard

Klimaatrobuuste polder Heerhugowaard Binnen de klimaatrobuuste polder wordt een robuuster watersysteem gecreëerd met meer bergingscapaciteit tijdens hevige regenbuien en betere wateraanvoermogelijkheden bij droogte. Er worden twee nieuwe watergangen aangelegd, welke lokaal (met name overdag) wat extra verkoeling kunnen brengen. Daarnaast wordt er een nieuw gemaal aangelegd, welke water afvoert uit de polder naar de naastgelegen boezem. Daarbij komt dat alle maatregelen samen zorgen voor een afname van de schade door wateroverlast.

Herinrichting Bomenbuurt Zuid-Scharwoude De Bomenbuurt is een wijk in Zuid-Scharwoude die op de planning staat voor herinrichting. De riolering, bestrating en het groen worden zo ingericht dat meer water kan worden vastgehouden. Zo wordt er een waterbergend cunet aangelegd, welke een bijdrage levert tegen verdroging. Daarnaast wordt er onthard en wordt er op betreffende plekken groen geplaatst, wat hittestress tegengaat en bijdraagt aan biodiversiteit.

Herinrichting Parallelweg Sint Pancras De Parallelweg in Sint Pancras heeft een waterbergende fundering gekregen. Door het aanleggen van een waterbergend wegcunet en een wadi kunnen hevige regenbuien beter opgevangen worden. Dit draagt bij aan een robuuster watersysteem en het verbeteren van de waterafvoer.

Herinrichting openbare ruimte Stadshart Binnen het Stadshart van Heerhugowaard lopen een aantal projecten. Er wordt extra waterberging gecreëerd en meer schaduwvorming tegen hitte gerealiseerd. Het gebied wordt robuuster gemaakt door o.a. aanleg van wadi’s en waterberging onder een parkeerterrein. Daarnaast wordt een extra gebied sneller dan gepland vergroend in plaats van dat er verharding wordt teruggebracht door een ontwikkelende partij.

Bergen In gemeente Bergen kampt Schoorl met droogte in de zomer en met wateroverlast in de benedenstroomse gebieden. Om water beter te bergen en teveel afstroom te voorkomen, wordt het centrum van Schoorl klimaatadaptief heringericht middels de aanleg van een infiltratieriool in combinatie met een waterberging in de wegfundering en wordt droogtebestendig groen aangeplant.

Uitgeest Afgelopen jaren is er in Uitgeest sterk gewerkt aan klimaatadaptatie bij de herinrichting van De Koog in Uitgeest. Hiervoor is ook klimaatadaptatiesubsidie binnengehaald via de impulsregeling, in samenwerking met de regionale samenwerking. In Uitgeest is er in 2024 een mooie samenwerking gepland tussen de gemeente, de Dorpsraad Uitgeest groeit en bloeit en woningcorporatie Kennemer Wonen. Kennemer Wonen organiseert een tuinvergroeningswedstrijd, De Dorpsraad organiseert uitdeelacties van regentonnen, bomen en een plantenruildag, en de gemeente start een subsidieregeling klimaatadaptieve maatregelen en een tegelophaalservice (in het kader van tegelwippen/tuinvergroening). Als drie organisaties willen we deze acties die sterk op elkaar aansluiten met name in de afstemming en communicatie/campagne versterken.

Castricum Bij de Rijksweg in Limmen worden de waterberging en infiltratiemogelijkheden vergroot middels het plaatsen van steenwolpakketten onder de parkeervakken.

Update ruimtelijke adaptatie in de regio Alkmaar 4

Heiloo De gemeente Heiloo op de Zevenhuizerlaan veel problemen met grondwateroverlast en regenwaterafvoer bij piekbuien, welke aangepakt worden middels een Drainage transportriool in combinatie met een waterberging in de wegfundering.

Bijlagen 1. Klimaatadaptatiestrategie & uitvoeringsagenda regio Alkmaar

Update ruimtelijke adaptatie in de regio Alkmaar 5