240411 Raadsinformatiebrief ontwikkelingen jeugd en verordening jeugd

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 11 april 2024 Onderwerp : ontwikkelingen jeugd Van Jasper Nieuwenhuizen - Wethouder

Geachte leden van de raad,

In de vergadering van de commissie Sociaal op 4 april 2024 is de bespreking van Verordening Jeugdhulp verplaatst. Voorafgaand aan deze commissievergadering zijn er vanuit verschillende fracties technische vragen gesteld over verschillende ontwikkelingen op het gebied van jeugdhulp. Met deze raadsinformatiebrief informeer ik u over de van toepassing zijnde wet-en regelgeving, de gestelde kaders die relevant zijn voor de voorliggende verordening, over relevante ontwikkelingen in het jeugddomein en over de onderlinge relatie.

Kaders voorliggende verordening De voorliggende verordening betreft een aanpassing op de lopende verordening aan de hand van vastgestelde beleidskaders. De lopende verordening dateert van 2019. Sindsdien zijn de volgende kaders vastgesteld: • Overkoepelend Kader Jeugdhulp Regio Alkmaar (2021) • Visie op ambulante jeugdhulp 2023 en verder (2021) • Transformatievisie Jeugdzorg plus vanaf 2023 (2021) Samen met de in 2020 vastgestelde Visie op Jeugdhulp met Verblijf vormen deze documenten de basis van de inkoop Jeugdhulp (Ambulant en Verblijf) en de nieuwe contracten die op 1 januari 2023 van kracht zijn en voor de Jeugdzorgplus vanaf juli 2023. De voorliggende verordening sluit aan bij de uitgangspunten van de regionale inkoop 2023 opgenomen in bovengenoemde kaders en is daarmee een laatste noodzakelijke formalisering.

In de voorliggende verordening zijn gelijktijdig een aantal significante wijzigingen meegenomen die juridisch voor de uitvoering van belang zijn, zodat we beter aansluiten bij de wet, de huidige werkwijze en eenduidig en duidelijk zijn in bepalingen. Een uitgebreide externe juridische toets is uitgevoerd. De verordening is een instrument om het huidig beleid en actuele jurisprudentie rechtmatig uit te voeren. Met genoemde aanpassingen is dit geborgd.

Ook is de opzet van de verordening aangepast naar de huidige werkwijze om de toepasbaarheid te vergroten. Dat maakt een direct vergelijk complex maar door middel van de was-wordt lijst is dit verduidelijkt.

Afbakening De landelijke ontwikkelingen, zoals het landelijk akkoord met betrekking tot de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming zijn niet verwerkt in de voorliggende aanpassing van de verordening. Deze ontwikkelingen zijn nog niet door vertaald naar beleid en (landelijke) regelgeving en daarmee onvoldoende concreet om door te kunnen vertalen naar een lokale verordening. Ook de in de meerjarenbegroting opgenomen inspanningsverplichting Jeugdhulp

ontwikkelingen jeugd 1

is nog onvoldoende concreet om nu te leiden tot voorstellen voor beleidswijzigingen en aanpassing van de verordening.

Om wel zicht op te geven op die ontwikkelingen schets ik hieronder een beeld van de grootste ontwikkeling: de Hervormingsagenda Jeugd. Daarnaast ga ik in op de inspanningsverplichting en de aanpassing van de visie op jeugdhulp.

Toelichting Hervormingsagenda Het beroep op jeugdzorg is de afgelopen decennia sterk gestegen. De laatste 20 jaar laat een stijgende trend zien, ondanks ingrepen in het stelsel. In 2015 vond de laatste grote wijziging plaats; de decentralisatie van jeugdhulp van provincies en rijk naar gemeenten. Deze grote wijziging resulteert in een jeugdstelsel met onbedoelde effecten, die o.a. hoge administratieve lasten in de hand werken. Ook is de arbeidsmarkt krap en is in sommige delen van de jeugdzorg de werkdruk erg hoog.

Landelijk is geconstateerd dat er flinke hervormingen nodig zijn in de jeugdzorg om te zorgen dat: (1) kinderen en gezinnen de juiste zorg op de juiste plek krijgen, (2) het stelsel zorginhoudelijk en organisatorisch te verbeteren en (3) duurzaam houdbaar te maken. Voor nu en in de toekomst. Landelijk is door de betrokken partijen een akkoord opgesteld: de Hervormingsagenda Jeugd. De Hervormingsagenda is een akkoord van vijf partijen: het rijk, de VNG, zorgaanbieders, professionals en cliënten. De ontwikkelingen vanuit de landelijke Hervormingsagenda worden zowel lokaal als regionaal opgepakt en uitgewerkt. U heeft een informerend memo ontvangen op 27 februari jl. over de Hervormingsagenda.

De Hervormingsagenda heeft twee doelstellingen die aan elkaar zijn gekoppeld: 1. betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is, en 2. het op lange termijn beheersbaar en betaalbaar houden van het stelsel. Zodoende beoogt de Hervormingsagenda te zorgen dat gegeven de beschikbare mensen en middelen: • Jeugdigen en ouders met opvoed- en opgroeivragen op een laagdrempelige manier terecht kunnen. Gemeenten zien goede resultaten van goede voorzieningen dichtbij, in de wijk; • De jeugdhulpplicht toeziet op jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties. Hiervoor is passende jeugdhulp beschikbaar; • Jeugdigen en ouders in de meest kwetsbare situaties in beeld zijn en kunnen rekenen op een meer integrale aanpak voor hun (vaak complexe) problematiek. Dit vraagt om stevige verbindingen van de jeugdhulp met onder andere het onderwijs, volwassenenzorg en vraagstukken rond bestaanszekerheid.

Daarnaast bevat de Hervormingsagenda een set aan besparingsmaatregelen. Per maatregel werken we uit in hoeverre deze al zijn doorgevoerd in gemeente Alkmaar.

De hierboven genoemde doelen in de Hervormingsagenda jeugd sluiten aan bij onze leidende principes voor het sociaal domein. Ook zien we dat de koers en uitgangspunten passen bij de huidige beleidsvisie ‘Alkmaar groeit, zorgt en doet mee’, en –meer recent bij het Overkoepelend kader Jeugdhulp regio Alkmaar. De Hervormingsagenda is daarmee deels al verwerkt in het regionaal plan Route Regionale Jeugdhulp '26.

ontwikkelingen jeugd 2

De Hervormingsagenda heeft zeven thema's (zie bovenstaand schema). Al voor het opstellen van de Hervormingsagenda zijn door ons ontwikkelingen doorgevoerd die hiermee samenhangen. Voorbeelden zijn: voorkomen residentiële jeugdhulp, regionalisering van de inkoop, data en monitoring regionaal.

Bovenstaand schema maakt helder dat gemeenten (samen met VNG en het rijk) direct verantwoordelijk zijn voor de (geel gearceerde) opgaven: 1. Stevige lokale teams en toegang. Voor de formatie van stevige lokale teams is een Richtinggevend kader opgesteld (publicatie eind maart 2024). Deze toetsen we momenteel aan de Alkmaarse inrichting. Op basis van de analyse wordt een plan opgesteld. Dit plan staat niet op zich en vraagt een herijking van de werking van het Alkmaarse jeugdstelsel bestaande uit een sterke basis, stevige lokale teams en specialistische zorg. 2. Regionale en landelijke inkoop en organisatie. Voor het schaalniveau voor specialistische hulp loopt regionaal het traject ‘governance Jeugdhulp regio Alkmaar’ en loopt landelijk de beoordeling van de robuustheid van jeugdhulpregio’s. 3. Afbouw residentieel verblijf. Met betrekking tot afbouw residentieel verblijf kan gesteld worden dat regio Alkmaar voorloopt op de gestelde ambitie. Voor de overige onderdelen zijn eerst andere partijen (waaronder soms de VNG) aan zet om te komen tot concrete maatregelen. Op deze onderdelen is nog niet te toetsen wat de consequenties zijn. Aangepaste wet- en regelgeving moet helderheid bieden in hoeverre lokaal en regionaal beleid daarop moet worden aangepast.

Zoals eerder in deze brief benoemd, brengen wij de besparingsmaatregelen van de Hervormingsagenda in beeld. Wij maken daarbij het lokale besparingspotentieel inzichtelijk en zetten

ontwikkelingen jeugd 3

in op het, waar nodig, realiseren van de maatregelen uit de Hervormingsagenda. Ook hier geldt dat er deels aangepaste wetgeving nodig is alvorens de huidig geldende kaders hierop kunnen worden aangepast.

Inspanningsverplichting Jeugdhulp Bij de begrotingsbespreking 2024 heb ik u toegezegd u in de reguliere P&C cyclus te informeren over hoe de kwaliteit van het jeugdbeleid in stand wordt gehouden rekening houdend met het meer in de pas laten lopen van de uitgaven met het landelijk financieel kader. Er is een voorstel voor de toen toegezegde raadsinformatiebijeenkomst, nadere informatie volgt na vaststelling. Tijdens deze bijeenkomst zult u toelichting krijgen over de belangrijkste trends en ontwikkelingen rond jeugdhulpgebruik, alsmede het ontwikkelproces met betrekking tot sturen en monitoren op kwaliteit.

Actualisering lokale beleidsvisie jeugdhulp De lokale beleidsvisie van 2019 heeft met het opstellen van het vaststellen van 'Het overkoepeld kader Jeugdhulp regio Alkmaar’ al op veel onderdelen een update gehad. Ook is het integraal plan GA! opgesteld dat tot doel heeft een gezonde generatie in 2040.

Vanuit het coalitieakkoord heeft het college zich voorgenomen de visie jeugdhulp van 2019 te actualiseren. We kunnen constateren dat het regionaal overkoepelend kader (2021) hier deels in voorziet met betrekking tot jeugdhulp.

Tegelijk vragen de ontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda om het herijken van kaders en uitgangspunten voor het Alkmaars Jeugdstelsel, bijvoorbeeld in relatie tot stevige lokale teams. Zoals in deze brief te lezen, is er een landelijke, regionale en lokale component. Hoe het best uitvoering gegeven kan worden aan deze plannen, is nog in ontwikkeling.

Vervolg U wordt voorgesteld om de voorliggende verordening, op basis van de uiteenzetting in deze raadsinformatiebrief, te agenderen ter bespreking en besluitvorming.

Een raadsinformatiebijeenkomst wordt gepland waar u verder geïnformeerd wordt over de belangrijkste trends en ontwikkelingen rond jeugdhulpgebruik.

In aanvulling op deze brief stel ik u voor om in het najaar een bijeenkomst te organiseren om u mee te nemen in de recente ontwikkelingen op het gebied van jeugd en een proces te starten om in gezamenlijkheid te komen tot koersbepaling voor herijking van uitgangspunten en kaders.

ontwikkelingen jeugd 4