240228 Raadsinformatiebrief voortgang detailhandelsstructuur 2024

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 27 februari 2024 Onderwerp : Voortgang Detailhandelsstructuur Binnenstad Van Het college van Burgemeester & Wethouders

Geachte leden van de raad,

In juni 2020 heeft uw raad besloten tot een compacter en gemengder kernwinkelgebied in de binnenstad. Middels deze brief informeren wij u over de voortgang op de drie programmalijnen zoals in het raadsvoorstel Detailhandelsstructuur Binnenstad aangegeven namelijk: 1. Het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit 2. Het tegengaan van leegstand 3. Branding en conceptontwikkeling Per programmalijn zal worden ingegaan op een aantal daaronder vallende onderwerpen.

Ad 1 Het verbeteren van de Ruimtelijke Kwaliteit Op 1 juli 2023 heeft de opening van de heringerichte Laat-west plaatsgevonden. Zowel ondergronds als bovengronds is de straat opnieuw ingericht. De herinrichting draagt bij aan het verminderen van hittestress, klimaatadaptatie en het verblijfs- en winkelklimaat in het kernwinkelgebied. Tijdens kernwinkeltijden is de Laat-west een voetgangersgebied. Op initiatief van ondernemers- en eigenarenvereniging Alkmaars Bolwerk zijn met ludieke acties fietsende bezoekers hierop gewezen.

In het meerjareninvesteringsplan is € 1,5 miljoen opgenomen voor de herinrichting van de Breedstraat, hier moet de riolering worden vervangen. Dit biedt kansen voor de herinrichting van de straat. In september 2023 heeft een eerste inloopbijeenkomst plaatsgevonden voor bewoners en ondernemers, om wensen op te halen gevolgd door een aantal ontwerpateliers zie: Herinrichting Breedstraat, Schoutenstraat, Vlaanderhof - Gemeente Alkmaar. Zodra het schetsontwerp definitief is zullen wij u deze met een Raadsinformatiebrief aanbieden waarbij wij ook ingaan het vervolgtraject en planning.

Voor het verbeteren van de looproute tussen het kernwinkelgebied in de binnenstad en Overstad is in het meerjareninvesteringsplan € 2,8 miljoen opgenomen. Voor deze opgave wordt in Q3 van 2024 een aanbesteding georganiseerd om een ontwerpbureau te selecteren waarmee vervolgens een participatietraject wordt uitgestippeld. In het voorjaar van 2024 wordt, in het kader van regulier onderhoud, een deel van de rijbaan van de Gedempte Nieuwesloot vervangen, tussen Kanaalkade en Hofplein. Deze rijbaan maakt geen onderdeel uit van de projectscope voor het verbeteren van de looproute binnenstad/Overstad.

Voortgang Detailhandelsstructuur Binnenstad 1

Voor het verbeteren van de inrichting van de Oudegracht-west (tussen Koorstraat en Ridderstraat) als fietsalternatief van de Laat-west is in het meerjareninvesteringsplan € 540.000 beschikbaar. Alvorens tot participatie over te gaan is duidelijkheid noodzakelijk of gelijktijdig de riolering vervangen moet worden. In Q3 van 2024 is daar naar verwachting meer duidelijkheid over.

In de begroting van 2024 zijn twee voorbereidingskredieten opgenomen voor de herinrichting van de Heul en de Laat-midden. Bij de Heul, tussen Scheteldoekshaven en Koorstraat hebben bewoners zich gemeld met de wens om de straat te vergroenen en is een verbetering mogelijk van inrichting van de toegang tot het afgesloten gebied in de binnenstad. In overleg met bewoners wordt gewerkt aan een ontwerp zie: Herinrichting Heul - Gemeente Alkmaar. Met de uitvoering kan naar verwachting begin 2025 gestart worden.

Bij de Laat-midden, tussen Ridderstraat en Hofstraat, is ruimte voor meer groen en wordt de inrichting van de openbare ruimte zo ingericht dat deze beter aansluit op de nieuwe functies (supermarkt, fietsenstalling en woningen) van het voormalig V&D-pand.

Voor de het vergroenen van de Langestraat is een voorbereidingskrediet in de begroting opgenomen. In 2024 wordt samen met vastgoedeigenaren- en ondernemersvereniging Alkmaars Bolwerk en grootwinkelbedrijven onderzocht in hoeverre de Langestraat heringericht kan worden. Vraagstukken die hier spelen in relatie tot vergroening zijn ruimte voor passantenstromen, zichtlijnen, bevoorrading, klimaatadaptatie.

Door ondernemersvereniging Alkmaars Bolwerk is met middelen van het stimuleringsfonds groen toegevoegd in de Prachtstraatjes. Samen met het Alkmaars Bolwerk wordt gekeken waar nog aanvullende mogelijkheden voor vergroening mogelijk zijn.

Ad 2 Het tegengaan van leegstand In onderstaande tabel is het aantal winkelpanden in de binnenstad weergegeven, en de leegstand. Geconcludeerd kan worden dat het afgelopen jaar de leegstand licht is afgenomen, de leegstand concentreert zich echter wel in het kernwinkelgebied.

Q3 2020 Q3 2021 Q3 2022 Q4 2023 Winkelpanden in totaal 816 761 770 771 Leegstaande winkelpanden 89 74 58 50 % leegstand winkelpanden 10,9% 9,9% 7,5% 6,5%

Bij amendement van 8 juni 2020 heeft uw raad opdracht gegeven jaarlijks te rapporteren op de leegstand in de verbindingsstraatjes of Pachtstraatjes tussen de Laat-west en Langestraat omdat deze bij amendement zijn uitgesloten van transformatie naar wonen.

Voortgang Detailhandelsstructuur Binnenstad 2

Q3 2020 Q3 2021 Q3 2022 Q4 2023 Boterstraat 5 4 2 1 Houttil 1 2 1 2 Huigbrouwerstraat–west 1 1 2 1 Mient – oost 2 2 1 1 Payglop 5 7 8 6 Schoutenstraat 2 3 4 3 Totaal 16 19 18 14

De leegstand in deze Prachtstraatjes is sinds het vaststellen van de Detailhandelsstructuur in 2020 iets afgenomen.

De voorgaande jaren is extra ingezet op individuele contacten met vastgoedeigenaren. Dit blijven wij voortzetten met extra ambtelijke inzet. Hiermee wordt versnelling van de transformatieopgave en verdere reductie van leegstand beoogd. Voor de Laat-west loopt een apart traject onder leiding van een externe partij. Doel hiervan is om met ondernemers en eigenaren uit de straat een koers voor de toekomst te bepalen voor uitstraling en gewenste branchering of profilering.

Onderdeel van de transformatieopgave is het toevoegen van woningen, buiten het kernwinkelgebied en boven winkels in het kernwinkelgebied. Dit zorgt deels ook voor reductie van het aantal meters winkelvloeroppervlak. Sinds 1 januari 2019 zijn in de hele binnenstad bijna 470 wooneenheden toegevoegd waarvan ruim 90% in een pand gecombineerd met een andere functie.

Twee grootschalige transformaties waaraan gewerkt wordt zijn de herontwikkeling van de voormalig V&D (Laat143) en de The Dome (voormalig Primark, Laat 128).

Het college heeft op 3 oktober 2023 besloten om de omgevingsvergunning te verlenen voor The Dome de Laat 128 (voormalig Primark) te Alkmaar. Hierover bent u op 31 oktober geïnformeerd: Herontwikkeling van de Laat 128 te Alkmaar (raadsinformatie.nl). In het pand worden 70 appartementen (waarvan 27 sociaal) op de verdiepingen gemaakt en commerciële ruimten op de begane grond aan de Laat.

In de voormalig V&D, Laat 143, vinden momenteel interne aanpassingen plaats op de begane grond ten behoeve van de vestiging van een supermarkt op de hoek Laat / Ridderstraat. De verwachting is dat deze eind van de zomer 2024 zijn deuren opent. Op de begane grond, naast de supermarkt, komt in het pand een openbare fietsenstaling voor 500 tot 600 fietsen en een openbare toiletvoorziening. De gemeente heeft hiervoor recent een huurovereenkomst gesloten met de eigenaar van het pand. De overeengekomen huurprijs is overeenkomstig de onafhankelijke taxatie die heeft plaatsgevonden en past binnen de daarvoor in de

Voortgang Detailhandelsstructuur Binnenstad 3

begroting opgenomen middelen. De verwachting is dat de fietsenstalling eind 2024 geopend kan worden. Op de verdiepingen van het voormalige V&D-gebouw en in het voormalige Scapino-gebouw aan ’t Vijvertje en Oudegracht worden circa 96 woningen gerealiseerd. Ongeveer 64 appartementen komen in de vrije huursector en ongeveer 32 appartementen in het sociale segment. Met sociaal segment wordt bedoeld sociale huurwoning met een maximale huurprijs tot €808,06 en een sociale koopwoning met een maximale prijs van €281.000 von (prijspeil oktober 2023). De verwachting is dat de verbouwplannen binnen het mandaat van het college vergund kunnen worden en dat de aanvraag voor de omgevingsvergunning in Q1 2024 wordt ingediend.

Ter ondersteuning van het compacter maken van het kernwinkelgebied is een Vooraankondiging (conform artikel 1.3.1 Bro) voorbereiding Paraplubestemmingsplan ‘Detailhandel buiten Kernwinkelgebied Alkmaar’ gedaan zie: 1 (raadsinformatie.nl) Het voornemen houdt in dat ongebruikte detailhandelsbestemmingen buiten het kernwinkelgebied vervallen. Aanwezige detailhandel buiten het kernwinkelgebied kan ongewijzigd blijven voortbestaan. Ook andere commerciële functies buiten het kernwinkelgebied blijven mogelijk. In 2024 wordt hier onder de nieuwe Omgevingswet verder vorm en inhoud aan gegeven en naar verwachting in het najaar aan de raad ter besluitvorming voorgelegd.

Ad 3 Branding en conceptontwikkeling

Veranderend consumentengedrag (meer online winkelen) heeft impact op winkelgebieden. Samen met vastgoedeigenaren- en ondernemersvereniging Alkmaars Bolwerk werken wij aan het verder versterken van het centrumgebied. Het Alkmaars Bolwerk heeft de ambitie om het centrummanagement verder te professionaliseren. Verkenning bij andere steden leert dat een meer strategisch centrummanagement meerwaarde kan hebben. Hierbij hoort bijvoorbeeld een meer conceptuele benadering van het kernwinkelgebied (de binnenstad runnen als een warenhuis) en acquisitie. Alkmaars Bolwerk heeft, met financiële ondersteuning van de provincie en gemeente, een extern bureau opdracht gegeven om te onderzoeken hoe zo’n professionele centrumorganisatie ingericht zou kunnen worden. Het onderzoek richt zich op de bemensing, samenwerking en het betrekken van het maatschappelijk veld. Het Alkmaars Bolwerk heeft de resultaten van het onderzoek inmiddels aangeboden aan de gemeente en de gemeente gevraagd in overleg met het Alkmaars Bolwerk en de andere beoogde partners samen een convenant op te stellen en gezamenlijk een voorstel tot financiering uit te werken. Wij verwachten uw raad daar nog voor het zomerreces verder over te informeren.

Voortgang Detailhandelsstructuur Binnenstad 4