240131 Wethoudersbrief GR en voldoende compensatie Rijk

Memo

Aan : Gemeenteraad Van : Wethouder Schouten Datum : 30 januari 2024 Onderwerp : Indexatie gemeenschappelijke regeling en voldoende compensatie door het Rijk Afschrift aan : [Naam / namen]

Geachte leden van de raad,

In de raadsvoorstellen over de Kadernota’s van gemeenschappelijke regelingen staat het advies om akkoord te gaan met indexatie conform de Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR), onder voorbehoud dat gemeenten door het Rijk voldoende worden gecompenseerd voor de gestegen lonen en prijzen in 2025. Als een volledige loon- en prijscompensatie van het Rijk voor 2025 uitblijft, betekent dit dat de gemeente Alkmaar ook de bijdrage 2025 aan de gemeenschappelijke regelingen mogelijk moet heroverwegen. Dit laatste komt onder andere omdat momenteel nog niet duidelijk is of voor gemeenten voldoende compensatie beschikbaar is.

Het is goed om dat nader toe te lichten. Deze toelichting is opgenomen in dit memo.

Sinds 2012 werken de gemeenten binnen de regio Noord-Holland Noord met uniforme uitgangspunten (FUGR) voor het indexeren van de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen. De FUGR indices voor 2024 zijn inmiddels bekend, die van het Rijk nog niet. Pas na publicatie van de meicirculaire 2024 zijn die bekend en kan de gemeente bepalen of er voldoende wordt gecompenseerd door het Rijk, door deze te vergelijken met die van de FUGR. Natuurlijk zal de gemeente Alkmaar er eerst alles aan doen om te voorkomen dat er niet voldoende compensatie komt, maar we kunnen niet uitsluiten dat dit niet gaat gebeuren. Vandaar de zienswijze. Hieronder wordt nog een technische toelichting gegeven van de verschillen.

Sommige gemeenschappelijke regelingen (waaronder de GGD) zien expliciet het risico dat de feitelijke loonstijgingen afwijkt van die wordt voorgesteld door de regionale regietafel (FUGR). Gemeente Alkmaar ziet dat ook. Niet alleen voor de eigen begroting. Ook voor de begrotingen van de individuele gemeenschappelijke regelingen. Dit geeft ons inziens aan dat het opstellen van de begroting 2025 voor iedere gemeenschappelijke regeling een flinke exercitie wordt en zo nodig keuzes vraagt. Indien dit risico optreedt, geeft Alkmaar als reactie op voorhand aan dat de gemeenschappelijke regeling zelf voor de begroting 2025 passende maatregelen moet nemen om dit te voorkomen.

Als het Rijk vasthoudt aan de verlaging van de algemene uitkering van alle gemeenten in 2026 en volgende jaren, dan voorziet het college een zogenaamde “trap op, trap af discussie” tussen de gemeenschappelijke regelingen en de gemeenten. Iedereen kijkt hiervoor naar de onderhandelingen in Den Haag tussen de informerende politieke partijen. Wordt aan de onderhandelingstafel geen oplossing gevonden, dan kan het nodig zijn dat de drie regio’s en de gemeenschappelijke regelingen met elkaar in gesprek gaan over een bezuinigingsronde. Het college van Alkmaar weet niet hoeveel

[Naam] 1

tijd dat vraagt om daarover consensus te bereiken of te concluderen dat deze bezuinigingsronde de gemeenschappelijke regelingen niet gaat raken.

Technische toelichting:

De berekeningswijze van de FUGR en het Rijk zijn verschillend, maar beide gebaseerd op cijfers van het CPB. De technische toelichting van de berekening staat hieronder weergegeven.

De loon- en prijscompensatie hangt af van de gehanteerde indexatiemethodiek. De indexatiemethodiek die de FUGR hanteert wijkt af van de methodiek die het Rijk hanteert bij de Algemene uitkering van het Gemeentefonds (GF): 1. De FUGR en het GF maken gebruik van andere indices voor het berekenen van de loonprijs- ontwikkeling (lpo). De FUGR rekent met 70% “Prijs overheidsconsumptie: beloning werknemers” en 30% “Prijs bbp”. Het GF rekent met 60% “Loonvoet sector overheid”, 20% “Prijzen netto materiële consumptie imoc” en 20% “Prijzen overheidsinvesteringen, iboi. 2. De FUGR corrigeert achteraf voor een te hoge of te lage index van een verstreken jaar (t-2). Het Rijk corrigeert niet voor afwijkingen tussen verwachtingen en realisatie. 3. De indices voor FUGR zijn een half jaar eerder bepaald dan voor het GF.

De FUGR indices voor begroting 2025 zijn gebaseerd op de Macro Economische Verkenning van september 2023 en inmiddels bekend (prijs 3,7% en loon 4,0%).

[Naam / namen] 2