240125 RV Seniorenagenda 2023-2026 Bijlage 2 - Inventarisatie huidige aanbod

Bijlage 2 Inventarisatie bestaande beleid en activiteiten voor Senioren Deze inventarisatie was de eerste stap voor de te ontwikkelen Seniorenagenda. Het is bedoeld om inzicht te krijgen in beschikbare voorzieningen en activiteiten voor en door senioren. Daarnaast helpt het om zicht te krijgen op wat nog ontbreekt. De inventarisatie is onderverdeeld in de volgende thema’s.

• Eenzaamheid en verbinding • Dementievriendelijke samenleving • Armoede en participatie • Vitaliteit, gezond en waardig ouder worden • De digitale maatschappij • Een veilige woon- en leefomgeving • Op maat wonen in een betaalbare woning

Het overzicht in deze bijlage is niet uitputtend. Daarnaast zal het in de loop der tijd ook wijzigen omdat er veel in ontwikkeling is. Onderdeel van de seniorenagenda is dan ook dat er sleutelpersonen/organisaties zijn in de wijken die het meest actuele aanbod kennen. Daarnaast wordt een digitaal en een papieren overzicht gemaakt voor senioren en verwijzers.

1. Eenzaamheid en verbinding Eenzaamheid is van alle tijden, echter wordt het als een groeiend maatschappelijk vraagstuk gezien. Het voorkomen, bestrijden en het omgaan met gevoelens van eenzaamheid zijn belangrijke items. Alkmaars heeft een overkoepelende aanpak tegen eenzaamheid en daarnaast is er een diversiteit aan activiteiten- en ondersteuningsaanbod voor het stimuleren van verbinding.

1.1 Alkmaarse aanpak tegen eenzaamheid Alkmaar is aangesloten bij het landelijke actieprogramma Eén tegen eenzaamheid voor de doelgroep 75+ en geeft met een lokale aanpak ook aandacht aan andere doelgroepen. Verschillende Alkmaarse organisaties hebben de krachten gebundeld om eenzaamheid onder de Alkmaarse bevolking bespreekbaar te maken en te verminderen. Alkmaar richt zich op de preventie, versterken van het netwerk en deskundigheidsbevordering voor het verminderen van eenzaamheid.

Meer informatie Website voor netwerkpartners www.eenzaamheidalkmaar.nl

Website Steunpunt Eenzaamheid Alkmaar www.steunpunteenzaamheid.nl/alkmaar

Op verzoek van de raad is in 2020 een overzicht gemaakt van activiteiten die bijdrage aan de aanpak tegen eenzaamheid: Activiteitenoverzicht/inventarisatie Alkmaarse aanpak eenzaamheid Gemeente Alkmaar (raadsinformatie.nl)

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 1

1.2 Informatief huisbezoek MEE & de Wering, WelzijnWonenPlus (voor de dorpskernen) en WonenPlus Alkmaar (voor de stad Alkmaar) bezoeken actief inwoners van 80 jaar en ouder. Het Informatief Huisbezoek is een laagdrempelige, actieve vorm van contact met senioren. Tijdens het huisbezoek wordt voorlichting gegevens over zelfstandig kunnen blijven wonen. Wat zijn de eigen mogelijkheden, wat kan het netwerk betekenen en wat zijn mogelijk aanvullende voorzieningen in de toekomst? Tijdens het Informatief Huisbezoek worden deze vragen beantwoord en folders uitgereikt. Ook inwoners jonger dan 80 jaar kunnen een Informatief Huisbezoek aanvragen.

Naast de ouderenadviseurs via MEE & de Wering en WonenPlus vinden er preventief huisbezoeken plaats door de wijkverpleging, dit verloopt via de huisarts. Ook zijn er vrijwillige ouderenadviseurs via de ouderenbonden. Zij ondersteunen bijvoorbeeld bij de belastingaangifte.

Meer informatie Ouderenadvies MEE& de Wering https://www.meewering.nl/over-ons-onze- diensten/ Huisbezoeken WelzijnWonenPlus Schermer Graft-De Rijp – WelzijnWonenPlus (in de Alkmaarse kernen) Huisbezoeken door WonenPlus Alkmaar WonenPlus Alkmaar – Vrijwilligersorganisatie op het gebied van wonen, welzijn en zorg (wonenplus-alkmaar.nl)

1.3 Verbinding en ontmoeting Alkmaar kent een groot aantal organisaties die bijdraagt aan ontmoeting, verbinding en onderlinge steun. Ondersteuning is meestal kosteloos. Veel van deze organisaties werken wijkgericht. Daarnaast zetten veel senioren zich als vrijwilliger in om bij te dragen aan de realisatie van activiteiten. In onderstaande schema een beknopt overzicht, dit is niet uitputtend.

Meer informatie Overzicht zorg en ondersteuning en praktische Erop uit en mensen ontmoeten - Gemeente hulp door diverse organisaties. Alkmaar

Ik help iemand – Gemeente Alkmaar Wijk- en buurtcentra in de stad Alkmaar Locaties - VZO (oudorpertijden.nl)

Dorpshuis onder de Boom www.dorpshuisonderdeboom.nl Driehuizer gemeenschap Driehuizen Trefpunt Marken Binnen www.onsdorpmarkenbinnen.nl

In de dorpen Stompetoren en de Schermer komen twee nieuwe dorpshuizen.

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 2

Verschillende activiteiten in de kernen via Schermer Graft-De Rijp - WelzijnWonenPlus Welzijn Wonen Plus: sociale activiteiten zoals koffie-ochtenden, creatief cafés, bijeenkomsten met een thema en gezamenlijke maaltijden Huiskamers/ sociale eetcafés in diverse wijk- en Locaties - VZO (oudorpertijden.nl) buurtcentra en via Resto van Harte. Resto Van Harte brengt mensen bij elkaar Burenhulp/ onderling contact Buren voor buren door WonenPlus. Dienstenaanbod – WonenPlus Alkmaar (wonenplus-alkmaar.nl) Bewonerscommissies Woningbouwcorporaties

Maatjes via Humanitas https://www.humanitas.nl/afdeling/noord- kennemerland/activiteiten/humanitas- maatjes---nkl/ Praktische hulp Stichting Present WonenPlus Alkmaar Home - WelzijnWonenPlus Stichting Doesgoed - Hoe maatschappelijk betrokken ben jij?

1.4 Sport, kunst en cultuur Er zijn diverse activiteiten op het gebied van sport, kunst en cultuurbeleving, speciaal voor senioren. Voor sport: zie ook thema 4.

Meer informatie Groots Alkmaar, een programma voor en Groots Alkmaar – Artiance door senioren over kunst, cultuur, historie en natuur. Culturele activiteiten en ontmoetingen voor Dag & Dauw – Agenda iedereen vanaf 60 jaar tegen een betaalbare prijs. Stichting Vier het Leven organiseert www.4hetleven.nl culturele activiteiten voor ouderen Koor voor muziekliefhebbers met http://www.geheugenkooralkmaar.nl/Welkom.html beginnende dementie of geheugenproblemen die nog zelfstandig wonen. Sport-Z Activiteiten Volwassenen - Stichting Sport-Z

1.5 Ondersteuning mantelzorgers Mantelzorg is van groot belang om de fysieke en mentale gezondheid van mantelzorgers te behouden. In Alkmaar kunnen mantelzorgers kosteloos een beroep doen op ondersteuning.

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 3

Daarnaast is er respijtzorg beschikbaar via de Wmo en zijn er mogelijkheden voor een mantelzorgwoning.

Meer informatie Mantelzorgmakelaar/clientondersteuning bij Mantelzorgcentrum praktische hulp en regeltaken Groepsbijeenkomsten/ thema bijeenkomsten Mantelzorgcentrum Mantelzorgcompliment Mantelzorgcompliment - Gemeente Alkmaar Vrijwilliger respijthulp aan huis Mantelzorgcentrum Regiepunt respijt www.mantelzorgvrij.nl (in ontwikkeling). Respijtzorg in de vorm van logeren (via een Melding Wmo - Gemeente Alkmaar beschikking via de Wmo) Handen in huis Hulp voor jou als mantelzorger - Handen in Huis Voor de breek Daalmeer en Oudorp Voor de Breek – Wijkcentrum De Daalder (wijkcentrumdaalmeer.nl)

1.6 Bereikbaarheid en mobiliteit Wanneer het openbaar vervoer of eigen vervoer niet (meer) toereikend, is er divers aangepast vervoer in Alkmaar. Zowel vrijwilligersvervoer als vervoer via een maatwerkvoorziening vanuit de Wmo.

Meer informatie Diverse vervoersvoorzieningen: Hulp bij vervoer - Gemeente Alkmaar • De Opbelbus • 55+ bus (Graft-De Rijp) • Max Mobiel • Rolstoelbus Wmo Taxi (via een indicatie) Melding Wmo - Gemeente Alkmaar Invalide parkeerplaats Gehandicaptenparkeerplaats - op kenteken - Gemeente Alkmaar

1.7 Informatie en advies (cliëntondersteuning) Soms is het lastig om hulp te vinden of te vragen. Men kan dat terecht bij een cliëntondersteuner. De cliëntondersteuner kan meedenken, helpen bij het vinden van de juiste hulp en gaat mee naar gesprekken met bijvoorbeeld de gemeente of een zorgorganisatie.

In Alkmaar kent cliëntondersteuning een divers aanbod zodat het voor een zo breed mogelijke groep toegankelijk is.

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 4

Meer informatie Cliëntondersteuning: Cliëntondersteuning - Gemeente Alkmaar Informatiepunten in de wijken Cliëntondersteuning - Gemeente Alkmaar Ouderen adviseurs MEE de Wering/ WonenPlus https://www.meewering.nl/over-ons-onze- Alkmaar en Welzijn Wonen Plus diensten/ Schermer Graft-De Rijp – WelzijnWonenPlus WonenPlus Alkmaar – Vrijwilligersorganisatie op het gebied van wonen, welzijn en zorg (wonenplus-alkmaar.nl) Ouderenbonden https://kboalkmaar.nl/ Alkmaar-Hilo - PCOB

2. Dementievriendelijke samenleving Een Dementievriendelijke samenleving is een samenleving die begrip, ondersteuning en hulp biedt aan mensen met dementie en hun naasten. Uitgangspunt is dat mensen met dementie zo lang mogelijk meedoen in de maatschappij en dat er op het juiste moment passende ondersteuning beschikbaar is.

Meer informatie Bewustwording en voorlichting over dementie Cliënt & mantelzorger | Geriant (via o.a. Geriant en Alzheimer NK) Noord-Kennemerland | Alzheimer Nederland (alzheimer-nederland.nl) Hulp via de Wmo (gemeente) Dementie - Gemeente Alkmaar Logenotencontact Noord-Kennemerland | Alzheimer Nederland (alzheimer-nederland.nl) Odensehuizen Odensehuis Alkmaar | Knooppunt dementie Aanbod Sport-Z, Haperende brein. Moet nog starten in Alkmaar. Programma Samen dementievriendelijk biedt www.samendementievriendelijk.nl gratis online trainingen.

3. Armoede en participatie Het aanpakken van armoede en het bevorderen van participatie dragen bij aan het welzijn en de bestaanszekerheid van mensen.

3.1 Arbeidsparticipatie In Alkmaar zijn er verschillende trajecten om mensen weer aan werk te helpen of hun positie te verstevigen op de arbeidsmarkt. Stichting Werken voor Elkaar zet zich in met en voor ervaringsdeskundigen 50+ers, onder meer door het organiseren van netwerkcafé ‘s.

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 5

3.2 Laaggeletterdheid Niet inburgeringsplichtige inwoners tussen de 18 – 100 jaar met onvoldoende taal, reken of digitale vaardigheden om te kunnen participeren in de maatschappij, krijgen gratis taal- en rekenles of een digitale vaardigheden.

3.3 Aanpak armoede In het huidige Beleidskader armoedebeleid en schuldhulpverlening zijn senioren benoemd als risicogroep, zij kunnen tot de doelgroep behoren die een groter risico heeft op bestaansonzekerheid. Het betreft bijvoorbeeld AOW’ers zonder of met een klein pensioen. Het bereiken van deze inwoners vraagt extra aandacht. Senioren met een lager inkomen kunnen gebruik maken van bestedingsmogelijkheden via AlkmaarPas.

3.4 Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) De inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte zelfstandigen (IOAZ) geeft een inkomensgarantie op het niveau van het sociaal minimum aan oudere zelfstandigen. De IOAZ is een werkloosheidsuitkering. Bij een vluchtelingenstatus geldt een ouderenstatus. Dat betekent dat deze mensen niet verplicht zijn om in te burgeren.

3.5 Informatiepunt overheidsdiensten zoals de Belastingdienst Samenwerking met andere overheden en organisaties is belangrijk om kwetsbare (gezamenlijke) klanten beter te helpen. Zaffier zoekt de samenwerking actief op. Zo heeft de belastingdienst begin dit jaar een steunpunt geopend op het stadskantoor. Met dit steunpunt wil de Belastingdienst inwoners passende, persoonlijke dienstverlening bieden. Laagdrempelig en dichtbij huis. Inwoners uit de regio Alkmaar kunnen met al hun vragen over belastingen, toeslagen en invorderingen bij de balie terecht. De ervaringen met het steunpunt zijn positief. Daarom wordt de dienstverlening uitgebreid naar dagelijkse bezetting. In navolging hiervan gaat Zaffier ook de samenwerking met de Sociale Verzekeringsbank intensiveren, op verschillende gebieden: 1. Openen balie op stadskantoor 2. Terugdringen niet-gebruik AIO 3. Vroegsignalering van schulden 4. Bijzondere bijstand

Meer informatie Stichting Werken voor Elkaar: Werken voor Elkaar Netwerkcafé Alkmaar voor 55+

Taal- reken en computerles Taalhuis Alkmaar www.bibliotheekkennemerwaard.nl/taalhuis/taalhuis- alkmaar

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 6

Vonk Educatie | Vonk (vonknh.nl)

Inkomensvoorziening oudere en Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk gedeeltelijk arbeidsongeschikte arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) zelfstandigen (IOAZ (zaffier.nl) Informatiepunt Belastingdienst De Belastingdienst opent steunpunt in het Stadskantoor - Gemeente Alkmaar Energiecoaches Gemeente Alkmaar helpt huiseigenaren te verduurzamen - Gemeente Alkmaar

4. Vitaal, gezond en waardig ouder worden Vitaal, gezond en waardig ouder worden Zo vitaal en gezond mogelijk oud(er) worden is van belang. Vitaliteit is meer dan fysieke gezondheid, het is ook de regie op het eigen leven: zo lang mogelijk zelfredzaam blijven (mentale gezondheid). Op dit moment is de Agenda ‘’Alkmaar Gezond 2021-2024’’ van kracht en zal in 2023 overgaan in een lokaal preventieplan. Dit komt voort uit het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord).

Meer informatie www.alkmaarspreventieakkoord.nl Sport voor 55+: Sport Vitaal - Alkmaar Sport / Regulier sportaanbod (voor alle Vind een sportactiviteit die bij jou past! leeftijden): (alkmaaractief.nl) Diverse activiteiten Sport Z Alkmaar Ontmoet | Life Goals Alkmaar - SPORT-Z Bewegen is meer dan sporten alleen! - SPORT-Z Hulp bij bewegen - Gemeente Alkmaar Sportgroep 60+ Celeritas Alkmaar - Stichting Sport-Z Stap voor Stap - Stichting Sport-Z Beweegtuin https://www.alkmaarsport.nl/activiteiten/beweegtuin- muiderwaard/ Welzijn op recept; samenwerking MEE Voel je fijner met Welzijn op recept (meewering.nl) & de Wering, WonenPlus en diverse Welzijn op recept – WonenPlus Alkmaar (wonenplus- huisartsen. alkmaar.nl) Valpreventie Home (bnw.nl) Werkgroep Ouderen in Balans – Afra Ouwerkerk (dietistafra.nl) Woningchecklist (woongemakiskinderspel.nl) Voel je goed! Lessen over gezonde Interventie Voel je goed! (VJG) - Groups for Balance voeding en voldoende bewegen. Eigen regie https://nieuwsbrieven.digimedia.alkmaar.nl/nieuwsbrief- De aanpak e!Gen reG!e richt zich op eigen-regie/ zorgprofessionals.

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 7

5. De digitale maatschappij De digitale middelen spelen een steeds grotere rol in de maatschappij. Velen kunnen er al prima mee omgaan, maar er zijn ook senioren die daarmee niet zo handig zijn en het gevoel krijgen daardoor geïsoleerd te raken van communicatie en informatie. Informatie op papier blijft daarom belangrijk.

Ook de onder Actielijn 3 genoemde laaggeletterdheid speelt daarbij een rol . Digitalisering biedt ook kansen want social media bieden de mogelijkheid gevoelens van eenzaamheid en onveiligheid tegen te gaan. Het is wel zaak dat senioren dan iemand “in de buurt” hebben die kan helpen bij het gebruik van social media en leren er op een veilige manier mee om te gaan.

Agenda voor toegankelijkheid. Aandacht voor specifieke doelgroepen. Bijvoorbeeld blinden en slechtzienden.

Meer informatie Taalhuis Alkmaar Een passend https://www.bibliotheekkennemerwaard.nl/taalhuis/taalhuis- aanbod voor het verbeteren van alkmaar en Vonk Educatie | Vonk (vonknh.nl) lezen, schrijven, spreken, rekenen en/of digitale vaardigheden. Steunpunten in de wijken/ Zie 1.7 clientondersteuning. Campagne tegen online oplichting https://www.zelfindehand.nl/ SeniorWeb Leslocaties zijn voor https://www.seniorweb.nl/ iedereen toegankelijk en bieden een ideale manier om meer te leren over de digitale wereld. Digispot Alkmaar DigiSpot Stadskantoor - Bibliotheek Alkmaar Centrum | Informatiepunt (hetinformatiepunt.nl)

6. Een veilige woon- en leefomgeving Deze actielijn gaat over onder andere toegankelijke en veilige openbare ruimten, toegang tot informatie, de toepassing van Domotica, veiligheid in huis, valpreventie, het voorkomen van het in babbeltrucs trappen, tegengaan van ouderenmishandeling en voorlichting over (internet)oplichting.

In het kader van een veilige woon- en leefomgeving vinden diverse acties plaats. Samen met Veiligheidsregio wordt ingezet op deskundigheidsbevordering bij organisaties die achter de voordeur bij senioren komen.

Ouderenmishandeling bestaat in de vorm van een lokale alliantie (gericht op het voorkomen, stoppen en signaleren van financiële uitbuiting) en de trainingen ontspoorde mantelzorg. Zijn nog stappen mogelijk.

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 8

Ouderen kunnen beter participeren als er in de buitenruimte geen obstakels zijn (“stoeptegeloffensief”), als er meer bankjes zijn (“bankjesoffensief”) en als het vrijwilligers OV (bijv. maxmobiel) goed/beter ondersteund wordt.

Meer informatie Slimste huis: In het Slimste Huis zijn Het Slimste Huis | Espria Ledenvereniging slimme technieken en handige hulpmiddelen verwerkt. Veiligheid in huis en online Campagne om inwoners te helpen veilig te wonen ‘Woongemak is kinderspel’ - Gemeente Alkmaar https://www.woongemakiskinderspel.nl/ Campagne tegen online oplichting https://www.zelfindehand.nl/ Lokale alliantie Alkmaar (veilig ouder Lokale alliantie Alkmaar, Dijk en Waard - Aanpak worden) Ouderenmishandeling (aanpak- ouderenmishandeling.nl) De provinciale KBO, KBO Noord Holland https://alkmaar-noord.kbonoordholland.nl/ heeft een website Telefooncirkels Humanitas telefooncirkel https://www.humanitas.nl/afdeling/noord- kennemerland/activiteiten/telefooncirkels/

WelzijnWonenPlus https://welzijnwonenplus.nl/project/telefooncirkel/ https://welzijnwonenplus.nl/schermer-graft-de-rijp/ Gebiedsteams Gebieden - Gemeente Alkmaar Bewonersinitiatieven. Het gaat om Zoekresultaten voor "bewonersinitiatief" (alkmaar.nl) initiatieven die de kwaliteit van de woon- en leefomgeving verbeteren en/of de sociale samenhang binnen een wijk en tussen bewoners versterken;

7. Op maat wonen in een betaalbare woning De gemeente Alkmaar werkt aan het opstellen van een Woonvisie. En dot daarnaast een analyse voor de specifieke woonbehoefte voor senioren. Zie ook de Seniorenagenda.

Meer informatie Samenwerkingsverband VONK Project | Pact – werkgroep ouderen » Vonk! (vitaaloudnk.nl) en G’oud In de regio Noord-Kennemerland Antwoord - SVNK worden woningen verhuurd die heel geschikt zijn voor de oudere

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 9

doelgroep. Deze woningen zijn gekenmerkt als seniorenwoning. Dit zijn nultredenwoningen en in de meeste gevallen heeft dit soort woningen iets meer te bieden, zoals een actieve bewonersgroep/commissie, voorzieningen dichtbij of een gemeenschappelijke ruimte om bijeen te komen. Mantelzorgwoningen

Inventarisatie aanbod voor Senioren Alkmaar 10