240118 Raadsinformatiebrief uitvoering Motie Hoge bomen vangen te veel wind v2

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 16 januari 2024 Onderwerp : Voortgang uitvoering van de Motie ‘Hoge bomen vangen te veel wind’ Van : het College van Burgemeester & Wethouders

Geachte leden van de raad,

Op 23 maart 2023 ben u op de hoogte gesteld van de onderzoeken die, in het kader van de Motie “Hoge bomen vangen te veel wind”, in de tweede helft 2023 zouden worden uitgevoerd. Met deze brief informeert het college u over de stand van zaken en het verdere vervolgproces.

Terugblik Op basis van het voorstel van de NH Molenfederatie, kwam naar voren dat circa 22 bomen een negatieve invloed op de windgang van de molen zouden hebben. Het bureau Groenadvies Amsterdam is daarop gevraagd om inzichtelijk te maken, welke maatregelen uitgevoerd zouden moeten worden om de bomen tot stellinghoogte terug te brengen. Uitkomst is dat het merendeel gesnoeid dient te worden, waarbij meer dan 30% van de kroonprojectie wordt weggenomen. Met deze uitkomst heeft het bureau geadviseerd om de bomen, met het oog op beeldkwaliteit, natuurwaarde en boom technische waarde, te kappen. De Verordening Fysieke leefomgeving Alkmaar stelt in artikel 9:4 dat een kapvergunning voor een monumentale of waardevolle boom kan worden verleend, als alternatieven voor behoud nauwgezet zijn onderzocht en als een zwaarwegend algemeen maatschappelijk belang opweegt tegen duurzaam behoud van de monumentale boom. Aanpassingen Molen van Piet Uit onderzoek door bureau van Reeuwijk is gebleken dat alternatieven voor de bomenkap, in de zin van versterkingen aan de molen, niet mogelijk zijn. De molen is als Rijksmonument beschermd vanuit de Erfgoedwet, waarbij het verboden is de molen te slopen, verplaatsen of in enig opzicht te wijzigen of zodanig te herstellen of ( laten) gebruiken waardoor het wordt ontsierd of in gevaar gebracht.

Mogelijke aanpassingen aan de molen zijn weliswaar door ons in beeld gebracht maar zijn op grond van deze criteria niet aan de orde.

In de zomer 2023 heeft de molen stil gestaan. Dit naar aanleiding van het advies van bureau van Reeuwijk, om de molen stil te zetten tijdens periode dat er blad aan de bomen zit. De ongelijke windbelasting op het wiekenkruis -veroorzaakt door de aanwezige bomen- leidt tot laterale momenten, met als gevolg onbedoelde belastingen op de as (zogenoemd raggen van de kap). Resultaat is dan een zogenoemde valbreuk, waarbij de bovenas breekt en het wiekenkruis naar beneden valt met alle gevolgen van dien. Het niet kunnen draaien van de Molen heeft geleid tot versnelde achteruitgang van de fysieke conditie van de molen. Spechten, houtworm en rotting door vocht tasten de molen aan. De Molen van Piet is een historisch bouwwerk (Rijksmonument) en symbool van het molenaarsambacht, erkend als immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid door UNESCO. Het draaien van de Molen is niet alleen van cruciaal belang voor het behoud van de molen. Het laten functioneren van de molen -als zijnde werktuig- is een voorwaarde voor het behoud van het molenaarsambacht. Zowel het behoud als het functioneren van de molen wordt gezien als zwaarwegend algemeen maatschappelijk belang dat opweegt tegen het duurzaam behoud van de monumentalen bomen.

Voortgang uitvoering van de Motie ‘Hoge bomen vangen te veel wind’ 1

Windonderzoek Het idee van de negatieve invloed van de bomen door de NH Molenfederatie, was gebaseerd op ervaring, maar diende in het kader van de aanvraag omgevingsvergunning onderbouwd te worden. Het bureau EAGM heeft in de 2e helft van 2023 een windonderzoek uitgevoerd om de exacte windsituatie rondom de molen in beeld te brengen. Het windonderzoek is inmiddels afgerond, waarbij er nu wordt gewerkt aan het opstellen van de rapportage. Uit het windonderzoek komt naar voren dat de bomen -binnen een straal van 60 meter- in de zomerperiode, een negatieve invloed op de windgang van de molen uitoefenen. In de winterperiode kan de molen veilig draaien. Op het moment dat het blad aan de bomen komt, wordt het draaien van de molen, vanwege de kans op constructieve schade met als gevolg een onveilige situatie voor de omgeving, afgeraden. Ook voor de statische (stilstand) situatie bestaat die kans. QuickScan Flora en Fauna Naast het windonderzoek is in het kader van de Wet Natuurbescherming ook gekeken naar de Flora en Fauna. Uit de QuickScan blijkt dat er geen ontheffing aanvraag benodigd is. Rijksdienst Cultureel Erfgoed Het Bolwerk is als geheel een Rijksmonument. Bij een wijziging van een monument dient afstemming plaats te vinden met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Uit de consultatie bij de Rijksdienst volgt dat er geen formele adviesinwinning nodig is bij het kappen van de monumentale bomen op het Bolwerk.

Vervolgproces Op basis van de huidige adviezen, is het college voornemens om in het 1e kwartaal 2024 een aanvraag omgevingsvergunning in te dienen voor de kap van de monumentale bomen. Daarbij is het voornemen om de bomen na de gelopen procedures, in het voorjaar 2024 te kappen. Wanneer er op de aanvraag omgevingsvergunning geen bezwaar wordt gemaakt, zal de molen in 2024 niet meer vastgezet hoeven te worden. Tijdens de voorbereiding op de aanvraag omgevingsvergunning zal er ook worden gestart met het herinrichting- en compensatieplan. Hierbij is de planning als volgt:

januari – februari 2024: - definitief maken rapportage windonderzoek; - uitgangspunten vaststellen herinrichting- + compensatieplan; februari – maart 2024: - aanvraag omgevingsvergunning; - opstarten participatieproces herinrichting- + compensatieplan; april – mei 2024: - kappen monumentale bomen; - uitwerken ontwerp herinrichting gebied rondom de Molen en compensatieplan; Zomer 2024: - vaststellen definitief ontwerp herinrichting gebied rondom de molen en compensatieplan; 3e + 4e kwartaal 2024 - voorbereiden realisatie herinrichting gebied rondom de molen en compensatieplan; 4e kwartaal 2024 en 1e kwartaal - realisatie herinrichting gebied rondom de molen en 2025 compensatieplan;

Compensatie

Voortgang uitvoering van de Motie ‘Hoge bomen vangen te veel wind’ 2

Het college is zich bewust dat de waarde van de monumentale bomen niet volledig kan worden teruggebracht bij de herinrichting van het gebied rondom de molen. Het terugbrengen van soortgelijke bomen zal in de toekomst resulteren in een soortgelijke problematiek. Het doel is een herinrichting- en compensatieplan dat voldoet aan het motie onderdeel “met ruime compensatie voor eventueel verloren groen en bomen op andere locaties”. Bij het participatieproces zal daarom ook gekeken worden naar compensatiemogelijkheden buiten het herinrichtingsgebied rond de molen (zowel elders op het Bolwerk als indien nodig ook daarbuiten). Daarbij wordt gebruik gemaakt van de expertise van het project “5000 extra bomen in Alkmaar’.

Participatie Het college is zich, met het voornemen tot het kappen van de monumentale bomen, bewust van de impact op de omgeving. Op dit moment wordt er gewerkt aan een schetsontwerp dat dit jaar wordt afgerond. Dit schetsontwerp is het startpunt voor het participatietraject. Het doel is om voor de zomer 2024 een definitief ontwerp gereed te hebben, waarna de realisatie in het najaar 2024 kan starten.

Voortgang uitvoering van de Motie ‘Hoge bomen vangen te veel wind’ 3