231221 Raadsinformatiebrief Decentralisatie bijlage - Beschermd Wonen 2023

RAADSINFORMATIEBRIEF

Onderwerp Decentralisatie beschermd wonen Aan Gemeenteraden in de regio Alkmaar Van A. Epskamp, namens de regionale stuurgroep Decentralisatie Beschermd wonen Contactpersoon in deze J. Holman, programmamanager Wmo (06-55426750) Datum 19 december 2023

Aanleiding van deze raadsinformatiebrief Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de stand van zaken decentralisatie Beschermd wonen. Het rijk en gemeenten werken al sinds 2015 aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Deze transitie moet het mogelijk maken dat mensen met psychische problemen thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. Het Rijk was voornemens hiertoe een wetsvoorstel “Woonplaatsbeginsel Beschermd” wonen in te voeren. Daarmee zouden alle gemeenten de verantwoordelijkheid krijgen voor hun eigen inwoners die beschermd wonen nodig hebben en de daarbij behorende financiële middelen. De invoering van deze wet is al meerdere keren uitgesteld.

Door de val van het kabinet werd de voorlopige streefdatum 1 januari 2025, maar de Tweede Kamer verklaarde het wetsvoorstel onlangs controversieel. Hierdoor is er voorlopig geen zicht op besluitvorming. Met de decentralisatie van Beschermd wonen zou ook een nieuwe decentralisatie worden voorbereid: de decentralisatie van de maatschappelijke opvang (centrumtaak). In deze raadsinformatiebrief geven we allereerst nadere toelichting op het uitstel en vervolgens een update van de situatie in de regio Alkmaar. Uw raad is vanaf 2015 op verschillende momenten en in verschillende collegeperiodes geïnformeerd over de voorgenomen decentralisatie van Beschermd wonen. Medio 2022 zijn de gemeenteraadsleden tijdens een regionale raadsinformatiebijeenkomst geïnformeerd over de achtergrond van de decentralisatie en de wijze waarop colleges invulling wensten te geven aan de decentralisatie.

Achtergrond uitstel decentralisatie Op 17 april 2023 sprak de Tweede Kamer in een rondetafelgesprek met diverse organisaties en experts over de doordecentralisatie van Beschermd wonen en het woonplaatsbeginsel. Zie: Wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 in verband met de invoering van het woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen | Tweede Kamer der Staten-Generaal . De zorgen worden uitvoerig besproken in een paper dat de branchevereniging schreef voor het rondetafelgesprek. Partijen als Leger des Heils, Mind/Ypsilon, Valente en de RIBW Overijssel plaatsten in het rondetafelgesprek de nodige kanttekeningen bij de doordecentralisatie. Mogelijke risico's die de partijen signaleren: minder focus op de cliënt, meer op de nieuwe verantwoordelijksverdeling in de regio; verschillende invulling van de decentralisatie in de regio's; te weinig expertise bij kleine gemeenten. Ondanks alle kanttekeningen en geconstateerde risico's zijn alle partijen voorstander van (lokale) preventie en het vroegtijdig afschalen van Beschermd wonen naar ondersteuning in de thuissituatie (beschermd thuis). Door het rondetafelgesprek bleek de geplande behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer voor de zomer niet meer mogelijk. Met de val van het kabinet werd het onderwerp controversieel.

1

Stand van zaken regio Alkmaar In het voorjaar van 2022 stemden alle regiogemeenten in met de inhoudelijke, financiële en bestuurlijke uitgangspunten voor de decentralisatie. Kern van het besluit: inhoudelijke en financiële samenwerking op basis van een op te stellen regionale samenwerkingsovereenkomst Beschermd wonen. U bent hierover door uw eigen college geïnformeerd. Stand van zaken is nu dat besluitvorming vanuit het Rijk op zich laat wachten. Het is onduidelijk welke richting het Rijk op wil. Daarom wordt er niet verder gewerkt aan de decentralisatie van Beschermd wonen. Ook de regionale stuurgroep ‘Decentralisatie beschermd wonen’, waarin bestuurders van de regiogemeenten zitting hebben, is beëindigd.

De inhoudelijke samenwerking in de regio wordt wel gecontinueerd. De volgende uitgangspunten zijn van belang:

• We blijven inzetten op een beschermd thuis Met het product Beschermd thuis is het mogelijk om de 24-uurszorg van Beschermd wonen op verantwoorde wijze af te schalen naar ondersteuning in de thuissituatie. De financiële verantwoordelijkheid voor het product Beschermd thuis blijft bij de centrumgemeente. Op basis van goede afspraken met corporaties over het jaarlijks beschikbaar stellen van woningen (minimaal dertig op jaarbasis), krijgt deze afschaling invulling. Hoewel Beschermd thuis aanvankelijk startte als ‘afschalingsproduct', wordt meer en meer zichtbaar dat Beschermd thuis ook preventief ingezet kan worden. Door het bieden van meer intensieve ambulante ondersteuning die ook beschikbaar is buiten kantoortijden is opname of Beschermd wonen te voorkomen.

• Het stellen van indicaties voor Beschermd thuis blijven we gezamenlijk doen; dit draagt bij aan een goede overdracht van een cliënt van de centrumgemeente naar een lokale gemeente. In het regionaal indicatieteam vindt de voorbereiding plaats van het afbouwen van Beschermd wonen naar Beschermd thuis. Op casusniveau vindt er overleg plaats tussen centrumgemeente en de gemeente waar de cliënt gaat wonen.

Tot slot Met deze raadsinformatiebrief informeren wij de gemeenteraden in de regio Alkmaar dat de decentralisatie vooralsnog niet doorgaat, maar dat dit verdere samenwerking in de regio niet in de weg staat. Waar mogelijk leveren wij als regio een actieve bijdrage aan het rijksbeleid. Als er duidelijkheid is over besluitvorming door het Rijk die gevolgen heeft voor de huidige samenwerking, dan informeren wij u daarover.

2