231130 Raadinformatiebrief Vestiging gemeentelijk voorkeursrecht Oostrand

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 28 november 2023 Onderwerp : Vestiging gemeentelijk voorkeursrecht ‘Oostrand’ Van : College van Burgemeester en wethouders

Geachte leden van de raad,

Op 17 oktober 2023 heeft het college besloten om het voorkeursrecht op grond van de Wet Voorkeursrecht Gemeente (verder Wvg) te vestigen op de percelen gelegen aan de Oostzijde van Alkmaar. Deze percelen zijn, gelegen en grenzend aan de oost- en- westzijde van de N242 zoals weergegeven hieronder in figuur 2.

Dit voorkeursrecht moet binnen 3 maanden bestendigd worden door de Raad, anders vervalt het van rechtswege. Om dit Raadsbesluit te kunnen nemen is een juridische grondslag noodzakelijk. In dit geval een globale visie waarin wordt aangegeven aan welke mogelijke bestemmingen anders dan de agrarische bestemming gedacht wordt. Het voorkeursrecht kan namelijk alleen gevestigd worden op gronden waaraan een niet-agrarische bestemming is toegekend of toegedacht en waarvan het gebruik afwijkt van die toegedachte bestemming. Deze globale visie en de achtergrond van het collegebesluit om het Wvg te vestigen, vindt u in de Ruimtelijke motivering vestiging voorkeursrecht Oostrand en maakt onderdeel uit van het Raadsbesluit. Als het voorkeursrecht door de Raad bestendigd wordt is het 3 jaar van kracht. In die periode kan de globale visie uitgewerkt worden in een omgevingsvisie.

De basis voor het vestigen van het Wvg is het vervaardigde kaartje (figuur 1) door het EIB (Economisch Instituut voor de Bouw) met bijbehorende brief vanuit het ministerie gericht aan de wethouder waarin het volgende staat beschreven:

Samen met provincie, Rijk en diverse andere partijen, is de regionale woondeal ondertekend. De komende tijd gaan wij samen met u de diverse overlegtafels inrichten en werken aan de realisatie van de gemaakte afspraken. Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) heeft enkele maanden geleden een eerste onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor kleinschalige woningbouw aan de randen van steden en dorpen in Noord-Holland (Kleine groene woonlocaties, ook bekend als het ‘straatje erbij’.

Ruimtelijke doorkijk oostrand Alkmaar 1

Hieronder treft u het vervaardigde kaartje (figuur 1) met woningbouwmogelijkheden aan de randen van steden en dorpen op te maken uit de wit omcirkelde gebieden. Deze worden als potentieel gebied aangewezen.

Figuur 1

Totaal telt het gebied 88 hectare en circa 10 effectieve eigenaren verdeeld over 42 percelen. Louter binnenstedelijk bouwen kan niet alle vraag naar woningen oplossen. Er moet verder worden gekeken en dan is de oostrand van Alkmaar een mogelijke keuze. Bovendien past dit ook bij de door het Rijk aangegeven locaties om langs de randen van de steden uitbreidingen toe te staan en die passen bij de omvang van de gemeente. Om onze inwoners te laten wonen en werken anticiperen wij door een actief grondbeleid te voeren. Door dit te doen spelen we in op de behoeften van de inwoners van Alkmaar. Wij zien deze mogelijke ruimtelijke invulling ook zeker niet als alternatief voor het binnenstedelijk ontwikkeling maar als aanvulling.

Het kaartje van het EIB is openbaar en wordt ook door de markt gezien. Het voorkeursrecht borgt vooral dat de gemeente de regie behoudt en grondspeculatie wordt voorkomen. Het voorkeursrecht fungeert dan ook vooral als beschermingsinstrument. Door het bestendigen van het voorkeursrecht door u als Raad heeft de gemeente voor de komende drie jaren het eerste recht van koop. Zo wordt in relatieve ”rust” gewerkt aan een omgevingsvisie waarbij de raad in dit proces om advies gevraagd wordt.

Tegelijkertijd is de verwachting reëel dat een nieuw kabinet meer grip en regie wil hebben bij woningbouwontwikkelingen. Het is denkbaar dat het rijk gebieden gaat aanwijzen om woningbouw mogelijk te maken. In dat geval is het van een nog groter belang dat de gemeente de regie heeft. Deze verkenning is al gedaan in het reeds uitgebrachte rapport van het EIB die in opdracht van het BZK is uitgevoerd. De komende maanden zal het EIB, in opdracht van BZK, dit onderzoek verdiepen. In het vervolgonderzoek worden mogelijkheden en belemmeringen voor kleinschalige

Ruimtelijke doorkijk oostrand Alkmaar 2

woningbouw aan de randen van steden en dorpen geïnventariseerd en samen met de gemeenten, nagedacht over hoe om te gaan met deze mogelijkheden en belemmeringen.

De kerngedachten bij een ontwikkeling in de Oostrand is “er moet balans worden gevonden tussen het beschermen van het open landschap en anderzijds de behoefte naar woningen”. Dit alles kunnen we na het bestendigen van het Wvg door de raad, drie jaar lang gaan onderzoeken en werken aan een omgevingsvisie. Met het Wvg drukken we als ware op een pauzeknop om het gebied in alle rust te onderzoeken zonder dat speculanten dit zouden kunnen verstoren. Hierdoor heb je als gemeente grip op het gebied.

Conclusie: De invulling is dus nog volledig vrij en de komende jaren wordt dit verder uitgewerkt. In de Oostrand van Alkmaar kan op een zachte wijze invulling aan woningbouw worden gegeven. Wij hebben als gemeente nu de mogelijkheid om regie te pakken/nemen in een gebied wat strategisch gelegen is.

Ruimtelijke doorkijk oostrand Alkmaar 3