231123 RIB bedrijventerrein Oudorp - Bijlage 6 Bijlagenboek De Staalmeester Schermerweg 33

Bestemmingsplan De Staalmeester - Schermerweg 33 te Alkmaar Gemeente Alkmaar Bijlagenboek

Bestemmingsplan De Staalmeester - Schermerweg 33 te Alkmaar Gemeente Alkmaar Bijlagenboek

Rapportnummer: P05041_bijlagen

IMRO-identificatienummer: NL.IMRO.0361.BP00197-0201

Datum: 27 oktober 2023

Opdrachtgever: SW C.V.

Projectteam BRO: WdR, TSc, TAu

Bron kaft: Venhoeven CS

BRO Hoofdvestiging Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel T +31 (0)411 850 400 E info@bro.nl

De Staalmeester Schermerweg 33

Inhoudsopgave

Bijlagen bij toelichting 3

Bijlage 1 Omgevingsbeeld Alkmaars Kanaal 4

Bijlage 2 Ontwikkelbeeld Oudorp 41

Bijlage 3 Ladder en behoefteonderzoek 58

Bijlage 4 Quickscan Flora en fauna 116

Bijlage 5 Waterparagraaf 133

Bijlage 6 Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai 163

Bijlage 7 Verkeersonderzoek 294

Bijlage 8 Parkeerberekening 328

Bijlage 9 Vooronderzoek bodem 334

Bijlage 10 Aanmeldingsnotitie 525

Bijlage 11 Stikstofonderzoek 540

Bijlage 12 Quickscan windklimaat 560

Bijlage 13 Participatieverslag 570

Bijlage 14 Advies veiligheidsregio 597

Bijlage 15 Verslag vooroverleg 602

Bijlage 16 Plan van aanpak 606

2 Bestemmingsplan "De Staalmeester Schermerweg 33" (ontwerp)

Bijlagen bij toelichting

Bestemmingsplan "De Staalmeester Schermerweg 33" (ontwerp) 3

Bijlage 1 Omgevingsbeeld Alkmaars Kanaal

4 Bestemmingsplan "De Staalmeester Schermerweg 33" (ontwerp)

KANAALZONE ALKMAAR Omgevingsbeeld DE INSPIRATIE EN HET KADER VOOR DE ONTWIKKELING TOT 2040 IN ÉÉN VERHAAL

2

INHOUDsopgave 1. een uitnodiging 4

2. Kanaalzone Alkmaar, stad van de toekomst 7 3. Het verhaal van de Kanaalzone 10

Kanaal als kans voor groei 10 Kanaal met de drie gezichten 12 Kanaal als bron van energie 20 4. De 10 kwalitatieve regels voor ontwikkeling 22

1. De Kanaalzone is het visitekaartje van de moderne stad, hier bouwt 23 Alkmaar aan haar toekomst.

2. De Kanaalzone is de haven van Alkmaar. 24 3. De Kanaalzone geeft ruimte aan de verdichting van de stad, als een 25 compacte en complete stad.

4. De Kanaalzone is onderdeel van de geschiedenis van de stad en dat is 26 in de toekomst te zien.

5. De drie gezichten zijn de inspiratie voor de sfeer en identiteit bij 27 ontwikkelingen langs het kanaal.

6. De oevers langs het kanaal zijn openbaar, soms zacht en groen en 28 soms direct toegankelijk door middel van paden en verblijfsplekken.

7. Aan het kanaal is ruimte voor nieuwe publieksfuncties en 29 publieksplekken zoals wijkcentra, parken, pleinen en sport.

8. De lengte en bochten van het kanaal zijn te ervaren door middel van 30 hoogbouw, markante gebouwen, routes en plekken.

9. Werken aan het kanaal is werken aan een duurzaam Alkmaar. 31 10. Bereikbaarheid van de Kanaalzone betekent werken aan een 32 mobiliteitssysteem in balans.

5. Het beleidskader 33

6. de deelgebieden 35

Colofon 36

3

1. een uitnodiging GEMEENTE ALKMAAR BOUWT Mobiliteit in balans EEN STAD VOOR DE TOEKOMST De groei van de stad geeft een groei van mobiliteit. Uitgangspunt voor Alkmaar is dat iedereen met De ontwikkeling van de Kanaalzone is een zowel de auto, als de fiets en te voet en met het uitwerking van één van onze drie ambitielijnen openbaarvervoer op een goede en veilige manier van de Omgevingsvisie die in 2017 is bij zijn of haar woning moet kunnen komen. Het vastgesteld. Om richting te kunnen geven huidige verkeerssysteem van Alkmaar bestaat uit aan de transformatie van de Kanaalzone een buitenring, radialen en een binnenring. Dit is het noodzakelijk om aanvullende kaders systeem zal de eerste periode (5 jaar) de groei van op te stellen. De afgelopen periode is in circa 3.000 woningen moeten opvangen. Er komt verschillende atelierbijeenkomsten, samen geen structurele aanpassing binnen die 5 jaar. De met diverse stakeholders, gewerkt aan een bewoners van Alkmaar zullen wel, door uitbreiding Omgevingsbeeld voor de Kanaalzone met van het fietsennetwerk, meer uitgenodigd worden uitwerkingen in verschillende ontwikkelbeelden. om met de fiets te gaan. Ook de fietsinfrastructuur Als college dagen wij partijen uit om samen rond de OV-knooppunten zal gelijke tred moeten met ons vorm en inhoud te geven aan de houden met de groei in de toename van reizigers. ontwikkeling van de Kanaalzone.

Wij zien die Parkeren van de auto en de fiets bij de woning is uitdaging verwoord in dit Omgevingsbeeld onderdeel van de opgave. Onze binnenstad blijft en geven in dit eerste hoofdstuk graag de goed bereikbaar, parkeren voor bezoekers en onderwerpen mee die wij van groot belang bewoners wordt gefaciliteerd in de nabijheid. Voor vinden voor onze stad. de langere termijn is een capaciteit vergroting van het verkeerssyteem noodzakelijk. Dit vraagt nader De kernboodschap is: onderzoek. • bouwen voor iedereen • bereikbaarheid in balans • economisch toekomst bestendig • de vitale stad heeft toegankelijke Economie voorzieningen en levert maatwerk De Kanaalzone wordt getransformeerd tot een • een groene stad is een klimaatadaptieve aantrekkelijke stedelijke leefomgeving. Uitgangspunt stad daarbij is een evenwichtige balans tussen wonen, werken en recreëren. Voldoende bedrijven en werkgelegenheid houdt Alkmaar als stad dynamisch Hoogachtend, en aantrekkelijk. De kanaalzone geeft ruimte aan de gevestigde economie maar ook aan de ontwikkleing Het college van burgemeester en wethouders van nieuwe economie o.a door de digitalisering van Alkmaar. en de moderne maakindustrie, verbreding naar ciculaire economie past hierbij. Behoud van P.M. Bruinooge, burgemeester, bestaande bedrijven, maar ook het aantrekken van W. van Twuiver, secretaris.

nieuwe bedrijven in de Kanaalzone is belangrijk voor de realisatie van voldoende werkgelegenheid. Hiervoor is het wenselijk dat de ontwikkeling van de werkgelegenheid gelijke trend zal houden met de ontwikkeling van de woninbouw.

4

Bedrijven vestigen zich steeds vaker in grote aansluiten bij de nieuwe manier van werken. Voor steden die goed bereikbaar zijn voor werknemers, een mix van functies moet goed gekeken worden terwijl tegelijkertijd het belang van een goed naar de juiste mix met woningbouw. Mogelijk zijn voorzieningsniveau groter wordt. Dit vertaalt zich enkele bedrijven in milieucategorie 3 niet goed naar de stijging in populariteit van OV-locaties als verenigbaar met de woonfunctie. Aan dit dilemma zal werkgebied. Nabijheid van centrumfuncties en nader invulling gegeven moeten worden. Samen met horecagelegenheden vervullen een belangrijke ondernemers en instellingen onderzoeken we, indien vestigingsfactor voor bedrijven in de zakelijke nodig, herhuisvesting binnen het gebied of op andere markt. Hierdoor wordt het centrum van Alkmaar plekken in onze stad. Uitgangspunt is dat wij willen interessanter als vestigingslocatie. Locaties zoals het voorzien in voldoende en goede vestiginslocaties voor Stationsgebied en Overstad in de Kanaalzone, vlakbij alle soorten werkgelegenheid. een dynamische binnenstad en een efficiënt spoor, worden steeds interessanter voor bedrijven in de Bij een economisch vitale stad hoort ook nieuwe economie om zich te vestigen. stadslogistiek.

Smart mobility-oplossingen helpen om personen en goederen sneller, schoner en Alkmaar heeft een aantrekkelijke dynamische gemakkelijker door de steeds drukkere stad te binnenstad met een bovenregionale functie. Het bewegen. Dit gaat een steeds belangrijkere rol centrum met detailhandel, cultuur en horeca spelen, waardoor er dus veel inzet op nodig is. zal door de Kanaalzone ontwikkeling positieve effecten ondervinden. Dit geldt ook voor de diverse wijkwinkelcentra die in de nabijheid van de Kanaalzone zijn gelegen (zoals winkelcentrum Duurzaamheid Oudorp, Muiderwaard en De Mare). Alkmaar werkt aan de uitbreiding van haar Overstad is een unieke locatie met een cultureel warmtenet en zal van verbranding als energiebron cluster, grootschalige winkels en de huidige perifere de overstap maken naar energie uit de aarde. Dit is detailhandel vlakbij de historische binnenstad. Hier nog niet voldoende. Regionaal werkt Alkmaar aan wordt grootschalige detailhandel, op een unieke de energiestrategie om energieneutraal te kunnen locatie naast het centrum, geclusterd. Door winkels worden. Meerdere alternatieve energiebronnen zijn wordt combinatiebezoek met de binnenstad makkelijk daarvoor nodig. Dit vraagt onderzoek. gemaakt en gestimuleerd. Deze mix is gewenst en moet mogelijk blijven. Alkmaar wordt een klimaatadaptieve stad.

Dat vraagt o.a om een slim watersysteem en meer natuurlijke Bedrijven die naar de Kanaalzone trekken, zullen koeling van de stad. Alkmaar is ook een hele groene aangetrokken worden door de ruimtelijke kwaliteiten stad, meer groen past bij ons en is dan ook een mooi en de strategische ligging vlakbij het Centrum. Het middel om meer klimaatadaptief te kunnen zijn. Wij stationsgebied is een sterk merk als vestigingslocatie; denken daarbij aan groen in de openbare ruimte en Overstad is de woon-werklocatie in de regio, op groen in op en aan gebouwen. Ook zijn investeringen Oudorp kunnen bedrijven in een groene omgeving noodzakelijk om ons zoete regenwater vast te houden zich vestigen. De Viaanse Molen biedt locaties voor in onze onze stad en te kunnen bergen. wonen en werken binnen eilanden in het groen; Overdie is het stelijke werkgebied en op de locatie De nieuwe stad aan het kanaal moet ruimte van de RWZI is ruimte voor uitvindingen in de vorm gaan bieden aan duurzame en klimaatadaptieve van tijdelijk programma’s. maatregelen. Dit kan op maaiveld, onder de grond en in de gebouwen en op de gebouwen. Alkmaar heeft Er liggen kansen om het ondernemersklimaat te de voorkeur om de klimaatadaptieve maatregelen versterken door het bieden van mogelijkheden die zo natuurlijk mogelijk op te lossen wanneer het de

5

openbare buitenruimte betreft. Dit, zodat een goed Een bloeiend cultureel leven is een belangrijk beheer van de ruimte haalbaar blijft. Alkmaar als onderdeel van de aantrekkingskracht van Alkmaar. duurzame stad vraagt op de korte termijn ( binnen 5 Wij ondersteunen bredere, vernieuwende en jaar) om actie. Daarbij denken wij aan de vergroening experimentele initiatieven, zoals de broedplaatsen. van onze stad. Het programma Vitaliteit 2040 wordt ontwikkeld en zal het beeld van de toekomst voor de vitaliteit van de stad worden vorm gegeven. Vitaliteit Alle Alkmaarders leven langs het kanaal in een Financiën aantrekkelijke, veilige en dynamische omgeving. Bij de groei van de stad horen investeringen om de Daarin zijn zowel de benodigde voorzieningen stad leefbaar, gezond en aantrekkelijk te houden. op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, Het is heel reëel dat niet alleen de gemeente (en multifunctionele gebouwen in voldoende mate eventuele andere overheden) kosten voor haar bereikbaar. De kanaalzone kenmerkt zich door het rekening neemt. Bouwprojecten in de hele stad feit dat alle gebouwen, woningen en de openbare profiteren immers ook van goede voorzieningen in ruimte toegankelijk zijn voor jong en oud. Indien onze stad. We willen initiatiefnemers van nieuw te nodig passen we maatwerk toe om dit te bereiken.

ontwikkelen vastgoed daarom naar verhouding laten We bouwen in de kanaalzone volgens de Alkmaarse bijdragen. Doel is dat alle nieuwe vastgoedprojecten Woonnorm. We bedoelen daarmee dat we duurzame, volgens een eenduidige systematiek gaan flexibele woningen bouwen die geschikt zijn voor alle bijdragen aan de financiering van bovenwijkse doelgroepen in de samenleving. Met de Alkmaarse investeringen. Benadrukt dient te worden dat het Woonnorm realiseren we een inclusieve samenleving, hier gaat om slechts een bijdrage, een fractie van want alle doelgroepen kunnen worden gefaciliteerd. de totale investeringsbedragen die nodig is om alle Door de Alkmaarse Woonnorm dragen we niet alleen bovenwijkse voorzieningen te bekostigen. bij aan de Woonzorgopgave, maar bouwen we ook duurzaam, sociaal, flexibel en toekomstbestendig. Technologie gaat nog meer mogelijk maken dat De gemeente Alkmaar nodigt partijen uit om in burgers gezond thuis kunnen blijven wonen zowel nauwe samenwerking te werken aan de groei van jong (18-/18+) als oud, fysiek gehandicapt of met Alkmaar aan het Kanaal met extra aandacht voor een geestelijke beperking. Om Alkmaarders de de onderwerpen mobiliteit, economie, recreatie, kans te geven te werken aan hun gezondheid wordt duurzaamheid, vitaliteit en financiën. sporten en bewegen voor alle leeftijdsgroepen gestimuleerd langs het kanaal.

Dit kan georganiseerd, ongeorganiseerd, gezamenlijk of individueel vorm worden gegeven. Sporten, bewegen, recreëren en cultuurbeleving kunnen zowel in de multifunctionele gebouwen of scholen, maar ook gewoon in de openbare ruimte, want daar zijn diverse voorzieningen voor beschikbaar gesteld. Het Kanaal biedt unieke mogelijkheden voor bewegen in de buitenlucht en door de inrichting van de openbare ruimte wordt dit gestimuleerd.

6

2. kanaalzone alkmaar, stad van de toekomst Bouwen aan de aantrekkelijke leefomgeving bouwlagen. Dit geeft bij elkaar een enorme rijkdom van de toekomst: stedelijk, innovatief en slim, aan diversiteit van wonen en biedt ruimte aan circa lommerrijk en luisterrijk is de ambitie voor 12.500 tot 15.000 nieuwe woningen. Binnen die 2040 met het kanaal zoals omschreven in de rijkdom aan wonen is tenminste 1/3 deel voor de Omgevingsvisie Alkmaar 2040. sociale koop of huur. Maar wat is die 21ste eeuwse stad aan het kanaal? Dit omgevingsbeeld vertelt het verhaal In de stad aan het kanaal wordt gewerkt. voor de Kanaalzone Alkmaar 2040. Hedendaagse succesvolle werkgebieden zijn vaak compact van aard, waar bedrijven in korte nabijheid tot elkaar gevestigd zijn. Dit versterkt de concurrentiekracht van bedrijven. Stedelijk en attractief De verschillende nieuwe werklocaties langs het kanaal krijgen ieder een eigen profiel. Werken Alkmaarse stedelijkheid, het eerste waar men nu tussen het groen, midden in het centrum, bij het aan denkt is de prachtige, gezellige, historische station, in een tijdelijk stedelijk labratorium of in binnenstad met haar compacte vorm en de mix een moderne werkplaats, alles wordt aangeboden van functies. Dat is straks anders. Stad aan het in de Kanaalzone.

Eén van de werkmilieus is kanaal kent in de toekomst ook die compactheid de uitbreiding van het huidige ICT-cluster en en mix van functies, maar dan op een moderne de mogelijkheid om Alkmaar als data-stad te manier. Niet langer kantoorgebouwen en versterken. werkgebieden naast een woonwijk met huizen en tuinen, maar een echte gemengde centrumstad. Innovatief en slim Je woont boven een ICT kantoor en deelt De stad van de toekomst aan het kanaal is een met de werkers een koffietentje om de lerende stad. Niet alles staat vast, Alkmaar moet hoek. De binnentuin is overdag toegangelijk zichzelf als stad kunnen uitvinden en slim en voor iedereen en in de avond alleen voor flexibel met nieuwe kansen om kunnen gaan. de bewoners. Wanneer je de deur uitstapt, staat je fiets voor de deur en ben je in 10 Zo is er bijvoorbeeld een uitvinding nodig die minuten, langs het kanaal, in het centrum gaat over goed wonen in de vorm van een Overstad. Je gaat binnenkort verhuizen van je appartement. Wat is een fijne woning voor jonge appartement op de 3de verdieping naar een en oudere mensen of mensen die zorg nodig gezinsappartement op de 5de en 6de etage, hebben? Is die woning niet gewoon geschikt voor je woning grenst dan aan het collectieve iedereen? Alkmaar gaat met al haar partners, dakterras.

Je bent blij dat je op deze prachtige die bouwen langs het kanaal die discussie aan plek aan het kanaal kunt blijven wonen. Je wilt en samen ontwikkelen zij de nieuwe “Alkmaarse hier nooit meer weg. woonnorm”.

Er is een uitvinding nodig rond duurzaam Alkmaar. De stad aan het kanaal is een gestapelde stad, Wat past bij Alkmaar en vooral ook wat past bij passend bij de maat van Alkmaar. De stad van de de stad aan het kanaal? In de Kanaalzone komt toekomst heeft dan ook een gemiddelde hoogte ruimte voor Alkmaar als klimaatadaptieve stad. van vijf bouwlagen. Hoger dan de gewone huizen, Dit betekent een vermindering van verharde maar niet op grote afstand van de bestaande stad. oppervlakte terwijl de stad groeit. Ruimte voor het Uitzondering is Overstad, dit nieuwe centrum van klimaat kan uitgewerkt worden in prachtige nieuwe Alkmaar heeft een gemiddelde hoogte van acht

7

HET KANAAL IS 5,79 KILOMETER WATERPRET

GEEFT ONS 46 VOETBALVELDEN AAN OPEN RUIMTE MIDDEN IN ONZE STAD

GEEFT STRAKS AAN WEL 30.000 INWONERS EEN MOOI UITZICHT

HET ALKMAAR VAN DE TOEKOMST

88

groene plekken, paden en bijzondere waterpleinen. Ook de vraag naar energie is een opgave voor de Lommerrijk en luisterrijk stad van de toekomst. Wat is de bijdrage van de stad aan het kanaal om Nederland energieneutraal Alkmaar is een bijzondere groene stad, nu en in te krijgen? Welke opbrengsten halen we uit het de toekomst. De ruimte rond het kanaal is de kanaal en uit de compacte stad, en kan dit steeds kans voor een schone, veilige, gezonde, groene slimmer? Alkmaar zet in op een mobiliteitsysteem omgeving in de nieuwe stad. Langs het kanaal in balans. Hoe is de huidige wegcapaciteit veel wordt het mogelijk om een rondje bruggen te effiecenter en slimmer in te zetten zonder nog rennen, een picknick te houden aan het water, meer ruimte te verliezen aan transport? Dit vraagt een stuk te roeien, met je buren bij te kletsen op op de langere termijn om een mobilteitsplan waar je openbare daktuin of een wandeling onder de zowel het gebruik van het ov, de fiets, als de bomen te maken. Al die kwaliteiten passen bij het voetganger voldoende plek en kwaliteit krijgen kanaal als de groene long van Alkmaar. Vanuit het samen met de ruimte voor de auto. kanaal lopen nieuwe fietsroutes die het prachtige buitengebied en centrum verbinden. Ook voor Er is een uitvinding nodig op het gebied van het groen is de diversiteit die aangeboden wordt nieuwe centra voor de samenleving.

Een een grote kwaliteit, dat past bij een stad met veel stad die groeit vraagt bijvoorbeeld meer verschillende inwoners met verschillende wensen. scholen, meer sportvoorzieningen en meer gezondheidsvoorzieningen. Het kanaal is een prachtige plek voor ontmoeting door de centrale Omgevingsbeeld is… ligging dwars door heel Alkmaar. Per ontwikkeling Het verhaal voor de toekomst van het Kanaal kan een andere slimme combinatie van sociaal- in identiteit en programma. Dit verhaal is maatschappelijke voorzieningen nodig zijn met uitgewerkt in 10 kwalitatieve regels. unieke buitenruimte in een uniek gebouw, de De ambitie voor dit verhaal is vastgelegd in de nieuwe parels langs het kanaal. Omgevingsvisie Alkmaar 2040. Voor vijf deelgebieden langs het kanaal is het beeld uitgewerkt in ontwerpopgaven, dit heet een Ontwikkelbeeld. Een ontwikkelbeeld is een opdracht, geen plan.

9

3. Het verhaal van de Kanaalzone

KANAAL ALS KANS VOOR GROEI Hoera, Alkmaar heeft een kanaal. Het Het hele kanaal loopt van Amsterdam Noord, via Noordhollands kanaal loopt dwars door Purmerend en Alkmaar naar Den Helder. Alkmaar Alkmaar en heeft een lengte van 5,79 km van is via het kanaal dan ook onderdeel van het de Leeghwaterbrug tot de vlotbrug en een vervoer over water tussen deze steden, zowel voor gemiddelde breedte van 40 meter. Het kanaal de beroepsvaart als voor recreatie. Deze functie geeft daarmee circa 23 hectare open ruimte in de van het kanaal geeft economische kansen en stad. Ruimte waar je aan wilt wonen en werken, natuurlijk veel waterpret. langs wilt sporten, elkaar kunt ontmoeten en Alkmaar als stad met veel voorzieningen kunt Zowel in het noordelijke, het centrale als het beleven. zuidelijke deel van het kanaal in Alkmaar zijn gebieden die op dit moment in transitie zijn of Het is beslist geen saai recht-door-zee kanaal. kampen met leegstaand of verouderd vastgoed. Tijdens de aanleg van kanaal is slim gebruik Dit gaat om grotere gebieden, die ruimte geven gemaakt van een aantal bestaande waterlopen om te bouwen aan de stad van de toekomst aan en met Alkmaar als stad in ontwikkeling. Hierdoor het kanaal. Bij elkaar opgeteld betreft het circa 190 worden rechte, efficiënte stukken afgewisseld hectare herstructureringsgebied. met bochten, een bijzonder doodlopend stuk en bredere watervlaktes.

Deze afwisseling geeft het kanaal meer de kwaliteit van een natuurlijke waterloop; spannender en met veel afwisseling. In Alkmaar kan je dit kanaal vol beleven, de oevers zijn namenlijk bijna volledig openbaar. De open ruimte is dus voor iedereen te zien en te gebruiken. DE HUIDIGE KWALITEITEN OP EEN RIJ Je ervaart de lengte van het kanaal en de bruggen en oevers helpen je om je te oriënteren in de stad. >> 23 hectare open ruimte midden in je stad. Het kanaal vertelt het verhaal van Alkmaar. Een doorsnede van de historie, de gebouwen en het >> Herkenbare bochten. leven in de stad. De monumentale binnenstad en het park, de molens en de vlotbrug en >> Bijna 100 % openbare oevers. stadspoorten zijn parels langs het kanaal die nu al worden gekoesterd en herkend door de mensen >> Oriëntatie op de hele stad. uit Alkmaar. >> Schakel in het bestaande waternetwerk voor zowel goederen als recreatie.

>> Parels zoals monumenten en de binnenstad, een park en de boten.

>> 190 hectare herstructureringsgebied.

10

DEN HELDER

67 HA

20 HA NOORD

overstad station 30 HA en Binn stad

43 HA

30 HA

= bochten van het kanaal

= functies aan het kanaal

= brug als oriëntatiepunt AMSTERDAM = omringdijk = ontwikkelgebied = openbare oever

11

HET KANAAL MET DE DRIE GEZICHTEN De huidige kwaliteiten en de geschiedenis van het kanaal vormen de inspiratie voor de toekomst. Er is niet één verhaal voor het kanaal van Alkmaar. Het verhaal is veel rijker en kent drie verschillende herkenbare gezichten; de zachte kanaalzone aan de noordzijde van de stad, het gastvrije centrum en de stoere kanaalzone aan de zuidzijde van de stad.

Kanaalzone noord Het kanaal loopt als een blauwe loper door het grote collectieve landschap van Alkmaar Noord. Binnen dit collectieve grote landschap liggen gebouwen geclusterd als eilanden waar gewoond en gewerkt wordt. Aan het kanaal liggen nieuwe publieksvoorzieningen met publieke ruimtes, ontmoetingsplekken voor bewoners en werkers.

Centrum Het kanaal ligt als het centrale blauwe plein dwars door het gastvrije centrum van Alkmaar, met de historische binnenstad en het station aan de ene kant en het moderne Overstad aan de andere kant.

Kanaalzone zuid Het kanaal als de entree van de stoere havenstad Alkmaar. In schaal en maat is dit gebied steviger dan de andere gebieden.

Deze drie gezichten van het kanaal staan voor drie verschillende gebiedsidentiteiten.

12

13 13

De zachte stad staat voor een moderne stad in een vertrouwd hollands landschap van water, riet en polderbomen. Je kunt hier wonen en werken op een stedelijke compacte manier binnen eilanden in het groen. Aan het kanaal ontmoet je elkaar. De architectuur voegt zich qua kleur en materiaalgebruik in het landschap. Er is volop ruimte voor experimentele woonvormen en nieuwe vormen van bouwen.

1414

appartementencomplex rondom een collectieve ZACHTE STAD, HET GEZICHT AAN DE NOORDZIJDE binnentuin of vijver. Een cluster is echter nooit monofunctioneel en bestaat nooit uit één en Alkmaar Noord is als stadsdeel in een heel het zelfde type woning. Een cluster is immers korte periode gebouwd en heeft de typische onderdeel van de stad van de toekomst waar een eigenschappen van een groeikern. Het bestaat uit mix van mensen en wensen past. veel collectief groen met daarbinnen woonbuurten Ruimtelijk zijn de clusters als eilanden in het grote en kantoorgebouwen. Elke buurt heeft een eigen collectieve landschap. Soms letterlijk omringd door karakter. Het ontbreekt aan een strikte hiërarchie in water, soms minder letterlijk omarmd door groen de wegenstructuur. Het stadsdeel Alkmaar Noord of routes. is gebouwd in een polder en er is dan ook nog veel water aanwezig. Dit landschap met de buurtschappen is verbonden met het kanaal door nieuwe wijkcentra en De zachte stad staat dan ook voor de bijzondere publieke plekken aan de oever op hoogte van de kwaliteit van deze zachte groene wereld, die ruim dijk. Het collectieve landschap wordt met deze en lommerrijk is, een groot doorlopend landschap publieksfuncties en plekken verbonden met het goed verbonden voor fietsers en voetgangers met kanaal. het buitengebied. Dit landschap is echt landschap en geen stadspark.

Dit geeft een uniek groen De zachte stad kent dan ook geen stedelijk profiel aan dit deel van de stad aan het kanaal. waterfront, het gezicht van de zachte groene stad Dit is de kracht van Noord en hier bouwen we op aan het kanaal is vooral zacht en groen. voort.

Binnen deze zachte groene wereld zijn nieuwe clusters of buurten mogelijk met een meer stedelijk karakter. Een cluster is een groep van gebouwen die qua architectuur goed bij elkaar passen, maar verschillend zijn van functie. Wonen, werken of bijvoorbeeld sporten kan een plek krijgen binnen een cluster. Een cluster kan bijvoorbeeld uit stadswoningen bestaan in combinatie met een

15 15

Gastvrij centrum staat voor een moderne stad met eigentijdse voorzieningen. De architectuur en de inrichting van de buitenruimte staat in contrast met het karakter van de historische binnenstad. Er is volop ruimte voor kleur en diversiteit van materialen.

16 16

GASTVRIJE BINNENSTAD, HET GEZICHT VAN HET De historische binnenstad, Overstad en het station hebben als centrum een hoog stedelijk woon-, CENTRUM werk-, leisure- en detailhandel milieu in een mix. Hoog stedelijk betekent dat er ook een mix van Het centrum van Alkmaar bestaat uit de krachtige programma’s binnen een gebouw mogelijk is, dat er en duidelijk herkenbare historische binnenstad, sprake is van een hoge dichtheid en dat de typologie het nieuwe jonge en moderne deel in Overstad van gebouwen een grote verscheidenheid kent. en het station. Deze drie delen vormen samen het Hoogstedelijk staat verder voor een grote diversiteit gastvrije centrum van Alkmaar en vullen elkaar aan aan publieke plekken (straten, stegen, pleinen en qua hoog stedelijk programma. Gastvrij staat voor parken). De oude stad en de nieuwe stad horen bij aantrekkelijke verblijfsruimte, goed en comfortabel elkaar als centrum, maar blijven als verschillende met elkaar verbonden voor langzaam verkeer, goed delen herkenbaar. Er is sprake van een spannend bereikbaar vanuit het station en met de auto. Het contrast. kanaal verbindt de delen als bijzondere publieke ruimte. Hier beleef je het contrast tussen de historische binnenstad en de nieuwe moderne stad.

17

Stoere havenstad staat voor een stad van rustige, stoere blokken, een waterfront en binnenhoven. De architectuur is direct herkenbaar als die van een havenstad, net als Schelphoek en Jaagpad. De stad bestaat verder uit straten met werk- en woongebouwen met op bijzondere plekken ruimte voor een markant gebouw of bijzondere openbare ruimte. In deze stoere havenstad wordt ruimte gemaakt voor het typische Alkmaarse groen. Hierdoor ontstaat een bijzondere combinatie van stoer en stevig, afgewisseld met zacht.

18 18

STOERE HAVENSTAD, HET GEZICHT AAN DE ZUIDKANT De stoere zuidkant van de stad vertelt het verhaal van Alkmaar als havenstad. Met de bouw van Schelphoek en het Jaagpad heeft dit karakter al vorm gekregen. Stoer staat voor een stoer stedelijk Waterfront, maar ook voor de stoere keuze om voldoende openingen in dit front vrij te laten voor goede verbindingen en licht, lucht en ruimte naar het achterland. Deze verbindingen kunnen routes, of zonnig groene of waterrijke ruimtes zijn. Deze verbindingen zijn noodzakelijk om de kwaliteiten van het kanaal zover mogelijk de gebieden in te trekken. Het huidige zuiden bestaat nu voornamelijk uit bedrijventerreinen waar nog geen sprake is van een evidente woon- of verblijfskwaliteit die past bij een stad. Dit zal gecreëerd moeten worden. De relatie met het kanaal als open ruimte en publieke plek is daarbij het belangrijkste. Daarnaast is het bij herontwikkeling van belang dat de maat en schaal van de bedrijventerreinen wijzigen in een maat en schaal die ook passen bij wonen en een meer stedelijke vorm van werken. Dit betekent dat de huidige infrastructuur onvoldoende is en aangevuld dient te worden. Meer verbindingen en kleinere kavels en gebouwen zijn nodig om stad te maken.

19 19

KANAAL ALS BRON VAN ENERGIE kan in de winter, voor de directe verwarming van een gebouw, met een warmtepomp worden gewonnen of in de zomer worden opgeslagen in een koude- De Kanaalzone geeft economische kansen voor warmteopslag voor een hoger rendement. Het Alkmaar. Bij een gezonde en duurzame stad past kanaal is dus eigenlijk één grote bak water vol met een eigen economie met eigen werkgelegenheid. thermische energie voor Alkmaar. De herontwikkeling van de Kanaalzone zal op vele De ruimte langs de kanaal vormt in de toekomst ook fronten ruimte bieden, een bron van economie. een bron. Namelijk een bron voor zoet water. Niet langer zal regen worden afgevoerd via het kanaal, De kracht van Alkmaar als toeristische stad en stad maar worden opgevangen en vastgehouden in de voor recreanten neemt toe. In, aan en op het water bodem of in het opppervlaktewater in de Kanaalzone. verblijven is niet alleen heel leuk voor de bewoners Zo werkt Alkmaar aan klimaatadaptatie. van Alkmaar, maar ook voor de bezoekers. Nu al kent Alkmaar toerisme via het water, maar deze kan groeien wanneer het kanaal een aantrekkelijke WONEN: havenfunctie krijgt met meer en verschillende soorten De herstructurering van de gebieden langs het kanaal aanlegplaatsen en insteekhavens en heerlijk zonnige geeft ruimte aan de woon-economie van Alkmaar. terrassen.

Alkmaar heeft als centrumstad in de regio een unieke Alkmaar heeft een historische binnenstad, die een positie voor stedelijke vormen van wonen. centrumfunctie heeft als recreatief winkelgebied met een sterk modisch winkelaanbod en horeca. Bestaande voorzieningen zullen door het stijgende WERKEN: inwoneraantal positieve effecten ondervinden. Een stijgend inwoneraantal zal de draagkracht voor Er wordt gewerkt in de Kanaalzone. Er blijft ruimte bestaande voorzieningen versterken. Er komt ruimte voor bedrijfshallen, maar in de toekomst wordt in in de kanaalzone, nieuwe ruimte voor voorzieningen de Kanaalzone het hele palet van verschillende die niet passen in de historische binnenstad, maar werkmilieu’s aangeboden. Dat geeft verbreding en wel van belang zijn voor een vitaal centrum. groei van de economie. Door de ontwikkeling van circa 15.000 woningen binnen een periode van 20 jaar ontstaat een CENTRUM: wooneconomie. De groei van de stad vraagt om een groei van sociaal/maatschappelijke voorzieningen De groei van de stad versterkt de functie van de en centrumvoorzieningen. Deze krijgt een plek in de binnenstad als economisch hart: er komt meer vraag Kanaalzone. naar stedelijke voorzieningen. Binnen de Kanaalzone wordt gewerkt.

Bedrijven, die gezond zijn en die in een beperkte milieucategorie vallen, behouden hun plek in de Kanaalzone en CENTRA: groeien mee met de ontwikkeling van de Kanaalzone. Langs het kanaal wordt ruimte gemaakt voor De bedrijven die niet samengaan met de stedelijke wijkcentra. Deze centra kunnen qua programma mix van werken, wonen, voorzieningen en recreatie, verschillend zijn samengesteld. Een combinatie van passen in de toekomst niet meer bij het profiel van bijvoorbeeld gezondheidscentra, sportruimte en de Kanaalzone als stad. Dit vraagt om maatwerk. De onderwijs is goed mogelijk. Met de groei van de stad verstedelijking van de Kanaalzone geeft kansen voor neemt de vraag naar dit soort centra toe en daarmee nieuwe werkmilieus die passen bij een aantrekkelijk de werkgelegenheid. stedelijk milieu.

Hieronder volgen een paar suggesties en KLIMAATADAPTATIE: voorbeelden die nog nader moeten worden onderzocht: De gebieden langs het kanaal krijgen een functie als Het kanaal is op het gebied van duurzaamheid zoetwaterberging: niet afvoeren maar vasthouden. Dit letterlijk een bron en een kans om te innoveren. Uit betekent effectief omgaan met verharding en minder het kanaal kan een bijzondere vorm van energie bebouwingsoppervlakte op maaiveld. gewonnen worden. Dit heet thermische energie. Thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) is de naam voor de winning, opslag en transport van ENERGIE: warmte en/of koude vanuit het oppervlaktewater Er kan energie worden gewonnen uit het water van voor de verwarming en/of koeling van gebouwen het kanaal. Zo kan een bijzondere bijdrage worden en woningen. Er kan een substantieel deel van geleverd aan de toenemende vraag wanneer de stad de warmtevraag in Nederland met deze techniek groeit. Op een aantal plekken in Nederland wordt al voorzien worden. Water uit het oppervlaktewater gebruik gemaakt van oppervlaktewater als bron van wordt door een warmtewisselaar gepompt en energie, maar nog niet op de schaal die mogelijk is in levert warmte aan een warmtepomp die deze Alkmaar. opwaardeert naar hogere temperaturen. De warmte

20

2121

4. De 10 kwalitatieve regels voor ontwikkeling Het verhaal van het kanaal is de inspiratie voor gebiedsontwikkeling langs het kanaal. Het kader voor de ontwikkeling is gevat in tien kwalitatieve regels. Elke ontwikkeling zal aantoonbaar inhoud dienen te geven aan de De Kanaalzone is het visitekaartje voor de moderne regels en zo van toegevoegde waarde zijn voor de stad en de Kanaalzone. 1 stad, hier bouwt Alkmaar aan haar toekomst.

2 De Kanaalzone is de haven van Alkmaar.

3 Dede Kanaalzone geeft ruimte aan de verdichting van stad, als compacte en complete stad.

De Kanaalzone is onderdeel van de geschiedenis van 4 de stad, en dat is in de toekomst te zien.

De drie gezichten zijn de inspiratie voor de sfeer en 5 identiteit bij de ontwikkelingen langs het kanaal. De oevers langs het kanaal zijn openbaar, soms 6 zacht en groen en soms direct toegankelijk door middel van paden en verblijfsplekken. Aan het kanaal is ruimte voor nieuwe 7 publieksfuncties en publieksplekken zoals wijkcentra, parken, pleinen en sport.

De lengte en bochten van het kanaal zijn te 8 ervaren door middel van hoogbouw, markante gebouwen, routes en plekken.

Werken aan het kanaal is werken aan een 9 duurzaam Alkmaar.

Bereikbaarheid van de Kanaalzone betekent 10 werken aan een mobiliteitssysteem in balans.

22

1 De Kanaalzone is het visitekaartje voor de moderne stad, hier bouwt Alkmaar aan haar toekomst.

Alkmaar past als oude en waardevolle handel- Actie: Bouw aan het contrast door te kiezen en havenstad in de rij van Amsterdam en voor een moderne stad met architectuur Haarlem. De historische binnenstad en de van nu, die de historische stad aanvult en kaasmarkt zijn belangrijke trekkers. Alkmaar is versterkt. Door juist niet die mooie sterke sterk in de restauratie en hergebruik van haar stad uit het verleden te zijn, maar de lichte monumenten. Om deze historische kracht te nieuwe stad van de toekomst, een plek waar kunnen blijven koesteren en te vieren, kiest stedelijk Alkmaar als woon- en werkstad Alkmaar voor de groei van haar stad langs het opnieuw uitgevonden kan worden. kanaal. Er is geen sprake van een “kopie” door historiserend bouwen, maar er is ruimte voor nieuwe functies, nieuwe gebouwtypologieën en voor de architectuur van nu. Dit geldt voor zowel woon- als werkgebouwen. Zo geeft Alkmaar ruimte aan de zeer ambitieuze groei van de stad, op een manier die past bij de maat, schaal en sfeer van de stad van de toekomst. Door het contrast wordt de ervaring van de historische binnenstad sterker.

GROETEN UIT ALKMAAR!

23

2 Het kanaal is de haven van Alkmaar.

Alkmaar is van oorsprong een havenstad, maar heeft geen haven. De stad profiteert wel van de ligging in het waternetwerk van Noord Holland voor de beroepsvaart en de recreant. Ook de stad zelf heeft een eigen waternetwerk, als een echte waterstad. Echter, dat kan veel sterker. Het hele kanaal zal als haven van Alkmaar gaan functioneren door meer aanlegplekken, insteekhavens en waterverbindingen toe te voegen. Schelphoek is daar een mooi voorbeeld van. Elke ontwikkeling langs het kanaal draagt bij aan Alkmaar als waterstad en havenstad.

Actie: Creëer meer ligplaatsen in het kanaal bij elke ontwikkling langs het kanaal, vergroot het kanaal daar waar mogelijk door middel van insteekhavens en graaf meer watergangen op het land ter versterking van Alkmaar waterstad. Verbind watergangen zo veel als mogelijk zodat er een divers waternetwerk ontstaat. 24

3 De Kanaalzone geeft ruimte aan de verdichting van de stad, als compacte en complete stad. De Kanaalzone is stad. In deze stad is ruimte Actie: Bouw woningen die passen bij de voor een stedelijke vorm van wonen, werken en verschillende gebiedsidentiteiten van recreëren met een grote diversiteit. Stedelijk wonen Kanaalzone noord, centrum en Kanaalzone kan in de vorm van individuele stadswoningen zuid. Draag bij aan de discussie en de tot collectieve appartementencomplexen, ontwikkeling van de Alkmaarse Woonnorm en altijd in een mix per locatie. In een stad wonen creëer naast het wonen ook een diversiteit van immers verschillende mensen met verschillende werkmilieus die passen bij de gebiedsidentiteit wensen dicht bij elkaar. Hoe deze mix eruit ziet is en die iets nieuws toevoegen aan de reeks van gebiedspecifiek. Aan Kanaalzone noord ligt het bestaande werkgebouwen en hallen. accent op wonen met je voeten in het landschap in combinatie met appartementen, stadshuizen met werkruimte aan huis en vrijstaande torens. Je woont op sommige plekken boven de bomen. In het centrum ligt het accent op de grote diversiteit van appartementen en vormen van wonen in de combinatie met andere functies. Dus wonen boven en/of onder een werkgebouw, school of als onderdeel van een leisure gebouw.

De appartementen hebben een collectieve entree aan de straat in de stad en delen een daktuin of een groot terras. Ook wanneer je hoger woont, kijk je uit op andere woningen. Je hebt buren. Aan Kanaalzone zuid ligt het accent op diverse appartementen binnen één blok of complex. Van stadswoningen op de eerste drie lagen tot appartementen en penthouses met uitzicht.

De appartementen zijn voor alle doelgroepen geschikt. Alkmaar werkt aan een duurzame stad door niet langer in hokjes te denken. Er bestaan geen typische ouderen,- jongeren of zorgwoningen. Iedere woning voldoet aan de Alkmaarse Woonnorm van toegankelijkheid en bruikbaarheid voor alle groepen. Deze norm is in ontwikkeling. De norm geeft in ieder geval inhoud aan duurzaamheidsaspecten, toegankelijkheidseisen en de aanpasbaarheid, maar kan ook aangevuld worden met collectieve voorzieningen of wijze van stallen van auto’s of fietsen.

Een derde deel van de woningen past binnen de financiële afspraken voor de sociale huur of koop. De Alkmaarse Woonnorm wordt uitgevonden in de Kanaalzone en wordt onderdeel van het stedelijk beleid.

In de complete stad wordt gewerkt aan het creëren van nieuwe werkmilieus die een aanvulling vormen op de bestaande kantoren en de meer klassieke bedrijfsgebouwen. Deze nieuwe werkmilieus hebben een stedelijk omgeving nodig waar ontmoeten meer centraal staat en waar interactie met studenten en andere ondernemers mogelijk is op straat, langs de kades, op pleinen of binnen het werkgebouw.

25

4 De Kanaalzone is onderdeel van de geschiedenis van de stad, en dat is in de toekomst te zien.

De stad Alkmaar is rond 1200 gevestigd op een oude was nodig en de bocht in het Kanaal werd verlegd nederzetting op de grote strandwal van Heiloo. De (bij het huidige politiebureau). In de loop van de tijd stad lag op een steenworp afstand van de Westfriese verschenen bedrijventerreinen en enkele markante Omringdijk. Alkmaar groeide in de 17e eeuw uit tot bouwwerken langs het kanaal en groeide de stad in een handelscentrum met een haven aan het Zeglis hoge snelheid naar het noorden met nieuwe wijken. verbonden met de Schermer. Het opvallend bochtige kanaal verloor vijftig jaar In 1819 nam Koning Willem I het besluit tot de aanleg na aanleg haar functie door de aanleg van het van het Noord Hollandsch Kanaal. Ingenieur Jan Noordzeekanaal. Het bracht Alkmaar tot nu toe niet de Blanken nam het werk ter hand. Het kanaal had een voorspoed die men had gehoopt. Tot vandaag. Deze transportfunctie en een militaire functie om Amsterdam geschiedenis heeft haar sporen achtergelaten en deze te verbinden met de Noordzee, buiten de Zuiderzee sporen krijgen een plek in de nieuwe ontwikkelingen. om. Soms letterlijk in de vorm van monumenten, soms meer als inspiratie voor de sfeer en identiteit Het Kanaal werd tot 1825 aangelegd via bestaande van de nieuwe gebieden en soms als reden tot waterlopen en nieuwe tussenstukken. Je ziet Jan verbijzondering van plekken.

Blanken bijna in de weer met pen en liniaal: via de Schermer, door het Zeglis, langs de trotse havens van Actie: Gebruik het erfgoed van het gebied als Alkmaar, met ‘de duurste bocht’ om de Omringdijk basis voor je planuitwerking. Soms letterlijk te ontwijken en vervolgens dwars door de bastions, door de instandhouding van monumenten of langs de vroegere monding van Rekere en Hoornse monumentale bouwwerken, herstel van oude Vaart, in een bocht naar het noorden tot de volgende routes, herkenbaarheid vergroten van oude oude waterloop langs de Omringdijk, richting Rijkswerf stadsgrenzen en poorten, of soms door elementen Den Helder. die hergebruikt kunnen worden als onderdeel van het verhaal, de inspiratie. In 1864 kwamen de spoorlijn en het station. Overstad werd deel van het spoorterrein. Een haakse kruising

26

5 De drie gezichten zijn de inspiratie voor de sfeer en identiteit bij ontwikkelingen langs het kanaal.

De drie gezichten van het kanaal staan voor drie verschillende gebiedsidentiteiten: • Als entree van de stoere havenstad Alkmaar, aan de zuidzijde. • Als centrale blauwe ader dwars door het gastvrije centrum van Alkmaar, met de historische binnenstad en het station aan de ene kant en het moderne deel van Overstad aan de andere kant. • Als blauwe loper door het grote collectieve landschap van Alkmaar Noord met haar clusters en buurten van wonen en werken.

Nieuwe ontwikkelingen bouwen voort op deze gebiedsidentiteit en versterken deze.

Actie: Versterk zowel stedenbouwkundig, landschappelijk als architectonisch de gebiedsidentiteit.

Bouw door aan de zachte stad aan Kanaalzone noord door verder te bouwen aan het grote collectieve landschap. Bouw nieuwe clusters als eilanden binnen dit landschap of transformeer bestaande gebouwen of clusters in nieuwe clusters. Kies voor een architectuur die zich voegt in het landschap en deze dus niet overschreeuwt.

Bouw door aan het centrum door verder te bouwen aan een diverse hoogstedelijke stad van straten, pleinen, stegen en parken met vooral een hele brede openbare kade met oeververbindingen. Aan de straten, stegen en pleinen liggen gebouwen met verschillende functies die passen in een centrum van de stad. Kies voor een architectuur die in contrast staat met de zware bakstenen historische binnenstad.

Bouw door aan de stoere havenstad aan Kanaalzone zuid door verder te bouwen aan het waterfront met openbare oevers en doorzichten. Met paden die het achterland verbinden met het kanaal. Geef af en toe ruimte aan een bijzonder gebouw of bijzondere openbare ruimte en vooral aan heel veel stedelijk groen. Voor een architectuur die staat voor de robuuste en rustige uitstraling van de havenstad.

27

6 De oevers langs het kanaal zijn openbaar, soms zacht en groen en soms direct toegankelijk door middel van paden en verblijfsplekken.

Bijna alle oevers langs het kanaal zijn nu openbaar. Actie: Maak van de oevers een Deze kwaliteit dient behouden te blijven en in de aantrekkelijke openbare oever, die past bij toekomst te worden hersteld waar dit nog niet de gebiedsidentiteit. In de zachte stad aan het geval is. De plekken waar dit nu ontbreekt, Kanaalzone noord betekent dit vooral heel liggen in het centrum achter de brandweer bij de veel groen met paden voor langzaam verkeer, parkeergarage, rondom het politiebureau en bij ruimte voor publieksfuncties en plekken. een aantal bedrijven aan de zuidzijde van de stad. In het centrum staat dit voor een stoere Bij herontwikkeling van deze plekken is de opgave openbare kade met veel verblijfsplekken en de om de oever in te richten als openbare oever. Bij mogelijkheid om tot aan het water te komen. de reeds bestaande openbare oevers is de opgave In de stoere havenstad aan Kanaalzone zuid om vooral de kwaliteit van de oevers als openbare betekent dit een openbare route, soms als ruimte aantrekkelijk te maken. Meer groen en kade soms als groene oever. Voor alle oevers meer verblijfsplekken en doorlopende paden voor geldt dat ze onderdeel zijn van het grotere langzaam verkeer zijn altijd onderdeel van de recreatieve netwerk van Alkmaar. inrichting van de oever. Per gezicht aan het kanaal kan dit een ander accent krijgen.

De diversiteit van de drie gezichten bepaalt ook de verdere inrichting van de oevers. Uitzondering op deze regel zijn de woonboten: woonboten blijven onderdeel van het kanaal als woongebied en worden ingepast in de nieuwe plannen.

voorbeeld van een harde oever voorbeeld van een zachte oever

28

7 Aan het kanaal is ruimte voor nieuwe publieksfuncties en publieksplekken zoals wijkcentra, parken, pleinen en sport.

Bij groei van de stad hoort groei van de publieke voorzieningen en aantrekkelijke publieksplekken. Voorbeelden van publieke voorzieningen zijn scholen, gymzaal, de bibliotheek en gezondheidcentra. Binnen de Kanaalzone wordt langs het kanaal ruimte gemaakt voor deze publieksfuncties in een mix. Deze functies en plekken zijn goed bereikbaar vanuit de wijken en vormen het adres van de wijk aan het kanaal. Een slimme clustering van diverse functies maakt dat deze plekken voor ontmoeting voor verschillende groepen zijn en op verschillende momenten op de dag gebruikt kunnen worden. De vormgeving voorbeeld van een publieke voorziening van deze nieuw plekken langs het kanaal zijn gebiedspecifiek en passen bij het gezicht van het kanaal.

Actie: Bouw nooit alleen woningen langs het kanaal, maar programmeer en creëer ruimte voor andere functies. Voor de zachte stad aan Kanaalzone noord zijn dat bijzondere gebouwen als parels aan de dijk. In het centrum is dat ruimte in de plint of eerste bouwlagen van gebouwen aan de kade. In de stoere havenstad zitten deze publieksfuncties in de plinten van de gebouwen in het waterfront of juist om de hoek in de luwte aan het plein of de paden naar het achterland. voorbeeld van een publieke voorziening met een publieke plek

voorbeeld van een publieke voorziening in de plint

29

8 De lengte en bochten van het kanaal zijn te ervaren door middel van hoogbouw, markante gebouwen, routes en plekken.

Bochten zijn bijzonder in een kanaal. Door de van een bouwblok. Gezien de huidige opbouw van bochten van het kanaal binnen de Kanaalzone de stad is een hoogte van 50 meter voldoende om te verbijzonderen door markante gebouwen met eruit te springen. Wanneer deze torens verspreid markante functies, bijzondere verblijfsplekken of een in een lijn langs het kanaal een plek krijgen, wordt rustplek aan een pad kan iedereen deze bijzondere de ervaring van de lengte en de vreemde bochten kwaliteit van het kanaal van Alkmaar ervaren. versterkt. Hiermee geeft Alkmaar ruimte aan hoogbouw, maar kiest zij voor een maat en schaal De ervaring van de lengte van het kanaal wordt die past bij de huidige stad. Geen standaard maten versterkt door het toevoegen van torens. De van 70 of 100 meter zoals in andere steden, maar hoogbouw in Alkmaar heeft daarmee een bijzondere juist een bescheiden schaalsprong naar 50 meter. functie, het versterkt de lijn van het kanaal. Uitzondering kan worden gemaakt voor Oudorp. Dit stoere stadsdeel kan een hoger, markant gebouw Hoogbouw kan een plek, een gebied of een lijn opnemen. versterken binnen een stedelijk gebied. Het versterkt een plek wanneer er sprake is van één toren, als een • Torens staan solitair, dus tenminste 50 meter van eenmalige icoon. Het versterkt een gebied wanneer elkaar (geen set of cluster). er sprake is van een cluster van torens.

Het versterkt • Torens staan met de voeten in de stad, de plint is een structuur of lijn door het plaatsen van torens tenminste 50% open en/of toegankelijk. langs die lijn bij bijvoorbeeld een kanaal, weg of ring. • Torens staan niet allemaal direct aan het kanaal, maar in een zone langs het kanaal. Alkmaar bestaat als stad voornamelijk uit laagbouw • Torens vragen om een inpassingsstudie t.a.v. in de vorm van 2-3-tot 4 laagse gebouwen. Dit wind, zon en de molenbiotoop. bepaalt voor het grootste deel het silhouet, met als uitzondering de oude torens. Bij de ontwikkeling Actie: Maak een verbijzondering in je gebouw of van Alkmaar als stad in de naoorlogse periode is de openbare ruimte wanneer je in de bocht bouwt en volgende stap gezet. Er is een nieuwe gebouwtype bouw mee aan de nieuwe hoogbouwlijn langs het aan de stad toegevoegd; het bouwblok en de flat van kanaal op plekken waar het mag. Alle torens zijn 6-9 lagen. De ontwikkeling van de Kanaalzone als uniek en versterken naast de lijn van het kanaal nieuwe stad geeft kans om nog een extra type toe de gebiedsidentiteit op de plek waar ze staan. te voegen: de toren als los gebouw of als onderdeel

50 m

Torens staan solitaire, dus Torens staan met de Torens staan niet Torens vragen om een tenminste 50 meter van voeten in de stad, de plint is allemaal op de eerste rij. inpassingsstudie tav elkaar. tenminste 50% open en/of wind, zon en Molenbiotoop onderzoek 3030 toegankelijk

9 Werken aan het kanaal is werken aan een duurzaam Alkmaar.

De Kanaalzone is de plek voor de uitvinding Actie: De stad groeit, en toch maken we van een duurzaam Alkmaar. Binnen de nieuwe voldoende onbebouwd en onverhard ontwikkelingen worden nieuwe concepten van gebied voor de infiltratie van zoet water. Dit wonen en werken uitgedacht die staan voor een voor tenminste 20% van het oppervlakte duurzame samenleving. Er is volop ruimte voor het van de locatie. Bouw mee aan de experiment. duurzaamheidsagenda van Alkmaar, breng al je kennis en ervaring in en pionier. Onderzoek De Kanaalzone is de klimaatadaptieve stad. Dit de kans voor het gebruik van de thermische betekent dat het zoete regenwater opgenomen energie uit het kanaal. kan worden in de bodem of in oppervlaktewater en niet direct afgevoerd wordt via het kanaal. Dit heet infiltratie, liefst op zo’n natuurlijk mogelijk wijze. Dit kan door middel van onverharde en onbebouwde gebieden die wat lager liggen dan de straat of stoep. Voor “normale” regenbuien is 20% onverharde ondergrond nodig. Dit is als realistisch uitgangspunt genomen en doorgerekend.

Deze nieuwe ruimte voor het klimaat kan uitgewerkt worden in prachtige nieuwe groene plekken als regentuinen en bijzondere waterpleinen. Ook de vraag naar energie is een opgave voor de stad van de toekomst. Wat is de bijdrage van de stad aan het kanaal om Nederland energieneutraal te krijgen? Welke opbrengsten halen we uit het kanaal en uit de compacte stad en kan dit steeds slimmer?

Thermische energie op de maat en schaal van het totale kanaal is een unieke kans. Het kanaal kan zo een alternatieve bron zijn. Dit vraagt om ondernemers met lef en kennis rond dit soort bijzondere projecten. water INFILTREREN Energie uit bodem en kanaal

water Opslaan

31 * 31

10 Bereikbaarheid van de Kanaalzone betekent werken aan een mobiliteitssysteem in balans.

Onder balans verstaat Alkmaar voldoende Actie: De initiatiefnemers worden per ruimte voor de auto, openbaar vervoer, fietsers gebiedsontwikkeling gevraagd om een en voetgangers in de hele stad. Dit zodat mobiliteitsplan te maken langs het kanaal, iedereen op een veilige manier tot aan de eigen waarin duidelijk wordt welke bijdrage deze woning kan komen. nieuwe ontwikkeling levert om de mobiliteit Alkmaar is ontsloten voor de auto via een in Alkmaar in balans te brengen. buitenring en vervolgens via radialen tot in de historische binnenstad met een binnenring. Een helder systeem. Dit systeem vangt de groei van de stad op en zal worden aangepast daar waar nodig om de capaciteit van alle vervoersstromen op te kunnen blijven vangen. Het gebruik van de fiets past bij een duurzaam Alkmaar en zal gestimuleerd gaan worden. Op de langere termijn zijn meer structurele wijzigingen nodig binnen het huidige systeem.

Elke nieuwe stedelijke ontwikkeling langs het kanaal heeft een ontsluiting nodig voor de fiets, auto, voetganger en het openbaar vervoer passend binnen het huidige systeem. Een stedelijke woon- en werkomgeving heeft als uitgangspunt een veilig en aantrekkelijk fiets- en voetgangersgebied en een goede bereikbaarheid met de auto als bestemming. De parkeernorm voor de auto en/of fiets is onderdeel van het mobiliteitsplan per locatie.

Verbindingen in en uit de wijk en de oeververbindingen zijn uit balans. Mobiliteit in de Alkmaarse context is een uitdaging en vraagt gedegen nader onderzoek. Parkeervoorzieningen worden, binnen de parkeerkaders, samen met ontwikkelaars per gebied vormgegeven.

32

5. HET BELEIDSKADER De omgevingsvisie Alkmaar 2040 vormt het beleidskader voor dit Omgevingsbeeld. De volgende punten vormen een samenvatting van dit beleidskader.

De Kanaalzone geeft ruimte voor wonen, cultuur en creativiteit en representatieve bedrijven in een stedelijke vorm en zelfs hoog stedelijke vorm. Er is ruimte voor groei van de stad, ook voor nieuwe doelgroepen. De groei van de stad aan het kanaal betekent een impuls voor de hele stad.

De historische binnenstad en de moderne Overstad vormen de stedelijke hoogtepunten langs het kanaal. Er is volop ruimte voor innovatie en voorbeeldprojecten als slimme stad. De groei van de stad langs het kanaal betekent kiezen voor verdichting van de bestaande stad, dus kiezen voor de compacte stad. Binnen deze compacte stad vormt het kanaal niet langer een barrière, maar juist de verbinding van zowel het centrum als de stad.

De Kanaalzone heeft een goed, veilig en efficiënt verkeerssysteem met diverse vormen van mobiliteit in balans. Het station is onderdeel van de zone aan het kanaal en is goed verbonden met routes. Er is ruimte voor deelauto’s met een lagere parkeerbehoefte.

Er worden aantrekkelijke oevers gerealiseerd met fietsroutes. Langs de aantrekkelijk oevers van het kanaal ontstaan langzaam verkeersstructuren en verblijfsplekken. Groei van de stad vraagt om extra verbindingen over het kanaal. De mogelijkheid om het water dieper de gebieden in te trekken is een kans om zo ook de ruimte voor extra aanlegplekken en haventjes in de luwte te creëren.

33

Viaanse Molen

RWZI

Overstad

oudorp

overdie

34

6 . de deelgebieden Voor vijf deelgebieden langs het kanaal is het beeld uitgewerkt in ontwerpopgaven, dit heet een Ontwikkelbeeld. Een Ontwikkelbeeld is een opdracht, geen plan.

35

COLOFON Dit Omgevingsbeeld is tot stand gekomen in het Atelier Kanaalzone onder de inhoudelijke leiding van BVR adviseurs. In het atelier is nauw samengewerkt met diverse vak-experts van de gemeente, zowel vanuit ruimtelijk ordening en verkeer als vanuit het sociale, culturele en economische domein. Er is advies in gewonnen bij de bureaus Goudappel Coffeng en Wareco. Tijdens het Open Atelier is het omgevingsbeeld besproken, getest en verrijkt door circa 300 potentiele partners voor de ontwikkeling van de Kanaalzone Alkmaar.

Kanaalzone Alkmaar Deze visie is gemaakt door BVR adviseurs ruimtelijke ontwikkeling in samenwerking met Gemeente Alkmaar, adviseurs Goudappel Coffeng Wareco

Opdrachtgever Gemeente Alkmaar

Visualisaties, tekst en lay-out BVR adviseurs, met uitzondering tekst hoofdstuk 1

Alles uit dit magazine mag worden overgenomen mits de bron wordt vermeld.

Rotterdam, juni 2019

Bijlage 2 Ontwikkelbeeld Oudorp

Bestemmingsplan "De Staalmeester Schermerweg 33" (ontwerp) 41

KANAALZONE ALKMAAR Ontwikkelbeeld oudorp DE ONTWERPOPGAVEN VOOR DEELGEBIED OUDORP

1

2

INHOUD Introductie 5

1. Stoere Havenstad, de nieuwe gebiedsidentiteit van Oudorp 7

2. Oudorp aan het kanaal in 2019 9

3. De ontwerpopgaven 10

Het programma

De ruimtelijke opgaven

Oudorp aan het kanaal in 2040, stel dat..

colofon 16

3

DEELGEBIED OUDORP HEEFT 800 METER LENGTE KANAAL

DEELGEBIED OUDORP IS 43 HECTARE GROOT

IN POTENTIE KRIJGT OUDORP 4.700 NIEUWE INWONERS

MOOISTE BOCHT IN HET KANAAL

4

INTRODUCTIE KADER Oudorp wordt in de toekomst meer stad. De De keuze en ambitie van Alkmaar voor stad ruimte voor meer stad maken ligt langs het maken aan het kanaal staat beschreven in Noordhollands kanaal in het bedrijventerrein van de onderstaande documenten. Oudorp. Omgevingsvisie Alkmaar 2040, Hoera we Er blijft plek voor een aantal bestaande bedrijven, hebben een kanaal! maar tegelijkertijd moet er flink verbouwd worden wil Oudorp als deel van de stad gaan functioneren. Omgevingsbeeld Kanaalzone Alkmaar, Het Ontwikkelbeeld gaat over het programma en inspiratie en kader voor de ontwikkeling tot de ruimtelijke opgaven voor het bedrijventerrein 2040 in één verhaal. van Oudorp in de toekomst.

Alle plannen die worden gemaakt voor Oudorp zijn een invulling van de opgaven uit dit Ontwikkelbeeld. De partners die aan de slag gaan met ontwikkelingen binnen Oudorp aan het kanaal werken met dit Ontwikkelbeeld als vertrekpunt voor de plannen en de juridische procedures die nodig zijn voor de daadwerkelijke uitvoering. Dit Ontwikkelbeeld moet samen worden gelezen met het Omgevingsbeeld Kanaalzone Alkmaar.

5

6 6

1. Stoere Havenstad, de nieuwe gebiedsidentiteit van Oudorp Stoere havenstad, dat is de nieuwe de kwaliteiten van het kanaal zover mogelijk gebiedsidentiteit voor Oudorp. Met de de gebieden in te trekken. Het huidige zuiden ontwikkeling van Oudorp wordt met bestaat nu voornamelijk uit bedrijventerreinen stedenbouw, landschap en architectuur waar nog geen sprake is van een evidente gewerkt aan de versterking van deze identiteit. woon- of verblijfskwaliteit die past bij een stad. Dit zal gecreëerd moeten worden. De relatie met het kanaal als open ruimte en publieke Stoere havenstad staat voor een stad van plek is daarbij het belangrijkst. Daarnaast is rustige, stoere blokken, een Waterfront het bij herontwikkeling van belang dat de maat en binnenhoven. De architectuur is direct en schaal van de bedrijventerreinen wijzigen in herkenbaar als die van een havenstad, een maat en schaal, die ook passen bij wonen net als Schelphoek en Jaagpad. De stad en een meer stedelijke vorm van werken. Dit bestaat verder uit straten met werk- en betekent dat de huidige infrastructuur aangevuld woongebouwen met op bijzondere plekken dient te worden bij nieuwe ontwikkelingen. Meer ruimte voor een markant gebouw of verbindingen en kleinere kavels en gebouwen openbare ruimte. In deze stoere havenstad zijn op termijn nodig om stad te maken. wordt ruimte gemaakt voor het typische Alkmaarse groen.

Hierdoor ontstaat een bijzondere combinatie van stoer en stevig, Bijzondere kansen om extra kwaliteit afgewisseld met zacht. te maken voor de herontwikkeling van Oudorp zijn de ligging aan het Waterplein in de bocht van het kanaal. Hier is ruimte De stoere zuidkant van de stad vertelt het voor een groot groen park aan het water, verhaal van Alkmaar als havenstad. Met de een ruimte die echt vooruit steekt in het bouw van Schelphoek en het Jaagpad heeft kanaal als een groen balkon die buiten de dit karakter al vorm gekregen. Stoer staat bebouwingsgrenzen valt. Je voelt je hier echt voor een stoer stedelijk Waterfront, maar vrij op de punt van Alkmaar. Onderdeel van ook voor de stoere keuze om voldoende Oudorp is de Westfriese Omringdijk. Deze openingen in dit front vrij te laten voor goede dijk is onderdeel van de geschiedenis van verbindingen en licht, lucht en ruimte naar Alkmaar en verdient voldoende ruimte en het achterland. Deze verbindingen kunnen een herkenbare inrichting. In Oudorp loopt paden, of zonnig groene of waterrijke ruimtes de dijk op één locatie dicht bij het kanaal. zijn. Deze verbindingen zijn noodzakelijk om Dit vraagt om een bijzondere openbare plek langs het water. Oudorp heeft op dit moment al een groene singel, wat bijzonder is voor een bedrijventerrein. Dit geeft aanleiding om deze strook te verbreden en tot een ruige parkzone te maken.

In die parkzone staat bijvoorbeeld het bijzondere gebouw: de drukkerij, een broedplaats nu en een bijzonder werk- en woongebouw in de toekomst.

7

8 8

2. oudorp aan het kanaal in 2019 Het bedrijventerrein van Oudorp bestaat voor een groot deel uit bedrijfshallen, bedrijfsgebouwen en infrastructuur. Het is 43 hectare groot. Er is sprake van leegstand en tijdelijk gebruik.