231122 RIB Wet openbare manifestaties - Bijlage 1 Presentatie Raadsinformatiebijeenkomst
Tekst van het document
DEMONSTREREN IN (GROND)RECHT EN PRAKTIJK Gemeenteraad Alkmaar – woensdag 15 november 2023
mr. Adriaan J. Wierenga - noodrechtspecialist - Rijksuniversiteit Groningen
Demonstratierecht • Het recht om te demonstreren • art. 9 Grondwet • internationale verdragen (o.a. art. 11 EVRM) • terminologie
• Belang van het recht
STELLING 1 • Dit is een demonstratie die door de burgemeester dient te worden beschermd.
• Juist of onjuist?
STELLING 2 • De burgemeester kan deze demonstratie verbieden.
• Juist of onjuist?
STELLING 3 • Dit is een strafbaar feit, geen demonstratie.
• Juist of onjuist?
(1) WAT IS EEN DEMONSTRATIE?
(2) HOE KAN EEN DEMONSTRATIE WORDEN BEPERKT?
(3) MOGEN DEMONSTRANTEN DE WET OVERTREDEN?
(1) WAT IS EEN DEMONSTRATIE?
Wat wel? • twee of meer personen • in het openbaar • meningsuiting - kwetsen, choqueren, verontrusten
Wat niet? • gemeenschappelijke meningsuiting op achtergrond + dwangmiddel
(2) HOE KAN EEN DEMONSTRATIE WORDEN BEPERKT?
Primaire taak burgemeester: eerbiedigen, beschermen en faciliteren!
Wet openbare manifestaties • kennisgevingvereiste (in combinatie met APV) • gronden voor beperking/verbod/beëindiging: a. gezondheid b. verkeer c. wanordelijkheden → begaan door de demonstranten zelf! • let op: burgemeester mag zich niet bemoeien met de inhoud
(3) MOGEN DEMONSTRANTEN DE WET OVERTREDEN?
Nee! althans, in beginsel niet… • art. 9 Grondwet: ‘…behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet’ • uitingsdelicten ‘Als je Thierry dood wil schieten, • bijv. opruiing / bedreiging zeg dan paf’ • bijv. beledigen groep mensen / aanzetten tot haat • niet-uitingsdelicten • bijv. vernieling
• maar: demonstratievrijheid kan strafbaarheid gedraging ontnemen
(1) WAT IS EEN DEMONSTRATIE?
(2) HOE KAN EEN DEMONSTRATIE WORDEN BEPERKT?
(3) MOGEN DEMONSTRANTEN DE WET OVERTREDEN?
Casus Koranschendingen • Denemarken en Zweden • Rasmus Paludan • "Het zou natuurlijk het mooiste zijn als er geen enkele moslim meer over blijft op onze dierbare aarde” • Koranverbrandingen in multiculturele wijken • Al sinds 2019
• Edwin Wagensveld (Pegida) • Verschil aanpak Rotterdam en Den Haag
• Moet de burgemeester hiertegen optreden?
• Kan de burgemeester hiertegen optreden?
Casus Demonstraties Midden-Oosten conflict
• In Frankrijk en steden als Berlijn en Wenen werden pro-Palestijnse demonstraties verboden. De gemeente Amsterdam stond deze betoging wel toe, omdat ze de vrijheid van meningsuiting wilde beschermen en faciliteren. Er waren wel voorwaarden. Zo moest de organisatie een eigen ordedienst hebben die demonstranten aansprak als ze zich niet aan de regels zouden houden. • Het was bij de demonstratie ook niet toegestaan om met vlaggen van Hamas of Hezbollah te zwaaien. Ook haatzaaien, oproepen tot geweld en antisemitisme mocht niet. De politie controleerde daarop.
• Kan de burgemeester deze voorwaarden stellen?
VEEL DANK VOOR UW AANDACHT!
Adriaan Wierenga
a.j.wierenga@rug.nl
Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid www.openbareorde.nl