231115 Presentatie - Monitor veiligheidsbeeld Alkmaar 2023

Presentatie

Veiligheidsbeleving Alkmaar 2023

Raadsinformatiebijeenkomst

15 november 2023

www.ioresearch.nl

Inhoud 1. Instrument 2. Thema’s vragenlijst 3. Uitgelicht 1: veiligheidsbeleving 4. Uitgelicht 2: slachtofferschap en preventie 5. Uitgelicht 3: verdachte situaties 6. Uitgelicht 4: maatschappelijke onrust 7. Vragen

Veiligheidsbeleving Alkmaar

Het instrument • Enquête onder grootschalige steekproef van inwoners Alkmaar (ca. 8000 uitnodigingen) • Daarnaast ook uitnodiging naar alle leden van het Alkmaarpanel (ca. 1500 leden) • De enquête is ook één van de manieren om het Alkmaarpanel op peil te houden: 254 aanmeldingen • Vragenlijst grotendeels gelijk (ontwikkelingen), wel altijd flexibel om nieuwe thema’s mee te nemen

• Vaste prik: Leefbaarheid, overlast, slachtofferschap delicten, functioneren politie en gemeentelijke handhaving, preventie • Nieuw in 2023: Maatschappelijke onrust

Veiligheidsbeleving Alkmaar 3

Waar zitten de opvallende uitkomsten? • Weinig ontwikkelingen t.o.v. 2022 op gemeenteniveau, wel duidelijk contrast ‘20 en ‘21 ten opzichte van ‘22 en ’23 (lijkt kwestie van tijdens - na corona) • Waar zien we verschuivingen in de wijken? • Welke overeenkomsten/verschillen zijn er met landelijke trends (of trends in vergelijkbare gemeenten)?

Veiligheidsbeleving Alkmaar 4

Veiligheidsbeleving

Trend 25%

21% • 21% voelt zich onveilig in het algemeen, dit is een toename ten opzichte van 2020 en 2021 20% 19%

• 12% voelt zich onveilig in de buurt, ook dit is een 17% 16% toename ten opzichte van 2020 en 2021 15% • Top drie plekken waar men zich onveilig voelt 12% buurt 11% • Plekken met rondhangende groepen jongeren algemeen 10% 9% 9% • Centrum • Winkelgebied in eigen buurt 5% • Gemiddeld rapportcijfer veiligheid in de buurt (7,4), is bijna niet veranderd tussen 2020 en 2023.

0% 2020 2021 2022 2023

Ontwikkeling onveiligheidsgevoel (% vaak/soms) 7,4 Veiligheidsbeleving Alkmaar 6

Wijken Centrum 27% 26%

• In Centrum (sterkste) toename gevoel Overdie 21% 22% onveiligheid (in het algemeen en in de buurt) West 27% 16%

• In Oudorp onveilig gevoel in de buurt na een De Mare 15% 24%

piek in 2022 weer gedaald Zuid 20% 11%

• Rapportcijfer veiligheid in de buurt in Schemer Huiswaard 10% 18% Algemeen

het hoogst (8,0) in Overdie het laagst (6,6). Oudorp 9% 22% Buurt

Vroonemeer 15% 5%

Graft- De Rijp 11% Veilig uitgaan 5% Daalmeer/Koedij 17% Percentage dat weleens uitgaat in Alkmaar (69%) k 4% 11% Schermer zit weer bijna op niveau 2020 (73%) 2% 0% 10% 20% 30% Onveilig gevoel bij uitgaan (21%) gelijk aan toen Onveiligheidsgevoelens per wijk (% vaak/soms) Veiligheidsbeleving Alkmaar 7

Benchmarking (‘19-’21) • Landelijke Veiligheidsmonitor pas vanaf maart Zaanstad 15% 24%

2024 beschikbaar als benchmark 23% Venlo • Beeld uit VM 2021 voor Alkmaar was minder 22%

onveiligheidsgevoel dan in Zaanstad, maar Alkmaar 22% 20% meer dan in Amersfoort. 20% Alphen aan den Rijn • Indicatie ontwikkelingen 2021 – 2023 uit 20% 2021 andere stadsmonitors: veelal stabiel beeld Deventer 20% 2019 (Breda, Amstelveen, Hilversum) 19%

20% Haarlem 18%

19% Amersfoort 23%

0% 10% 20% 30%

Benchmark onveiligheidsgevoel in het algemeen (% vaak/soms) Veiligheidsbeleving Alkmaar 8 Bron: CBS Veiligheidsmonitor 2019, 2021

Slachtofferschap en preventie

Trend – slachtofferschap delicten 20% 2500 18% 18% 18% 16% 16% 2000

14% Vermogensdelicten 12% 11% Cybercrime 1500 10% Vermogensdelicten

10% vernielingen Cybercrime 8% 10% Vernielingen 10% Geweldsdelicten 8% 1000 Geweldsdelict 7% 6% 6% 6% 6% 4% 500

2%

0% 0 2021 2022 2023 2021 2022 2023

Ontwikkeling slachtofferschap geregistreerde criminaliteit Ontwikkeling slachtofferschap Bron: Politie (periode januari – september) Veiligheidsbeleving Alkmaar 10

Wijken - slachtofferschap • In Overdie meeste slachtofferschap van zowel Overdie 24% 33%

traditionele criminaliteit als cybercriminaliteit West 19% 31%

• In West, Zuid en Overdie stijging in Centrum 15% 29%

traditionele criminaliteit tussen 2021 en 2023 Zuid 20% 28%

21% • In Zuid vooral vernielingen Oudorp 18% Huiswaard 21% Traditionele criminaliteit 15% • In Overdie vooral vermogensdelicten 18% Cybercriminaliteit De Mare (inbraak en fietsdiefstal) 18% Vroonemeer 17% 19% • In West een toename in alle typen (vooral Graft- De Rijp 16% 13% fietsdiefstal, vernielingen en bedreiging) 13% Daalmeer/Koedijk 18% Schermer 11% 14%

0% 10% 20% 30% 40%

Slachtofferschap delicten per wijk Veiligheidsbeleving Alkmaar 11

Benchmarking 8000

7000 • Binnen politiecijfers Alkmaar wel beeld dat criminaliteit in 2022 en 2023 hoger is dan in 6000 2020 en vooral 2021. Alkmaar 5000 • Is lang niet overal zo het geval: Amersfoort, Alphen aan den Rijn Amersfoort Deventer, Venlo en Zaanstad allemaal ook dipje 4000 Deventer in 2021 maar deze komen in 2022 en 2023 niet Haarlem of nauwelijks boven 2020 uit. 3000 Venlo Zaanstad • Haarlem doet het (veel) slechter dan de rest, 2000

Alphen beweegt in tegengestelde richting. 1000

0 2020 2021 2022 2023

Geregistreerde misdrijven totaal, periode januari – september Veiligheidsbeleving Alkmaar 12

Bron: Politie

Trend - preventie • Stijging gebruik technische preventiemaatregelen (extra sloten en camerabewaking) • 19% gebruikt Burgernet, duidelijk lager dan voorgaande jaren (tussen 21% en 24%)

Veiligheidsbeleving Alkmaar 13

Verdachte situaties

Achtergrond • Thema ondermijning als aandachtsgebied gemeente is ‘hot’, maar hoe vraag je inwoners of ze ondermijning herkennen, en ook melden? • Vanaf 2017 eerste vragenblokken over ‘verdachte situaties’ in de veiligheidsmonitor, wordt inmiddels in meer dan 70 gemeenten gebruikt.

• Bij de top 3 meest genoemde verdachte situaties gaat het om 4-8% die ‘het zeker weet’ Buurman hoort man (43) kokhalzen, twee uur later vindt de • Melding is 5-10% van inwoners die iets hebben politie een drugslab in zijn schuur (bron: AD / RTV Oost)

gezien / vermoeden (per situatie). …Ondanks vermoedens over de aanwezigheid van drugs in het huis, is de buurt toch verbaasd. "We hebben nooit wat geroken." Veiligheidsbeleving Alkmaar 15

Trend Top 5 verdachte situaties: 2023 30%

1. Winkels waar bijna nooit klanten komen, maar die wel blijven bestaan 2. Dealen van harddrugs 2022 29% 3. Buurtbewoners die denken dat ze alles kunnen maken zonder gestraft te worden 4. Buurtbewoners die dure spullen bezitten, waarvan je zou verwachten dat ze die niet kunnen betalen 2021 26% 5. Anders (bv. Mensen die verdacht lang rond een woning blijven staan) 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35%

23 procent van inwoners die iets hebben gezien of Ontwikkeling verdachte situaties (% gezien of meegemaakt) meegemaakt, heeft wel eens een melding gedaan

Veiligheidsbeleving Alkmaar 16

Wijken Alkmaar 30%

• Verdachte situaties in meeste wijken gelijk gebleven. Alleen in West toename ten opzichte Overdie 42%

van 2020 en 2022 (toen 20-22%) Centrum 40%

West 36% • In Overdie meeste verdachte situaties (42%) Zuid 33% • Buurtbewoners die denken dat ze alles kunnen zonder De Mare 32% gestraft te worden Oudorp 26% • Buurtbewoners die dure spullen bezitten, waarvan je zou verwachten dat ze die niet kunnen betalen Daalmeer/Koedijk 24%

Huiswaard 23% • Dealen van harddrugs Vroonemeer 22% • In Schermer de minste verdachte situaties Graft- De Rijp 22% gezien of meegemaakt (19%) Schermer 19%

0% 10% 20% 30% 40% 50%

Verdachte situaties per wijk (% gezien of meegemaakt) Veiligheidsbeleving Alkmaar 17

Maatschappelijke onrust

Beeld Alkmaar • 47% van de inwoners maakt zich (heel) veel zorgen over sterke tegenstellingen in de samenleving 4% 6% 11% Heel veel zorgen

• De meest ervaren tegenstellingen gaan over: 10% Veel zorgen

1. Beleid van de overheid (bv. stikstof, corona) Niet veel, maar ook niet weinig zorgen 2. Vluchtelingenopvang Weinig zorgen 35% 3. Klimaat en Milieu Geen zorgen

34% Weet ik niet/ niet ingevuld

Zorgen over sterke tegenstellingen in de samenleving Veiligheidsbeleving Alkmaar 19

Wijken Alkmaar 32%

• In Centrum ervaren de meeste inwoners regelmatig/zeer vaak sterke tegenstellingen Centrum 40%

(40%) Daalmeer/Koedijk 37%

Graft- De Rijp 34% • In Schermer het minst (26%) Oudorp 34% • In bijna alle wijken is de top 3 gelijk aan het De Mare 31% beeld in Alkmaar. Overdie 30%

• In Overdie staat woningbehoefte op de derde West 29%

plaats in plaats van klimaat en milieu Zuid 29%

Vroonemeer 28%

Huiswaard 27%

Schermer 26%

0% 10% 20% 30% 40% 50%

Ervaren sterke tegenstellingen in samenleving Veiligheidsbeleving Alkmaar (% regelmatig/zeer vaak) 20

Bedankt voor uw aandacht

I&O Research Enschede I&O Research Amsterdam

Zuiderval 70 Piet Heinkade 55 Postbus 563 1019 GM Amsterdam 7500 AN Enschede T (020) 308 48 00 T (053) 200 52 00 E info@ioresearch.nl E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802