231108 Verslag ambtsbezoek CvdK

VERSLAG Ambtsbezoek Commissaris van de Koning, de heer A. van Dijk Datum vergadering : 8 november 2023 Tijd : 15.30 uur Plaats : De Meent, Spiegelzaal, Terborchlaan 301, 1816 MH Alkmaar Nadere informatie : mevrouw V. Hornstra

Deelnemers: Voorzitterschap: mevrouw A.M.C.G. Schouten

Gasten: de heer A.Th.H. van Dijk en de heer A. Dalenoort

Aanwezigen: Dhr. D. Rubio Borrajo (PvdA), mw. M.N. Bolte (LA), dhr. S.R.F. Ruiter (CDA), dhr. V.H. Kloos (OPA), mw. J.C.L.L. Bijl-Jellema (BAS), dhr. R. Seignette (GL), dhr. P.T. van der Heijde (SPA), dhr. R.C.M.M. van Veen (CU), dhr. W.J. Peters, mw. E.C. Konijn-Vermaas (D66).

Nadat burgemeester Schouten de Commissaris van de Koning (CvdK) heeft rondgeleid door Sportcomplex De Meent gaan vertegenwoordigers van diverse fracties uit de gemeenteraad van Alkmaar informeel in gesprek met de heer Van Dijk over actuele thema’s.

1 Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur Mevrouw Bolte vraagt de heer Van Dijk welk instrumentarium de gemeenteraad tot haar beschikking heeft bij het aantrekken van deskundigen voor het decentraal bestuur. In het wervingstraject voor een nieuwe burgemeester kon de vertrouwenscommissie informatie inwinnen bij het Kabinet van de CvdK.

De heer Van Dijk heeft zelf uitgebreid stilgestaan bij deze vraag bij de Provinciale Verkiezingen. Voor de verkiezingen heeft de CvdK fractievoorzitters en lijsttrekkers uitgenodigd om met elkaar van gedachten te wisselen over het selectieproces. De burgemeester en de CvdK kunnen geen VOG opvragen van kandidaten maar de gemeenteraad heeft deze bevoegdheid wel. Een VOG is uiteraard geen garantie, het gaat vooral om het goede gesprek. De regelgeving in de Wet bevorderen integriteit gaat over meer dan het selecteren van de juiste kandidaten. Het gaat over de wijze waarop men met elkaar om gaat (de bestuurscultuur). Het vertrouwen van inwoners is vooral gebaseerd op de wijze waarop de politiek met elkaar omgaat. Er is niets mis met een stevig debat als het maar wel open en eerlijk verloopt. Er ligt dus een belangrijke verantwoordelijkheid bij de fracties. De Provincie maar ook gemeenten werken met een integriteitscode, er worden afspraken gemaakt over eventuele belangenverstrengeling etc. maar integriteit is een lastig begrip. De meeste integriteitsschennis bevindt zich in het gebied waar het gaat om normen en waarden, hoe gaat men met elkaar om. Het kwaad is al snel geschied als iemands integriteit in twijfel wordt getrokken. De provincie heeft een weerbaarheid-dag georganiseerd waarbij o.a. burgemeesters maar ook de Minister aanwezig waren.

Er is vooral gesproken over de excessen en dat heeft o.a. geleid tot de wet zoals deze er nu ligt met een aantal aanscherpingen. Hoewel de heer Van Dijk er aanvankelijk op tegen was om als CvdK bij een besloten vergadering van een gemeenteraad aanwezig te zijn, was hij toch de eerste CvdK die, als toehoorder/observant, op uitnodiging, aanwezig is geweest bij een besloten vergadering in de gemeente Landsmeer. Zijn observaties heeft hij vervolgens, een paar weken later, gedeeld met de gemeenteraad van Landsmeer. De heer Van Dijk vindt het jammer dat dit soort regelgeving in Nederland nodig is. Volksvertegenwoordigers moeten beseffen dat het eigen belang het algemeen belang dient te zijn.

De heer Rubio Borrajo vraagt naar de zienswijze van de CvdK op het moment dat er een generieke schending van de integriteit wordt geuit. Raads- en commissieleden hebben dit zelf ondervonden doordat een inspreker tijdens een raadscommissie dreigende taal uitte. De burgemeester is samen met een aantal raadsleden een week later opnieuw het gesprek aangegaan met de inspreker. De heer Van Dijk zegt dat de Provincie ook wordt benaderd door inwoners die bij hun eigen gemeente hun zin niet krijgen. Meestal worden deze inwoners terugverwezen naar hun eigen gemeente. Het is een recht om in Nederland te mogen spreken maar als de minimale normen niet in acht worden genomen dan heeft de voorzitter ook het recht om een spreker het woord te ontnemen.

Andersom is het ook het geval, als statenleden of raadsleden niet het respect tonen om naar een inspreker te luisteren dan kunnen ze er ook op aangesproken worden door de voorzitter. De heer Van Dijk vindt dat de burgemeester goed gehandeld heeft door later nogmaals het gesprek aan te gaan maar helaas zijn er ook inwoners waar niet mee te praten valt. Alles wat de politiek doet wordt op een weegschaal gelegd en door de media geïnterpreteerd. De heer Van Dijk vindt transparantie heel belangrijk maar men moet ook grenzen durven stellen. Een voorzitter is er deels verantwoordelijk voor maar het helpt als hij/zij steun krijgt van de gemeenteraad. Evaluatie kan vervolgens in het presidium plaatsvinden.

2 Woningbouw Mevrouw Bolte vraagt hoe Provincie en gemeenten het samen kunnen aanpakken dat er regionaal meer woningen gebouwd kunnen worden.

De heer Van Dijk zegt dat woningbouw in heel Nederland uiteraard een grote uitdaging is en dat geldt ook voor de Provincie Noord-Holland. Woningbouw is een heel belangrijk issue in het coalitieakkoord van Provinciale Staten. Er wordt gezocht naar stimulerende en ondersteunende maatregelen. Differentiatie in de woningbouw is heel belangrijk. Gemeente Alkmaar moet duidelijk uitleggen in de regio wat men wel en niet wil qua woningbouw. Als Alkmaar de schijn tegen heeft dat het percentage van 30% sociale woningen niet wordt gehaald, dan loopt de gemeente de kans om niet voor stimuleringssubsidie in aanmerking te komen. Gemeente Alkmaar is centrumgemeente en moet de aansluiting blijven zoeken in de regio met de stimuleringsmaatregelen zoals deze er zijn. De nieuwe Gedeputeerde is met volle ambitie bezig en zal in woondeals proberen om zo goed mogelijke afspraken te maken. Het gaat echter niet alleen om woningen maar ook om bereikbaarheid en mobiliteit.

3 Bereikbaarheid en mobiliteit De heer Kloos verwijst naar de N242 waarvan men in 2015/2016 al heeft voorspeld dat er congestie zou ontstaan. Uiteindelijk is er door de Provincie niet voor gekozen om de Leegwaterbrug te onder- tunnelen. Regio Alkmaar komt er karig vanaf als het gaat om provinciale subsidies om de infrastructuur te verbeteren. De heer Kloos vraagt of Provincie en gemeenten samen invulling kunnen geven aan het verbeteren van de infrastructuur in de regio Alkmaar. Openbaar Vervoer is eveneens een heikel punt. De regio Alkmaar heeft behoefte aan een beter OV maar wordt door de NS afgekoppeld op de vrijdagmiddagen. Het aantal treinen van en naar Alkmaar wordt aanzienlijk minder. Regio Alkmaar staat onvoldoende op de kaart bij het Rijk als het gaat om goede OV-voorzieningen. Het streekvervoer van en naar de dorpen wordt ook als onvoldoende ervaren. De heer Kloos vraagt de heer Van Dijk om Alkmaar te helpen bij de lobby bij de Provincie, het Rijk, de NS en Connexxion.

De heer Van Dijk zegt dat de regio Alkmaar de afgelopen tijd wel positieve stappen heeft gemaakt. Niels Langedijk, wethouder in Dijk en Waard, is inmiddels voorzitter van het bestuurlijk overleg over het meer jaren infrastructuurplan. Gedeputeerde Jeroen Olthof is ook heel actief bezig om ervoor te zorgen dat de regio Noord-Holland Noord op de kaart staat. De verschraling van het OV is een belangrijk aandachtspunt voor de Provincie. De Provincie vindt het onacceptabel als het OV verder verschraalt. Gedeputeerde Olthof is met de top van de NS in gesprek. Ook het busvervoer naar de dorpen staat nadrukkelijk op de kaart. De financiering moet grotendeels van het Rijk vandaan komen en de heer Van Dijk maakt zich er zorgen over. Het is heel belangrijk hoe het nieuwe kabinet er naar kijkt. Een groot deel van het investeringsbudget is besteed aan onderhoud. In het rapport ‘Iedere regio telt’ wordt gesproken over de Kop van Noord-Holland. Het rapport bevat veel elementen die raken aan bereikbaarheid van Noord-Holland Noord in zijn totaliteit. Gedeputeerde Esther Rommel heeft met name deze regio in haar portefeuille. De heer Van Dijk hoopt dat er naar een ander normeringssysteem zal worden gekeken. Niet alleen hoeveel inwoners er wonen maar ook hoeveel mensen uit de regio verdwijnen als er minder voorzieningen zijn.

Bijna alle landelijke politieke partijen hebben wel iets in hun verkiezingsprogramma gezegd over het rapport ‘Iedere regio telt’. Voor grootschalige investeringen aan de infrastructuur heeft de Provincie ook het Rijk nodig.

De heer Kloos vraagt of er het helpt als er een delegatie vanuit de Provincie en vanuit de regio bij het Ministerie gaat praten. De heer Van Dijk zegt dat de Provincie een public affairs team heeft dat in Den Haag opereert maar het is een delicaat proces. Regionale samenwerking is voor de Provincie heel erg belangrijk. Burgemeester Schouten voegt toe dat de H2A ook bevraagd wordt via het Ontwikkelingsbedrijf.

2 Ambtsbezoek CvdK op 8 november 2023

De heer Ruiter vraagt of de CvdK zich ervoor in wil zetten dat het agrarisch verkeer via de Provinciale wegen, buiten de bebouwde kom, kan rijden.

De heer Van Dijk zegt dat men, voor zover mogelijk, de situatie voor het agrarisch verkeer zo optimaal mogelijk probeert te maken. Niet overal is alles mogelijk. De veiligheid maar ook de bereikbaarheid voor de agrariërs is van belang. De CvdK begrijpt de zorg die door het CDA wordt geuit.

4 Belangen van agrariërs De heer Seignette gaat in op de veiligheid in de dorpen, maar ook in de stad. Tijdens de afsluiting van de N243 is gebleken dat landbouwverkeer veilig over de provinciale weg kan rijden. Gemeente Alkmaar heeft een groot landelijk gebied. Er zijn 146 agrarische bedrijven binnen de gemeente die te maken hebben met grote transities en uitdagingen. De gemeente zoekt naar de rol die de gemeente kan spelen bij het behartigen van de belangen van de agrarische bedrijven. En kunnen de Provincie en gemeenten er ook in samenwerken? De uitkomsten van de keukentafelgesprekken met de agrarische ondernemers zullen ook getoetst moeten worden aan gemeentelijke plannen.

De heer Van Dijk zegt dat de Provincie inderdaad bezig is met gebiedsgerichte processen en transities. Er ligt een concept provinciaal plan landelijk gebied. De heer Van Dijk is voorzitter van de provinciale regietafel landelijk gebied stikstof waar alle betrokken partijen met elkaar om tafel zitten. In de gebiedsprocessen worden de belangen van de verschillende partijen tegen elkaar afgewogen. Het is een ingewikkeld proces vanwege de uiteenlopende belangen maar tot nu toe is het gelukt om alle partijen aan de regietafel te houden. Het wachten is op financiering vanuit het Rijk en ondertussen gaat het proces gewoon door. Een aantal besluiten zal ook terugvallen op gemeenteraden. Een gemeente bepaalt zelf hoeveel ruimte er überhaupt is voor landbouw binnen de gemeente. De gemeenteraad zal moeten besluiten waar wel of geen woningbouw wordt toegestaan.

De heer Ruiter zegt dat er enorme ambities zijn maar het moet wel gefinancierd worden. Er is wantrouwen omdat het niet van onderaf gebeurt maar van bovenaf wordt opgelegd. Dorpen willen leefbaarheid en als landbouw duurder wordt gemaakt dan heeft het weerslag op de leefbaarheid van de dorpen. Op dit moment gebeurt er niets met de gebiedsplannen.

De heer Van Dijk spreekt tegen dat de Provincie plannen tegen houdt. Provinciale Staten bestaat uit gekozen volksvertegenwoordigers die keuzes maken die wellicht in strijd zijn met de ambities van een gemeente. Daarnaast zijn er wettelijke verplichtingen die de Provincie moet handhaven. De CvdK bestrijdt dat er niets gebeurt maar er vindt vertraging plaats doordat er nog geen financiering vanuit het Rijk is. In de gebiedsprocessen wordt wel zoveel mogelijk geprobeerd om inwoners, van onderaf, mee te krijgen. Echter, er zullen altijd inwoners zijn die zich benadeeld voelen als de gemeente of de Provincie een besluit neemt. De heer Van Dijk voelt met de heer Ruiter mee dat er nog veel onduidelijkheid is. De CvdK hoopt ook op ‘boter bij de vis’ zodra het coalitieakkoord in Den Haag rond is. De gemeenteraad mag van de CvdK verwachten dat hij de boodschap van de gemeente overbrengt in Den Haag.

De heer Seignette zoekt nog steeds naar een wijze waarop de gemeente een eigen idee kan vormen om partijen aangesloten te kunnen krijgen. De agrarische agenda van de gemeente Alkmaar is alleen door het college vastgesteld. GL denkt dat het belangrijk is om ook als Alkmaarse gemeenteraad een visie te ontwikkelen op het landelijk gebied. Als de CvdK deze mening deelt, binnen welke kaders kan de gemeenteraad dan een visie ontwikkelen.

De heer Van Dijk zegt dat de Provincie ervoor zorgt dat de 44 gemeenten in elkaar blijven passen. De gemeenteraad van Alkmaar beslist zelf of het nodig is om een visie te ontwikkelen op het landelijk gebied. Het college van B&W van Alkmaar moet uitleggen aan de gemeenteraad of het nodig is of niet. De bestuurders van Alkmaar zijn goed bezig om de regionale samenwerking te bevorderen.

De voorzitter bedankt iedereen voor zijn/haar aanwezigheid. Zij reikt een Alkmaars cadeau uit aan de heer Van Dijk.

De voorzitter sluit de bijeenkomst om 16.45 uur.

3 Ambtsbezoek CvdK op 8 november 2023