231101 Raadsinformatiebrief AZ-Legia

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 31 oktober 2023 Onderwerp : Onderzoek ongeregeldheden AZ-Legia

Geachte leden van de raad,

Op 6 oktober 2023 hebben wij u via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de verloop van de wedstrijddag AZ-Legia Warschau op 5 oktober 2023. Tijdens de rondvraag van de raadscommissie Bestuur en Middelen op 10 oktober jl. zijn over dit onderwerp vragen gesteld en is de toezegging gedaan de gemeenteraad te informeren over de keuze van het onderzoeksbureau. In deze raadsinformatiebrief vindt u de onderbouwing van deze keuze en onze verdere vervolgstappen naar aanleiding van de ongeregeldheden rondom de Europese thuiswedstrijd van AZ tegen Legia Warschau.

Incidentenonderzoek De Alkmaarse voetbalvierhoek heeft naar aanleiding van de ongeregeldheden rondom de wedstrijd AZ – Legia Warschau besloten een aanvraag te doen voor een incidentenonderzoek om te evalueren wat er rond die wedstrijd gebeurd is.

De aanvraag voor het onderzoek is gedaan bij het Auditteam Voetbal en Veiligheid (AVV). Het AVV is een onafhankelijk adviesorgaan dat is ingesteld door het Ministerie van Justitie & Veiligheid. (Auditteam Voetbal en Veiligheid | Voetbalvandalisme | Rijksoverheid.nl). Het Auditteam bestaat uit bestuurders van gemeenten, politie, veiligheidsregio’s en clubs en onderzoekt fenomenen in het (betaald) voetbal die de veiligheid beïnvloeden. Denk hierbij aan vuurwerk, weerbaarheid van voetbalorganisaties tegen ondermijning, de persoonsgerichte aanpak, de invloed van corona op het betaald voetbal en incidentonderzoeken. Het AVV heeft specifieke kennis, kunde en ervaring op het gebied van voetbalgerelateerde incidenten. Op dit moment doet AVV onder andere onderzoek naar: - ongeregeldheden bij Feyenoord- Ajax, het beruchte aansteker incident in de Kuip - Twente- Hammarby, waarbij in het stadion de harde kern van Twente op de hoofdtribune confrontatie zocht met uitsupporters

Naar aanleiding van vragen tijdens de commissie Bestuur & Middelen van 10 oktober jl. van de heer Hoekzema heeft burgemeester contact gehad met de Onderzoeksraad voor Veiligheid. De Onderzoeksraad voor Veiligheid is een zelfstandig bestuursorgaan en opereert onafhankelijk van de Nederlandse overheid en andere partijen. De Raad besluit zelf welke voorvallen en onderwerpen worden onderzocht. Hierbij richt de Raad zich voornamelijk op die zaken waarbij burgers voor hun veiligheid afhankelijk zijn van andere partijen zoals de overheid, bedrijven of instellingen. Na contact met OVV blijkt dat er geen voornemen is om dit in onderzoek te nemen. Het raakt daarvoor te weinig aan een structureel veiligheidsbelang.

Het AVV heeft positief gereageerd op de aanvraag en hebben vervolgens de opdracht gegeven aan adviesbureau Berenschot om te evalueren wat er rond AZ- Legia is gebeurd. Het incidentenonderzoek start op 1 november en wordt binnen drie tot zes maanden afgerond.

Onderzoek ongeregeldheden AZ-Legia 1

Hierbij richt het Auditteam zich in ieder geval op:

• de voorbereiding rond de wedstrijd in het algemeen (genomen maatregelen, planvorming, samenwerking tussen partners etc.); • de gebeurtenissen op en rond de wedstrijddag, in en om het stadion van AZ die mogelijk hebben bijgedragen aan het incident; • de confrontatie voorafgaande aan de wedstrijd tussen Legia supporters en de ME; • gebeurtenissen na afloop van de wedstrijd; • de besluitvorming en de besluiten die zijn genomen door de betrokken driehoekspartijen (in dit geval aangevuld met de veiligheidsorganisaties van zowel Legia Warschau als AZ) op en rond de wedstrijddag. • hoe de betrokken partijen met ongeregeldheden zijn omgegaan.

Het doel van de evaluatie is om inzicht te geven in de oorzaken die hebben geleid tot de incidenten en om het gezamenlijke optreden te doorgronden van de betrokken partijen in aanloop naar, tijdens en na afloop van de wedstrijd, maar ook hoe de fysieke inrichting van het stadion hier invloed op kan hebben.

Het AVV doet geen onderzoek naar de gebeurtenissen tussen club en de veiligheidsorganisatie van AZ direct na de wedstrijd (waarbij een medewerker van de Alkmaarse club gewond raakte), omdat dit al door het OM onderzocht wordt. Ook de online ongeregeldheden achteraf worden niet onderzocht, maar maken wel deel uit van de context.

Online ongeregeldheden Na de wedstrijd AZ-Legio Warschau is er sprake geweest van een enorme hoeveelheid Poolse online haat- en dreigberichten. De social media accounts van de burgemeester zijn met name doelwit geweest van deze berichten, maar ook college- en raadsleden en ondernemers en dat heeft impact. Inmiddels is het aantal berichten afgenomen. Tegelijkertijd wordt verwacht dat aandacht in de media ook leidt tot het mogelijk weer opleven van haat- en dreigberichten. Om in te kunnen spelen op een eventuele opleving worden de social media kanalen gemonitord en wordt specifieke expertise ingezet om snel en adequaat te kunnen interveniëren.

De massaliteit en toon van de berichten zijn voor ons aanleiding om de onderzoeksgroep ‘cybersafety’ van NHL Stenden te vragen om onderzoek te doen naar de online dreig- en haatberichten. Hierbij is het van belang om niet alleen de daadwerkelijke casus goed te beschrijven, maar ook te verkennen op welke wijze de gemeente haar weerbaarheid kan vergroten en welke ‘lessons learned’ voor ons en andere gemeenten van belang zijn.

Naast bovenstaande staan we ook in contact met onze ondernemers en organisaties die ook haat- en dreigberichten hebben ontvangen. Een aantal (horeca)ondernemers, culturele en toeristische instellingen heeft op dit moment last van de negatieve reviews op Google die nog steeds worden gegeven naar aanleiding van de voetbalwedstrijd. Er worden 1-sterren reviews geschreven met soms haatdragende teksten. Het heeft een negatief effect op het mooie cijfer dat veel van onze ondernemers hebben op Google. We staan hierover in contact met de ondernemers, Hart van Noord- Holland en de Politie. Via Alkmaar Marketing zijn ondernemers geïnformeerd op welke wijze ze de negatieve reviews en in sommige gevallen de haatdragende teksten kunnen verwijderen én op welke wijze ze zich kunnen wapenen tegen dit soort berichten.

Onderzoek ongeregeldheden AZ-Legia 2

Wijze van omgaan met haat- en dreigberichten De massaliteit en de inhoud van de berichten is dermate ernstig dat vanuit de gemeente contact is gezocht met experts van onder meer de IBD (Informatiebeveiligingsdienst voor alle Nederlands gemeenten) en IOG (Internetondersteuningsgroep van Politie). Een aantal adviezen van de experts van IBD en IOG zijn 1-op-1 doorgevoerd waarbij met name het online team van de gemeente het uitvoerende werk heeft gedaan.

Conform het recent vastgestelde ‘agressieprotocol politieke ambtsdragers’ is er uiteraard contact met de politie over de haat- en dreigberichten. In samenwerking met de politie starten we een zogenaamde ‘notice and take down’ (NTD) procedure. Met een NTD-procedure wordt bij het desbetreffende social mediaplatform door de politie aangegeven dat bepaalde gebruikers de ‘huisregels hebben overtreden’ en het bericht cq. de berichten moeten verwijderen. Als de gebruikers dit niet doen, worden ze tijdelijk geblokkeerd of verwijderd van het platform. De berichten worden dan door X verwijderd. De gebruikers krijgen hierbij te horen dat het verzoek vanuit het platform en/of de politie komt (en dus niet vanuit de burgemeester of gemeente).

Naast bovenstaande NTD procedure wordt met het Openbaar Ministerie en de politie overlegd hoe om te gaan met berichten waarin mogelijk strafbare uitingen worden gedaan. Hierover zal op een later moment een beslissing worden genomen, parallel aan de adviezen van de onderzoeksgroep ‘cybersafety’ van NHL Stenden.

Namens het college van burgemeester en wethouders van Alkmaar

Onderzoek ongeregeldheden AZ-Legia 3