231013 230703 7-M-2 Motie VVD D66 OPA BAS CDA SPA - Richting geven is verantwoordelijkheid nemen - beantwoording

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum : 12 oktober 2023 Van : wethouder Christian Schouten Onderwerp : Vervolg op Motie Richting geven is verantwoording nemen

Geachte leden van de raad,

In de raadsvergadering van 3 juli jl. is de motie “Richting geven is verantwoording nemen” aangenomen. In een raadsinformatiebrief van 18 juli is aangeven u hierover in de aanloop naar de begrotingsbehandeling verder te informeren en dat de motie in de raadsvoorstel bij de Programmabegroting zou worden afgedaan.

Met het oog op een heldere scheiding is er voor gekozen het op te nemen in dit afzonderlijke document. De motie omvat een viertal punten, te weten: - Maximale druk te blijven uitoefenen via de VNG om het “ravijn” op te lossen; - In beeld te brengen de niet toegepaste indexaties waar in de Kaderbrief naar verwezen wordt; - Voor de behandeling van de begroting in november een beeld te schetsen van de aanvullende indexatie-scenario’s voor de categorieën eigen organisatie, gemeenschappelijke regelingen, verbonden partijen en contract partijen; - Voorbereidingen te treffen om met andere gemeenten deze categorieën in beeld te brengen of en hoe de uitgaven eventueel teruggedrongen kunnen worden.

1) Maximale druk te blijven uitoefenen via de VNG om het “ravijn” op te lossen De afgelopen periode zijn er vanuit de VNG verschillende initiatieven ondernomen naar de rijksoverheid om te benadrukken dat een oplossing voor het “ravijn” nu echt in beeld moet komen. Bijgevoegd enkele hiervan. De VNG heeft een ‘pamflet’ in landelijke kranten gepubliceerd. In dit ‘pamflet’ spreekt de VNG namens alle Nederlandse gemeenten haar zorg uit voor de continuïteit van beleid op terreinen als bestaanszekerheid, woningbouw, energietransitie, jeugdzorg en gezondheid. Verder heeft er op 6 september jl. een zgn. Overhedengesprek plaatsgevonden tussen een zestal ministers (w.o. ook de minister president) en de VNG over het nationale pamflet en de houdbaarheid van de gemeentefinanciën. Het overleg hierover was constructief, maar heeft nog geen concrete uitkomsten opgeleverd. Met de demissionaire status van het huidige kabinet is het nu aan een nieuwe regering voor dit dossier met concrete resultaten te komen.

2) In beeld te brengen de niet toegepaste indexaties waar in de Kaderbrief naar verwezen wordt De niet toegepaste generieke indexatie in de Kaderbrief betreft de achteraf gebleken te lage indexatie van de lasten over 2022 (3,8%) en 2023 (3,2%). In de Kaderbrief is alleen indexatie toegepast voor 2024 (3,0%). Voor de baten zijn de percentages gebaseerd op een gewogen gemiddelde van loon- en prijsindices: 2024: 4,2%, 2023: 2,4%, 2022: 4,4%.

Vervolg op Motie Richting geven is verantwoording nemen 1

In de begroting is geen generieke aanvullende indexatie toegepast over 2022. In de begroting is wel een generieke aanvullende indexatie over 2023 toegepast, zowel aan de baten als aan de lastenkant, met uitzondering van de OZB opbrengsten. Bij de OZB opbrengsten is geen aanvullende indexatie over 2023 toegepast.

3) Voor de behandeling van de begroting in november een beeld te schetsen van de aanvullende indexatie-scenario’s voor de categorieën eigen organisatie, gemeenschappelijke regelingen, verbonden partijen en contract partijen Op uw verzoek hebben we de volgende scenario’s doorgerekend voor de verschillende categorieën die u in uw motie heeft opgenomen:

2024 2024+2023 2024+2023+2022 Extra uitgevlochten Eigen organisatie 9,4% € 4,6 mio 9,4% € 4,6 mio 9,4% € 4,6 mio 9,4% € 4,6 mio GR-en 7,1% € 1,9 mio 7,1% € 1,9 mio 7,1% € 1,9 mio 7,1% € 1,9 mio Uitgevlochten 6,7% € 3,1 mio 6,7% € 3,1 mio 6,7% € 3,1 mio 10,8% € 5 mio Contractpartijen 3,0% € 5,7 mio 6,2% € 12 mio 10,0% € 19 mio 10,0% € 19 mio Totaal € 15 mio € 22 mio € 29 mio € 31 mio

Nu was de Programmabegroting 2024 in financiële zin geen makkelijke puzzel om te leggen. Aan loon- en prijsindexaties, autonome ontwikkelingen, wensen coalitieakkoord, investeringsaanvragen, areaaluitbreidingen etc. zat er een verschil van een kleine € 30 miljoen in het gemeentelijke huishoudboekje. Hierin hebben we scherpe keuzes moeten maken, ook uitgaande van de uitgangspunten van het coalitieakkoord voor een sluitende begroting en solide financieel beleid. Hiertoe hebben we verschillende stappen gezet, te weten: • alle aanvragen zijn nog eens kritisch bekeken • er is scherper begroot en focus aangebracht • er is dekking gezocht binnen de bestaande budgetten • er is een taakstelling nieuw voor oud opgenomen • zijn de tarieven meer kostendekkend gemaakt • zijn de uitgaven voor jeugd meer op niveau gebracht van het landelijk gemiddelde • zijn bepaalde incidentele posten uit de algemene reserve gedekt • is de onderbesteding over 2023 ingezet • is een lagere kasschuif doorgevoerd

Voor de verschillende categorieën zijn de volgende indexaties gehanteerd voor de begroting 2024: a. looncompensatie 9,4%; b. prijscompensatie 6,2%; c. indexatie sociaal domein 6,2%; d. indexatie Gemeenschappelijke Regelingen 7,1%; e. indexatie uitgevlochten bedrijven conform methodiek Gemeenschappelijke Regelingen;

Met al deze maatregelen en ingrepen is een structureel sluitende begroting opgesteld. Deze indexaties sluiten ook erg nauw om te komen tot een sluitende begroting. We hebben daarom afgezien alternatieve scenario’s aan te bieden aangezien wij geen enkele ruimte zien tot aanpassing in de gemaakte keuzes zonder dat dit ernstige consequenties heeft voor de balans die nu gevonden is in de voorliggende begroting 2024.

Vervolg op Motie Richting geven is verantwoording nemen 2

4) Voorbereidingen te treffen om met andere gemeenten deze categorieën in beeld te brengen of en hoe de uitgaven eventueel teruggedrongen kunnen worden Net zoals wij als gemeente kritisch zijn over onze eigen uitgaven geldt dit ook voor de uitgaven die wij doen in samenwerking met andere gemeenten. Hierin zien wij twee belangrijke typen, het sociaal domein en de Gemeenschappelijke Regelingen.

Voor het sociaal domein wordt de jeugdhulp en WMO regionaal ingekocht door Netwerkorganisatie Regio Alkmaar. Hiervoor sluiten we aan bij de landelijke contractstandaarden waarin ook de tariefsopbouw en wijze van indexering is bepaald. Gemeenten zijn verplicht reële tarieven te betalen. Zo is de AMvB ‘reële tarieven’ een uitwerking van het wetsartikel 2.12 van de jeugdwet. De AMvB is bedoeld als kader voor gemeenten en aanbieders om voorafgaande aan de inkoop zorgvuldiger tot reële prijzen te komen. Dit maakt dat een kostenreductie in dit domein slechts marginale mogelijkheden biedt.

Voor de diverse Gemeenschappelijke Regelingen gelden de Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen. Deze zijn op 13 maart 2019 door uw raad vastgesteld evenals door de andere gemeenteraden in Noord-Holland Noord. Het doel van deze uitgangspunten is het geven van duidelijkheid en financiële kaders over en weer tussen de gemeenschappelijke regelingen en de deelnemende gemeenten. Dit vormt voor ons het kader voor de gesprekken de begrotingscijfers en de indexaties.

Vervolg op Motie Richting geven is verantwoording nemen 3