230928 RIB Jaarverslag leer- en kwalificatieplicht 2022-2023 Bijlage 1

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht Schooljaar 2022-2023 Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 1

Inleiding Leerplichtambtenaren zijn betrokken bij leer- en kwalificatieplichtigen tot 18 jaar. Zodat zij optimaal gebruikmaken van hun recht op onderwijs en ontwikkeling.

In dit jaarverslag kunt u lezen welke activiteiten team Leerplicht uitvoert voor jongeren die verzuimen of uitvallen op school. Samen met de leerling, ouders, school en andere partners wordt gestreefd naar passend onderwijs. Daarbij gebruiken zij de ruimte en bewaken zij de grenzen van de Leerplichtwet.

In dit jaarverslag leest u wat leerplicht is, welke taken een leerplichtambtenaar heeft en staan cijfermatig de resultaten. Daarnaast volgt een toelichting op enkele ontwikkelingen van dit schooljaar en wordt vooruit gekeken naar volgend schooljaar.

Veel leesplezier

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 2

1. Het Kader 1.1 Leerplicht en kwalificatieplicht Kinderen tussen de 5 en 18 jaar moeten onderwijs volgen, totdat ze een startkwalificatie hebben of 18 jaar worden. Voor kinderen van 5 tot 16 jaar heet dit leerplicht. Voor jongeren tussen 16 en 18 jaar heet dit kwalificatieplicht. Jongeren die na hun 16e nog geen startkwalificatie hebben, moeten tot hun 18e onderwijs volgen en ingeschreven staan op school. Een startkwalificatie is een vwo-diploma, 5-18 jarigen 16-18 jarigen: Leerplicht + Kwalificatieplicht Kwalificatieplicht MBO havo-diploma of mbo-diploma op niveau 2 of hoger. De kwalificatieplicht is geregeld Alkmaar regio excl. Alkmaar in de Leerplichtwet. Er is een uitzondering op de kwalificatieplicht voor jongeren 2022-2023 die een diploma behalen van het praktijkonderwijs of een uitstroomprofiel arbeid of dagbesteding hebben van het voortgezet speciaal onderwijs.

De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet. Zij ziet erop toe dat alle leer- en kwalificatieplichtigen die in de gemeente wonen, ook daadwerkelijk naar school gaan. De Leerplichtwet biedt het 14734 kader voor deze bescherming van het recht op onderwijs dat voor elk kind geldt. jongeren De kwalificatieplicht is één van de maatregelen van de Rijksoverheid om voortijdig schoolverlaten (VSV) van jongeren tegen te gaan. Daarnaast vergroot deze maatregel 1716 de kansen van startende jongeren op de arbeidsmarkt. werkgebied jongeren Leerplichtambtenaar werkgebied Kwalificatieplichtambtenaar De leerplichtambtenaren voeren hun werkzaamheden uit voor de gemeente Alkmaar. De kwalificatieplicht ambtenaren werken voor de regio Noord-Kennemerland. Zij houden toezicht op studenten binnen het middelbaar beroeps onderwijs (mbo). problemen bij een kind of gezin. Soms is een hulpverleningstraject nodig of wordt vanuit pedagogisch oogpunt gekozen voor een strafrechtelijk traject. Dan maakt de 1.2 Taken leerplichtambtenaar leerplichtambtenaar een verwijzing naar Bureau Halt of een proces-verbaal op. Het team leerplicht bestaat uit 9 leer- en kwalificatieplichtambtenaren.

Zij gaan na of alle kinderen tussen de 5 en 18 jaar, die ingeschreven zijn in de Basisregistratie Personen Er is een nauwe samenwerking tussen de leerplichtambtenaren en de scholen, consulenten van de gemeente Alkmaar, naar school gaan. Dit doen zij ook voor de jongeren uit de van de samenwerkingsverbanden primair onderwijs (po) en voortgezet onderwijs (vo) gemeenten Bergen, Castricum, Dijk en Waard, Heiloo en Uitgeest die onderwijs volgen Noord-Kennemerland, jeugd & gezinscoaches, jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen op het mbo. Ze geven voorlichting en advies en zorgen voor begeleiding en bemiddeling. (JGZ-teams). De leerplichtambtenaren nemen deel aan het Multidisciplinair Overleg (MDO) Bijvoorbeeld bij problemen tussen leerling, ouders en school. Of bij het plaatsen van binnen het primair en voortgezet onderwijs. In het MDO zijn de leerling en de ouders kinderen of jongeren die uitvallen of dreigen uit te vallen van school. Zij behandelen aanwezig en de op dat moment relevante betrokkenen van binnen en buiten de school. meldingen van schoolverzuim en verzoeken om verlof en vrijstelling. Het doel is tot overeenstemming te komen welke passende ondersteuning wordt ingezet Bij de aanpak van schoolverzuim gaat tijdens het onderzoek veel aandacht uit naar de voor de leerling. Laagdrempelige hulpverlening door inzet van de jeugd & gezinscoaches oorzaak van het verzuim.

De leerplichtambtenaar gaat in gesprek met ouders, de leerling behoort hierbij tot de mogelijkheden. Binnen mbo-instellingen wordt bij het intakegesprek en andere betrokkenen om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de situatie. op school besproken welke ondersteuningsbehoefte de student heeft en wat de school Schoolverzuim of dreigend schoolverzuim is vaak een signaal voor onderliggende voor de student te bieden heeft. Iedere school kent haar eigen ondersteuningsstructuur.

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 3

In onze regio staan de mbo-instellingen VONK en Horizon College. Binnen VONK 1.4 Rol scholen Alkmaar worden jongeren met een grotere ondersteuningsbehoefte periodiek besproken Van basisscholen, scholen voor praktijk- en speciaal onderwijs, scholen in het voortgezet in het EOT (Extern Ondersteuningsteam) waar een leerplichtambtenaar aansluit. In onderwijs (vo) en het mbo wordt verwacht dat deze een adequaat verzuimbeleid voeren, het schooljaar 2022-2023 is de ondersteuningsstructuur van het Horizon College gericht op preventie en toezicht. De scholen hebben een belangrijke rol in het signaleren gewijzigd. De opleidingen zijn nu zelf verantwoordelijk voor de begeleiding van studenten van en omgaan met problematiek rondom hun leerlingen, zodat iedere leerling tot leren met een ondersteuningsbehoeften en organiseren een MDO wanneer nodig. Een komt. Daarvoor is op iedere school een zorgstructuur ingericht. Daarnaast zijn de scholen leerplichtambtenaar kan hiervoor uitgenodigd worden. verplicht om vermoedelijk ongeoorloofd verzuim van meer dan 16 uur in 4 opeenvolgende lesweken te melden bij de leerplichtambtenaar. Bij zorgen over de leerling en het verzuim De leerplichtambtenaren nemen deel aan overleggen buiten de scholen, zoals het kan dit ook eerder.

De Inspectie van het Onderwijs ziet toe op het naleven van het casusoverleg complexe jeugdzaken (CJZ) in het Veiligheidshuis, de netwerkgroep verzuimbeleid. Schoolaanwezigheid vanuit het samenwerkingsverband po Noord-Kennemerland en vanuit het samenwerkingsverband vo Noord-Kennemerland de netwerkgroep Handelingsgerichte Aanpak Schoolaanwezigheid (HAS). De HAS is onder andere betrokken bij de aanpak ‘Ik mail met een klein bedankje. X. heeft de ‘Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen’ (MAZL). Er zijn ook overleggen binnen de gemeente, zoals de werkgroep Integraal Werken in het Sociaal Domein en het Team 16+ afgelopen weken echt zinnen en bergen binnen het Sociaal Domein. verzet wb. naar school gaan. Dank voor het Bij leerlingen die verzuimen en waarover (ernstige) zorgen zijn, registreert de leerplichtambtenaar zijn/haar betrokkenheid bij deze leerling in de landelijke verwijsindex goede gesprek met hem.’ risicojongeren. In Noord-Holland Noord heet de verwijsindex Vroeg Samenwerken In Noord-Holland Noord (VIN). Door vroegtijdig samen te werken met andere betrokkenen, wordt schoolverzuim en schooluitval zo veel mogelijk voorkomen. 1.5 Monitoren overstap voortgezet onderwijs naar mbo Leerlingen die vanaf het vmbo doorstromen naar een vervolgopleiding worden gevolgd.

Met als doel dat deze leerlingen voor de aanvang van het nieuwe schooljaar zijn 1.3 Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) ingeschreven op hun vervolgopleiding. Om dit te realiseren is er een nauwe samenwerking Team leerplicht werkt volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS). Deze tussen decanen van de ‘vertrekkende’ scholen, de vervolgopleidingen en leerplicht richt zich in eerste instantie op preventie en vrijwillige (jeugd)hulp om schoolverzuim te / het Doorstroompunt. Via het geautomatiseerde systeem Intergrip monitoren de voorkomen. Voor een succesvolle aanpak is samenwerking in het sociaal domein en/ leerplichtambtenaren of de betreffende leerling is aangemeld voor een vervolgopleiding of de jeugdstrafrechtketen een vereiste. De leerplichtambtenaar vervult in de aanpak en in welke fase de aanmeldingsprocedure is. Voorafgaand aan de zomerperiode is van schoolverzuim een schakelrol en neemt het initiatief voor een effectieve aanpak bij dit schooljaar eerder contact gelegd met de decanen van de regionale vo-scholen verzuimmeldingen. Maatwerk is van belang om jongeren terug- dan wel toe te leiden naar om potentiële risicoleerlingen in beeld te krijgen. Daarbij is samengewerkt met de een passend onderwijsprogramma. leerplichtambtenaren vo regionaal.

De risicoleerlingen worden in de zomerperiode door team leerplicht gebeld, gemaild of aangeschreven met een hulpaanbod (bijvoorbeeld De MAS beschrijft vier routes met als doel het schoolverzuim te stoppen. De aanpak is een gesprek, een beroepskeuzetest bij de Doorstroomcoaches, of anderszins een licht waar het kan en zo zwaar als nodig. Als uit onderzoek van de leerplichtambtenaar bemiddeling). blijkt dat schoolverzuim aanhoudt, worden er vier mogelijke routes beschreven in de MAS:

1. Vrijwillige jeugdhulp 2. Route HALT (vanaf 12 jaar) 3. Jeugdhulp in verplicht kader (bijv. via beschermingstafel of Veilig Thuis) 4. Strafrecht (proces verbaal)

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 4

2. Feiten en Cijfers 2.1 Schoolverzuim In de leerplichtwet wordt onderscheid gemaakt tussen ongeoorloofd en geoorloofd verzuim. Een leerling kan vrijstelling hebben van de plicht om de school te bezoeken. Bijvoorbeeld bij ziekte of verplichtingen door geloofsovertuiging. Dit is geoorloofd verzuim. Onder ongeoorloofd schoolverzuim wordt verstaan: “het volgens de Leerplichtwet door een Ongeoorloofd verzuim leerplichtige zonder gegronde reden of zonder geldige vrijstelling afwezig zijn van school”. Ook te laat komen valt onder ongeoorloofd verzuim.

Er is een daling in absoluut verzuim zichtbaar. Hier is een aantal verklaringen Relatief verzuim Absoluut verzuim voor. Bij nieuwkomers is de gebruikelijke route dat kinderen eerst worden ingeschreven in de BRP van de gemeente en dan pas op school. Er ontstaat Er is sprake van relatief verzuim wanneer een Er is sprake van absoluut verzuim wanneer blijkt dan een periode van absoluut verzuim. In 2021-2022 heeft de opvang van leerling wel op een school of instelling staat dat een leerling wel staat ingeschreven in de ingeschreven maar gedurende een bepaalde gemeentelijke basisregistratie, (tijdelijk) niet staat Oekraïners plaatsgevonden wat veel leerplichtige nieuwkomerskinderen met periode de lessen ongeoorloofd verzuimt. ingeschreven bij een school of instelling en een zich mee bracht. En daardoor ontstond veel absoluut verzuim. De instroom grond voor vrijstelling van inschrijving bij een van nieuwkomerskinderen in Alkmaar is in 2022-2023 afgenomen. Daardoor school ontbreekt. is ook het absoluut verzuim afgenomen.

Uit de aantallen overig verzuim blijkt dat er een aanzienlijke stijging is ten opzichte van vorig schooljaar. Niet alle factoren die daaraan ten grondslag Wettelijk verzuim Overig verzuim Langdurig Luxe verzuim liggen, zijn inzichtelijk voor leerplichtambtenaren. De verzuimaanpak is een relatief verzuim samenwerking tussen diverse partijen en verzuim ontstaat vaak door een Verzuim van ten minste Voorheen bekend als Verzuim wegens veelvoud aan factoren. Hierdoor kunnen we geen oorzaak geven van deze 16 uur in een periode ‘beginnend en signaal Wanneer de jongere (extra) vakantie zonder van 4 aaneengesloten verzuim’. Hiervan is zonder geldige reden toestemming van de stijging. Overig verzuim is (zorgelijk) verzuim van minder dan 16 uur per 4 weken. sprake als een leerling meer dan 4 weken schoolleiding weken. Hoe eerder een school de leerplichtambtenaar betrekt bij de zorgen regelmatig maar minder verzuimt (thuiszitter) om de leerling, hoe eerder deze actie kan ondernemen om het verzuim of dan 16 uur per vier weken schooluitval te voorkomen. Net als andere schooljaren zet Team Leerplicht verzuimt. zich in om zo veel als mogelijk preventief te werken.

Absoluut verzuim Wettelijk verzuim Overig verzuim Luxe verzuim Schooljaar Alkmaar MBO Schooljaar Alkmaar MBO Schooljaar Alkmaar MBO Schooljaar Alkmaar MBO 2021-2022 193 12 2021-2022 359 217 2021-2022 190 7 2021-2022 44 2

2022-2023 126 15 2022-2023 307 232 2022-2023 245 13 2022-2023 51 0

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 5

2.2 Vrijstellingen 2.3 Thuiszitters Leer- en kwalificatieplichtige leerlingen horen elke schooldag aanwezig te zijn op school. Een thuiszitter is een op school ingeschreven leer- of kwalificatieplichtige leerling Er is binnen de Leerplichtwet (LPW) een aantal vormen van vrijstelling mogelijk: vrijstelling die langer dan vier weken ongeoorloofd verzuimt zonder dat er sprake is van een van geregeld schoolbezoek, vrijstelling van inschrijving, vrijstelling wegens het volgen van vrijstelling van leerplicht (we spreken ook van langdurig relatief verzuim). De behoeften ander onderwijs en vervangende leerplicht. Bij de leerplichtambtenaren komen aanvragen van de (dreigende) thuiszitter zijn altijd leidend bij de aanpak van de problematiek. voor vrijstellingen binnen om ontheffing te krijgen voor het verplicht naar school gaan van De leerplichtambtenaar werkt samen met de school, het samenwerkingsverband, de leer- of kwalificatieplichtige leerlingen. jeugdarts, andere ketenpartners en natuurlijk de leerling en ouder(s)/verzorger(s) om tot een passend (onderwijs)plan te komen. Een leerplichtambtenaar toetst altijd of de aanvraag voor een vrijstelling voldoet aan de vereiste criteria uit de Leerplichtwet.

Hiervoor wordt contact met de ouder(s)/verzorger(s) gezocht en met andere betrokken partijen zoals een school, een jeugdarts of het ‘Ik wil je als laatste nog bedanken voor de fijne samenwerkingsverband. Als een leerling nog (gedeeltelijk) onderwijs kan volgen, zal dat het uitgangspunt zijn. samenwerking tussen mij en jullie organisatie. De meest aangevraagde vrijstelling in de gemeente Alkmaar is een vrijstelling van de Ik heb altijd goed contact met jullie organisatie inschrijvingsplicht op basis van psychische en/of lichamelijke gronden (art. 5 onder a LPW). Een vrijstelling 5 onder b LPW is een vrijstelling vanwege bezwaar tegen de richting gehad en jullie stonden altijd klaar om mij te van het onderwijs van alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen. Een helpen, dankjulliewel!’ vrijstelling art 5. onder c LPW is een vrijstelling wegens het volgen van onderwijs in het buitenland. Bij de start van het schooljaar 2022-2023 waren in Alkmaar 4 thuiszitters. Gedurende het Het aantal jongeren dat een vrijstelling ontvangt op basis van psychische en/of lichamelijke schooljaar zijn hier 12 thuiszitters bij gekomen. In totaal spreken we dit schooljaar over gronden is gestegen. Dit zien we voornamelijk terug in het vso en mbo. Zoals beschreven toetst 16 thuiszitters.

Hiervan hebben 8 jongeren langer dan 3 maanden thuis gezeten in dit een leerplichtambtenaar of het beroep dat ouder(s)/verzorger(s) op een vrijstelling doen, voldoet schooljaar. Van de 12 jongeren gaan 7 jongeren weer naar school, is 1 jongere is 18 jaar aan de voorwaarden van de leerplichtwet. Een voorwaarde voor de vrijstelling art. 5 onder a LPW geworden gedurende het schooljaar en overgedragen naar een Doorstroomcoach en 4 is een verklaring van de schoolarts van de GGD waaruit blijkt dat een jongere niet geschikt is om jongeren zijn uitgeschreven van het onderwijs. Aan het eind van het schooljaar 2022-2023 tot een school of instelling te worden toegelaten. eindigen we in Alkmaar met 4 jongeren die nog wel een schoolinschrijving hebben, maar (tijdelijk) niet naar school gaan. Ondanks dat de leerplichtambtenaar alleen de beschikking opstelt, is een toename in het aantal kinderen dat niet naar school kan vanwege psychische en/of lichamelijke gronden zorgelijk. Dit signaal wordt gedeeld en besproken met de verantwoordelijke partijen.

Vrijstellingen Schooljaar* art. 5 onder a art. 5 onder b art. 5 onder c 2021-2022 17 14 7

2022-2023 26 14 13 * Aantal jongeren waarvoor in het betreffende schooljaar een vrijstelling is afgegeven.

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 6

2.4 Preventie 2.6 Processen verbaal Het voorkomen van schooluitval of in een vroegtijdig stadium terugdringen van verzuim Wanneer aangeboden hulpverlening in het vrijwillig of verplicht kader niet wordt opgepakt heeft de voorkeur. Leerplichtambtenaren voeren preventieve verzuimgesprekken bij door de jongere en/of ouders of wanneer een verwijzing naar HALT niet tot een goede beginnend verzuim tijdens spreekuren op de scholen voor voortgezet onderwijs. schoolgang leidt, maken de leerplichtambtenaren gebruik van hun opsporingsbevoegdheid Regelmatig komt tijdens een preventief gesprek naar voren dat een jongere verzuimt door (Buitengewoon Opsporingsambtenaar) en maken ze een proces verbaal op. bijvoorbeeld problemen in de thuissituatie of door problemen op school. Er wordt dan samen met de jongere gekeken of er behoefte is aan hulp. Daarnaast worden jongeren (en Het proces verbaal wordt als uiterst dwangmiddel ingezet. Deze wordt verstuurd naar het soms ook hun ouders) in die gesprekken gewezen op wet- en regelgeving en eventuele openbaar ministerie met als doel om hulp voor een jongere c.q. zorg in een gezin te krijgen gevolgen van aanhoudend verzuim. of om te straffen, waarbij gedragsverandering van de jongere of ouders wordt beoogd.

Een andere categorie is het proces verbaal luxeverzuim. Deze wordt opgemaakt Preventie tegen ouders die kind(eren) zonder toestemming meenemen op vakantie buiten de Schooljaar Aantal gesproken jongeren preventief spreekuur verzuim schoolvakanties om of tegen de jongere boven de 16 jaar die op eigen initiatief handelt. 2021-2022 113

2022-2023 124

Aantal jongeren met een proces verbaal

2.5 Jeugdhulp in verplicht kader 65 Luxe Complexe jeugdzaken 64 Relatief Wanneer bij voortdurend schoolverzuim getwijfeld wordt of nog inzet mogelijk is vanuit Absoluut een vrijwillig kader of dat een proces verbaal op zijn plaats is, kan de zaak worden 18 12 HALT ingebracht bij het overleg ‘leerplichtambtenaar zaak complexe jeugdzaken’ (LPA zaak CJZ) 2 bij het Veiligheidshuis. In dit overleg wordt een plan van aanpak gemaakt met als doel 2 te voorkomen dat een jongere onnodig door een proces-verbaal wegens schoolverzuim 13 met het strafrecht in aanraking komt. Het overleg is met vaste partners zoals politie, 14 openbaar ministerie, Bureau Jeugdzorg en Raad voor de Kinderbescherming, leerplicht, Doorstroompunt, bureau Halt en gemeenten. In schooljaar 2022-2023 heeft er enkele keren telefonisch overleg plaatsgevonden met het Veiligheidshuis.

Beschermingstafel 31 36 11 Bij jongeren die verzuimen en die thuis en/of op school (grote) problemen hebben, 9 4 wordt allereerst vrijwillige hulpverlening aangeboden. Als de jongeren of hun ouder(s)/ 4 6 verzorger(s) onvoldoende meewerken met de hulpverlening en de problematiek aanhoudt, 3 3 kan de Beschermingstafel worden ingezet. Een leerplichtambtenaar kan dat ook doen 2021-2022 2022-2023 2021-2022 2022-2023 indien de hulpverlening niet is opgestart of stagneert. Bij de Beschermingstafel zijn Alkmaar MBO regio meerdere organisaties betrokken die hulpverlening via drang en dwang kunnen inzetten als dat nodig blijkt.

In het schooljaar 2022/2023 is er 1 jongere op initiatief van een leerplichtambtenaar besproken bij de Beschermingstafel.

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 7

Casus Marcel is een 17-jarige jongen die stond ingeschreven bij een Entree-opleiding bij een mbo- instelling. Hij was niet altijd aanwezig op school, waardoor een verzuimmelding bij leerplicht is gedaan. De leerplichtambtenaar informeert altijd eerst bij school wat er aan de hand is. Marcel blijkt het moeilijk te vinden om contact te leggen met zijn klasgenoten. Hij wilde heel graag naar een ‘gewone’ school met ‘gewone’ klasgenoten. Hij had voor de Entree alleen speciaal onderwijs gevolgd. Het lukt hem nu alleen niet om de aansluiting te vinden. Ook lukt het hem niet om een stageplek te behouden. In eerste instantie onderneemt de leerplichtambtenaar, in overleg met school, geen actie. Marcel wil heel graag, is weer aanwezig op school en gedraagt zich goed in de klas. Uiteindelijk krijgt hij toch een negatief bindend studieadvies, op basis van zijn gedrag, vorderingen en geen mogelijkheid om stage te lopen. Marcel valt qua leeftijd wel onder de doelgroep van Leerplicht en leerplicht onderzoekt wat dan de meest passende plek is. Hiervoor vraagt leerplicht advies van een Doorstroomcoach, welke in deze situatie uiteindelijk betrokken is geraakt bij Marcel. De leerplichtambtenaar onderneemt dan geen verdere actie meer. Marcel is uitgeschreven bij de school en overgedragen aan het Doorstroompunt en Jongerenpunt Check- In.

Er wordt voor hem een beschutte werkplek gezocht, waar zijn kwaliteiten en vaardigheden tot zijn recht komen. Ondanks dat hij geen diploma heeft behaald, heeft de tijd op deze ‘gewone’ school Marcel veel goed gedaan. Hij is sinds die tijd veel vrolijker en heeft nu zelf ervaren dat een ‘gewone’ school meer vraagt dan hij zelf had ingeschat. Nu kan hij een nieuwe droom najagen.

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 8

december 2022 op bezoek bij het Wijkleercentrum Alkmaar locatie NIKO. De wethouder 3. Ontwikkelingen en vooruitblik en leerplichtambtenaren gingen in gesprek met de studenten. Hoe belangrijk vinden zij het om zich te ontwikkelen en waarom juist bij het wijkleercentrum? De studenten gaven aan, dat zij er heel bewust voor kozen om in de zorg te werken. Ze hebben er hart voor en willen 3.1 Ontwikkelingen mensen echt graag helpen. Wetsvoorstellen Verzuimaanpak Rol leerplicht bij onderwijs voor nieuwkomers In maart 2022 heeft de toenmalig Minister voor het Primair en Voortgezet Onderwijs een In gemeente Alkmaar is het afgelopen jaar een toestroom geweest van nieuwe verzuimaanpak aangekondigd. Drie actielijnen werden hierin centraal gesteld; nieuwkomerskinderen die taalonderwijs moeten volgen. Hiervoor zijn extra taalklassen ieder kind wordt gezien doordat aanwezigheid centraal staat, echt een passend aanbod binnen het po, vo en mbo opgericht. De scholen en gemeente onderschrijven met elkaar bieden waar dat nodig is en afstandsonderwijs inzetten voor kinderen die geen onderwijs dat het van belang is dat ieder kind zo snel mogelijk gebruik kan maken van zijn/haar recht op school (kunnen) volgen. In april 2023 is het wetsvoorstel aangepast. Al het zorgelijke op onderwijs en ontwikkeling, ongeacht zijn/haar achtergrond.

Helaas kon ook in Alkmaar, verzuim kan gemeld worden aan de leerplichtambtenaar, ook als het gaat om minder dan zoals landelijk een probleem was, niet voorkomen worden dat wachtlijsten ontstonden om 16 uren per 4 weken. De mogelijkheid om geoorloofd verzuim op leerling-niveau te delen jongeren te plaatsen. Team leerplicht monitorde de jongeren op deze wachtlijst en zette met het samenwerkingsverband en de leerplichtambtenaar wordt uit het eerste voorstel haar reguliere werkwijze in als er sprake was van absoluut verzuim. Er is een zo sluitend geschrapt. Wel is er het voornemen om een traject te starten om de leerplichtambtenaar mogelijk netwerk gecreëerd om het thuiszitten van nieuwkomerskinderen te voorkomen. de ondersteunende en maatschappelijke rol meer te laten nemen, waarbij de handhavende bevoegdheid minder wordt benut. De opvang van Oekraïense kinderen leidde tot veel vragen vanuit hun ouder(s)/verzorger(s) rondom de leerplicht. De gemeente Alkmaar heeft voor deze ouder(s)/verzorger(s) een Vrijstelling artikel 5 onder b informatiebijeenkomst geregeld waarbij ook leerplichtambtenaren aanwezig waren. Het Het aantal kinderen met een vrijstelling van de leerplicht op basis van geloof of doel was om ouders te informeren over de mogelijkheden in het onderwijs en om ouders te denkrichting van hun ouders is de afgelopen jaren landelijk sterk toegenomen.

Een wijzen op hun rechten en plichten op grond van de leerplichtwet. zogenaamde vrijstelling artikel 5 onder b. In onze gemeente is een lichte stijging waar te nemen sinds 2018. Er ligt sinds 2020 een wetsvoorstel waarin aanvullende voorwaarden Ook is een aantal leerplichtambtenaren aangesloten bij een voorlichting aan jongeren die zijn geformuleerd die het recht op onderwijs beschermen. Dit wetsvoorstel is nog steeds in onderwijs volgen in de taalklassen van het Horizon College Alkmaar. Dit had tot doel om voorbereiding. te zorgen voor meer schoolaanwezigheid en het bieden van perspectief aan Oekraïense jongeren om hun diploma in Oekraïne te behalen. Ook is op locatie Heerhugowaard aan de Verankering van het leerrecht studenten in de taalklassen voorlichting gegeven over het belang van schoolaanwezigheid, En als laatste is een wetsvoorstel gedaan om de leerplicht te vervangen door het leerrecht. het duidelijk communiceren over aan- en afwezigheid en het leren van de Nederlandse taal. De leerplichtambtenaar, die dan voortaan leerambtenaar gaat heten, zal erop toezien dat Deze voorlichting is verzorgd door een leerplichtambtenaar en trajectbegeleider van het het onderwijs zo wordt ingericht dat de onderdelen van het leerrecht worden nageleefd. Doorstroompunt. De leerambtenaar kan een school daartoe een aanwijzing geven.

Wordt de aanwijzing niet opgevolgd, dan kan de gemeente een bestuurlijke boete opleggen. De Raad van State Studieplein Horizon College Heerhugowaard heeft geadviseerd om het voorstel meer af te bakenen en de financiële en organisatorische In schooljaar 2022/2023 is de pilot Studieplein bij het ROC Horizon College begin gevolgen in kaart te brengen. kalenderjaar 2023 gestopt. Binnen het Studieplein konden zowel studenten, mentoren, docenten, als andere medewerkers van het ROC Horizon College drempelloos in contact Dag van het Recht op Onderwijs en Ontwikkeling met samenwerkingspartners. De leerplichtambtenaren mbo en Doorstroomcoaches Voor iedere jongere is het belangrijk om te leren. Daarom is er in Nederland de Dag namen bij toerbeurt plaats op het Studieplein. Na een jaar bleek dat zowel studenten als van het Recht op Onderwijs en Ontwikkeling. Wethouder Onderwijs Ad Jongenelen mentoren te weinig gebruik maakten van de gelegenheid om in contact te komen met ging daarom met medewerkers van de afdeling Onderwijs (waaronder leerplicht) op 1 samenwerkingspartners.

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 9

In het schooljaar 2023-2024 starten de leerplichtambtenaren mbo met een periodieke aanwezigheid (een dagdeel per week/2-weken) op het ROC Horizon College op de locaties Alkmaar en Heerhugowaard. De aanwezigheid van de leerplichtambtenaren is vooral gericht op het voeren van gesprekken met een student, ouder(s) en mentor of expert begeleider om tot gezamenlijke acties en afspraken te komen om aanhoudend verzuim en voortijdig schoolverlaten te voorkomen.

3.2 Vooruitblik schooljaar 2022-2023 Training Eigen Regie De ambitie van de gemeente Alkmaar is dat iedere inwoner van de gemeente Alkmaar weet wat hij/zij kan doen voor een gezonde leefstijl en daar ook naar handelt, op basis van de vraag: “Wat kun je zelf of met steun van je omgeving en waar kun je ondersteuning bij gebruiken?”. De gemeente werkt daarom met de aanpak ‘Eigen Regie’. Medewerkers van de gemeente stellen met die aanpak de juiste vragen, zodat mensen met een ondersteuningsvraag over zorg, welzijn en gezondheid beter kunnen aangeven wat ze zelf willen en van anderen nodig hebben. Dat geeft vertrouwen, meer zingeving en verhoogt de kwaliteit van leven. In 2021 maakte ook de Unit Onderwijs kennis met de werkwijze van Eigen Regie. De leerplichtambtenaren volgde in 2022 een training van drie dagdelen. Het volgen van deze training werd als zeer waardevol gezien, maar de relatie met leerplicht werd gemist. De leerplichtambtenaren wensten meer verdieping van de eigen regie binnen de kaders van de Leerplichtwet én de gespreksvoering met de doelgroep. Samen met de programmamanager Eigen Regie en het interne opleidingsbureau is een training vormgegeven die in oktober 2023 wordt gevolgd.

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 10

4. De belangrijkste cijfers in een overzicht Absoluut Verzuim Proces verbaal 2022-2023 2022-2023 Het aantal processen verbaal dat is opgemaakt wegens luxe verzuim, Alkmaar MBO regio relatief verzuim, absoluut verzuim en verwijzing naar Halt, per onderwijssoort en per gemeente. PO 16 Castricum 1

Bergen 2 Alkmaar Luxe Relatief HALT Absoluut Totaal Geen V(S)O 18 onderwijs 79 126 15 Dijk en PO 23 3 - - 26 totaal totaal Waard 10 VSO 1 3 - - 4 MBO 13 Uitgeest 2 VO 12 5 8 1 25 MBO - 3 4 - 7 Geen Onderwijs - - - 1 1 Totaal 36 14 12 2 64

Absoluut Verzuim 2021-2022 Alkmaar MBO regio MBO regio Luxe Relatief HALT Absoluut Totaal Bergen - - - - - PO 13 Castricum - - 2 - 2 Castricum 3 Dijk en Waard - 3 4 - 7 V(S)O 17 Heiloo - - - - - Geen onderwijs 154 193 12 Dijk en totaal MBO 9 totaal Waard 7 Uitgeest - - - - -

Uitgeest 2 Totaal 0 3 6 0 9

Het aantal leer- en kwalificatieplichtige jongeren dat niet is ingeschreven bij een onderwijsinstelling en niet over een vrijstelling beschikt.

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 11

Relatief verzuim 2022-2023 Het aantal jongeren waarvan een of meer verzuimmeldingen is ontvangen. Het betreft hier meldingen van wettelijk verzuim, overig verzuim en van luxe verzuim (aantallen per onderwijssoort en per gemeente).

Alkmaar Alkmaar Alkmaar Alkmaar Relatief verzuim Overig verzuim Luxe verzuim Totaal verzuim

MBO 10 MBO 1 PO 18 VSO 2 VSO 4 PO 27 PO 72 MBO 176

MBO 165 307 VO 107 245 VO 21 51 PO 27 603 totaal totaal totaal totaal VSO 23

VO 332 VSO 17 VO 204

MBO regio MBO regio MBO regio MBO regio Relatief verzuim Overig verzuim Luxe verzuim Totaal verzuim

Uitgeest 10 Bergen 24 Uitgeest 1 Bergen 1 Uitgeest 11 Bergen 25 Heiloo 25 Heiloo 27 Castricum 40 Heiloo 2 Castricum 4 Castricum 44 232 13 0 245 totaal totaal totaal totaal Dijk en Dijk en Dijk en Waard 133 Waard 5 Waard 138

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 12

Thuiszitters 2022-2023 Bij de start van het schooljaar 22-23 waren in Alkmaar 4 thuiszitters. Gedurende het schooljaar zijn hier 12 thuiszitters bij gekomen. In totaal spreken we dit schooljaar over 16 thuiszitters. Hiervan hebben 8 jongeren langer dan 3 maanden thuis gezeten in dit schooljaar. Van de 12 jongeren gaan 7 jongeren weer naar school, is 1 jongere is 18 jaar geworden gedurende het schooljaar en 4 jongeren zijn uitgeschreven van het onderwijs. Zie voor onderverdeling naar onderwijssoort het overzicht. Aan het eind van het schooljaar 2022-2023 eindigen we in Alkmaar met 4 jongeren die nog wel een schoolinschrijving hebben, maar thuiszitten. Alkmaar aanvang Nieuwe > 3 mnd Opgelost Verhuisd 18 jaar schooljaar gevallen geworden PO - - - - - -

VO 1 5 4 2 - -

VSO 1 2 1 3 - -

Mbo 2 5 3 2 - 1

Totaal 4 12 8 7 0 1

MBO regio aanvang Nieuwe > 3 mnd Opgelost Verhuisd 18 jaar schooljaar gevallen geworden Bergen - 1 1 - - 1

Castricum - 2 1 1 - 1

Dijk en Waard - 8 4 2 - 1

Heiloo - - - - - -

Uitgeest - 1 1 - - -

Totaal 0 12 7 3 0 3

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 13

Vrijstellingen 2022-2023

Alkmaar art 3A art 3B art 5 sub a art 5 sub b art 5 sub c art. 11g art 15 PO - - - 2 7 1 -

SO - - 2 - - - -

VO - 3 2 - 5 - 1

VSO - 1 6 - - - -

MBO - - 4 - - - 8

Geen onderwijs - - 12 12 1 - 1

Totaal 0 4 26 14 13 1 10

MBO regio art 3A art 3B art 5 sub a art 5 sub b art 5 sub c art. 11g art 15 Bergen - - - - - - -

Castricum - - - - - - 1

Dijk en Waard - - 1 - - - 6

Heiloo - - - - - - -

Uitgeest - - - - - - -

Totaal 0 0 1 0 0 0 7

Het aantal vrijstellingen per wetsartikel in het verslagjaar 2022-2023, per woonplaats en onderwijssoort artikel 5 onder a: vrijstelling op grond van lichamelijke of psychische omstandigheden artikel 5 onder b: vrijstelling wegens bezwaar tegen de richting van het onderwijs van alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen artikel 5 onder c: vrijstelling vanwege schoolbezoek in het buitenland artikel 3a: vervangende leerplicht voor een jongere vanaf 14 jaar artikel 3b: vervangende leerplicht voor een jongere in het laatste jaar van de volledige leerplicht artikel 15: vrijstelling vanwege het volgen van ander onderwijs voor kwalificatieplichtige jongeren

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 14

Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2022-2023 | 15