20210823 Nota BW naleving ToZo

Nota aan burgemeester en wethouders Vergadering : 17-08-2021

Portefeuillehouder : P.G.M. Verbruggen

Status : Openbaar

Onderwerp : Beleidsregels naleving besluit tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo)

Samenvatting De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is in maart 2020 ingevoerd om ondernemers die getroffen waren door de lockdown als gevolg van de coronapandemie te ondersteunen. De Tozo maakt onderdeel uit van de Participatiewet maar vraagt vanwege het specifieke karakter van de uitvoering om nadere nalevingsregels. Met vaststellen van deze beleidsregels wordt misbruik en oneigenlijk gebruik van de Tozo geregeld.

Voorgesteld besluit 1. De Beleidsregels Naleving Besluit Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (Tozo) gemeente Alkmaar vast te stellen conform bijlage 1. 2. Dit besluit op de gebruikelijke wijze bekend te maken. 3. De beleidsregels ter kennisname te brengen aan de Commissie Sociaal

2

Vraagstelling - probleemstelling Vanaf maart 2020 is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) ingevoerd. Vanwege corona werden bedrijven beperkt in hun bedrijfsvoering en moesten de werkzaamheden (deels) stilleggen. Hierdoor ontstonden direct financiële problemen bij deze ondernemers.

Bij de invoering van de Tozo lag de focus op het zo snel mogelijk uitvoeren van de regeling om ondernemers van een inkomen te voorzien en minder op de zorgvuldigheid. Om de uitvoering van de Tozo-regeling te ontlasten (en snelheid in het toekenningsproces mogelijk te maken) werd, in afwijking van de Participatiewet, de bewijsvoering voor de inlichtingenplicht deels gebaseerd op verklaringen van de aanvrager. Daardoor ontbreken er mogelijk bewijsstukken en kan de rechtmatigheid van de toekenning niet met zekerheid worden vastgesteld.

Het Rijk verlangd van gemeenten dat zij risico’s voor het onterecht verstrekken van de uitkeringen en bedrijfskredieten zoveel mogelijk beperken. Gemeenten kunnen bij het Rijk de kosten voor de verstrekte uitkeringen en bedrijfskredieten declareren als gemeenten zich kunnen verantwoorden voor de gemaakte kosten.

Om de controles zo goed mogelijk uit te voeren willen we naast de bestaande controles: Basis Registratie Personen (BRP) wijzigingen, meldingen van ondernemers en periodieke controles op inkomsten, ook achteraf controles gaan uitoefenen om de rechtmatigheid van de toekenningen te toetsen. Op deze manier beogen we het risico op (onbedoeld) misbruik en onrechtmatigheid verder te verlagen.

Als aanvulling op de bestaande beleidsregels “terug- en invordering Participatiewet’’ en “invordering boetes” wordt in de hierbij voorgelegde beleidsregels (bijlage 1.) beschreven op welke wijze Halte Werk (gemeente) door controle vooraf (preventief) en controle achteraf de (nog te) verstrek(ken)te uitkeringen en bedrijfskredieten gaat onderzoeken.

Afwegingsproces - alternatieven

Politiek-bestuurlijke aspecten Met het verduidelijken van regels en procedures voor aanvragers en uitvoerders van de Tozo-regeling beoogd het college om (on)bewust misbruik en oneigenlijk gebruik van de Tozo-regeling te minimaliseren. Deze beleidsregels volgen de aanbevelingen van VNG en Divosa voor controle achteraf, gericht op het opsporen van onjuistheden en misbruik. Hierbij wordt uitdrukkelijk waarbij rekening gehouden met inspanningen (inzet van capaciteit en middelen) die redelijkerwijs van de aanvrager en gemeenten verlangd kunnen worden.

Door aanpassing van de beleidsregels ontstaat er meer duidelijkheid voor aanvragers en ontvangers. Er wordt ingezet op het goed en vroegtijdig informeren van de aanvrager/ontvangers Tozo over hun rechten en plichten bij de aanvraag. Daarnaast wordt er geanticipeerd en gestuurd op risico’s en signalen. Zowel bij preventie als bij repressie zijn maatwerk, zorgvuldigheid en aandacht de kernprincipes.

Door deze aangepaste beleidsregels is het mogelijk om beter te handhaven. In de beleidsregels staat beschreven hoe de controle op de Tozo-regeling vooraf, tijdens en achteraf wordt uitgevoerd via zowel de preventieve als de repressieve aanpak. Om op deze wijze (on)bewust misbruik en oneigenlijk gebruik van de Tozo-regeling te minimaliseren.

De aanpak is gebaseerd op de gemeentelijke visie op bevordering van de naleving van sociale zekerheidswetgeving. Deze visie zal in een nader vast te stellen beleidskader nu nog getiteld “opsporing en handhaving” nader beschreven. Kernpunt van deze visie is om het bevorderen van en toezien op naleving als geïntegreerd onderdeel van een geoptimaliseerde dienstverlening. Het toepassen van de menselijke maat en maatwerk geld daarbij als belangrijk uitgangspunt.

3

Juridische aspecten De opgestelde documenten zijn getoetst door de juristen van de gemeente.

Fiscale aspecten nvt

Financiële aspecten Bij handhaving van de aangepaste beleidsregels ontvangt de gemeente volledige compensatie voor uitgekeerde Tozo-gelden van het Rijk. Als de gemeente handhaaft volgens de huidige beleidsregels en eventueel over gaat tot kwijtschelding of afkoop van de uitgekeerde Tozo-gelden, dan komt de gemeente niet in aanmerking voor volledige compensatie voor de uitgekeerde Tozo-gelden door het Rijk. Uitgekeerde Tozo-gelden komen voor volledige compensatie door het Rijk in aanmerking, waardoor gemeenten geen financiële risico’s lopen, echter niet als gemeente tot kwijtschelding of afkoop overgaat. Het is vanwege het ontbreken van historie met deze doelgroep niet te voorzien wat de mate van de financiële gevolgen zal zijn. In navolging van andere gemeenten, adviezen van Divosa, VNG en Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), is het voorstel om kwijtschelding en afkoop van Tozo-vorderingen dan ook niet toe te staan, omdat dit (grote) financiële gevolgen voor de gemeente kan hebben. Omdat kwijtschelding en afkoop instrumenten zijn waar pas later in het invorderingsproces een beroep op wordt gedaan zijn de financiële gevolgen nu nog niet te overzien. De keuze voor het niet toestaan van kwijtschelding en afkoop is dus gebaseerd op “better safe than sorry” vanuit financiële overwegingen met name op de langere termijn (enkele jaren vanaf nu).

Personele aspecten Het Rijk heeft de gemeente een vergoeding verstrekt om de Tozo uit te voeren. Deze middelen worden in de aankomende jaren op basis van een uitvoeringsplan jaarlijks beschikbaar gesteld aan Halte Werk. De werkzaamheden en daarmee de bedrijfsvoerinsgkosten die voortvloeien uit het toepassen van de beleidsregels zullen dan ook gefinancierd worden uit deze middelen.

Uitvoeringsaspecten Na het collegebesluit worden de beleidsregels gepubliceerd. De beleidsregels treden in werken met terugwerkende kracht vanaf 1 maart 2020.

Duurzaamheidsaspecten Nvt

Groenparagraaf nvt

Aspecten informatie voorziening Halte Werk rapporteert per kwartaal over de Tozo-regeling.

Inspraak & participatie derden De regeling is afgestemd met de gemeente Heerhugowaard en Langedijk. Er blijft afstemming de komende periode met de BCH-gemeenten over de invulling van de regeling, zodat in de regio Alkmaar zoveel mogelijk overeenkomsten zijn over de uitvoering.

Communicatie

4

De volgende communicatiemiddelen worden ingezet om de nalevings-regeling onder de aandacht te brengen: Stadskrant, intern aan de HAL- gemeenten, prominente plek op de website Halte Werk, nieuwsbrief intermediairs en vindplaatsen van ondernemers. Doel hiervan is een preventieve werking te beogen om gebruikers van de regeling op te roepen de juiste informatie, ook nog achteraf, te delen.

Unit : Vitaliteit Steller : Martin Stempher