20210823 Nota BW beleidsregels BBZ 2004

Nota aan burgemeester en wethouders Vergadering : 17-08-2021

Portefeuillehouder : P.G.M. Verbruggen

Status : Openbaar

Onderwerp : Beleidsregels Bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz2004) gemeente Alkmaar

Samenvatting Per 1 januari 2020 is het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen gewijzigd wat betreft de inhoud van de regelgeving. Deze wijzigingen in de regelgeving zijn de aanleiding om de vigerende beleidsregels Bbz 2004 op onderdelen aan te passen naar de huidige praktijk en uit te breiden.

Voorgesteld besluit 1. De Beleidsregels Bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz2004) gemeente Alkmaar vast te stellen conform bijlage 1. 2. Dit besluit op de gebruikelijke wijze bekend te maken. 3. De beleidsregels ter kennisname te brengen aan de Commissie Sociaal.

2

Vraagstelling - probleemstelling Per 1 januari 2020 is het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) gewijzigd. Het Bbz is een regeling die betrekking heeft op financiële ondersteuning van ondernemers door gemeenten. Het Bbz is onderdeel van de Participatiewet. De meest in het oog springende wijziging is de vernieuwing van de financieringssystematiek. Vanuit het gegeven dat het financiële risico voor gemeenten aanzienlijk is toegenomen en meer regelgeving om die reden een bevoegdheid is geworden wordt een voorstel tot nieuwe beleidsregels gedaan waarbij tot een hele nieuwe opzet is overgegaan. De huidige beleidsregels worden hierbij deels losgelaten.

Daarnaast hebben gemeenten overeenkomstig de Participatiewet meer beleidsvrijheid gekregen. De Beleidsregels Bbz Gemeente Alkmaar 2020 vullen deze ruimte in. Inhoudelijk worden echter geen bijzondere veranderingen doorgevoerd ten opzichte van de situatie van voor 1 januari 2020.

Afwegingsproces - alternatieven Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz). Het Bbz is gewijzigd per 1 januari 2020.

De meest in het oog springende wijzigingen hebben betrekking op de financiering van de regeling. Zo krijgen gemeenten de kosten van verstrekt bedrijfskapitaal aan ondernemers grotendeels in de vorm van een lening uitgekeerd. 75 % van het verkregen bedrag moet in 5 jaar door de gemeenten worden terugbetaald aan het rijk. Hierdoor lopen gemeenten meer debiteurenrisico. De kosten van de uitkeringen algemene bijstand (levensonderhoud) voor ondernemers worden volledig via de BUIG uitgekeerd. Daarnaast wordt de regeling voor oudere ondernemers afgebouwd.

Een andere verandering is dat gemeenten, in navolging op de Participatiewet, meer beleidsruimte hebben gekregen (meer ‘kan’ bepalingen). Het gaat onder meer om de mogelijkheid tot het voeren van heronderzoeken en het stellen van regels met betrekking tot het terugvorderen van leningen inzake algemene bijstand en bedrijfskapitaal. De beleidsregels geven hieraan invulling.

Als gevolg van het voorstaande is het nodig om over het volgende (aanvullend) beleid te formuleren: - nadere invulling wanneer de lening moet worden omgezet in een terugvordering; - invulling van de bevoegdheid tot het instellen van een onderzoek naar de juistheid en volledigheid van de door de aanvrager verstrekte gegevens; - invulling van de bevoegdheid tot het instellen van een heronderzoek; - invulling van de bevoegdheid tot herbeoordeling van de levensvatbaarheid van het bedrijf; - invulling van het al dan niet uitbesteden van de levensvatbaarheidsonderzoeken.

Wat is er financieel veranderd? - Gemeenten kunnen de kosten van levensvatbaarheidsonderzoeken niet meer declareren. De middelen zijn toegevoegd aan het gemeentefonds en worden via de algemene uitkering, op basis van de maatstaven, verdeeld over de gemeenten. - De gemeente dient bedrijfskapitalen eerst zelf te financieren. Het Rijk betaalt die terug één jaar na de verstrekking (t=1). Als een gemeente grote bedragen verstrekt, kan deze voorfinanciering tijdelijk druk geven op de eigen middelen. - De uitkering aan gevestigde zelfstandige ondernemers valt per 1 januari 2020 onder de Participatiewet en daarmee ook onder de gebundelde uitkering (BUIG). Bij de raming van de kosten zullen gemeenten rekening moeten houden met de omvang (en ontwikkeling) van deze uitkeringen. - Omdat het risico voor gemeenten bij het verstrekken van Bbz-bedrijfskredieten toeneemt, is het belangrijk dat gemeenten adequaat incasseren. - De gemeente moet per 1 januari 2020 altijd 75% van het verstrekte krediet aan het Rijk voldoen, ongeacht welk deel van de lening de debiteur terugbetaalt.

3

- Per 1 januari 2020 valt de terugvorderingsgrond voor Bbz-uitkeringen en Bbz-bedrijfskredieten onder de Participatiewet. Verplichting om na twee aanmaningen het geleende geld terug te vorderen vervalt (art. Bbz 2004). College bepaalt zelf wanneer en hoe zij tot terugvordering overgaan. - Verlaging en uitstel van aflossingsverplichtingen kunnen beide alleen tijdelijk worden toegepast.

Wat is er beleidstechnisch veranderd? - De regeling voor zelfstandigen van 55+ jaar met een niet levensvatbaar bedrijf wordt gefaseerd beëindigd; - De uitvoering van de regeling voor binnenvaartschippers wordt verlegd van de zogenaamde centrumgemeenten naar de woongemeente. - Het Bbz wordt in lijn gebracht met de Participatiewet. De regeling wordt in lijn gebracht met de Participatiewet. Algemene bijstand en bedrijfskapitaal worden bij een gevestigd zelfstandige niet meer samen in de vorm van een rentedragende geldlening verstrekt. - Bijstandverlening over een eerdere periode is niet mogelijk. - Rentereductie voor het eerste en het tweede jaar na het boekjaar van de aanvraag is alleen mogelijk als er geen algemene bijstand is verleend in die jaren. - Begeleiding van préstarter kan voortaan ook door de gemeente zelf worden uitgevoerd en hoeft niet meer door een derde te worden uitgevoerd. - De verplichte periodieke herbeoordeling van de levensvatbaarheid van een starter komt te vervallen. Gemeenten kunnen dit zelf inrichten. - Verplichting om bij een aanvraag de juistheid en volledigheid van de aangeleverde gegevens te onderzoeken wordt een bevoegdheid.

Politiek-bestuurlijke aspecten Vanwege het verhoogde financiële risico zijn er meer criteria in het beleid opgenomen rondom levensvatbaarheid en het in aanmerking komen voor het Bbz 2004. Aan het karakter van de Bbz wordt niet wezenlijk iets veranderd. Het is en blijft een regeling om startende ondernemers te helpen een gezonder financieel zelfstandig bestaan op te bouwen. De gemeente krijgt meer vrijheid om de regeling toe te passen en maatwerk te regelen Onderstaand voorbeeld is daar een illustratie van: “de uitkering voor levensonderhoud wordt in eerste instantie als lening verstrekt. Als het resultaat uit onderneming groter is dan de uitkering (dit wordt jaarlijks achteraf getoetst), dan kan het meerdere worden teruggevorderd en wordt het overige deel van de uitkering levensonderhoud omgezet in een uitkering om niet (artikel 12 Bbz). Uit de oude regeling volgde dat de uitkering dan moest worden teruggevorderd”.

In de beleidsregels is nu opgenomen dat de uitkering wordt teruggevorderd voor zover het resultaat uit onderneming groter is dan de verstrekte uitkering in het betreffende boekjaar.

Juridische aspecten De uitvoering geschiedt nu al volgens die nieuwe beleidsregels omdat het grotendeels een voortzetting is van wat eerder op grond van de wet verplicht was.

Fiscale aspecten nvt

Financiële aspecten De financiële wijzigingen die het Rijk heeft ingevoerd zijn inmiddels verwerkt. Het betreft het uitvoeren van een onderdeel in de Participatiewet. Het Besluit zelfstandigen 2020 is overigens – net als alle andere bijstandsregelingen een “open eind” regeling. Halte werk volgt de financiële ontwikkelingen nauwgezet en indien er noodzaak toe is zal dit

4

in een bestuurlijke rapportage worden gemeld waarbij ook eventuele extra beheersmaatregelen worden voorgesteld.

Personele aspecten Halte Werk voert deze regeling uit. Het werken via de nieuwe beleidsregels heeft geen financiële consequenties

Uitvoeringsaspecten nvt

Duurzaamheidsaspecten nvt

Groenparagraaf nvt

Aspecten informatievoorziening De beleidsregels zijn afgestemd met de gemeente Heerhugowaard en Langedijk. Omdat Halte Werk de Bbz ook uitvoert voor een aantal andere gemeenten is door ook afstemming gezocht en gevonden in de regio.

Inspraak & participatie derden De cliëntenraad van Halte werk heeft op 2 februari 2021 een positief advies uitgebracht aan het bestuur van Halte Werk.

Communicatie De beleidsregels worden gepubliceerd in het Gemeenteblad. Via de gebruikelijke communicatie- kanalen (nieuwsbrief Halte werk, Ondernemersloket, Stadskrant) en social media onder de aandacht bij de doelgroep gebracht worden.

Bijlage: 1. Beleidsregels Bbz 2020 Alkmaar

Unit : Vitaliteit Steller : Martin Stempher