20210716 Bijlage 20210504 Rapport Wie parkeert waar

Wie parkeert waar?

Rapportage parkeeronderzoek omgeving NS-station Alkmaar

Opgesteld in opdracht van: Gemeente Alkmaar

Amersfoort, 4 mei 2021 Projectnr: GM128 Kenmerk:

Inhoudsopgave Samenvatting 2 Aanleiding en doel 2 Conclusies 2 Aanbevelingen 2

1. Inleiding 4 1.1 Waarom een onderzoek naar parkeren? 4 1.2 Huidige situatie in het onderzoeksgebied 4 1.3 De uitvoering van het onderzoek 5

2. Situatie bij stakeholders voor de coronacrisis 7 2.1 Bewoners 7 2.2 Werkgevers 8 2.3 Scholen 9 2.4 Publiektrekkers 9 2.5 Samenwerking 10 2.6 Conclusie 11

3. De invloed van de coronacrisis op de parkeersituatie 12 3.1 Meer thuiswerkers tijdens coronacrisis 12 3.2 Veranderende parkeerbehoefte van doelgroepen 13 3.3 Effect van de veranderende parkeerbehoefte op de onderlinge samenwerkingen 14 3.4 Conclusie 14

4. Parkeerdruk tijdens de coronacrisis 16 4.1 Parkeerdruk 16 4.2 Parkeerdruk in relatie tot locatie stakeholders 17

5. Verdiepend onderzoek in de B-waarden tijdens de coronacrisis 19 5.1 Verdieping onderzoek naar de parkeerdruk 19 5.2 Bewoners zijn de grootste gebruikers van de parkeercapaciteit 20

5.3 Zes doelgroepen die de auto parkeren in de B-waarden 21 5.4 Herkomst doelgroepen 24 5.5 Conclusie 25

6. Conclusie 26

7. Aanbevelingen 28 7.1 Actie 1: Doe nader onderzoek naar gebruikers 28 7.2 Actie 2: Verordeningen aanpassen 28 7.3 Actie 3: Sluit een parkeerakkoord 29 7.4 Actie 4: Informatiemanagement bij bedrijven, scholen en publiekstrekkers 29

Bijlage: factsheets stakeholders 31

Wie parkeert waar?

1

Samenvatting Aanleiding en doel Op 27 februari 2020 nam de gemeenteraad van Alkmaar de motie Wie Parkeert Waar? aan. Deze motie noemt Huiswaard I als een van de wijken met parkeerproblemen. Op verzoek van de gemeente hebben we als MuConsult de gemeten en beleefde parkeerproblematiek in de omliggende wijken van het NS- Station Alkmaar in kaart gebracht, naar mogelijke oorzaken gekeken en hebben we de invloed van de coronacrisis op de parkeerproblematiek bepaald. Op basis van dit onderzoek doen we in dit rapport een aantal aanbevelingen om de parkeerdruk te verlagen.

Conclusies Op basis van het onderzoek kunnen we de volgende conclusies trekken:

1. De parkeerdruk in de woonwijken in een omtrek van 800 meter om het NS-Station Alkmaar is gemiddeld 83 procent. Een parkeerdruk boven de 90 procent wordt door de gemeente Alkmaar onacceptabel ervaren. Rondom de bedrijven en het NS-station zien we enkele straten met een parkeerdruk hoger dan 90 procent, met enkele uitschietsers tot een parkeerdruk van 100 procent. In dat opzicht kunnen we stellen dat er sprake is van lokale capciteitsproblematiek die vooral bewoners ervaren. 2. Voor de coronacrisis waren op piekmomenten de parkeerterreinen van de stakeholders (te) vol, waardoor men uitweek naar parkeergelegenheid in de woonwijken. Doordat in de coronacrisis meer werknemers thuiswerken, de scholen grotendeels online lesgeven en publiektrekkers niet of nauwelijks bezoekers mogen verwelkomen, is de parkeerdruk bij de stakeholders gedaald. 3. Op parkeerplaatsen in de woonwijken parkeren naast de bewoners ook doelgroepen van buiten de woonwijken. Het onderzoek laat zien dat twee derde van de parkeerders in de wijk woont, zo’n 8 procent van de parkeerders komt uit een andere wijk in Alkmaar en een kwart komt uit een andere gemeente. 4. De parkeerders van buiten de wijk zijn geen homogene groep. Het gaat om bezoekers van bewoners, bezoekers van publiekstrekkers en het centrum, forenzen die met de trein reizen, werknemers die in het gebied werken, kerkgangers en studenten. 5.

Op basis van de interviews met de stakeholders, data-analyses en andere onderzoeken kunnen we indicatief aangeven welke van de doelgroepen die niet in de wijken wonen de grootste bijdrage aan de parkeerdruk levert. Daarbij gaat het om de situatie tijdens de coronacrisis. Bezoekers van de binnenstad, treinforenzen, kerkgangers en werknemers van bedrijven lijken relatief weinig bij te dragen aan de parkeerproblemen. Bezoekers van publiekstrekkers, studenten en bezoekers van inwoners lijken relatief gemiddeld bij te dragen aan de parkeerdruk. Hoe dit zich verder gaat ontwikkelen is momenteel onduidelijk. Om het precieze aandeel van de doelgroepen in de parkeerproblematiek vast te stellen in de toekomst, is verdiepend doelgroepenonderzoek nodig.

Aanbevelingen Wie parkeert waar?

Op basis van dit onderzoek doen we de volgende aanbevelingen:

1. Het verdiepende herkomstonderzoek is voor deze rapportage uitgevoerd in drie straten. Onze aanbeveling is om het kentekenonderzoek uit te breiden naar het gehele onderzoeksgebied. Daarbij

2

is het een aanbeveling om het kentekenonderzoek periodiek uit te voeren om zo de trends te monitoren. 2. Voer een enquête-onderzoek uit onder gebruikers van de parkeercapaciteit in de wijk, om preciezer vast te stellen welke doelgroepen van buiten de wijken hier parkeren en wat hun motieven zijn (bijvoorbeeld: welke barrières ervaren ze elders?). 3. Het evalueren van parkeerverordeningen met een onderzoek om maatwerk toe te passen. Uit de parkeerdrukonderzoeken is volgens de maatstaven van de gemeente Alkmaar nauwelijks sprake van parkeerproblematiek: in slechts enkele straten komt de parkeerdruk boven de 90 procent wat de gemeente als onacceptabel beschouwd. Hierdoor heeft de gemeente Alkmaar binnen de huidige verordening geen instrumenten om de parkeerproblematiek aan te passen, alleen op lokaal straatniveau. Met een aangepaste verordening zou de gemeente vergunningparkeren kunnen overwegen in straten met een parkeerdruk tussen de 80 en 90 procent. Door een (al dan niet tijdelijk) gratis of zeer laag starttarief voor vergunningen en een ruimhartige bezoekerskaartregeling te hanteren wordt tegemoet gekomen aan de bezwaren tegen de invoering van vergunningparkeren. 4. Onderzoek de mogelijkheden om een parkeerakkoord te sluiten tussen verschillende stakeholders. Startpunt van dit parkeerakkoord zijn de bestaande parkeerafspraken die momenteel tussen bedrijven bestaan.

Uit de gesprekken die wij hebben gevoerd met de stakeholders blijkt dat zij openstaan voor een mogelijk parkeerakkoord. Middels een workshop kunnen deze verschillende partijen met elkaar aan tafel worden gezet, waarbij deze rapportage als input dient als problemanalyse. De gemeente Alkmaar heeft hierbij een faciliterende rol. Wij bevelen verschillende onderdelen van het parkeerakkoord aan: a. Onderzoek een verruiming van de bestaande parkeerafspraken om de parkeercapaciteit nog beter te benutten. b. Onderzoek bij het sluiten van het parkeerakkoord de mogelijkheid om scholieren toegang te geven tot de parkeercapaciteit van de onderwijsinstellingen en bedrijven, en eventueel tot de P+R van Q-Park (mits dat voor de student gratis kan). Eerste stap hierbij is het betrekken van Q-Park bij het parkeerakkoord. c. Onderzoek bij het sluiten van het parkeerakkoord de mogelijkheid tot gratis of zeer goedkoop parkeren in garages of op de P+R van Q-park voor bezoekers van inwoners en bezoekers van de publiekstrekkers op loopafstand. Ook hierbij is de eerste stap het betrekken van Q-Park bij het parkeerakkoord. 5. Start een werkgevers- en onderwijsaanpak om de fiets en het ov te stimuleren bij werknemers, scholieren en bezoekers van publiekstrekkers, om zo het autogebruik en de parkeerbehoefte van deze doelgroepen te verkleinen. Wie parkeert waar?

3

xxx

1. Inleiding

1.1 Waarom een onderzoek naar parkeren? Alkmaar is een aantrekkelijke en gastvrije stad. De gemeente wil dat ook blíjven – voor de eigen inwoners, maar zeker ook voor bezoekers. Dat betekent onder meer dat de stad wil voorzien in voldoende parkeerplaatsen, zodat de woonwijken, bedrijven, scholen en publiekstrekkers ook relatief gemakkelijk per auto bereikbaar zijn – voor wie daarvan afhankelijk is. Toch ervaren delen van Alkmaar parkeeroverlast, alsof het aantal parkeervoorzieningen ontoereikend is. Om dit te onderzoeken heeft de gemeenteraad op 27 februari 2020 de motie Wie Parkeert Waar? aangenomen.

In de aangenomen motie staat beschreven dat in de wijken rondom het NS-Station Alkmaar speelt de parkeerproblematiek. Ook geeft de motie aan dat de parkeerproblematiek wordt veroorzaakt door een veelvoud aan factoren en een veelvoud aan gebruikers. Uit een parkeerdrukonderzoek blijkt dat de gemiddelde parkeerdruk in de woonwijken rondom het station 83 procent is, met een grote variatie tussen straatdelen. Zo hebben straatdelen een bezetting van 7 procent en hebben andere straatdelen een bezetting van 100 procent. De gemeente Alkmaar hanteert het beleid dat een parkeerdruk van 90 procent of meer als onacceptabel wordt geacht.

Met de motie heeft de gemeenteraad het College verzocht om de huidige problematiek verder te onderzoeken en oplossingen aan te dragen. De gemeenteraad ziet het stimuleren van alternatieven voor de auto, zoals het openbaar vervoer en de fiets, als kansrijke optie om de parkeervraag in stedelijk gebied te beïnvloeden. De gemeente heeft MuConsult gevraagd het onderzoek op zich te nemen. Met deze rapportage bieden we inzicht in de gemeten en beleefde parkeerproblematiek in de woonwijken, we benoemen de mogelijke oorzaken en we gaan in op de invloed van de coronacrisis op de problematiek. Op basis van deze inzichten doen we enkele aanbevelingen.

1.2 Huidige situatie in het onderzoeksgebied De motie spreekt over de aantrekkingskracht van het NS-Station Alkmaar op bedrijven en organisaties, die op hun beurt een aantrekkende werking hebben op vervoersbewegingen. Deze vervoersbeweging worden voor een deel met de fiets en het openbaar vervoer gemaakt, al worden volgens de motie de meeste vervoersbewegingen met de auto gemaakt. Bedrijven en organisaties hebben eigen parkeergelegenheid, waarmee zij (gedeeltelijk) de werknemers en bezoekers kunnen faciliteren. Toch wordt volgens de aangenomen motie de parkeerbehoefte afgewenteld naar parkeerplaatsen in de omliggende woonwijken.

In een aantal woonwijken rondom het NS-Station is sprake van een gereguleerd parkeerbeleid. Dit is Wie parkeert waar?

zichtbaar op de onderstaande kaart die te vinden is op de website van de gemeente Alkmaar. Donkergrijs staat voor vergunningparkeren, wat inhoudt dat parkeren alleen mogelijk is voor vergunninghouders of parkeerders met een dagkaart. In het paarse gebied is betaald parkeren van toepassing zonder tijdslimiet. De rode, groene en oranje straatdelen hebben wel een tijdslimiet die varieert van maximaal een half uur parkeren tot maximaal drie uur parkeren.

4

Figuur 1: Regulerend parkeerbeleid in het onderzoeksgebied (lichtgrijs = geen regulering, donkergrijs = vergunningparkeren, paars = betaald parkeren, rode, groen en oranje = tijdslimiet parkeren).

Wat opvalt aan bovenstaande kaart is dat de wijken die wat verder weg liggen van het NS-Station Alkmaar geen regulerend parkeerbeleid wordt gehanteerd (lichtgrijze gebied). Hier is het voor bezoekers, werknemers en andere doelgroepen mogelijk om gratis te parkeren.

1.3 De uitvoering van het onderzoek Om de parkeerproblematiek te kunnen onderzoeken hebben we verschillende data-analyses uitgevoerd. We hebben daarnaast ondezoek gedaan naar de stakeholders die in- of nabij het onderzoeksebied gevestigd zijn. Het gaat hierbij om bewoners, werkgevers, scholen en publiekstrekkers. Per stakeholder hebben we vastgesteld hoeveel parkeerplaatsen zij beschikbaar hebben en in hoeverre dat de parkeerbehoefte dekt.

Merk op dat het onderzoek is uitgevoerd tijdens de coronacrisis. Deze crisis heeft de partijen geconfronteerd met een nieuwe werkelijkheid. In het onderzoek maken we onderscheid tussen de oude situatie van voor de crisis, en de ‘nieuwe’ werkelijkheid. Wat dat laatste aangaat kijken we zowel naar de situatie tijdens crisis als naar de (verwachte) situatie ‘post-corona’.

Het rapport is op de volgende manier opgebouwd: Wie parkeert waar?

➢ Hoofdstuk 2 beschrijft de parkeersituatie voor de coronacrisis bij de stakeholders in de buurt en de samenwerkingen op het gebied van parkeren tussen stakeholders. ➢ Hoofdstuk 3 gaat in op de vraag wat de invloed van de coronacrisis is op de parkeerdruk en hoe dit zich in toekomst zal ontwikkelen. ➢ Hoofdstuk 4 beantwoordt de vraag hoe hoog de parkeerdruk is in het onderzoeksgebied.

5

➢ Hoofdstuk 5 bevat een verdiepend onderzoek naar de parkeerders in een deel van de woonwijk Huiswaard I. ➢ Hoofdstuk 6 bevat de conclusies van dit onderzoek. ➢ Hoofdstuk 7 beschrijft de acties die worden aanbevolen op basis van dit onderzoek.

Wie parkeert waar?

6

xxx

2. Situatie bij stakeholders voor de coronacrisis

Om de problematiek in het onderzoeksgebied nader te onderzoeken, hebben we allereerst een stakeholderonderzoek uitgevoerd: een onderzoek onder alle partijen die (mogelijk) een rol spelen bij de parkeerproblematiek. in dit hoofdstuk gaan we in op de periode van vóór de crisis.

De belangrijkste stakeholders zijn uiteraard de bewoners van de woonwijken zelf. Maar er zijn ook partijen in de omgeving van het NS-Station die ook automobilisten – en dus parkeerders – aantrekken. We hebben er vijftien geïdentificeerd, onder te verdelen in de groepen bedrijven, scholen en publiekstrekkers. We hebben de stakeholders benaderd en een aantal geïnterviewd. Ook hebben we van de geïnterviewde partijen vastgesteld hoeveel parkeerplaatsen ze beschikbaar hebben en in hoeverre die voorzieningen voldoen.

In dit hoofdstuk benoemen we de belangrijkste resultaten van dit deel van het onderzoek. In de bijlage is een factsheet per stakeholder opgenomen, met daarin het aantal parkeerplaatsen in eigen beheer, piekmomenten in de parkeerdruk, mogelijke wensen voor een uitbreiding van parkeerareaal en de bestaande samenwerkingsverbanden op het gebied van parkeren en mobiliteit.

2.1 Bewoners De bewoners van de woonwijken ervaren al langer parkeeroverlast: ze zijn bijvoorbeeld vaak lang aan het zoeken naar een parkeerplek in de buurt van de woning. Kanttekening hierbij is dat deze problematiek in het juiste perspectief moet worden gezien. Het PBL heeft in 2008 onderzoek gedaan naar de parkeerproblematiek in woongebieden en heeft daarover gepubliceerd in het rapport Parkeerproblemen in woongebieden. Oplossingen voor de toekomst – zie het onderstaande kader voor de belangrijkste conclusies. 1

In principe is er pas sprake van een echt parkeerprobleem wanneer de vraag naar parkeerplaatsen groter is dan het aanbod. In veel gevallen is er echter voldoende aanbod, alleen niet per se voor de eigen voordeur. Mensen blijken slechts in beperkte mate bereid om de auto op (grotere) afstand van de woning te parkeren. Dat betekent dat er al een parkeerprobleem wordt ervaren als er geen plek is in de directe nabijheid van de woning. Om dit probleem aan te pakken is het belangrijk om een zekere restruimte aan parkeerplaatsen beschikbaar te hebben, liefst verspreid over het woongebied. In de praktijk blijkt dat de klachten over parkeren beginnen wanneer 80 tot 90 procent van alle parkeerplaatsen in het woongebied bezet is.

De gemeente Alkmaar heeft in de Parkeernormennota 2020-2027 opgenomen dat een parkeerdruk boven de 90 procent als onacceptabel wordt geacht. Wie parkeert waar?

Hieruit volgt dat er een zekere ruimte is tussen wanneer er parkeeroverlast wordt ervaren en wanneer er feitelijk te weinig parkeerplaatsen in een wijk zijn. Een ander punt is dat de parkeerdruk nooit

1 Zie www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/Parkeerproblemen_in_woongebieden.pdf.

7

evenredig verdeeld is over een wijk. Vaak is de parkeerdruk het hoogst in het deel van de wijk dat het dichtst bij een of meer publiekstrekkers ligt. Hier komen wij in hoofdstuk 3 op terug.

2.2 Werkgevers Parkeerproblematiek in een woonwijk ontstaat soms door bedrijven op loopafstand van zo’n wijk – als werknemers en bezoekers van bedrijven hun auto niet goed kwijt kunnen bij het bedrijf zelf. Voor dit onderzoek hebben we acht werkgevers onderzocht.

Deze bedrijven beschikken over het algemeen over eigen parkeerplaatsen die niet openbaar toegankelijk zijn. Werknemers hebben bijvoorbeeld de beschikking over een pasje om langs de slagboom te kunnen en gratis te parkeren. De werknemers verschillen in de manier waarop de pasjes worden verdeeld. Bij enkele bedrijven kan elke werknemer een pasje aanvragen, terwijl bij andere bedrijven dat alleen mogelijk is voor werknemers verder weg wonen.

Figuur 2: Afgesloten parkeerterrein dat alleen toegankelijk is voor medewerkers.

De parkeerdruk bij werkgevers was voor de coronacrisis het hoogst tijdens de kantooruren. Specifieke momenten waarop de parkeerdruk hoog was, waren de dinsdagen en de donderdagen. Op deze twee dagen kwam een aantal bedrijven enkele keren in de knel met de parkeercapaciteit op het eigen terrein: parkeerders moesten opzoek naar een andere parkeerplaats op zoek. Een aantal bedrijven wezen werknemers hiervoor naar de P+R-terrein van Q-Park, waar tegen betaling kan worden geparkeerd. Ook bleek uit de interviews dat werknemers in enkele gevallen parkeerden in de omliggende woonwijken. Wie parkeert waar?

Bij vrijwel alle werkgevers is het mogelijk om via een fietsplan een fiets aan te schaffen. Enkele bedrijven stimuleren de medewerkers daarnaast – het was nog voor de coronacrisis – om gebruik te maken van het OV.

8

2.3 Scholen In het onderzoeksgebied liggen twee scholen, elk met parkeerterreinen in eigen beheer. Bij het Clusius College zijn de parkeerterreinen niet afgesloten. Het Horizon College heeft het parkeerterrein afgesloten met een slagboom. Dit terrein is alleen toegankelijk voor medewerkers. Wanneer het parkeerterrein vol staat, is het bedoeling dat de medewerkers bij het P+R terrein Q-Park parkeren. Dit kwam volgens de geïnterviewden echter nauwelijks voor.

Figuur 3: Parkeerterrein bij het Horizon College.

Het Horizon College, een mbo-opleiding, gaf aan dat een beperkt aantal studenten de auto gebruikt om naar de school te reizen. Hoeveel dat er precies zijn, is onbekend. Studies tonen aan dat het autogebruik onder scholieren in het algemeen zeer laag is.2 De studenten vallen in de leeftijd tussen 15 en 19 jaar en zij gebruiken voornamelijk het openbaar vervoer, de scooter of de fiets om naar de school te reizen. Het Horizon College gaf wel aan dat het onduidelijk is waar dat ‘beperkte aantal studenten’ die wel met de auto komen, parkeren. Het is aannemelijk dat deze studenten in een woonwijk parkeren waar geen regulerend parkeerbeleid is, omdat zij geen alternatieve (gratis) parkeerplaats hebben op loopafstand.

2.4 Publiektrekkers Naast werkgevers en scholen zijn ook enkele publiektrekkers in het onderzoeksgebied gevestigd. Een Wie parkeert waar?

voorbeeld hiervan is de Vue-bioscoop. Deze heeft de beschikking over een parkeergarage waar iedereen betaald kan parkeren; bezoekers van de bioscoop betalen een voordeliger tarief. De parkeergarage is

2 Zie bijvoorbeeld www.kimnet.nl/binaries/kimnet/documenten/notities/2020/10/15/spreiding-autogebruik-over-de-dag-en-

verdeling-naar-bedrijfssector-en-onderwijs/Autogebruik_over_de_dag_naar_sector_en_onderwijs.pdf.

9

aantrekkelijk voor mensen met een elektrische auto, omdat de garage beschikt over zes laadpunten. De bioscoop heeft een samenwerking met andere ondernemers opgezet om parkeercapaciteit te delen.

Figuur 4: Parkeergarage bij Vue-Bioscoop.

Andere publiektrekkers, zoals het Poppodium Victorie, hebben geen grootschalige parkeercapaciteit voor bezoekers. Wel wijzen zij op de website naar mogelijke parkeerlocaties waar de bezoekers kunnen parkeren.

Voor de coronacrisis begon, ontvingen de bioscoop en het poppodium de meeste bezoekers in de avond en in het weekend.

Een andere publiekstrekker is de Koninkrijkszaal van Jehovah’s Getuigen. Hier zijn diensten op woensdagavond om 19:30 uur en zondagochtend om 10 uur. Dit trekt kerkbezoekers uit de directe omgeving en uit andere buurten en gemeenten. Op eigen terrein zijn parkeerplaatsen gevestigd waar de kerkgangers parkeren. Wanneer deze bezet zijn, wijken kerkgangers uit naar parkeerplaatsen in de woonwijken.

2.5 Samenwerking Uit onze gesprekken met de stakeholders blijkt dat er momenteel verschillende samenwerkingen zijn tussen stakeholders om de bestaande parkeercapaciteit beter te benutten.

Zo heeft de Vue-bioscoop een samenwerking met Van Til Interieur. Overdag kunnen klanten van Van Til Wie parkeert waar?

Interieur parkeren in de parkeergarage van de bioscoop. Andersom kunnen bezoekers van de bioscoop in de avond parkeren op het parkeerterrein van Van Til Interieur.

Daarnaast heeft het Horizon College een samenwerking met de Rechtbank en Vivat voor evenementen als diploma-uitreikingen en open dagen. De school heeft afgesproken dat de slagbomen bij de Rechtbank en Vivat dan open staan, zodat bezoekers van het Horizon College hier kunnen parkeren.

10

Verder huurde vóór de coronacrisis DEKRA 15 parkeerplaatsen op het parkeerdek van Reaal tegen betaling. Ook stelden de bedrijven onderling parkeerplaatsen beschikbaar voor festiviteiten als een kerstborrel.

2.6 Conclusie In dit hoofdstuk hebben we kwalitatief onderzoek uitgevoerd bij de onderzochte stakeholders. Een aantal werkgevers geven aan dat op de piekmomenten de parkeerplaatsen op eigen terrein volstaan. Deze piekmomenten zijn volgens de werkgevers op dinsdag en donderdag. De hypthose is dat hierdoor een beperkt aantal werknemers uitweken naar overige parkeerplaatsen, bijvoorbeeld de parkeerplaatsen in de woonwijken. Ook studenten van het Horizon College weken mogelijk uit naar de woonwijken, doordat zij geen toegang hebben tot het parkeerterrein van de school. Daarnaast is het niet ondenkbaar dat bezoekers van de publiektrekkers in de woonwijken parkeren, omdat parkeren in de parkeergarage geld kost. In hoofdstuk 5 wordt verder onderzoek gedaan naar de doelgroepen die parkeren in de woonwijk.

Om de parkeerproblematiek op piekmomenten te verminderen, zijn in de loop der jaren enkele samenwerkingen ontstaan. Een aantal samenwerkingen bestaan uit het onderling uitlenen van parkeerplaatsen op eigen terrein bij ‘evenementen’ als open dagen en kerstborrels. Tussen de Vue- bioscoop en Van Til Interieur is wel sprake van een structurele samenwerking. Dit biedt aanknopingspunten voor een verruiming en opschaling van de bestaande afspraken.

In de bijlage hebben we factsheets opgenomen over de geïnterviewde bedrijven.

In de volgende hoofdstuk zijn data-analyses uitgevoerd om bovenstaande conclusies van het kwalitatieve onderzoek verder uit te diepen. Ook wordt in het volgende hoofdstuk de impact van de coronacrisis gekoppeld aan de parkeerproblematiek.

Wie parkeert waar?

11

xx

3. De invloed van de coronacrisis op de parkeersituatie

Het voorgaande hoofdstuk betrof de situatie van vóór de coronacrisis. Maar met de crisis is er natuurlijk het nodige veranderd. Meer mensen zijn thuis gaan werken – en dat is van invloed op de parkeersituatie in het onderzoeksgebied. In dit hoofdstuk beschrijven we de effecten van het thuiswerken en geven we aan in hoeverre dit doorwerkt naar de toekomst.

3.1 Meer thuiswerkers tijdens coronacrisis Vanaf maart 2020 is het beleid van het Rijk erop gericht om werknemers zoveel mogelijk thuis te laten werken. Uit onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (afkorting KiM) blijkt dat het aantal werknemers dat thuiswerkt inderdaad fors is toegenomen tijdens de intelligente lockdown vanaf maart 2020 3.

Voor de coronacrisis werkte een op de drie werknemers wel eens thuis. Zo’n zes procent van de werknemers werkte (bijna) volledig thuis. Tijdens de coronacrisis heeft de Rijksoverheid protocollen opgesteld met maatregelen voor werkgevers en onderwijsinstellingen. De basisregel hierbij is dat ‘zoveel mogelijk’ thuis wordt gewerkt en gestudeerd. Dit heeft er volgens het KiM voor gezorgd dat in de eerste maanden van de pandemie tussen de 45 en 56 procent van de werkenden (bijna) volledig thuiswerkte.

In de interviews met de stakeholders tevens gevraagd naar de situatie tijdens de coronacrisis. Vrijwel alle stakeholders gaven aan dat de parkeerdruk door het thuiswerken enorm is verlaagd. Alleen bij de Rechtbank is het parkeerterrein regelmatig nog vol, doordat medewerkers nu meer met de auto komen in plaats van met het OV. Bij de andere werkgevers werkt minimaal de helft van de medewerkers thuis en dit verlaagt de parkeerdruk op de parkeerterreinen van de stakeholders aanzienlijk.

Door de lage parkeerdruk tijdens de coronacrisis is de parkeerproblematiek bij de bedrijven verdwenen. Er zijn geen piekmomenten meer en een groot deel van de parkeercapaciteit op eigen terrein staat leeg. Dit betekent dat medewerkers die wel op de locatie werken, gemakkelijk op het eigen terrein van de werkgever kunnen parkeren en dus niet hoeven uit te wijken naar de woonwijken. Wie parkeert waar?

3 Zie www.kimnet.nl/publicaties/rapporten/2020/08/31/thuiswerken-en-de-coronacrisis.

12

3.2 Veranderende parkeerbehoefte van doelgroepen Uit onderzoek blijkt dat wanneer de coronacrisis afgewend is, een aanzienlijk deel van de werknemers meer willen thuiswerken dan zij deden voor de corona-epidemie. Ook voor andere doelgroepen zal de parkeerbehoefte veranderen.

Werknemers De schattingen lopen uiteen maar alle studies wijzen erop dat het percentage thuiswerken op de korte termijn na de coronacrisis grofweg zal verdubbelen (met grote verschillen tussen sectoren). Uitgaande van gespreid thuiswerkbeleid betekent dit dat kantoorwerknemers in het gebied gemiddeld 2,2 werkdagen thuis zullen werken, bijna een verdubbeling van de situatie voor de coronacrisis. Dit heeft als gevolg dat de parkeerdruk afneemt waarbij de piekbezetting van de parkeercapaciteit op eigen terrein lager wordt en daarmee de noodzaak tot parkeren in de wijk verminderd. Daar staat tegenover dat de bewoners van de wijken zelf ook vaker thuis gaan werken en overdag de parkeercapaciteit dus zwaarder gaan belasten. De verwachting is dat deze twee effecten ongeveer even groot zijn in tegengestelde richting.

Studenten De parkeerbehoefte van studenten is afhankelijk van het al dan niet continueren van online lesgeven en de aanpassingen van roostertijden. De prognose is dat een groot deel van het onderwijs op het MBO weer op locatie zal gaan plaatsvinden na de coronacrisis, waarbij maximaal 20 procent van de lessen online blijven plaatsvinden.

Bezoekers Bij de publiekstrekkers zal de parkeerbehoefte van de bezoekers na de coronacrisis hoogst waarschijnlijk terugkeren naar de situatie van voor de coronacrisis. Het is onduidelijk of dit ook gaat gebeuren met de parkeerbehoefte van bezoekers van de winkels in de binnenstad. Onderzoek van het PBL (2020)⁴ laat zien dat in de drukste winkelstraten van Nederland eind maart het aantal passanten daalde tot 20 procent van het niveau voor de coronacrisis. Onduidelijk is op welk niveau de bezoekersfunctie zich herstelt en hoelang dat gaat duren.

4

In de interviews is aan de stakeholders gevraagd hoe zij verwachten dat de situatie zich gaat ontwikkelen. De stakeholders reageren hier verschillend op. De meeste werkgevers geven aan dat thuiswerken voor een deel in stand blijft en dat de parkeerdruk daardoor drastisch wordt verlaagd in vergelijking met de periode voor corona.

Het Horizon College verwacht grotendeels terug te gaan naar de situatie voor de coronacrisis, waarbij Wie parkeert waar?

studenten op de onderwijslocatie les krijgen. Hiermee komt ook de parkeerproblematiek weer terug zoals deze voor corona het geval was op het parkeerterrein van het Horizon College waardoor de

4 Evers, D. et al. (2020), Veerkracht op de proef gesteld: Een verkenning van de impact van

corona op binnensteden. Den Haag: PBL.

13

medewerkers uitwijken naar het P+R terrein van Q-Park. Ook de studenten zullen bij gelijkblijvend beleid uitwijken naar parkeerplaatsen in de woonwijken, doordat zij niet welkom zijn op de parkeerplaatsen van de school.

3.3 Effect van de veranderende parkeerbehoefte op de onderlinge samenwerkingen De verschillende strategieën van de stakeholders voor de toekomst hebben effect op de parkeervraag en op de samenwerkingen tussen stakeholders.

De verminderde parkeerdruk als gevolg van coronacrisis heeft ervoor gezorgd dat stakeholders minder parkeerplaatsen nodig hebben op eigen terrein. Hier is door DEKRA al op ingespeeld. Zoals in het vorige hoofdstuk beschreven was de parkeercapaciteit van DEKRA op eigen terrein niet toereikend op de piekmomenten en is samengewerkt met Reaal. Deze samenwerking hield in dat DEKRA 15 parkeerplaatsen huurde van Reaal. Door de coronacrisis is de parkeervraag sterk verminderd en ook heeft DEKRA aangegeven in de toekomst in te zetten op thuiswerken. Hiermee is de verwachting dat de daling van de parkeerbehoefte van de werknemers blijvend is. De piekmomenten van de parkeervraag kan in deze nieuwe situatie wel worden opgevangen op het eigen terrein, waarmee DEKRA geen parkeerplaatsen meer hoeft te huren van Reaal. Deze samenwerking is dan ook stopgezet.

De strategieën van de stakeholders zijn van invloed op de parkeersituatie in het studiegebied, maar het is nog niet in te schatten wat het precieze lange termijn effect zal zijn op de parkeerdruk in de wijken en bij de stakeholders. Hier is nader onderzoek voor nodig.

3.4 Conclusie De coronacrisis heeft het aantal werknemers dat thuiswerkt, flink doen toenemen. Dit heeft als direct gevolg dat de parkeerterreinen van de stakeholders op het moment van schrijven – tijdens de crisis – grotendeels leegstaan en de parkeerproblematiek van voor de coronacrisis is verdwenen.

Het aantal thuiswerkers zal na de coronacrisis lager zijn dan tijdens de intelligente lockdown van het voorjaar 2020. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen hoe dit zich precies gaat ontwikkelen. De geïnterviewde stakeholders denken in ieder geval dat het aantal thuiswerkers na de coronacrisis groter zal zijn dan het aantal van vóór de crisis. Wie parkeert waar?

De verwachting op basis van de beschikbare onderzoeken is dat de verandering in parkeerbehoefte van bewoners en werknemers ongeveer even groot zal zijn, maar in tegengestelde richting: ze heffen elkaar dus op. De parkeerbehoefte van scholieren zal waarschijnlijk terugkeren naar de parkeerbehoefte van voor de crisis.

14

Dit zou betekenen dat de parkeerdruk in de woonwijken rondom het NS-Station Alkmaar na de crisis in mindere mate door werknemers van de bedrijven in de omgeving wordt veroorzaakt en in grotere mate door de inwoners zelf, de scholieren en de bezoekers van de publiekstrekkers op loopafstand.

Wie parkeert waar?

15

xxx

4. Parkeerdruk tijdens de coronacrisis

In hoofdstuk 2 en 3 is de situatie bij de stakeholders beschreven voor, tijdens en na de corona-crisis. Hiervoor hebben we gebruik gemaakt van interviews met de stakeholders en andere onderzoeken. Om de objectieve parkeerproblematiek vast te stellen is de data van een parkeerdrukmeting uit 2020 geanalyseerd. Dit is een nachtelijk parkeerdrukonderzoek in de gemeente Alkmaar en is uitgevoerd op straatdeelniveau. De tellingen zijn verricht door Ecorys.

4.1 Parkeerdruk De gemiddelde parkeerdruk in de gemeente Alkmaar was 77 procent. De gemeente Alkmaar beschouwd een parkeerdruk die hoger is dan 90 procent als onacceptabel.

Dit percentage is echter een gemiddelde van de gehele gemeente. In dit onderzoek wordt gericht op de wijken rondom het NS-Station Alkmaar. Hierbij hebben wij straten geselecteerd die binnen een loopafstand van 800 meter liggen van de stakeholders. De gemeente Alkmaar hanteert 800 meter als straal die werkenden maximaal acceptabel vinden om van de geparkeerde auto naar de werklocatie te lopen. In deze straal is de parkeerdruk gemiddeld 83 procent en deze parkeerdruk ligt onder de 90 procent die de gemeente Alkmaar als onacceptabel beschouwd.

Hierbij dient opgemerkt te worden dat het hier om een gemiddelde gaat. Wanneer wordt ingezoomd op het gebied, blijkt dat een aantal straatdelen wel degelijk een percentage heeft dat boven de 90 procent uitkomt. Deze straatdelen liggen in woonwijken van de nabije omgeving van het NS-Station en de onderzochte stakeholders. Vooral ten zuiden van het NS-station zijn in figuur 5 straatdelen te zien die oranje of rood kleuren (oftewel een parkeerdruk van meer dan 90 procent). Volgens de maatstaven van de gemeente Almaar is in straatdelen waar het percentage boven de 90 ligt sprake van een onacceptabele parkeerdruk en heeft de gemeente hier handvatten om parkeren te reguleren.

Wie parkeert waar?

16

Figuur 5: Parkeerdruk. Bron: Telling Ecorys (2020), bewerking MuConsult.

4.2 Parkeerdruk in relatie tot locatie stakeholders Tijdens de data-analyse is ook de parkeerdruk rondom de onderzochte stakeholders (bedrijven, onderwijsinstellingen en publiekstrekkers) bepaald. De omliggende straatsecties in het onderzoeksgebied tot en met een afstand van 800 meter zijn in figuur 6 weergegeven, met op de y-as de parkeerdruk. De rode lijn is de gemiddelde parkeerdruk per afstand in meters. Hieruit blijkt dat de parkeerdruk afneemt naarmate de afstand tot de stakeholders groter wordt. Dit bevestigt dat a) de parkeerdruk in de delen van de wijken die het dichtst bij de stakeholders liggen het hoogst is en b) dat de nabijheid tot die functies bijdraagt aan het ervaren parkeerprobleem in de wijk. Wie parkeert waar?

17

Figuur 6: Straatsecties op loopafstand afgezet tegen middelpunt stakeholders. Bron: telling Ecorys 2020, bewerking MuConsult.

De figuur is daarmee een indicatie dat studenten, de bezoekers van publiektrekkers en/of werknemers van de stakeholders in de woonwijken parkeren, op een zo klein mogelijke afstand van de stakeholders. Deze conclusie kan echter niet sluitend worden geverifieerd op basis van de data. Er zijn immers ook andere variabelen die van invloed zijn: de straten die dicht bij de stakeholders liggen, liggen ook dichter bij de binnenstad en het NS-Station Alkmaar. In het volgende hoofdstuk wordt nader ingegaan op de vraag wie de parkeerders zijn.

Wie parkeert waar?

18

xx

5. Verdiepend onderzoek in de B-waarden tijdens de coronacrisis

In hoofdstuk 4 hebben we de parkeerdruk onderzocht aan de hand van een parkeerdrukonderzoek dat in de gehele gemeente Alkmaar is uitgevoerd. De parkeerproblematiek speelt volgens de aangenomen motie Wie parkeert waar? het meest in de B-waarden in de wijk Huiswaard I. De B-waarden zijn de drie straten Bannewaard, Bregwaard en Broekerwaard. In week 43 in oktober 2020 is een verdiepend kentekenonderzoek uitgevoerd in de B-waarden. Het onderzoek bestond uit twee onderzoeksmomenten per dag die werden uitgevoerd om 10:00 en 19:00 uur, met uitzondering van de zondagavond. Op deze tijdstippen werden de kentekens gescand door scanauto’s. Met de gegevens uit dit onderzoek is de parkeerdruk per tijdstip berekend. Verder is aan de hand van de kentekens een herkomstonderzoek uitgevoerd op basis van postcodes.

Uit het verdiepende herkomstonderzoek bleek dat het grootste deel van geparkeerde auto’s van de inwoners van de woonwijk zijn (twee derde). Zo’n acht procent is afkomstig uit een andere buurt in de gemeente Alkmaar. Het resterende kwart van de parkeerders komt uit een andere gemeente dan Alkmaar.

2 1

Figuur 7: Straten Bannewaard (1), Bregwaard (2) en Broekerwaard (3). Wie parkeert waar?

5.1 Verdieping onderzoek naar de parkeerdruk Uit het herkomstonderzoek bleek dat tijdens de dertien tellingen in de B-waarden de gemiddelde parkeerdruk 71 procent was, met uitschieters tot 85 procent. Wegens de privacy is dit onderzoek niet op

19

straatniveau uitgevoerd; de gemiddelde parkeerdruk is berekend voor de drie straten bij elkaar. Zoals uit figuur 8 blijkt, komt de parkeerdruk niet boven de 90 procent uit – de grens die door de gemeente Alkmaar als acceptabel wordt beschouwd.

Een en ander betekent dat de parkeerdruk tijdens de coronacrisis globaal gelijk is gebleven, wat erop wijst dat het thuiswerken van werknemers van de bedrijven én van de bewoners van de wijk ongeveer even groot is.

100% 90% 85% 84% 80% 79% 80% 76% 75% 75% 72% 70% 66% 60% 60% 58% 60% 49% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Figuur 8: Parkeerdruk op verschillende tijdstippen (ochtend is 10:00 en avond is 19:00). Op zondagavond is niet gescand. Bron: Kentekenonderzoek 2020, bewerking MuConsult.

5.2 Bewoners zijn de grootste gebruikers van de parkeercapaciteit Het grootste deel van de parkeerders in de B-waarden zijn bewoners. Uit een analyse van het autobezit van de bewoners blijkt dat in de drie straten voldoende parkeergelegenheid is om de auto’s van de bewoners op te vangen. Wie parkeert waar?

20

In totaal tellen de Bannewaard, Bregwaard en Broekerwaard 348 gebouwen met een woonfunctie. Van deze woningen hebben 142 een parkeermogelijkheid op eigen terrein, in de vorm van een oprijlaan. Dit betekent dat 206 woningen geen eigen parkeerplaats hebben en dat de bewoners gebruik moeten maken van de openbare parkeerplaatsen. In de drie straten zijn volgens de tellingen van Ecorys in totaal 274 openbaar toegankelijke parkeerplaatsen beschikbaar.

Volgens de parkeernormen die de gemeente Alkmaar hanteert passen bij 348 huizen met het oppervlak van de woningen in de B-waarden ongeveer 600 parkeerplaatsen. Dit is aanzienlijk minder dan het aantal gerealiseerde parkeerplaatsen. In een eerder onderzoek heeft MuConsult vastgesteld dat parkeernormen rondom OV-locaties lager kunnen zijn. Hierbij is ook voor de B-waarden het gemiddelde aantal auto’s per huishouden vastgesteld voor Alkmaar met een CBS-analyse. Uit deze analyse kwam naar voren dat huishoudens in een straal tot 1200 meter om het NS-station Alkmaar gemiddeld 0,8 auto bezitten. De B-waarden vallen binnen deze straal. Het aantal auto’s dat hoort bij de 206 woningen die geen eigen parkeerplaats hebben, ligt volgens deze CBS-analyse rond de 165 auto’s.

Wanneer alle bewoners thuis zouden zijn en de auto in de wijk parkeren, zijn dus 165 van de 274 parkeerplaatsen bezet. Daarbovenop komen dan de bewoners die een parkeerplaats hebben op eigen terrein, maar deze niet gebruiken en dus ook op straat parkeren. De openbare capaciteit is hoe dan ook ruim voldoende om de bewoners te laten parkeren.

Toch komt de parkeerdruk in het gebied op enkele momenten boven de 80 procent uit. Dit betekent dat niet alleen de bewoners in de Bannewaard, Bregwaard en Broekerwaard parkeren.

Met het kentekenonderzoek uit oktober 2020 kunnen we vaststellen wat de herkomst is van de auto’s. Hiervoor is samengewerkt met het RDW: we hebben de herkomst van de in de wijken geparkeerde auto’s geanalyseerd op postcodeniveau en vastgesteld welk aandeel van de geparkeerde auto’s niet uit de wijk zelf komt.

5.3 Zes doelgroepen die de auto parkeren in de B-waarden De ‘niet-bewoners’ die parkeren in de woonwijk komen voor een groot deel van buiten de gemeente Alkmaar. De hypothese is dat dit doordeweeks voornamelijk werknemers en studenten zijn, en in het weekend en op de vrijdagavond bezoekers van de publiektrekkers of dagjesmensen voor de binnenstad van Alkmaar. Ook zijn bezoekers van de bewoners een onderdeel van de groep ‘niet-bewoners’.

Op de volgende pagina is in figuur 9 weergegeven wat de verdeling is tussen bewoners, parkeerders uit Wie parkeert waar?

andere wijken in de gemeente Almaar en parkeerders van buiten de gemeente Alkmaar.

21

250

200

150

100

50

0

Bewoner Rest Alkmaar Buiten Alkmaar

Figuur 9: Parkeerders per telmoment absoluut. Bron: Kentekenonderzoek 2020, bewerking MuConsult.

Hieronder beschrijven wij zeven verschillende doelgroepen die parkeren in de woonwijk maar hier niet wonen.

Bezoekers van de bewoners parkeren in de woonwijken Het CROW heeft kentallen vastgesteld van het aantal bezoekers dat parkeert per woning. Zij kennen per woning 0,3 parkeerplaatsen toe aan de bezoekers van de bewoners. In de B-waarden komt dit neer op een parkeerbehoefte van ruim 100 parkeerplaatsen voor bezoekers per dag. Dit houdt niet in dat de bezoekers van de bewoners tegelijkertijd 100 parkeerplaatsen bezet houden. Bezoekers van bewoners parkeren op verschillende tijdstippen en op deze manier worden parkeerplaatsen door meerdere auto’s per dag gebruikt. Er vindt dan dubbelgebruik plaats van de parkeervoorzieningen. Om te weten te komen in welke mate dubbelgebruik plaatsvindt in de woonwijk, is nader onderzoek nodig.

Werknemers parkeren momenteel nauwelijks in de woonwijken Zoals we in hoofdstuk 3 hebben besproken, werken in de huidige situatie veel werknemers thuis. Uit de interviews met de stakeholders blijkt dat de parkeerdruk op het eigen terrein fors lager is dan in de situatie vóór de coronacrisis. Wie parkeert waar?

Een aantal werkgevers hebben aangegeven dat de eigen parkeerterreinen op de piekmomenten soms te vol waren en dat een deel van de werknemers dan in de omliggende woonwijken parkeerden, waaronder de B-waarden. In de huidige situatie speelt dat echter niet: dankzij het thuiswerken is er voldoende parkeercapaciteit op eigen terrein. De verwachting is dat de trend van thuiswerken doorzet

22

ná de coronacrisis. Er is in die post-coronatijd nog wel nader onderzoek nodig om de herkomst te bepalen van de parkeerders die dan wel in de B-waarden parkeren.

Beperkt aantal studenten parkeert in de woonwijken Het Horizon College heeft aangegeven dat alleen medewerkers van de school mogen parkeren op het eigen terrein. De school gaat er hierbij vanuit dat het aantal studenten dat met de auto naar het College reist, beperkt is. Desondanks gaat de (kleine) groep studenten die met de auto komt, op zoek naar een parkeerplaats op loopafstand in de woonwijken: de betaalbereidheid van studenten is lager dan die van andere bezoekers. In de huidige coronasituatie gaat slechts 40 procent van de lessen door, maar dit trekt nog steeds een aantal ‘auto-studenten’ die hun auto mogelijk parkeren in de woonwijken.

De verwachting is dat de situatie van het Horizon College na corona weer terugkeert naar de situatie van vóór corona en dat de lessen grotendeels weer fysiek op locatie worden gegeven. Het aantal studenten dat parkeert in de B-waarden zal dan ook weer toe nemen.

Kerkbezoekers parkeren modjesmaat in de woonwijk Nabij het onderzoeksgebied van het kentekenonderzoek is de Koninkrijkszaal van Jehovah’s gevestigd. Op woensdagavond om 19:30 uur en op zondagochtend om 10 uur worden hier diensten gehouden. Volgens figuur 9 zijn op deze twee tijdstippen de hoogste pieken in de parkeerdruk. Toch kan deze piek in de parkeerdruk niet (volledig) worden toegewezen aan kerkbezoekers. De kerk heeft parkeergelegenheid op eigen terrein waar de kerkbezoekers op parkeren. In het geval dat de parkeervraag tijdens de diensten groter is dan het parkeeraanbod op eigen terrein, zullen de kerkbezoekers de auto in de woonwijk parkeren en vervolgens lopen naar de kerk.

Bezoekers van publiekstrekkers parkeren vooral op vrijdagavond in de woonwijk Uit het kentekenonderzoek blijkt dat vooral op vrijdagavond het aandeel niet-bewoners die parkeren in de B-waarden, groot is. Vrijdagavond is een avond waarop mensen naar publiekstrekkers gaan, zoals het Poppodium, de bioscoop of een horecagelegenheid. Doordat men gratis kan parkeren in de B-waarden, parkeert een deel van de bezoekers mogelijk in de woonwijk.

Bezoekers van de binnenstad parkeren nauwelijks in de woonwijken In de week dat het herkomstonderzoek is uitgevoerd, is door de gemeente Alkmaar ook een passantenonderzoek uitgevoerd op de route vanuit de B-waarden naar de Noorderkade. Vooral op zaterdag zijn er veel passanten die deze route lopen – zie figuur 10. Uit het kentekenonderzoek blijkt echter dat juist op zaterdag het aandeel niet-bewoners dat parkeert in de B-waarden laag is. Hieruit kunnen we concluderen dat het aantal bezoekers van de binnenstad die in de B-waarden gratis parkeren, niet hoog is. Wie parkeert waar?

23

100

90

80

70

60

50

40

30

20

10

0

Figuur 10: Voetgangers Noorderkade. Bron: Passantenonderzoek 2020 van de gemeente Alkmaar, bewerking MuConsult.

Treinreizigers parkeren momenteel nauwelijks in de woonwijk De B-waarden liggen op loopafstand van het NS-Station Alkmaar. Treinreizigers kunnen gemakkelijk de auto parkeren op het P+R-terrein van Q-Park, maar hier zijn wel kosten aan verbonden. Om deze kosten te vermijden, parkeerden een aantal treinreizigers de auto in de woonwijk. In de huidige coronacrisis wordt echter fors minder met de trein gereisd. Mensen die de beschikking hebben over een auto stappen nauwelijks meer over naar de trein. Hierdoor is het aandeel parkeerders dat in woonwijk parkeert en vervolgens naar het NS-Station Alkmaar loopt, laag.

5.4 Herkomst doelgroepen Aan de hand van de herkomst van de parkeerders is de afstand tot het onderzoeksgebied geanalyseerd. Tien procent van alle parkeerders hebben een herkomst die op fietsafstand ligt van de B-waarden (maximaal 7,5 kilometer). Ongeveer vijf procent van alle parkeerders hebben een herkomst binnen de e- bike-afstand ligt (tussen 7,5 kilometer en 15 kilometer). Dit is weergegeven in figuur 11. Om deze automobilisten te verleiden de auto minder te gebruiken, is fietsstimulering een aantrekkelijke Wie parkeert waar?

maatregel voor deze doelgroep.

24

Figuur 11: Afstand parkeerders tussen herkomstlocatie en Bannewaard, Bregwaard en Broekerwaard. Bron: Kentekenonderzoek 2020, bewerking MuConsult.

5.5 Conclusie Een derde van de parkeerders in de B-waarden zijn geen bewoners, maar hebben een herkomst elders in de gemeente Alkmaar (acht procent) of in een andere gemeente (25 procent). Deze parkeerders komen voor verschillende doelen. Studenten parkeren in de woonwijk omdat zij niet op het terrein van het Horizon College kunnen parkeren en bezoekers van publiektrekkers parkeren in de woonwijk, omdat daar geen regulerend parkeerbeleid is. Ook is er een aandeel van bezoekers van de inwoners die parkeren in de wijk en parkeren een aantal kerkbezoekers in de woonwijk wanneer de parkeerplekken bij de kerk volstaan. Tenslotte parkeren bezoekers van de binnenstad nauwelijks in de B-waarden.

Voor de coronacrisis parkeerden werknemers in de woonwijk wanneer de parkeerterreinen van de werkgevers vol stonden. In de huidige coronacrisis is dit niet het geval en kunnen werknemers vrijwel Wie parkeert waar?

altijd terecht op de parkeerplaatsen bij de werkgever. Ook het aandeel forenzen dat in de B-waarden parkeert en vervolgens met de trein verder reist, is aanzienlijk minder in de coronasituatie: het OV is nu weinig in trek.

25

xxx xxx

6. Conclusie

In deze rapportage hebben we de parkeersituatie in de wijken rondom het NS-Station Alkmaar beschreven. Aan de hand van data-analyses en interviews met stakeholders hebben we de volgende vragen beantwoord: hoeveel parkeercapaciteit is er beschikbaar, wat is de werkelijke parkeerdruk en wie parkeren in de wijk? We hebben daarbij ook gekeken naar de gevolgen nu én in de toekomst na de coronacrisis. In dit hoofdstuk vatten we de bevindingen kort samen.

1. De parkeerdruk in de woonwijken is gemiddeld 83 procent. Een parkeerdruk boven de 90 procent wordt door gemeente Alkmaar als onacceptabel gezien en dit is in enkele straten het geval. We kunnen volgens deze maatstaven dus stellen dat er sprake is van lokale capiciteitsproblematiek in de wijken rondom het NS-Station die vooral de bewoners ervaren.

2. Voor de coronacrisis was op piekmomenten sprake van een hoge parkeerdruk bij de stakeholders op parkeerterreinen in eigen beheer. Hierdoor werden werknemers, scholieren en bezoekers van publiektrekkers soms gedwongen uit te wijken naar alternatieve parkeerplaatsen. Doordat in de coronacrisis meer werknemers thuiswerken, is momenteel nauwelijks sprake van parkeerproblematiek bij de stakeholders. Ook wordt fors minder les gegeven op de scholen (ten tijde van het onderzoek in het najaar 2020) en trekken publiektrekkers als gevolg van de crisis minder publiek. Dit zorgt voor minder parkeerders.

3. De parkeercapaciteit in de B-waarden is tijdens de coronacrisis groot genoeg om de bewoners van de wijk te faciliteren. De problemen worden dus veroorzaakt door parkeerders van buiten de wijk. Het onderzoek laat zien dat twee derde van de parkeerders in de wijk woont, zo’n acht procent van de parkeerders komt uit een andere wijk in Alkmaar en een kwart komt uit een andere gemeente. Dit is geen bijzonderheid en past bij de kenmerken van het gebied. Er is vervolgonderzoek nodig hoe dit zich gaat ontwikkelen na de coronacrisis.

4. De parkeerders van buiten de wijk zijn geen homogene groep. Het gaat om bezoekers van bewoners, bezoekers van publiekstrekkers en de binnenstad, forenzen die met de trein reizen, werknemers die in het gebied werken, kerkgangers en scholieren. Welke van deze ‘doelgroepen’ de grootste problemen veroorzaken is op basis van de beschikbare gegevens niet eenduidig vast te stellen. In onderstaande tabel geven we een (kwalitatieve) indicatie van de bijdrage van elke groep gebaseerd op het verdiepende doelgroepenonderzoek in de B-waarden. Deze tabel is gemaakt op basis van de interviews met de stakeholders, data-analyses en andere onderzoeken. Daarbij gaat het om de situatie tijdens de corona-crisis. Hoe dit zich verder gaat ontwikkelen is momenteel onduidelijk. Om het precieze aandeel van de doelgroepen in de parkeerproblematiek vast te stellen voor nu én in de toekomst, is verdiepend doelgroepenonderzoek nodig. Wie parkeert waar?

26

Doelgroep Bijdrage parkeer- Beschrijving druk in de woonwijk Bezoekers Laag Uit het passantenonderzoek blijkt dat de piek van de parkeerdruk in de binnenstad woonwijken niet samenvalt met de hoogste gemeten passanten van zaterdagochtend naar het centrum. Trein forenzen Laag Tijdens de onderzoeksperiode was de lockdown geldig en werd treinreizen ontmoedigd. Werknemers Laag Tijdens de onderzoeksperiode was het aandeel thuiswerken hoog en bedrijven was er geen hoge parkeerdruk bij de parkeerfaciliteiten van de bedrijven zelf. Kerkbezoekers Laag Kerkbezoekers van de Koninkrijkszaal van Jehovah’s parkeren op het parkeerterrein van de kerk. Wanneer deze vol is, parkeren de kerkbezoekers mogelijk in de omliggende woonwijken. Bezoekers Gemiddeld Bezoekers van de publiekstrekkers kunnen betaald parkeren bij de publiekstrekkers publiekstrekkers. Op loopafstand is het mogelijk om gratis te parkeren in de B-waarden en een aantal bezoekers doen dat ook. Scholieren Gemiddeld Het percentage scholieren dat met de auto reist is relatief laag maar hun betaalbereidheid is lager dan die van andere bezoekers. Het is bekend dat studenten die wel met de auto komen vaak in de wijk nabij de onderwijsinstelling parkeren.

Bezoekers Gemiddeld Het CROW kent 0,3 parkeerplaats per woning toe aan de bezoekers van inwoners bewoners, wat neerkomt op een parkeerbehoefte van ruim 100 parkeerplaatsen voor bezoekers van de bewoners in de B-waarden. Deze behoefte is verspreid over de dag. Bewoners Hoog Het aandeel bewoners dat thuiswerkt is hoger dan voor de coronacrisis en de bewoners nemen dan ook meer parkeercapaciteit in overdag dan voor de coronacrisis.

Wie parkeert waar?

27

xxx xxx

7. Aanbevelingen

Er zijn verschillende manieren om de parkeersituatie verder te onderzoeken en passende maatregelen te nemen om de problematiek aan te pakken. In dit hoofdstuk doen we vier aanbevelingen voor vervolgacties.

7.1 Actie 1: Doe nader onderzoek naar gebruikers Breidt het kentekenonderzoek uit. Het kentekenonderzoek dat ten behoeve van deze rapportage is uitgevoerd tijdens de coronacrisis, vond plaats in één woonwijk. Om de gebruikers van de parkeerplaatsen beter in beeld te krijgen, bevelen wij een grootschalig kentekenonderzoek aan in het onderzoeksgebied, vergelijkbaar met het doelgroepenonderzoek in de B-waarden dat in hoofdstuk 5 is gepresenteerd. Ook bevelen wij aan om dit kentekenonderzoek jaarlijks uit te voeren. Op deze manier kan worden vastgesteld of het aandeel niet-bewoners dat parkeert wel of niet toeneemt en kunnen indien nodig tijdig (extra) maatregelen worden genomen.

Voer een gebruikersenquête uit. We kunnen op basis van de beschikbare gegevens niet met zekerheid te zeggen wat het reismotief is van de automobilisten van buiten de wijk die parkeren in de B-waarden. Het is waarschijnlijk geen homogene groep (bezoekers bewoners, bezoekers publiekstrekkers en centrum, forenzen trein, werknemers, kerkbezoekers en scholieren). Om verdiepend te kunnen onderzoeken is een enquête nodig onder de parkeerders in de woonwijken. Op deze manier kan de benodigde data worden verzameld. In zo’n enquête kunnen de parkeerders worden gevraagd naar hun parkeergedrag en bezoekmotief om te achterhalen hoe groot de parkeervraag is van de verschillende stakeholders. Resultaat van dit onderzoek is dat scherper in beeld is hoe groot het precieze aandeel is van de verschillende doelgroepen. Met eerst een 0-meting en een jaar later een 1-meting kan de ontwikkeling in de verschillende doelgroepen worden onderzocht. Dit maakt de probleemdefinitie scherper.

7.2 Actie 2: Verordeningen aanpassen De bewoners in de woonwijken ervaren parkeerproblematiek. Wanneer de maatstaven van de gemeente Alkmaar worden gevolgd bij de analyses van de parkeerdrukonderzoeken, blijkt dat er nauwelijks sprake is van problematiek. De gemeente ziet immers een parkeerdruk boven de 90 procent als onacceptabel en dit is in het grootste deel van de straten niet van toepassing. Hierdoor heeft de gemeente Alkmaar binnen de huidige verordening geen instrumenten om de parkeerproblematiek aan te passen, alleen op lokaal straatniveau waar de parkeerdruk hoger is dan 90 procent. Een aanbeveling is om het proces te evalueren en de mogelijkheid van maatwerk te onderzoeken. Wie parkeert waar?

Hiermee kan de gemeente Alkmaar ook ingrijpen wanneer de parkeerdruk niet boven de 90 procent uit komt. De gemeente zou dan ook vergunningparkeren kunnen overwegen in straten met een parkeerdruk tussen de 80 en 90 procent, met een (al dan niet tijdelijk) gratis of zeer laag starttarief voor vergunningen en een ruimhartige bezoekerskaartregeling. Met een dergelijk opzet van het

28

vergunningparkeren wordt tegemoet gekomen aan de bezwaren tegen de invoering van vergunningparkeren.

7.3 Actie 3: Sluit een parkeerakkoord In dit onderzoek zijn we verschillende samenwerkingen op het gebied van parkeren tegengekomen, waaronder afspraken over het beter benutten van parkeercapaciteit. Deze afspraken vonden voornamelijk plaats tussen verschillende werkgevers. Sommige afspraken zijn structureel van aard, andere afspraken zijn gericht op evenementen als open dagen en kerstborrels. De werkgevers staan ervoor open om deze samenwerkingen te intensiveren, waardoor de beschikbare parkeerplaatsen op eigen terrein optimaal benut kunnen worden. Het doel is om tijdens piekmomenten parkeerplaatsen met elkaar te delen. Werknemers kunnen dan parkeren op het terrein van een andere werkgever wanneer het parkeerterrein van de eigen werkgever volstaat. Het uiteindelijke gevolg is dat werknemers en scholieren niet meer uitwijken naar woonwijken om daar te parkeren.

Om deze samenwerking te faciliteren is het een aanbeveling om een workshop te organiseren met de stakeholders. De gemeente Alkmaar heeft een faciliterende rol. Hierbij kan de discussie worden aangegaan over betere benutting van parkeerplekken. Ook kunnen maatregelen worden getoetst die gericht zijn op het verlagen van de parkeervraag – zie ook actie 4. Het doel van de workshop is om een breed parkeerakkoord te sluiten tussen de verschillende stakeholders.

Een andere interessante optie is om scholieren toegang te geven tot de parkeercapaciteit van de onderwijsinstellingen en bedrijven, en eventueel ook toegang tot de P+R terrein van Q-Park (mits voor de student gratis). De gemeente zou het voortouw kunnen nemen voor zo’n onderzoek, waarbij het betrekken van Q-Park bij het parkeerakkoord een eerste stap is.

Een laatste regeling die het onderzoeken waard is, is om werknemers, scholieren en bezoekers van de publiekstrekkers op loopafstand van de B-waarden gratis of zeer goedkoop te laten parkeren in garages of op de P+R-locatie van Q-Park.

7.4 Actie 4: Informatiemanagement bij bedrijven, scholen en publiekstrekkers Een fors deel van de parkeerders die geen bewoners zijn, wonen op fiets of e-bike afstand van de bestemming. Om deze mensen te verleiden gebruik te maken van de fiets of de e-bike in plaats van de auto, bevelen we een werkgeversbenadering aan. Het belangrijkste doel hiervan is bewustwording. Dit is in grote delen van het land succesvol en betreft het opzetten van een structurele samenwerking met werkgevers en onderwijsinstellingen waarbij gezamenlijke ambities op het gebied van duurzame Wie parkeert waar?

mobiliteit en spreiding worden geformuleerd. Werkgevers beïnvloeden het gedrag van hun werknemers via locatie en spreidingsbeleid, thuiswerkregelingen, mobiliteitsregelingen, parkeerbeleid op eigen terrein en vergoedingen voor de aanschaf van een fiets of e-bike. De gemeente Alkmaar zou zelf als koploper en voorbeeld kunnen dienen om andere bedrijven te inspireren. De gemeente kan ook aansluiting zoeken bij een van de bestaande werkgeversnetwerken in de provincie om te profiteren van de daar opgebouwde kennis en kunde. Ook scholen en publiekstrekkers kunnen met een dergelijke

29

aanpak de studenten en de bezoekers verleiden om gebruik te maken van de fiets of e-bike in plaats van de auto.

Wie parkeert waar?

30

xxx xxx

Bijlage: factsheets stakeholders

Stakeholder: Rechtbank

Parkeerplaatsen in eigen Aantal parkeerplaatsen in eigen beheer: 220 op maaiveld. beheer Parkeerregime: Het terrein is afgesloten met een slagboom en is alleen toegankelijk voor medewerkers en bezoekers. Leegstand: Tijdens kantoortijden weinig leegstand. Wensen: Geen plannen voor uitbreiding van het parkeerareaal.

Samenwerking: Parkeerplaatsen Afstand tot Q-Park: 100 meter worden uitgeleend aan het Horizon Afstand tot B-waarden: 600 meter College bij evenementen.

Pre corona Piekmoment Uitwijk van parkeerders Parkeerproblematiek ontstond op Q-Park terrein en woonwijken. dinsdag en donderdag. Alle parkeerplaatsen waren dan bezet.

Tijdens corona Piekmoment Uitwijk van parkeerders Beeld is niet heel erg anders dan Q-Park terrein en woonwijken. voorheen, doordat het OV wordt vermeden door medewerkers.

Na corona Piekmoment Uitwijk van parkeerders Rechtszaken blijven plaatsvinden Q-Park terrein en woonwijken. op locatie; piek blijft op dinsdag en donderdag. Wie parkeert waar?

31

Stakeholder: Horizon College

Parkeerplaatsen in eigen Aantal parkeerplaatsen in eigen beheer: 245 totaal (130 op maaiveld en 115 op beheer parkeerterrein) Parkeerregime: Het terrein is afgesloten met een slagboom en is alleen toegankelijk voor medewerkers. Het autogebruik onder studenten is laag (leeftijd tussen 15 en 19). De studenten die wel met de auto komen, mogen niet parkeren bij het Horizon College. Leegstand: Buiten schooltijden. Wensen: Geen plannen voor uitbreiding van het parkeerareaal.

Samenwerking: Bij evenementen Afstand tot Q-Park: 100 meter worden parkeerplaatsen gebruikt Afstand tot B-waarden: 700 meter van de Rechtbank.

Pre corona Piekmoment Uitwijk van parkeerders Parkeerproblematiek ontstond op Q-Park-terrein door medewerkers. dinsdag. Onbekend waar de studenten parkeren, mogelijk in de woonwijken.

Tijdens corona Piekmoment Uitwijk van parkeerders Parkeerplaatsen staan nu voor de Onbekend waar studenten parkeren, helft leeg. mogelijk in de woonwijken. Wel minder studenten dan voor de coronacrisis.

Na corona Piekmoment Uitwijk van parkeerders Terugkeer naar de situatie voor Q-Park terrein door de medewerkers. corona, waarbij lessen plaatsvinden Onbekend waar studenten parkeren, op locatie. Parkeerplaatsen dan mogelijk in de woonwijken. weer bezet tijdens schooltijden. Wie parkeert waar?

32

Stakeholder: Vue Bioscoop

Parkeerplaatsen in eigen Aantal parkeerplaatsen in eigen beheer: 120 in parkeergarage. beheer Parkeerregime: Dagtarief van €6 voor de niet-bezoekers van de bioscoop, €2,60 voor de bezoekers van de bioscoop en een tarief als het kaartje kwijt is. Leegstand: Parkeergarage altijd wel redelijk gevuld met of bezoekers bioscoop of bezoekers van de binnenstad. Wensen: Parkeergarage onder Vue-bioscoop op de signing borden plaatsen zodat bezoekers van de stad de garage kunnen vinden.

Samenwerking: Er wordt Afstand tot Q-Park: 100 meter samengewerkt met Van Til Afstand tot B-waarden: 500 meter Interieur. De bezoekers van de bioscoop kunnen ’s avonds met een gereduceerd tarief parkeren op het parkeerterrein van Van Til Interieur.

Pre corona Piekmoment Uitwijk van parkeerders In de avond, maar er ontstond geen Voldoende capaciteit in parkeergarage/ parkeerproblematiek. parkeerterrein Van Til Interieur. Verder onderzoek nodig of hier ook daadwerkelijk wordt geparkeerd door bezoekers.