1. Nota Gebiedsoverstijgende Voorzieningen

•

foto Natzijl

Nota Gebiedsoverstijgende Voorzieningen 2024 1

Inhoud Hoofdstuk 1 4

Inleiding 4 Samenvatting 5 1.1 Inleiding 6 1.2 Achtergrond 6 1.3 Doel van de nota 7

Hoofdstuk 2 9

Wetgeving 9 2.1 Verplicht kostenverhaal 10 2.2 Afbakening investeringen 10 2.3 De bijdrage GoVo 11

Hoofdstuk 3 12

Beleid 12 3.1 Beleid 13 3.2 Investeringen opgenomen in de bijdrage 15

Hoofdstuk 4 16

De Bijdrage 16 4.1 De bijdrage 17 4.2 Vaststelling percentage 17 4.3 Bouwprogramma’s nieuw en bestaand 18 4.4 Toerekening van de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen aan de bouwprogramma’s per gebied 19 4.5 Bijdrage aan de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen 19 4.5.1 Aangepast tarief voor sociale huurwoningen en maatschappelijk vastgoed 20 4.5.2 Berekening van de bijdrage per bouwplan 20 4.5.3 Macro-aftopping, uitzondering en afrekening 21

Hoofdstuk 5 22

Implementatie 22 5.1 Sparen voor de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen 23 5.2 Investeringen in de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen 23 5.3 Jaarlijkse actualisatie van de nota 23

2

3

Hoofdstuk 1 Inleiding

4

Samenvatting • Op basis van de Omgevingswet vraagt de gemeente voor nieuw te bouwen vastgoed van de initiatiefnemers, naast de bijdragen die rechtstreeks verband houden met de ontwikkeling, ook een financiële bijdrage voor de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen. • Er is een lijst gemaakt van investeringen die nodig zijn om de stad geschikt te maken voor een groeiend aantal inwoners. Afhankelijk van de zekerheid van realisatie worden de kosten voor 100%, 75% of 25% meegerekend in de bijdrage. Zie bijlage 2. • Voor de bepaling van het tarief wordt onderscheid gemaakt tussen voorzieningen die alleen voor de stad Alkmaar van belang zijn, voorzieningen voor alleen het buitengebied en voorzieningen voor de hele gemeente. • De kosten worden verdeeld over het aantal m2 vastgoed, zowel bestaand als nieuw. Het grootste deel van deze kosten komt daardoor ten laste van de gemeente. • Bij de verdeling wordt gebruik gemaakt van wegingsfactoren: 1 m2 bvo wonen is 1 m2 gewogen programma, 1 m2 bvo kantoor is 0,34 m2 gewogen programma, 1 m2 bvo commercieel vastgoed is 0,64 m2 gewogen programma en 1 m2 bedrijventerrein is 0,22 m2 gewogen programma. • Deze verdeling leidt tot de volgende tarieven: Voor ontwikkelingen in de stad Alkmaar € 20,70 per m2 en voor ontwikkelingen in het buitengebied € 0,90 per m2. • De bijdrage wordt gerekend over het per saldo toe te voegen aantal m2 vastgoed.

Bij sloop/nieuwbouw of bij transformatie wordt het te slopen/vervangen programma in mindering gebracht. • Voor sociale huurwoningen en maatschappelijk vastgoed is een kortingsregeling van kracht. • In een anterieure overeenkomst, waarin ook andere bijdragen en afspraken worden vastgelegd wordt opgenomen dat de bijdrage moet worden betaald. Omdat het definitieve bouwplan dan vaak nog niet bekend is wordt er een voorbeeldberekening gemaakt. De definitieve bijdrage wordt vastgesteld als het bouwplan bekend is. • De hoogte van de bijdrage wordt bepaald als omgevingsvergunning is verleend op basis van het dan beschikbare programma en de laatst geactualiseerde nota GoVo. • De ontvangen bijdragen worden gestort in een reserve Gebiedsoverstijgende Voorzieningen. • In deze nota wordt geen besluit genomen over de aanleg van de in de bijlage opgenomen voorzieningen. Deze investeringen zijn of worden later via de begroting of een apart raadsbesluit apart ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

5

1.1 Inleiding

Op 23 januari 2020 heeft de gemeenteraad van gemeente voorheen de bijdrage bovenwijks in Alkmaar de nota Bovenwijkse Voorzieningen rekening bracht voldoen niet aan deze nieuwe vastgesteld. Hierin is vastgelegd dat omschrijving. ontwikkelaars van woningen en/of De bijdrage die we voorheen bovenwijks bedrijfsruimten, naast de kosten die noemden, wordt daarom voortaan in rekening rechtstreeks verband houden met de gebracht op basis van de nieuwe mogelijkheid, betreffende ontwikkeling, ook een bijdrage de financiële bijdrage. We gebruiken hiervoor moeten leveren aan de in de nota genoemde de term Gebiedsoverstijgende voorzieningen voor de totale stad. Voorzieningen (GoVo). De nota Per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in Gebiedsoverstijgende Voorzieningen vervangt werking. Deze wet komt in de plaats van de daarmee de nota Bovenwijkse Voorzieningen. huidige Wet op de Ruimtelijke Ordening. In Het reguliere kostenverhaal wordt bij voorkeur deze nieuwe wet is o.a. geregeld op welke geregeld in overeenkomsten, maar als het niet wijze de gemeente het kostenverhaal dient in lukt om de kosten die rechtstreeks verband te richten.

houden met de ontwikkeling door middel van In de Omgevingswet staat dat de gemeente een overeenkomst te verhalen, dan is de verplicht is om de kosten, die rechtstreeks gemeente wettelijk verplicht om tot verband houden met een ontwikkeling, bij de publiekrechtelijk kostenverhaal over te gaan. initiatiefnemer in rekening te brengen. Aan de bouwvergunning wordt dan een Hiervoor geldt het principe dat er sprake moet kostenverhaalsbeschikking gekoppeld. Voordat zijn van Profijt, Toerekenbaarheid en de hierin opgenomen bijdragen zijn betaald Proportionaliteit. Dit valt onder het mag er in dat geval niet worden gebouwd. zogenaamde ‘reguliere kostenverhaal’. Ook de bijdrage GoVo wordt bij voorkeur Daarnaast kan de gemeente een financiële opgenomen in een (privaatrechtelijke) bijdrage vragen voor investeringen in de stad, overeenkomst met de ontwikkelaar. die de kwaliteit van de fysieke leefomgeving Als er overgegaan wordt tot een verbeteren. Er moet dan sprake zijn van kostenverhaalsbeschikking dan kan de bijdrage functionele samenhang, dat wil zeggen dat de GoVo hierin ook worden opgenomen. In dat toekomstige bewoners/gebruikers voordeel geval moet de gevraagde bijdrage worden hebben van de investering, maar dat de vermeld in het Omgevingsplan. investering niet rechtstreeks met de ontwikkeling verbonden is.

Indien het totaal aan te verhalen kosten lager is dan € 10.000, dan kan de gemeente wettelijk Het gaat dan bijvoorbeeld om aanpassingen besluiten om af te zien van kostenverhaal. van de openbare ruimte en het voorzieningenniveau die noodzakelijk zijn In alle gevallen moeten de opbrengsten van de omdat de stad groeit, en waar alle bewoners ontwikkeling voldoende zijn om de kosten te gebruik van maken. Het betreft dus dragen, anders vindt er aftopping van de investeringen die tot 1 januari 2024 via de kosten plaats (zogenaamde macro-aftopping). bijdrage Bovenwijkse Voorzieningen in rekening worden gebracht. 1.2 Achtergrond Alkmaar is een aantrekkelijke stad, waar In de Omgevingswet wordt de term mensen zich graag willen vestigen en de stad bovenwijkse voorzieningen echter gebruikt wil dit ook mogelijk maken. Er wordt ingezet voor voorzieningen die toegerekend moeten op een groei van de bevolking in de komende worden aan meerdere ontwikkelingen, maar jaren en dat betekent dat er een groot aantal die wel onder het reguliere kostenverhaal woningen zal moeten worden gebouwd. Dit vallen. De voorzieningen waarvoor de gebeurt op diverse plaatsen in de stad.

6

Het is zaak dat deze extra bebouwing niet ten gebieden worden gerealiseerd. Deze koste gaat van de kwaliteit van de stad. investeringen worden proportioneel verdeeld over deze ontwikkelingen en vallen onder de Om extra ruimte voor wonen te creëren is gebiedseigen bijdrage. gestart met de herstructurering van een aantal bedrijventerreinen langs de oevers van het Daarnaast zijn er investeringen die wel het Noord-Hollands Kanaal, de Kanaalzone. Deze gevolg zijn van de toename van het aantal gebieden worden omgevormd naar woon/werk inwoners, maar die ook ten goede komen aan gebieden met de daarbij behorende (delen van) de reeds bestaande stad. Het voorzieningen. De ligging langs het kanaal grootste deel van deze kosten komt voor geeft aan deze wijken extra woonkwaliteit. rekening van de gemeente, en dit legt een grote druk op de beschikbare middelen van de Doordat de stad en het aantal inwoners groeit stad. Maar de gemeente vraagt ook van iedere ontstaat er ook extra verkeersdruk en behoefte partij die investeert in de groei van de stad om aan meer ruimte voor recreatie, sport en bij te dragen in de kosten van de noodzakelijke andere voorzieningen. Voor de nieuwe voorzieningen in de vorm van een bijdrage in ontwikkelingen is het noodzakelijk dat de de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen.

voorzieningen van de stad worden uitgebreid, maar er geldt tevens dat deze nieuwe Een goede leefomgeving heeft een grote voorzieningen alleen maar gerealiseerd kunnen invloed op de waarde van het te realiseren worden als er meer gebruikers zijn. vastgoed. Het is dus zeker ook in het belang van ontwikkelaars dat deze leefomgeving Er is zo feitelijk sprake van een wederzijdse gewaarborgd en verbeterd wordt. afhankelijkheid; de financiële ruimte die bepalend is voor het voorzieningenniveau is mede bepalend voor het aantal woningen en 1.3 Doel van de nota Deze nota heeft als doel om vast te leggen bedrijven dat gebouwd kan worden en hoe welke investeringen er, naast de voorzieningen snel dit kan gebeuren. Woningen en bedrijven per deelgebied, nodig zijn om de gewenste kunnen immers niet zonder voorzieningen en kwantitatieve en kwalitatieve groei van de voorzieningen kunnen niet zonder Alkmaar mogelijk te maken en welke kosten gebruikers. daarmee gemoeid zijn. Alkmaar streeft ernaar om het goede De nota is daarmee een vervolg op de nota leefklimaat zowel voor de huidige bewoners als Bovenwijkse Voorzieningen. Om te voldoen voor de nieuwkomers te behouden en waar aan de nieuwe wetgeving en om beter gebruik nodig te verbeteren.

Een goede groenstructuur te kunnen maken van de mogelijkheden die de en de noodzaak om de stad wet biedt wordt de terminologie en de wijze klimaatbestendiger te maken zijn daarbij van het in rekening brengen van de bijdrage belangrijke aandachtspunten. herzien. Dat neemt niet weg dat het principe Dit betekent o.a. dat er ook in de nieuwe hetzelfde blijft. Er wordt gestreefd naar een wijken voldoende groen wordt aangelegd, dat evenwichtige verdeling van kosten over zowel het wegennet moet worden aangepast om de de huidige gebruikers als de nieuwe gebruikers verkeersstromen in goede banen te leiden, dat van de stad. De kosten die worden het openbaar vervoer moet worden verbeterd toegerekend aan de huidige bevolking komen en dat er ruimte wordt gecreëerd voor voor rekening van de gemeente. recreatie. Ook moet het aanbod van de In diverse documenten is vastgelegd welke maatschappelijke voorzieningen zoals ambities de gemeente nastreeft voor de onderwijs, sport, zorg, cultuur en vrije tijd ruimtelijke ontwikkeling en hoe deze ambities worden afgestemd op de gewijzigde vraag. kunnen worden bereikt. Voor een deel betreft het hier voorzieningen Op basis van deze documenten zijn de die onderdeel uitmaken van de nieuwe noodzakelijke investeringen bepaald, waarvoor herstructureringsgebieden en speciaal ten behoeve van de ontwikkelingen in deze

7

de gemeente een bijdrage vraagt aan de ontwikkelaars. In deze nota wordt aangegeven: • Welke beleidsdocumenten ten grondslag liggen aan de investeringen. • Welke voorzieningen het hier betreft. • Welke vastgoedontwikkelingen aan deze voorzieningen moeten bijdragen. • Welk deel van de investering wordt betaald door de gemeente. • Op welke wijze de bijdrage wordt berekend.

Foto E. van de Pol

8

Hoofdstuk 2 Wetgeving Wet

9

Wetgeving

2.1 Verplicht kostenverhaal Op grond van de Omgevingswet die de Wet gebruik ter plaatse tot gebouwen met op de Ruimtelijke Ordening vervangt is, de een of meer van deze gebruiksfuncties, gemeente wettelijk verplicht de kosten die mits de cumulatieve bruto- worden gemaakt om een particuliere vloeroppervlakte van de nieuwe ruimtelijke ontwikkeling mogelijk te maken te gebruiksfuncties ten minste 1.500 m² verhalen op de initiatiefnemer. De verplichting is. tot kostenverhaal is gekoppeld aan de volgende kerninstrumenten: een wijziging van 2.2 Afbakening het omgevingsplan, een projectbesluit of een omgevingsvergunning. investeringen Gebiedseigen investeringen die voldoen aan De regels uit de Omgevingswet zijn nader de criteria van Profijt, Toerekenbaarheid en uitgewerkt in het Omgevingsbesluit. Proportionaliteit, (P.T.P). worden toegerekend In artikel 29 van dit Omgevingsbesluit is aan de plannen binnen het gebied. Dit is vermeld bij welke bouwactiviteiten kosten wettelijk vastgelegd, omdat deze kosten moeten worden verhaald: anders ten onrechte ten laste zouden komen a) de bouw van een of meer gebouwen van de algemene middelen. met een woonfunctie; • Profijt: De ontwikkelingslocatie b) de bouw van een of meer moet nut ondervinden van de te hoofdgebouwen, anders dan treffen werken, maatregelen of gebouwen met een woonfunctie; voorzieningen.

c) de uitbreiding van een gebouw met • Toerekenbaarheid: Er moet een ten minste 1.000 m² bruto- causaal verband bestaan tussen de vloeroppervlakte of met een of meer ontwikkelingslocatie en de kosten. gebouwen met een woonfunctie; De investering zou dus niet aan de d) de bouw van een gebouw dat geen orde zijn zonder dat plan of de hoofdgebouw als bedoeld onder b is, kosten worden mede gemaakt ten met ten minste 1.000 m² bruto- behoeve van het plan. vloeroppervlakte; • Proportionaliteit: Indien meerdere e) de verbouwing van een of meer gebieden profijt hebben van een aaneengesloten gebouwen met andere investering moeten de kosten naar gebruiksfuncties dan een woonfunctie evenredigheid worden verdeeld. tot gebouwen met een woonfunctie, mits het ten minste tien woonfuncties Voor investeringen die volgens de nieuwe betreft; of regels in de Omgevingswet niet aan de f) de verbouwing van een of meer genoemde eisen voldoen kan de gemeente aaneengesloten gebouwen met andere een financiële bijdrage in rekening brengen, gebruiksfuncties dan een de bijdrage Gebiedsoverstijgende kantoorfunctie, een winkelfunctie of Voorzieningen (GoVo). Er moet dan wel een bijeenkomstfunctie voor het sprake zijn van een functionele samenhang. verstrekken van consumpties voor het

10

2.3 De bijdrage GoVo De bijdrage GoVo kan door middel van een overeenkomst worden geregeld, maar het is In de Omgevingswet is vastgelegd dat er een ook mogelijk om de bijdrage afdwingbaar te financiële bijdrage kan worden gevraagd voor maken. Hiervoor is het nodig dat de bijdrage de gebiedsoverstijgende kosten. In bijlage IV wordt opgenomen in het omgevingsplan. In van het Omgevingsbesluit is aangegeven welke dat geval is de bijdrage ook beperkt tot de kostensoorten er mogen worden verhaald en genoemde kostensoorten en in artikel 8.21 van het Omgevingsbesluit staat investeringscategorieën. welke voorzieningen hieronder kunnen vallen. zie bijlage 1. De gemeente kiest ervoor alleen voorzieningen op te nemen die ook publiekrechtelijk verhaald Het komt erop neer dat de kostensoorten die kunnen worden. verband houden met de aanleg mogen worden meegenomen. Hieronder vallen ook De voorzieningenlijst die in de nota voorbereidingskosten zoals onderzoeken; Bovenwijkse Voorzieningen was opgenomen onderhoud kan niet worden meegenomen. vormt de basis voor de lijst met investeringen die in de bijdrage GoVo wordt verwerkt. Als voorzieningen worden o.a. genoemd: Wijzigingen hierin zijn voornamelijk het gevolg a) aanleg van infrastructuur voor van nieuwe ontwikkelingen en verkeers- en openbaar prijsaanpassingen.

De gewijzigde wetgeving vervoersnetwerken van gemeentelijk of heeft met name invloed op terminologie en regionaal belang; wijze van verdelen van de kosten. b) aanleg van recreatievoorzieningen; De Nota Gebiedsoverstijgende Voorzieningen c) maatregelen gericht op het bereiken is een beleidsdocument. Ze geeft aan welke van een, naar prijsklasse, evenwichtige investeringen worden meegenomen in de samenstelling van de woningvoorraad; bijdrage en hoe deze wordt berekend. d) stedelijke herstructurering ter verbetering van het woon- en leefklimaat.

11

Hoofdstuk 3 Beleid

12

3.1 Beleid De gemeente heeft haar beleidsdoelen en “Ondergrond vormt een integraal onderdeel van ambities met betrekking tot de fysieke de omgevingsvisie.” leefomgeving vastgelegd in diverse “De gemeente heeft specifieke opgaven voor de documenten. ondergrond, denk aan bodemdaling, verzilting, klimaatstress en gasopslag. Ook speelt de Mede door een groeiend aantal bewoners en ondergrond een grote rol in de energietransitie veranderende omstandigheden is het (aardgasloze wijken, geothermie, warmtenet, noodzakelijk dat er wordt geïnvesteerd in de wko).” openbare ruimte om aan de beleidsdoelstellingen en de ambities invulling “Met het oog op klimaatverandering zijn te geven. maatregelen nodig om de negatieve effecten van hevige regenbuien en hittestress op te Het gaat o.a. om de volgende documenten: vangen. Vooral in een compacte stad is dit van • Omgevingsvisie Alkmaar 2040 belang omdat verdichting resulteert in minder • Groenbeleidsplan ruimte voor opvang van water en groei van • Kanaalzone Alkmaar Omgevingsbeeld hittestress op warme dagen.

Naast de negatieve • Alkmaars Kanaalpark, de rijkdom van economische gevolgen van wateroverlast, heeft Alkmaar weerspiegeld hittestress een zeer negatieve invloed op de • Actieplan Fiets 2021-2025 (Alkmaar gezondheid.” fietst) In de nota geeft de gemeente aan belang te • Alkmaar Duurzaam de route naar 2050 hechten aan: • MER Rapport duurzame mobiliteit • Visie mobiliteit en bereikbaarheid • een goed, veilig en efficiënt • Regionale Agenda Mobiliteit Alkmaar verkeerssysteem, • Uitvoeringsagenda regionaal • een duurzaam OV-netwerk en economische visie Regio Alkmaar 2026 verbetering van de OV-knooppunten, • Gebiedsplan Bereikbare Steden • goede fietsverbindingen • Intentieovereenkomst • een goede luchtkwaliteit en klimaatbestendig bouwen vermindering van de CO2 emissie • uitbouw van de hoofd groenstructuur In de omgevingsvisie Alkmaar 2040 is het • een goede bereikbaarheid van natuur beleid met betrekking tot de omgeving op en groen hoofdlijnen vastgelegd. Het vormt een • het toevoegen van beleidskader voor het opstellen van recreatiemogelijkheden omgevingsplannen en biedt een leidraad voor Dit beleid is nader uitgewerkt in andere het samenstellen van relevante documenten. uitvoeringsprogramma’s die tezamen deel uitmaken van de uitvoeringsagenda.

De ambitie is om Alkmaar “goed te laten fungeren als een gemeente met een complete stad met gezonde stadsvoorzieningen, een innovatief en toekomstbestendig buitengebied, een brede werkgelegenheid, een aantrekkelijk aanbod voor bezoekers en een prettig leefmilieu voor bewoners, inclusief een gezond sport- en recreatieklimaat.” In de nota wordt ook bodem en water als belangrijk aandachtspunt vermeld: Foto S. Stam

13

In het Groenbeleidsplan staan de kaders voor van de herstructurering in de Kanaalzone behoud en ontwikkeling van groen in Alkmaar. worden geïnventariseerd en de maatregelen die daardoor noodzakelijk zijn. In het MER- Het document Kanaalzone Alkmaars rapport duurzame mobiliteit dat onderdeel Omgevingsbeeld geeft de uitgangspunten uitmaakt van deze rapportage zijn de van de transformatieopgave Alkmaars Kanaal: maatregelen opgenomen die hiervoor nodig een evenwichtige balans tussen wonen, werken zijn. en recreëren. Alkmaar wordt een klimaatadaptieve stad o.a. In de huidige Visie mobiliteit en door meer groen, door investeringen om ons bereikbaarheid zijn de ambities met zoete regenwater vast te houden en te kunnen betrekking tot verkeer, bereikbaarheid en bergen. We bouwen duurzaam, sociaal, flexibel verkeersveiligheid nader uitgewerkt. en toekomstbestendig. De Regionale Agenda Mobiliteit Alkmaar Het huidige verkeerssysteem van Alkmaar, dat vormt de werkagenda van de zes gemeenten bestaat uit een buitenring, radialen en een Alkmaar, Dijk en Waard, Bergen, Uitgeest, binnenring zal de groei van circa 3.000 Castricum en Heiloo. Doelstelling is om de woningen in de eerste jaren moeten opvangen.

inwoners van de regio een passende, gezonde Knelpunten zullen moeten worden opgeloste leefomgeving te bieden met schone lucht en en ook is uitbreiding van het fietsennetwerk en een gezonde leefstijl. Hiervoor zijn mobiliteit aanpassing van de fietsinfrastructuur rond de en goede, duurzame bereikbaarheid een OV-knooppunten nodig. Voor langere termijn noodzakelijke randvoorwaarde. is een capaciteit vergroting van het In de Uitvoeringsagenda regionaal verkeerssysteem noodzakelijk. Dit vraagt nader economische visie Regio Alkmaar 2026 is onderzoek, waarbij ook de ondertunneling van vastgelegd dat de regio streeft naar een de Huiswaarderweg onder het kanaal wordt duurzame en brede regionale economie, die meegenomen. een basis biedt voor welvaart en welzijn voor Om Alkmaarders de kans te geven te werken alle inwoners en met onderwijs van nu dat aan hun gezondheid wordt sporten en invulling geeft aan de economie van morgen. bewegen voor alle leeftijdsgroepen Samen met de Metropool Regio Amsterdam en gestimuleerd langs het kanaal. We bouwen aan de provincie Noord Holland werkt de de aantrekkelijke leefomgeving van de gemeente samen in het project Bereikbare toekomst: stedelijk, innovatief en slim, steden om de ambities op het gebied van lommerrijk en luisterrijk.

wonen, bereikbaarheid, werkgelegenheid, In Alkmaars Kanaalpark, de rijkdom van klimaat, leefbaarheid en inclusiviteit onder de aandacht te brengen van het Rijk. Deze Alkmaar weerspiegeld zijn de uitgangspunten ambities zijn vastgelegd in het gebiedsplan voor de inrichting van de kanaaloevers Bereikbare Steden. vastgelegd. In Actieplan Fietst 2021-2025 (Alkmaar De provincies Noord-Holland en Flevoland en fietst) komen de verschillende lokale ambities de gemeenten, waterschappen, bouwbedrijven, op het gebied van fietsinfrastructuur, projectontwikkelaars, groenondernemers en sportstimulering en citymarketing samen. andere maatschappelijke partners uit de regio Noord-Holland en Metropoolregio Amsterdam De gemeente heeft de ambitie om in 2050 hebben de intentieovereenkomst weerbaar te zijn tegen hittestress, droogte, klimaatbestendig bouwen ondertekend. hevige buien en overstromingen en ook de biodiversiteit moet dan verbeterd zijn. Deze ambitie is vastgelegd in Alkmaar Duurzaam de route naar 2050.

Er wordt momenteel gewerkt aan een MER- rapport, waarin de gevolgen voor het milieu

14

3.2 Investeringen opgenomen in de bijdrage Verkeer en economie Een goede bereikbaarheid van de stad is van belang voor zowel de bewoners als de bedrijven die hier zijn gevestigd. Deze bereikbaarheid komt onder druk te staan bij groei van het aantal inwoners. Het wegennet in en rondom Alkmaar wordt drukker. Om te voorkomen dat er te veel vertragingen ontstaan zijn investeringen nodig, zowel om de doorstroming van de buitenring te bevorderen, als om te voorkomen dat er opstoppingen ontstaan op de binnenring en op de wegen van en naar de buitenring. Ook de verkeersveiligheid komt onder druk bij een toename van het verkeer. Daarnaast maakt uitbreiding van de stad het extra noodzakelijk dat het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer wordt gestimuleerd. Een groot deel van de investeringen is dan ook Fotostudio Wick Natzijl bestemd voor aanpassingen in het wegennet. Voor verkeer en economie is in totaal € 181.985.750 opgenomen, waarvan € 41.331.205 voor rekening komt van nieuwe ontwikkelingen. Dit bedrag is bestemd voor: • Fietsvoorzieningen Het groen in de gemeente is essentieel voor • Aanpassingen in de binnenstad een duurzame, gezonde en prettige omgeving.

• Verbeteren van de doorstroming van De diversiteit aan groen in het stedelijk gebied, de buitenring in de dorpen en in het omliggende landschap • Verbeteren van de doorstroming op de vormt een waardevol geheel en draagt bij aan ontsluitingswegen een goede leefkwaliteit. • Maatregelen om de verkeersveiligheid Bij een groeiende bevolking is het daarnaast te verbeteren belangrijk dat er meer ruimte voor recreatie in • Extra parkeervoorzieningen de buitenlucht ontstaat en wordt de noodzaak • Verbetering van het openbaar vervoer om de gevolgen van klimaat verandering op te • Breedband in het buitengebied vangen groter. De investeringen in duurzaamheid, groen, recreatie en biodiversiteit die zijn meegenomen in de Groen en duurzaamheid berekening bedragen in totaal € 31.276.000, Duurzaamheid is een belangrijk aandachtspunt waarvan € 7.079.115 voor rekening komt van binnen de gemeente. Uitbreiding van de stad nieuwe ontwikkelingen. brengt dan ook met zich mee dat hierin extra wordt geïnvesteerd.

15

Hoofdstuk 4 De Bijdrage

16

4.1 De bijdrage

De investeringen in de kwaliteit van de fysieke samenhang hebben met alleen het leefomgeving die zijn opgenomen in de Buitengebied en investeringen die bijdrage worden betaald door de volgende zowel de gemeente Alkmaar als het partijen: Buitengebied betreffen. • Per deelgebied wordt het aantal m2 1. Een grondeigenaar of een ontwikkelaar bestaande bebouwing en het te die vanwege de realisatie van realiseren bouwprogramma bouwprogramma profijt heeft van de geïnventariseerd. voorziening, Dit kan ook de gemeente • De verschillende soorten bebouwing zelf zijn indien zij de grondexploitatie worden met behulp van een voert. wegingsfactor vergelijkbaar gemaakt 2. Derden (niet-zijnde een van de zodat ze bij elkaar kunnen worden voorziening profijt hebbende geteld grondeigenaar of ontwikkelaar). Dit • Het te verdelen bedrag dat wordt zijn bijvoorbeeld de provincie of de toegerekend per deelgebied wordt rijksoverheid in het geval dat zij een gedeeld door het totaal aantal m2 BVO bijdrage willen geven, al dan niet in de (oud en nieuw) per deelgebied. De vorm van subsidie. uitkomst is het tarief van de bijdrage 3. De gemeente zelf die voor de GoVo per m2 nieuwe bebouwing in dat financiering zorgt en voor de dekking gebied. van het deel dat niet door anderen wordt gedragen.

Omdat de kosten van de investeringen worden verdeeld over alle bebouwing, en het deel dat 4.2 Vaststelling percentage wordt toegerekend aan de huidige bebouwing Van de voorzieningen die in de bijdrage voor rekening van de gemeente komt is het worden opgenomen is een deel al uitgevoerd, aandeel van de gemeente verreweg het in uitvoering of opgenomen in de begroting. grootst. De kosten van deze voorzieningen worden voor 100% meegenomen in de berekening. Het aandeel van de kosten dat moet worden betaald door ontwikkelende partijen wordt in Van een deel van de voorzieningen is het zeer rekening gebracht in de vorm van een bijdrage aannemelijk dat ze daadwerkelijk zullen GoVo. Om het tarief per m2 bijdrage GoVo te worden aangelegd omdat ze noodzakelijk zijn bepalen worden de volgende stappen om de voorgenomen groei van de gemeente doorlopen. te realiseren. Wel bestaat de kans dat de uitvoering af gaat wijken van de huidige • Per Gebiedsoverstijgende Voorziening ideeën of dat de voorzieningen slechts wordt op basis van de zekerheid van gedeeltelijk zullen worden gerealiseerd. Van de realisatie bepaald welk percentage van kosten van deze voorzieningen wordt 75% de investering wordt meegenomen in meegenomen in de berekening. de berekening.

• De gemeente wordt verdeeld in twee Daarnaast zijn er voorzieningen die in het gebieden, de stad Alkmaar en het gemeentelijk beleid zijn opgenomen, maar Buitengebied. waarvan de uitvoering minder zeker is. • De kosten van de Verondersteld wordt dat een deel van deze Gebiedsoverstijgende Voorzieningen voorzieningen niet of pas op lange termijn worden verdeeld in investeringen die zullen kunnen worden gerealiseerd. een functionele samenhang hebben Uitgangspunt is dat minimaal één op de vier met alleen de stad Alkmaar, investeringen zal worden gerealiseerd. Daarom investeringen die een functionele

17

wordt van deze investeringen 25% van de kosten meegenomen. 4.3 Bouwprogramma’s In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van nieuw en bestaand alle investeringen die zijn opgenomen in de Om de programma’s van de verschillende berekening van de bijdrage GoVo. Bij elke functies vergelijkbaar te maken is een investering is tevens vermeld voor welk wegingsfactor bepaald, die gebaseerd is op de percentage het bedrag is meegenomen. gemiddelde WOZ-waarde van de verschillende functies van het bestaande vastgoed in Alkmaar. De wegingsfactor is in onderstaande tabel weergegeven:

Functies: Gemiddelde WOZ-waarde: Wegingsfactor:

Wonen € 2.143 per m² BVO 1 m² gewogen programma

Kantoren € 738 per m² BVO 0,34 m² gewogen programma

Commerciële functies € 1.369 per m² BVO 0,64 m² gewogen programma

Bedrijventerrein € 466 per m² uitgeefbaar 0,22 m² gewogen programma

Foto E. van de Pol

Bij het vaststellen van het aantal m² BVO waarvoor bij een nieuwbouwontwikkeling een bijdrage GoVo wordt gevraagd, wordt in principe uitgegaan van het maximum aantal m² BVO dat is toegestaan in het Omgevingsplan. Hiervan kan worden afgeweken indien aannemelijk kan worden gemaakt en tussen Door deze wegingsfactor te hanteren is op gemeente en initiatiefnemer wordt totaalniveau van de functies het verschil in overeengekomen, dat er minder m² BVO wordt waarde tot uitdrukking gebracht. Bijvoorbeeld gerealiseerd dan maximaal is toegestaan 100 m² BVO voor kantoren wordt hierdoor volgens het omgevingsplan. voor 34 m² gewogen programma in de Op basis van deze uitgangspunten is de berekening opgenomen. verdeling van m² ’s gewogen programma over De m² BVO’s van een gebouwde de toerekengebieden als volgt: parkeervoorziening voor appartementen worden in de berekening buiten beschouwing gelaten; hiervoor wordt dus geen bijdrage in rekening gebracht.

Bestaand m² gewogen Nieuw m² gewogen Totaal m² gewogen programma programma programma

Stad Alkmaar 7.939.580 2.340.345 10.279.925 Buitengebied 956.360 80.520 1.036.880 8.895.940 2.420.865 11.316.805

18

4.4 Toerekening van de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen aan de bouwprogramma’s per gebied

Per toerekengebied is de verhouding tussen de Vervolgens is per categorie het totaalbedrag bestaande bebouwing en het nieuwe aan investeringen in de GoVo verdeeld over het bouwprogramma berekend. nieuw bouwprogramma en de bestaande bebouwing. Dit is in onderstaand overzicht weergegeven.

Bijdrage uit nieuw Bijdrage voor Totaal toegerekend programma bestaande stad investeringsbedrag

Stad Alkmaar € 46.889.600 € 159.072.150 € 205.961.750

Buitengebied € 23.300 € 276.700 € 300.000

Hele gemeente € 1.497.420 € 5.502.580 € 7.000.000

Totaal € 48.410.320 € 164.851.430 € 213.261.750

Van de netto investering in de GoVo wordt kosten (77,3% van het totaal) wordt slechts een beperkt deel (22,7% van het totaal) toegerekend aan de bestaande stad. Deze toegeschreven aan nieuwe ontwikkelingen. Dit wordt echter niet aangeslagen. De betekent dat de kosten dus ook maar voor een investeringen komen dus voor rekening van de beperkt deel verhaald kunnen worden op gemeente of derden. nieuwe initiatieven. Het grootste deel van de

het aan het nieuw programma toerekenbare 4.5 Bijdrage aan de deel gedeeld door het verwachte aantal gewogen m² ’s nieuw programma in de Gebiedsoverstijgende verschillende deelgebieden. Voorzieningen In de onderstaande tabel is deze berekening De bijdrage GoVo is uitgedrukt in een bijdrage en de bijdrage per gewogen m² nieuw per m² programma. Hiervoor is het totaal van bouwprogramma weergegeven:

Bijdrage uit nieuw Nieuw m² gewogen Bijdrage per m² programma programma programma afgerond

Stad Alkmaar € 46.889.600 2.340.345 € 20,04

Buitengebied € 23.300 80.520 € 0,29

Hele gemeente € 1.497.420 2.420.865 € 0,62

Totaal € 48.410.320

De bijdrage per m2 programma is voor een Voor een ontwikkeling in het buitengebied ontwikkeling in de stad Alkmaar € 20,04 + bedraagt de bijdrage € 0,29 + € 0,62 is € 0,62 = afgerond € 20.70. afgerond € 0,90.

19

4.5.1 Aangepast tarief voor sociale huurtoeslaggrens (in 2023 € 808/maand). Dit huurwoningen en maatschappelijk aangepaste tarief wordt in rekening gebracht bij woningcorporaties of bij iedere andere vastgoed partij die bereid is om vast te leggen dat de De gemeente hanteert vanwege de beperkte woningen langdurig in de desbetreffende ontwikkelpotentie en het maatschappelijk categorie verhuurd worden. De volgende belang van de aanwezigheid van voldoende kortingen worden toegepast op de bijdrage goede en betaalbare woningen een aangepast per m² BVO voor wonen: tarief voor woningbouw tot de

Huurgrens: ( 2023) Korting:

Tot jongerengrens (€ 452) 100% (dus vrijgesteld)

Tot 1e aftoppingsgrens (€ 647) 75%

Tot 2e aftoppingsgrens (€ 693) 50%

Tot huurtoeslaggrens (€ 808) 25%

Ook voor sociaal maatschappelijke commercieel worden geëxploiteerd (denk aan voorzieningen die met publieke gelden worden private medische klinieken), dan worden ze gerealiseerd (denk aan scholen, opvang, behandeld als bouwprogramma met een welzijn, zorg) geldt een vrijstelling van de commerciële functie met de daarvoor bijdrage. Wanneer de voorzieningen geldende bijdrage.

4.5.2 Berekening van de bijdrage per bouwplan programma (= bouwprogramma per functie x Voor ieder bouwprogramma wordt de bijdrage wegingsfactor). aan de investering voor de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen berekend Ter indicatie is in onderstaand overzicht door de bijdrage per m² programma te aangegeven wat de bijdrage zou zijn van 100 vermenigvuldigen met het gewogen m² programma van iedere functie in het toerekengebied Stad Alkmaar.

20

Voorbeeldberekening van de bijdrage GoVo voor een bouwprogramma in de stad Alkmaar

m² Bijdrage per m² Korting Bedrag Functie: bouwprogramma programma wegingsfactor sociaal* ca.

A B C D E

Wonen 100 m² BVO € 20,70 1 € 2.070

Wonen sociaal tot 100 m² BVO € 20,70 1 100% €0 jongerengrens

Wonen sociaal tot 1e 100 m² BVO € 20,70 1 75% € 520 aftoppingsgrens

Wonen sociaal tot 2e 100 m² BVO € 20,70 1 50% € 1.035 aftoppingsgrens

Wonen sociaal tot 100 m² BVO € 20,70 1 25% € 1.550 huurtoeslaggrens

Kantoren 100 m² BVO € 20,70 0,34 € 700

Commerciële functies 100 m² BVO € 20,70 0,64 € 1.320

Bedrijventerrein 100 m² € 20,70 0,22 € 455

Het bedrag in kolom E is berekend door: m² ’s in kolom A x bedrag in kolom B x wegingsfactor in kolom C x (1- kortingspercentage kolom D). controleren fictieve situatie gelden niet voor 4.5.3 Macro-aftopping, uitzondering deze overeenkomsten. Uitgangspunt is, dat bij en afrekening het sluiten van een anterieure overeenkomst, De uiteindelijk af te spreken bijdrage is afspraken worden gemaakt over de kosten. afhankelijk van het opbrengstpotentieel van Naar verwachting regelt dit zichzelf. Een het plan. Wanneer er sprake is van initiatiefnemer zal geen overeenkomst sluiten kostenverhaal via een op basis van een onhaalbare businesscase. kostenverhaalsbeschikking gelden de macro- In het geval van kostenverhaal via aftoppingsregels. Dat wil zeggen dat de privaatrechtelijke overeenkomsten kan het gemeente slechts kosten kan verhalen tot ten college afzien van (een deel van) het hoogste het bedrag van de opbrengsten van kostenverhaal als vanwege gebiedscomplexe het plan. Bovendien is er dan sprake van een factoren aantoonbaar is dat de ontwikkeling eindafrekening. In het omgevingsplan wordt in financieel niet haalbaar is. Deze situatie zal zich dat geval vastgelegd wanneer deze vermoedelijk slechts sporadisch voordoen, eindafrekening plaats vindt.

Een ontwikkelaar omdat een ontwikkeling die onhaalbaar wordt kan vanaf 5 jaar na de betaling om een als gevolg van het kostenverhaal, vermoedelijk tussentijdse afrekening vragen. De ook mèt korting niet van de grond zal komen. eindafrekening kan alleen tot een Indien in de overeenkomst wordt vastgelegd terugbetaling leiden, nooit tot een nabetaling. dat er geen of minder kostenverhaal plaats Pas bij de eindafrekening ontstaat definitieve vindt, dan zal hier altijd de voorwaarde aan zekerheid over de bijdrage(n) van de worden verbonden dat de ontwikkeling ook particuliere eigenaren. daadwerkelijk binnen een vastgestelde periode De gemeente geeft echter de voorkeur aan tot stand komt. Mocht de ontwikkeling worden kostenverhaal via privaatrechtelijke uitgesteld, dan vervalt de korting, zodat bij overeenkomsten. De macro-aftoppingsregels, latere ontwikkeling de dan geldende situatie die gebaseerd zijn op een moeilijk te opnieuw kan worden beoordeeld.

21

Hoofdstuk 5 Implementatie

22

Hoofdstuk 5

gemeentelijke grondexploitatie. Dit 5.1 Sparen voor de aandeel van de investering wordt gedekt uit de bestemmingsreserve Gebiedsoverstijgende voor de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen Voorzieningen; ▪ het aandeel van de investering dat Bij het vaststellen van de nota Bovenwijkse gerelateerd is aan de bestaande stad Voorzieningen is een bestemmingsreserve en dat door de algemene dienst ingesteld. De bijdrage GoVo is een vervanging beschikbaar wordt gesteld (inclusief voor de bijdrage bovenwijkse voorzieningen, dekkingsvoorstel). en de reserve blijft daarom bestaan. Deze reserve heeft een specifieke bestedingsfunctie en kan niet voor andere doeleinden worden ingezet. Bovendien kan de reserve gedurende 5.3 Jaarlijkse actualisatie de afschrijvingsperiode van de investeringen van de nota waarvoor hij is bedoeld niet worden opgeheven. In de reserve worden zowel de Vanwege het dynamische karakter van zowel bijdragen vanuit private initiatiefnemers als de investeringen in Gebiedsoverstijgende vanuit gemeentelijke grondexploitatieprojecten Voorzieningen als van de ontwikkellocaties gestort. Deze bijdragen zorgen voor de moet er een jaarlijkse actualisatie plaats voeding van de reserve. De onttrekkingen uit vinden.

Onderdeel van deze actualisatie is: de reserve vinden plaats op basis van een dekkingsvoorstel dat hoort bij een • de lijst van investeringsprojecten, waar investeringsbesluit voor een van de nieuwe projecten bij kunnen komen en Gebiedsoverstijgende Voorziening. ook projecten af kunnen vallen; • de mate van waarschijnlijkheid van de uitvoering van de investeringen, door een verandering in de 5.2 Investeringen in de planvormingsfase, uitwerking van de investering en/of zekerheid van de Gebiedsoverstijgende realisatie ervan; Voorzieningen • het voorgenomen te realiseren De gemeenteraad is bevoegd kredieten bouwprogramma in m² BVO aan beschikbaar te stellen in verband met de woningen, kantoren en commerciële uitvoering van werken en werkzaamheden. In functies en m² uitgeefbaar aan deze nota wordt geen besluit genomen over bedrijventerreinen in de de verschillende investeringen en de gebiedsontwikkelingen. financiering en dekking daarvan. De raad De jaarlijkse actualisatie gebeurt bij voorkeur besluit hier later pas expliciet over wanneer gelijktijdig met het opstellen van het Meerjaren gebieden en voorzieningen verder worden Investeringsprogramma (MIP). uitgewerkt. Dit investeringsbesluit voor een De actualisatie van de Gebiedsoverstijgende Gebiedsoverstijgende Voorziening kan via de Voorzieningen kan op die manier gebruik begroting of via een apart raadsbesluit.

In het maken van de nieuwe beschikbare gegevens besluit wordt opgenomen: over bouwprogramma’s in de ▪ het krediet dat wordt aangevraagd gebiedsontwikkelingen en de actualisaties van voor de investering; de grondexploitaties kunnen weer gebruik ▪ het aandeel van de investering dat is maken van de actuele tarieven voor de toe te rekenen aan derden of de bijdrage GoVo.

23

De laatst vastgestelde nota Gebiedsoverstijgende Voorzieningen vormt steeds de basis voor de berekening van de bijdrage. De geactualiseerde nota wordt jaarlijks door het college opnieuw vastgesteld. Eenmaal per vier jaar wordt de nota aan de raad voorgelegd, tenzij er substantiële wijzigingen in de nota zijn die vragen om een eerdere besluitvorming. Deze substantiële wijzigingen kunnen zijn: • wijzigingen in de methodiek voor de berekening van de bijdrage; • majeure wijziging in de tarieven door mutaties in de Gebiedsoverstijgende Voorzieningen en/of bouwprogramma’s.

Foto M. Witte

24