Voorjaarsnota 2027 Albrandswaard.pdf

VOORJAARSNOTA 2027.

Inhoudsopgave Voorwoord...............................................................................................................3 A. Financiële Uitgangspositie.................................................................................4 Algemene financiële kaders.............................................................................4 B. Kaders Programmabegroting 2027-2030..........................................................5 Kaderstelling programmabegroting 2027.........................................................6 Toelichting en financiële gevolgen van kaderstelling.......................................7 Financiële aspecten B. Rekenkundige en algemene kaders...........................8 C. Actuele en Autonome Ontwikkelingen...............................................................8 Financiële aspecten C. Actuele en autonome ontwikkelingen.......................13 D. Bedrijfsvoering.................................................................................................13 Financiële aspecten D. Bedrijfsvoering..........................................................13 E. Investeringen onvermijdelijk............................................................................14 Financiële aspecten E. Investeringen onvermijdelijk.....................................14 F.

Gevolgen Gemeentelijk Belastingbeleid..........................................................15 Financiële aspecten F. Gevolgen gemeentelijk belastingbeleid....................15 1. Afvalstoffenheffing......................................................................................16 2. Rioolheffing................................................................................................16 3. Onroerende zaakbelasting.........................................................................16 G. Budgetten gewenst...........................................................................................16 Financiële aspecten G. Budgetten gewenst..................................................16 H. Ombuigingen....................................................................................................17 Financiële aspecten H. Ombuigingen............................................................17 Bijlage 1. Financieel 10-jaars perspectief.............................................................19

2

Voorwoord. Voor u ligt de Voorjaarsnota 2027. U vindt hierin de doorrekening van alle bestaande plannen (huidig beleid) voor de komende jaren en een overzicht van de financiële situatie. Zo krijgt u een duidelijk beeld van waar we nu staan, in afwachting van een nieuw coalitieakkoord en college. In deze nota kijken we niet alleen naar volgend jaar. Er wordt ook vooruitgekeken naar de langere termijn: de komende tien jaar. Dit noemen we het 10-jaars perspectief. Door verder vooruit te kijken, wordt duidelijk wat de gevolgen zijn van de keuzes die we vandaag maken. Zo kunnen goede beslissingen worden genomen, niet alleen voor nu, maar ook voor later. Er zijn ontwikkelingen buiten de gemeente die invloed hebben op onze begroting. Denk aan nieuwe wetten, besluiten van het Rijk of veranderingen in de economie. In deze nota leggen we uit wat dat betekent voor onze financiële situatie. Ook leest u welke kaders en uitgangspunten u als raad gaat meegeven voor het opstellen van de Programmabegroting 2027. Verder staan in deze nota de belangrijkste financiële aannames, zoals loon- en prijsstijgingen, rente en inflatie. De nieuwste cijfers uit de meicirculaire 2026 zijn voor het jaar 2027 al verwerkt. Het meerjarenperspectief kan nog wijzigen omdat de rekenmodellen van BZK nog niet actueel zijn bijgewerkt.

Het maken van een sluitende begroting – voor nu én voor de komende tien jaar – is niet eenvoudig, maar wel nodig. Alleen samen met u als raad kan deze opgave slagen. Met betrokkenheid en vertrouwen werken we aan een stabiele toekomst voor onze gemeente. Wethouder M. Bianchi. namens het college van Albrandswaard. Juni 2027

3

A. Financiële Uitgangspositie Zoals al in het voorwoord aangegeven dient dit document tot kaderstelling voor het opstellen van onze begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030. Kaders zijn zowel beleiduitgangspunten als rekenkundige kaders (parameters).

Algemene financiële kaders. Algemeen kader is dat de gemeentefinanciën een solide basis vormt voor het gemeentelijk beleid en de gemeentelijke ambities. Beleid en ambitie zullen aan de voorkant aan dit principe worden getoetst. Eventuele tekorten die in programma’s van de begroting ontstaan, of extra uitgaven die moeten worden gedaan, dienen in eerste aanleg ook binnen het programma zelf te worden opgelost. Het weerstandsvermogen van de gemeente Albrandswaard dient voldoende te blijven gezien alle financiële onzekerheden waarmee wij als gemeente mee te maken hebben. Deze financiële onzekerheden zijn ook niet altijd goed te kwantificeren. De bestemmingsreserves dekken specifieke risico’s af, maar niet allemaal. Op 31 december 2025 bedraagt de algemene reserve afgerond € 14 miljoen voor resultaatbestemming van de jaarrekening 2025. Een ruim voldoende reservepositie blijft de komende jaren een belangrijk aandachtspunt.

Financieel toezichtkader van de provincie. In de begrotingscirculaire hebben Gedeputeerde staten de volgende uitgangspunten aangegeven waar de begroting 2027 aan moet voldoen om voor repressief toezicht in aanmerking te blijven komen. 1. De begroting 2027 dient structureel en reëel in evenwicht te zijn of, als dat niet het geval is, dient de meerjarenraming aannemelijk te maken dat dit evenwicht in 2030 uiterlijk tot stand wordt gebracht. 2. De vastgestelde jaarrekening 2025 en de begroting 2027 dienen tijdig, respectievelijk voor 15 juli en voor 15 november aan Gedeputeerde staten te zijn toegezonden. Naast deze uitgangspunten geldt ook dat de jaarrekening 2025 structureel en reëel in evenwicht moet zijn. Als dit niet het geval is zal het structureel tekort worden betrokken bij het onderzoek van de begroting 2027. Dat betekent dat in de jaarrekening inzicht moet worden gegeven in het structurele en incidentele aandeel van het tekort. Met het ‘structureel en reëel evenwicht” in bovenstaande punten wordt bedoeld dat in de begroting de structurele lasten zijn gedekt door structurele baten en dat er sprake is van realistische ramingen.

Financieel perspectief Voorjaarsnota 2027. 4

Het vertrekpunt voor de voorjaarsnota 2027 wordt gevormd door de bijgestelde begroting 2026-2029 aangevuld met jaarschijf 2030 en besluitvorming welke na vaststelling van de begroting 2026 en jaarrekening 2025 heeft plaatsgevonden. In onderstaande tabel wordt een financiële samenvatting gegeven van deze voorjaarsnota.

Financieel perspectief 2027 Omschrijving

2027

2028

2029

2030

Meerjarig perspectief van de Begroting 2027

-1.802.600

-2.300.700

-1.105.600

-1.776.000

Structurele gevolgen 2e tussenrapportage 2025

-80.300

-79.500

-79.500

-79.500

Structurele effecten 1e tussenrapportage 2026

-1.667.250

-1.937.450

-2.023.250

87.500

Stand na 1e tussenrapportage 2026

-3.550.150

-4.317.650

-3.208.350

-1.768.000

Gevolgen meicirculaire 2026 (Prognose)

684.000

542.000

639.000

639.000

-2.866.150

-3.775.650

-2.569.350

-1.129.000

B. Rekenkundige en algemene kaders.

572.196

829.996

1.055.496

57.796

C. Actuele en Autonome ontwikkelingen.

1.027.500

1.080.000

-93.400

-401.700

D. Bedrijfsvoering.

-217.700

-160.000

-142.700

-92.700

E. Investeringen (Onvermijdelijk).

-160.000

-266.700

-158.400

-73.400

F. Gevolgen gemeentelijk belastingbeleid.

350.000

400.000

450.000

700.000

G. Gewenste budgetten.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

H. Ombuigingen.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

1.571.996

1.883.296

1.110.996

189.996

-1.294.154

-1.892.354

-1.458.354

-939.004

Uitgangspunt voorjaarsnota 2027:

Saldo Voorjaarsnota 2027:

Saldo meerjarenperspectief:

Voor het lange termijn overzicht verwijzen wij u naar Bijlage 1 het 10-jaars perspectief.

B. Kaders Programmabegroting 2027-2030. Het ontwerpproces van de Programmabegroting 2027-2030 start met het aangeven van de

5

kaders door de raad.

Kaderstelling programmabegroting 2027. Als basis voor het ontwerp van de primitieve Programmabegroting 2027-2030 stellen wij voor de volgende kaders te hanteren: a. Vertrekpunt voor de concept- Programmabegroting 2027-2030 is het saldo van de begroting 2026 met inachtneming van de uitkomsten van de voorjaarsnota. b. Wij verwerken de gevolgen van de actuele financiële ontwikkelingen rondom de producten en het meerjaren investeringsprogramma en voeren reële ramingen op. c. Het beroep op het gemeentelijk weerstandsvermogen (algemene reserve) om tekorten in de exploitatie te dekken dient zo beperkt mogelijk te blijven. d. Wij hanteren bij de opstelling van de begroting de rekenkundige waarden zoals hieronder opgenomen in tabel A en B. Tabel A

Woningvoorraad* Inwoneraantal** per 1-1 per 1-1

Jaar 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034

10.806 10.873 10.997 11.127 11.391 11.765 12.106 12.414 12.563

26.559 26.724 27.053 27.372 28.022 28.942 29.781 30.538 30.905

* Bron: Planmonitor Ruimte. ** Bron: Inwoners doorberekend naar woningvoorraad en gemiddelde huishoudensgrootte Albrandswaard volgens het CBS.

Tabel B Omschrijving Prijsontwikkeling: Inflatiecorrectie CAO-loon indexering Subsidies: Compensatie instellingen voor prijs- en loonontwikkelingen

2027 2,1% 4,2% 2,1%

Gemeenschappelijke regelingen: Individuele begrotingen volgen per GR, anders: Brief kring wethouders, max. index:

3,4%

Mutaties gemeentelijke tarieven: Onroerende zaakbelastingen (opbrengst) Leges etc. Inkomsten uit verhuur Afvalstoffenheffing kostendekkend (kd) Rioolrecht kostendekkend (kd) Begraafplaatsen niet kostendekkend (nkd)

3% 3% 3% kd kd nkd

6

Financiering: Rente nieuwe financieringen

2,50%

Gemeentefondsuitkering (circulaire)

Mei 2026

Toelichting en financiële gevolgen van kaderstelling. Inflatiecorrectie. In het centraal economisch plan 2027 van het CPB wordt de inflatie (prijs overheidsconsumptie conform meicirculaire 2026) voor 2027 gesteld op 2,1%. Voor de ontwikkeling van de CAO lonen 2027 hanteren we het cijfer “Loonvoet sector overheid” uit de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds van 4,2%. Index subsidies. In de subsidieverordening is geregeld dat gesubsidieerde instelling compensatie krijgen voor de (loon)kosten verbonden aan de ontwikkelingen van de CAO ’s per sector. Hiervoor wordt de prijs overheidsconsumptie conform meicirculaire 2026 van 2,1% gehanteerd. Hierbij plaatsen we de kanttekening dat in sommige sectoren waarmee wij in onze begroting te maken hebben, de ontwikkelingen in de CAO ’s uitstijgen boven dit percentage en we voor het provinciale toezicht verplicht zijn hun ingediende begroting te volgen. Index gemeenschappelijke regelingen. Voor de GR ’en regio Rotterdam – Rijnmond en NRIJ wordt jaarlijks een (raads)besluit genomen om de berekeningssystematiek van de Kring van financiële wethouders te volgen. Deze komt uit op 3,41%. Dit zijn indicaties, indien beschikbaar worden de cijfers vanuit (concept) kadernota’s en begrotingen van de GR ’en gehanteerd; en worden uiteindelijk de cijfers uit de vastgestelde begroting van de desbetreffende GR ’en gevolgd. Index gemeentelijke tarieven.

Voor de gemeentelijke heffingen geldt het uitgangspunt van kostendekkendheid. Voor de leges en inkomsten uit verhuur geldt een tariefstijging van 3%. De onroerende zaakbelasting (OZB) wordt toegelicht in onderdeel F van deze voorjaarsnota. Rente. De marktrente voor het te berekenen financieringstekort wordt gebaseerd op een 20-jarige lening met lineaire aflossing: 2,5%. Als uitgangspunt hanteren wij in deze voorjaarsnota een rente van 2,5% meerjarig voor nieuw af te sluiten leningen vanaf 2026. Investeringen 2027-2030. Voor de begroting 2027 wordt volgens het vigerende beleid van de nota Activabeleid gemeente Albrandswaard een investeringslijst 2027-2030 opgesteld. Een realistische planning van deze investeringen moet leiden tot een evenwichtige spreiding over de planperiode. De kapitaallasten zijn gerekend vanaf 1 januari van het jaar ná oplevering van de investering. Reële productramingen. Bij het opstellen van de begroting 2027 worden eventuele taakstellingen vanuit het verleden beoordeeld op haalbaarheid. Ramingen voor producten en taakvelden dienen reëel te zijn gelet op de opgaves en activiteiten die bekostigd moeten worden. 7

Financiële aspecten B. Rekenkundige en algemene kaders. Ontwikkeling

Omschrijving

Structurele gevolgen 2028 2029

2027 Financiële gevolgen prijs Inflatie 2,1% meicirculaire 2026. overheidsconsumptie CpB. Index subsidies 2,1% Financiële gevolgen prijs meicirculaire 2026. overheidsconsumptie CpB. Indexatie lonen meicirculaire 2026 en actuele CAO. Jeugdzorg inkomsten Rijk

GRJR.

SVHW.

Financiële gevolgen hanteren loonvoet sector overheid Albrandswaard. Opvoeren stelpost eigen bijdrage en sturen op trajectduur Algemene Uitkering. Bijdrage o.b.v. concept begroting GRJR. Bijdrage 2027 gaat naar € 1.100.436,- De gemeente is zelf verantwoordelijk voor de zorgkosten. Deelnemersbijdrage o.b.v. concept begroting SVHW 2027. Bijdrage 2027 wordt € 377.000 Bijdrage o.b.v. concept begroting 2027 van € 81.100,- naar € 82.602,-

MRDH.

VRR.

CJG. DCMR. NRIJ. GGD-RR.

Bijdrage o.b.v. begroting VRR 2027 van € 1.880.521,- excl. DVO (Pilot Brandweer € 87.125,- alleen 2026) naar € 1.944.433,Bijdrage o.b.v. concept begroting 2027 van € 1.081.000,- naar € 1.138.430,Bijdrage o.b.v. concept begroting 2027 van € 587.900,- naar € 607.904,Bijdrage o.b.v. concept begroting 2027 van € 232.900,- naar € 227.467,Bijdrage o.b.v. concept begroting 2027 van € 279.900,- naar € 294.989,-

Totaal Rekenkundige en Algemene kaders:

158.400

151.000

176.100

-62.000

13.700

13.300

24.000

-55.600

587.600

576.200

756.900

76.900

0

277.000

286.000

286.000

0

0

0

0

-35.000

-35.000

-35.000

-35.000

-1.502

-1.502

-1.502

-1.502

-63.912

-63.912

-63.912

-63.912

-57.430

-57.430

-57.430

-57.430

-20.004

-20.004

-20.004

-20.004

5.433

5.433

5.433

5.433

-15.089

-15.089

-15.089

-15.089

829.996 1.055.496

57.796

572.196

Natuur- en recreatieschap IJsselmonde (NRIJ). Het NRIJ heeft te maken met een bezuinigingstaakstelling en met verlaagde bijdragen van de provincie Zuid-Holland en de gemeente Rotterdam. Daarnaast heeft de gemeenteraad van de gemeente Barendrecht een voornemen tot uittreden uit het NRIJ bekend gemaakt. Wat de gevolgen van alle genoemde ontwikkelingen zijn, is op dit moment nog niet bekend.

C. Actuele en Autonome Ontwikkelingen. Actuele en autonome ontwikkelingen vinden plaats die hun invloed hebben op de beleidsagenda van 2027 en de financiën van Albrandswaard. Ook kunnen hierdoor aanpassingen nodig zijn op het bestaande beleid. In deze paragraaf benoemen wij de onderwerpen en geven daar waar mogelijk de financiële gevolgen weer.

8

2030

Overzicht ontwikkelingen op belangrijke thema’s. Realiseren van flexwoningen op de locatie Achterdijk.

De raad heeft in de vergadering van 1 juli 2024 besloten een investeringskrediet van maximaal € 5,3 miljoen beschikbaar te stellen voor het realiseren van ongeveer 70 flexwoningen op de locatie Achterdijk in Rhoon. Het betreft een éénmalig krediet en dus geen structurele uitgave.

Omgevingswet: Uitvoering van taken i.r.t. legesinkomsten.

Afgelopen jaren is gebleken dat de verwachte opbrengst uit leges voor omgevingsvergunningen minder is dan begroot. Omdat de komende jaren de voorbereiding van grote bouwplannen zal starten wordt verwacht dat de totale legesopbrengsten vanaf 2027 ongewijzigd zijn.

Omgevingswet: Uitvoering van taken m.b.t. het omgevingsplan.

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet spreken we niet meer van bestemmingsplannen maar van één omgevingsplan voor de gehele gemeente. Voor dat omgevingsplan is vorig jaar gewerkt aan het casco (de inhoudsopgave). Dit casco moet worden aangevuld met (lokale) regels; regels die gaan over effecten op de fysieke leefomgeving in breedste zin, het maken van toepasbare regels en dit alles moet digitaal worden ontsloten. De Wet geeft tot 2032 om het omgevingsplan aan te passen. Echter, om grotere ontwikkelingen mogelijk te blijven maken is het noodzakelijk dat het omgevingsplan de komende jaren verder wordt ingevuld. Inmiddels is het proces gestart en zijn de kosten verwerkt in de eerder begrotingen.

Omgevingsvisie: Omgevingsvisie vaststellen, inclusief plan MilieuEffectRapportage (MER).

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet en de bijbehorende invoeringswet van kracht geworden. Deze Wet verplicht gemeenten ertoe om uiterlijk op 1 januari 2027 een omgevingsvisie te hebben vastgesteld. Om als gemeente Albrandswaard aan deze verplichting te voldoen, is in 2026 het project omgevingsvisie inclusief plan MER opgestart. De toezichthouder is inmiddels op de hoogte gebracht dat na verwachting het project in eind 2027 zal worden afgerond. Voor het doorlopen van procedures en voor het afronden van de Omgevingsvisie is reeds in de begroting 2026 rekening gehouden waardoor er in 2027 geen extra budget nodig is. In 2025 zijn verkenningen om te bepalen of een Europese LIFEsubsidie aanvraag voldoende kansrijk is. Wanneer voldoende cofinanciering mogelijk is, zal een subsidieaanvraag worden gedaan voor project ‘Natuurontwikkeling langs de Oude Maas’. Aan deze subsidieaanvraag werken o.a. verschillende gemeenten, de Provincie en Rijkswaterstaat mee. Wanneer deze subsidie wordt toegekend, kan worden gestart met de projectvoorbereidingen. Eén van de locaties waar natuur ontwikkeld kan worden, is het zuidwestelijke deel van natuur- en recreatiegebied de Johannapolder. Hier wordt gedacht aan het aanleggen van een nevengeul, waar riviergetijde-natuur kan

Natuurontwikkeling Oude Maas met Europese LIFEsubsidie; aanleg nevengeul Johannapolder.

9

Opvang Vluchtelingen

Wokt subsidies

Stedin Netcongestie

Sport

ontstaan. De gemeente Albrandswaard zal een bijdrage leveren in de vorm van ambtelijke inzet en medewerking aan het project. Uitgangspunt is dat de kosten voor het project (ontwerp, voorbereiding en uitvoering) volledig worden gesubsidieerd. De Oekraïense ontheemden die op dit moment in Nederland verblijven vallen onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB), een Europese regeling die in 2022 in werking is gesteld om vluchtelingen direct onder andere opvang, bescherming, toegang tot werk en zorg te bieden. Deze regeling is sindsdien meerdere malen verlengd en loopt momenteel tot 4 maart 2027. Het Rijk werkt aan een overgangsregeling voor de periode na afloop van de RTB. Onderdeel hiervan is naar verwachting een tijdelijke verblijfsvergunning, waarmee Oekraïense ontheemden vergelijkbare rechten en plichten krijgen als andere verblijfsgerechtigden in Nederland. Met het beëindigen van de RTB vervalt in beginsel ook het recht op gemeentelijke opvang, waardoor uitstroom naar de reguliere huisvesting nodig wordt. Gezien de huidige woningmarktsituatie vormt dit een aanzienlijke opgave. De overgangsregeling is op dit moment echter nog in ontwikkeling. Ook in andere lidstaten spelen vergelijkbare opgaven. Op Europees niveau wordt daarom verkend hoe het vervolg na 4 maart 2027 vorm kan krijgen, hieronder valt ook de mogelijkheid van een verdere verlenging van de RTB.

Totdat hierover meer duidelijkheid bestaat, is het niet met zekerheid te zeggen hoe de situatie na 4 maart 2027 eruit zal zien en dient rekening te worden gehouden met meerdere scenario’s. In 2025 is vanuit de rijksoverheid een voorlopig subsidiebeschikking afgegeven (€ 17,7 miljoen) voor de verbetering van ontsluiting van woonwijken. In 2026 zal de definitieve beschikking worden afgegeven en wordt duidelijk voor welke projecten subsidie zal worden verstrekt. Meerdere projecten zijn reeds in onze begroting opgenomen waardoor de toekenning van subsidie een positief effect kan hebben op de begroting 2027 en verder. In het kader van de landelijke netcongestie zal de netbeheerder Stedin in 2026 werken met een maatschappelijk prioriteringskader. De implementatie van het maatschappelijk prioriteringskader betekent dat per 1 juli 2026 álle aanvragen bij Stedin voor transportcapaciteit c.q. vermogen (als het gaat om verbruik van elektriciteit) op een wachtlijst worden geplaatst. Deze ontwikkeling zal vermoedelijk voor veel gemeenten gevolgen hebben als het gaat o.a. huidige en toekomstige woningbouwopgaven, gebiedsontwikkeling, bewonersaanvragen voor laadpalen en zonnepanelen. De exacte consequenties zijn nog niet bekend. We zijn in dialoog met Stedin om deze ontwikkeling in de gaten te houden. Aanvraag investeringssubsidie Vereniging Zwembadje Rhoon 10

(VZR): VZR heeft een investeringssubsidie aangevraagd voor 2027. Zij moeten € 900.000,- euro investeren om het zwembadje te laten voldoen aan de huidige veiligheids- milieu- en duurzaamheidseisen. Volgens de subsidieregeling kan een vereniging een investeringssubsidie aanvragen. Uitgangspunt van de investeringssubsidie dient de 3 x 1/3 regeling te zijn; 1/3 investeringsbijdrage van de gemeente, 1/3 eigen middelen, 1/3 vreemd vermogen. Op basis van de begrote investering komt de aanvraag neer op een investeringssubsidie van € 300.000,- euro in 2027. De gemeenteraad wordt hierover apart geadviseerd. Ontwikkelingen Jeugd en In 2025 is de Ontwikkelagenda Jeugd en Gezin 2025–2026 Gezin. vastgesteld, waarin de landelijke Hervormingsagenda Jeugd en regionale afspraken, zoals de RBOK en de regiovisie Nabij en Passend, lokaal zijn uitgewerkt. In 2026 is de focus verschoven van planvorming naar uitvoering en concrete uitwerking van deze opgaven. Doel is om de kosten voor jeugdhulp beheersbaar te houden. Hiervoor is een verschuiving nodig van specialistische zorg, naar algemeen toegankelijke zorg via het wijkteam. Dit vraagt om verdere versteviging van het lokale jeugddomein. De verwachting is dat hiervoor structureel budget nodig is om dit te kunnen realiseren. Mogelijk kan dit gedekt worden uit de afvlakking van kosten van specialistische hulp.

Inkomensafhankelijke Door het uitstel van de invoering van de inkomens- en bijdrage voor alle WMO vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 naar 1 januari voorzieningen en autonome 2028 treedt de beoogde demping van het Wmo-gebruik niet op in groei. 2027. Hierdoor blijft de autonome groei van de Wmo-lasten volledig doorwerken. Het Rijk compenseert het landelijke besparingsverlies incidenteel via het gemeentefonds, maar deze compensatie is niet per definitie kostendekkend voor individuele gemeenten. De compensatie biedt gedeeltelijke dekking voor de autonome groei, maar nemen de lokale onzekerheid niet volledig weg. De werkelijke lastenontwikkeling blijft afhankelijk van volumeontwikkeling, tarieven, demografie en zorggebruik. Structureel dienen we voor de WMO bij te ramen ingaande 2027: WMO Huishoudelijke hulp 359.000 WMO Gehandicapten 54.000 WMO Begeleiding 80.000 Reintegratie 32.000 Totaal: 525.000 Huishoudelijke hulp uit Het Rijk is voornemens om huishoudelijke hulp als Wmo met vangnet. maatwerkvoorziening binnen de Wmo 2015 per 1 januari 2029 te schrappen. Voor inwoners die huishoudelijke hulp niet zelf kunnen organiseren of betalen, blijft naar verwachting een gemeentelijk vangnet bestaan. De maatregel is landelijk taakstellend geraamd op circa € 1 miljard en gaat naar verwachting gepaard met een uitname uit het gemeentefonds.

De lokale financiële gevolgen zijn nog onzeker. Zolang niet 11

duidelijk is hoe het vangnet wordt vormgegeven, welke doelgroep onder gemeentelijke verantwoordelijkheid blijft en hoe de middelen worden verdeeld. Regionaal beleidsplan Het huidige regionale beleidsplan maatschappelijke opvang en Beschermd Wonen en beschermd wonen loopt tot en met 2026. In 2026 en 2027 wordt Maatschappelijke opvang. gewerkt aan herijking van het beleidsplan. Deze zal naar verwachting medio 2027 vastgesteld worden. Participatiewet in balans, Vanaf 2026 wordt de Participatiewet in balans gefaseerd complexere doelgroep en ingevoerd. Een deel van de maatregelen is in 2026 ingegaan; minimaregelingen aanvullende onderdelen volgen in 2027. De wijzigingen zijn gericht op vereenvoudiging, meer menselijke maat, bestaanszekerheid en vertrouwen in de uitvoering. Voor de gemeente betekent dit dat beleid, werkprocessen en uitvoering moeten worden aangepast. Dit leidt tot extra uitvoeringslasten en mogelijk hogere lasten binnen inkomensondersteuning, bijzondere bijstand, minimaregelingen en participatie. Tegelijkertijd is landelijk sprake van toenemende druk binnen de Participatiewet. Deze ontwikkeling is ook lokaal zichtbaar. De doelgroep wordt complexer en inwoners hebben vaker te maken met meervoudige problematiek, zoals schulden, gezondheidsproblemen, psychische kwetsbaarheid, taalachterstanden of een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.

Hierdoor vraagt begeleiding naar werk meer tijd, maatwerk en specialistische inzet. Doordat uitstroom naar werk minder vanzelfsprekend is en ondersteuningstrajecten langer duren, kan het beroep op inkomensondersteuning langer aanhouden. Daarnaast kunnen de uitvoeringslasten toenemen door de implementatie van Participatiewet in balans en de intensievere begeleiding van inwoners. Het risico ontstaat wanneer de uitvoeringslasten, begeleidingskosten of inkomenslasten hoger uitvallen dan geraamd. De ontwikkeling wordt gevolgd binnen de reguliere P&C cyclus. Nota gezondheidsbeleid. Eind 2025 is de nieuwe landelijke nota gezondheidsbeleid 2025 2028 “Samen werken aan gezondheid” vastgesteld. Op basis van de Landelijke nota dient binnen 2 jaar na vaststelling een lokale nota vastgesteld te worden. Dit vraagt in 2027 (extra) ambtelijke capaciteit waarvan vooralsnog de verwachting is deze binnen de huidige formatie te kunnen opvangen. Algemeen Zorg- en Welzijns In 2026 is een landelijk akkoord gesloten: Het Algemeen ZorgAkkoord (AZWA) en Welzijns Akkoord (AZWA). Voor de regio ZHE-BAR wordt rond november 2026 een werkagenda opgesteld.

In de werkagenda worden de stappen beschreven die in de regio worden gezet om in 2030 een regionaal dekkend aanbod te hebben voor de volgende basisfunctionaliteiten: Mentale gezondheid: Laagdrempelige steunpunten voor EPA (ernstig Psychiatrische aandoeningen) Vitaal ouder worden: valpreventie en later de ketenaanpak dementie Leefstijl: Ketenaanpak 12

Wagenpark.

overgewicht en obesitas volwassenen Kansrijk opgroeien: kansrijke start, nu niet zwanger en ketenaanpak overgewicht en obesitas kinderen Aanpak multi-problematiek. Ook voor Albrandswaard komen middelen beschikbaar en wordt inzet verwacht in 2027 en volgend. Het wagenpark is aanbesteed en per 1 april 2026 is het nieuwe leasecontract ingegaan. De overeenkomst is aangegaan voor een initiële looptijd van 48 maanden en loopt tot en met 31 maart 2030. Na afloop van deze periode heeft de opdrachtgever het recht de overeenkomst 4 keer te verlengen met telkens 12 maanden, tot uiterlijk 31 maart 2034. Verlenging vindt niet automatisch of stilzwijgend plaats. Alle voertuigen zijn ondergebracht in het leasecontract en staan op naam van de gemeente Albrandswaard. De eerste voertuigen waarvan het contract dit jaar afloopt, worden in 2026 opnieuw besteld.

Financiële aspecten C. Actuele en autonome ontwikkelingen. Investering/Budget van Product

Omschrijving

Structurele gevolgen 2027

Verkiezingen

Budget structureel te laag vanwege diverse wettelijke aanpassingen in het proces.

Leges omgevingsvergunningen.

2028

2029

2030

-98.500

0

-98.500

-98.500

Verwachte opbrengsten staan onder druk.

p.m

p.m.

p.m.

p.m.

WMO

Bijstelling budgetten door alle autonome ontwikkelingen.

-525.000

-525.000

-525.000

-525.000

Stelposten

Actualisatie/herrekening.

36.200

125.200

34.400

31.900

Herziene financieringslasten en afschrijvingslasten door nieuwe planning

Herrekening van alle financieringslasten, actuele rente en herziene planning.

1.614.800

1.479.800

495.700

189.900

1.027.50 0

1.080.00 -93.400 -401.700 0

Totaal Actuele en Autonome ontwikkelingen:

D. Bedrijfsvoering. Onderstaand geven wij de financiële gevolgen voor onze bedrijfsvoering weer door een aantal (toekomstige) wijzigingen in bijdragen, Wet- en regelgeving en beleid.

Financiële aspecten D. Bedrijfsvoering. Product

Omschrijving 2027 13

Structurele gevolgen 2028 2029

2030

Bijdrage De BedrijfsvoeringsPartner.

In/uitbesteden taken

Huisvestingskosten

Extra bijdrage DBP op basis van de concept begroting 2027 (Bijdrage naar € 7.803.000,Onderzoek naar slimmer samenwerken. Onderzoek naar en oplossing voor noodzakelijke uitbreiding Huis van Albrandswaard.

Totaal Bedrijfsvoering:

-167.700

-110.000

-92.700

-92.700

0

0

0

0

-50.000

-50.000

-50.000

p.m.

-217.700

-160.000

-142.700

-92.700

Inbesteding/uitbesteding taken. De huidige arbeidsmarkt vraag om goed na te denken welke taken de gemeente nog zelf kan doen. Bij aanbestedingen van o.a. boomonderhoud wordt de afgelopen periode waargenomen dat deze taken moeilijk, of tegen hoge kosten, in de markt te zetten zijn. Juist bij deze taken kan het zelf uitvoeren leiden tot een hogere kwaliteit tegen lagere kosten. Bij andere taken blijkt het moeilijk om goed personeel in vaste dienst te krijgen. Op dit moment wordt deze taken veelal uitgevoerd door dure inhuurkrachten waarbij een samenwerking met externe partijen wellicht een betere opties is. In 2027 zal bovenstaand nader onderzocht worden. Vooralsnog heeft dit nog geen negatieve gevolgen voor de begroting 2027. Huisvestingskosten. De ontvlechting van de BAR-organisatie heeft gevolgen voor de huisvesting van onze ambtelijke organisatie. Medewerkers die voorheen voor de BAR-organisatie werkten zijn nu in dienst bij onze gemeente en hebben ook een werkplek nodig in het huis van Albrandswaard. De afgelopen tijd is gebleken dat er onvoldoende werkplekken en vergaderfaciliteiten zijn in het huis van Albrandswaard. Voor de korte termijn is het ruimtetekort opgelost door het een deel van de Brinkhoeve in te richten voor werkplekken. In 2027 zal het onderzoek gedaan worden naar een permanente oplossing.

Dit mede in het licht dat de locatie aan de Nijverheidsweg in 2027 weer beschikbaar komt voor de huisvesting van onze ambtelijke organisatie. Naar verwachting zal de oplossing vanaf 2028 structurele gevolgen hebben voor de begroting.

E. Investeringen onvermijdelijk. Bij het opstellen van het meerjaren-investeringsprogramma 2027-2030 zullen de vervangingsinvesteringen en de nieuwe investeringen geactualiseerd worden. Hieronder schetsen wij de bekende ontwikkelingen van reeds vastgestelde investeringen die financiële gevolgen hebben bij het opstellen van de programmabegroting 2027 en het meerjarig perspectief.

Financiële aspecten E. Investeringen onvermijdelijk. 14

Investeringen Onvermijdelijk Kunstgrasvelden Poortugaal

Tijdelijke Huisvesting Julianaschool

Omschrijving (Incl. hoogte krediet)

Structurele gevolgen 2028 2029

2027

Kapitaallasten vervangingsinvestering 1 per jaar van ongeveer € 600.000,ingaande 2027. Ten behoeve van de realisatie van de school dienen tijdens de bouwfase tijdelijk lokalen geplaatst te worden. Deze tijdelijke huisvesting is niet opgenomen in het projectopdracht voor de nieuwbouw van de school.

Totaal lasten:

2030

0

-16.700

-33.400

-73.400

-160.000

-250.000

-125.000

0

-160.000

-266.700

-158.400

-73.400

Kunstgrasvelden sportcomplex Poortugaal Op het sportcomplex liggen meerdere kunstgrasvelden die aan het einde van hun levensduur raken en mede ook door vandalisme en brandschade op termijn gerenoveerd dienen te worden. Vanaf 2027 t/m 2029 dient daarom jaarlijks 1 kunstgrasveld gerenoveerd te worden willen we de bespeelbaarheid kunnen garanderen. De al begrote kapitaallasten waren voor ieder veld gebaseerd op een investering van € 350.000,-. Deze investeringsbedragen blijken door kostenstijgingen en andere verplichtingen qua aanleg te laag. De vermelde bedragen zijn dus de extra kapitaallasten voor de verhoogde investeringsbedragen. Tijdelijke huisvesting bouw Julianaschool. Gedurende de bouw van de nieuwe school dienen we als gemeente te voorzien in tijdelijk lokalen. We houden rekening met de huidige bouwplanning en met 9-10 lokalen en kosten voor de schoolomgeving om deze te kunnen plaatsen (bouwrijp maken).

F. Gevolgen Gemeentelijk Belastingbeleid. Voor 2027 kunnen nieuwe maatregelen en keuzes gemaakt worden inzake ons gemeentelijk belastingbeleid. Voor de tariefstellingen van afvalstoffen- en rioolheffing wordt de begroting 2027 opgesteld op basis van een kostendekkend uitgangspunt. De actuele ontwikkelingen voor de belangrijkste onderdelen van ons gemeentelijk belastinggebied schetsen wij hieronder.

Financiële aspecten F. Gevolgen gemeentelijk belastingbeleid. Product

Omschrijving 2027 15

Structurele gevolgen 2028 2029

2030

Afvalstoffenheffing Kostendekkend maken. inkomsten. Rioolheffing Kostendekkend maken. inkomsten. Autonome effect areaalontwikkelingen OZB inkomsten en herrekeningen. Woningen en nietwoningen samen:

Totaal:

100.000

125.000

150.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

50.000

75.000

100.000

300.000

350.000

400.000

450.000

700.000

1. Afvalstoffenheffing. In 2027 gaan wij het beleidsplan Afval en Grondstoffen 2024-2027 evalueren om na te gaan of deze nog aansluit op de behoefte van onze gemeente en haar inwoners. Hierbij blijft het uitgangspunt gehanteerd dat het tarief kostendekkend is.

2. Rioolheffing. Eind 2025 is het nieuwe water- en rioleringsprogramma (WRP) Albrandswaard 2026 – 2030 vast gesteld. Dit plan beschrijft hoe de gemeente haar zorgplicht invult op het gebied van stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater, oppervlaktewater en klimaatadaptatie voor de komende jaren. Het is de opvolger van het Programma Stedelijk Waterbeheer (PSW) Albrandswaard 2021-2025. Op basis van het WRP zijn de tarieven voor rioolheffing bepaald. De belangrijkste wijzigingen in het nieuwe WRP ten opzichte van het huidige PSW is dat we meer aandacht hebben voor klimaatadaptatie en dat we het riool vervangen na ca. 65 jaar in plaats van 60 jaar.

3. Onroerende zaakbelasting. Het bestaande beleid is dat wij de opbrengst van de Onroerende-ZaakBelasting (OZB) niet laten beïnvloeden door een waardedaling of waardestijging van het onroerende goed. Dit beleid wordt al vele jaren consequent toegepast. De opbrengst OZB, waarmee wij in de begroting rekenen, is 3% hoger dan het jaar ervoor. Daarnaast wordt bij de opbrengst rekening gehouden met de woningbouwplanning (areaaluitbreiding) en verminderingen op aanslagen. De stijging in 2030 komt door de nu eerste toevoeging van deze jaarschijf en de extra areaaluitbreiding o.b.v. het 10-jaarsperspectief.

G. Budgetten gewenst. Bij het opstellen van het meerjaren-investeringsprogramma 2027-2030 zullen er ook mogelijke nieuwe gewenste budgetten zijn. Hieronder schetsen wij de gewenste ontwikkelingen die financiële gevolgen hebben bij het opstellen van de programmabegroting 2027 en het meerjarig perspectief.

Financiële aspecten G. Budgetten gewenst. Budget Gewenst

Omschrijving

Versterking toegang

Uitbreiding capaciteit met 1,5 fte gericht op het afremmen van de

2027

16

p.m.

Structurele gevolgen 2028 2029 p.m.

p.m.

2030 p.m.

Jeugdzorg. Bibliotheek

kostenontwikkeling en het voorkomen van zwaardere en langdurige zorgtrajecten. Eigen bijdrage volwaardige bibliotheek.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

0

0

0

0

Totaal gewenst extra Budget:

Versterking Toegang Jeugd. De jeugdhulpkosten blijven stijgen, met name door instroom in zwaardere en langdurige trajecten. Tegelijkertijd vragen landelijke ontwikkelingen, zoals de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 en de nieuwe Jeugdwet, om een sterkere regierol van de gemeente. Versterking van de Toegang maakt het mogelijk om eerder aan de voorkant te sturen, actiever regie te voeren op lopende trajecten en gerichter te sturen op de effectiviteit van zorg, onder andere door meer grip op de instroom via de huisartsenroute. De investering vraagt een structurele uitgave, maar is gericht op het afremmen van de kostenontwikkeling en het voorkomen van zwaardere en langdurige zorgtrajecten. Zonder deze investering blijven de sturingsmogelijkheden beperkt en nemen de jeugdhulpkosten, de afhankelijkheid van inhuur en de risico’s op termijnoverschrijding naar verwachting verder toe. Voor 2027 en verder structureel middelen beschikbaar stellen (€ 112.500 per jaar) voor uitbreiding van de capaciteit binnen de Toegang Jeugd met ongeveer 1,5 fte, als gerichte investering in het versterken van de sturing op jeugdhulp. Deze investering hebben we voorlopig op p.m. gezet maar moet het mogelijk gaan maken om naar een meer sturende uitvoering, gericht op het vergroten van de grip op instroom, te groeien. Educatie/bibliotheekwerk.

Met de inwerkingtreding van de (aangescherpte) Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) wordt de rol van gemeenten in het waarborgen van een volwaardige en toekomstbestendige bibliotheekvoorziening nadrukkelijker vastgelegd. Gemeenten hebben een zorgplicht voor een toegankelijke, kwalitatief goede en breed gepositioneerde bibliotheekfunctie, met aandacht voor onder meer leesbevordering, digitale inclusie en een leven lang ontwikkelen. Hiervoor heeft de gemeente een SPUK (€ 374.819) aangevraagd en ontvangen. De SPUK moet in 2026 benut worden anders zal het terugbetaald moeten worden aan het Rijk. Hierover moet in 2026 een raadsbesluit worden genomen. Omdat het besluit nog niet is genomen hebben we de bedragen voorlopig op p.m. gezet.

H. Ombuigingen. Voor het opstellen van een sluitende meerjarenbegroting 2027-2030 zijn vooralsnog ombuigingen noodzakelijk.

Financiële aspecten H. Ombuigingen. Nr. Ombuigingen.

Omschrijving 2027

Structurele gevolgen 2028 2029

2030

Nog onbekend.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

Totaal Ombuigingen:

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

17

Om naar een structureel sluitende begroting te kunnen doorgroeien dienen we zowel onze uitgaven als inkomsten bij te stellen. Onze inkomsten en uitgaven hebben we het afgelopen jaar al bijgesteld in de ombuigingengids die geamendeerd werd vastgesteld door de gemeenteraad van Albrandswaard bij de begrotingsbehandeling 2026. Voor aanvullende maatregelen zullen we de komende tijd nodig hebben in combinatie met het opstellen van een nieuw CollegeWerkProgramma (CWP). We gaan scherp sturen aan de kostenkant maar zullen opties om onze inkomsten structureel te verhogen niet uit de weg kunnen gaan.

18

Bijlage 1. Financieel 10-jaars perspectief. Verkenning van het financiële (meerjaren)perspectief voor de Begroting 2027-2030. 2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

Begroting 2027-2030 Saldo Primaire begroting 2026:

-1.802.600 -2.300.700 -1.105.600 -1.776.000 -1.776.000 -1.776.000 -1.776.000 -1.776.000 -1.776.000 -1.776.000

Structurele effecten 2e tussenrapportage 2025 Structurele effecten 1e tussenrapportage 2026

-80.300 -79.500 -79.500 -1.667.250 -1.937.450 -2.023.250

Uitgangspunt Voorjaarsnota 2027:

-3.550.150 -4.317.650 -3.208.350 -1.768.000 -1.768.000 -1.768.000 -1.768.000 -1.768.000 -1.768.000 -1.768.000

Totaal ontwikkelingen Voorjaarsnota 2027: Rekenkundige en Algemene Kaders (Incl. Meicirculaire 2026). Actuele ontwikkelingen op bestaand beleid (Financiering/Bedrijfsvoering/Mutaties Budgetten en Investeringen etc.) Gewenste budgetten

-79.500 87.500

-79.500 87.500

-79.500 87.500

-79.500 87.500

-79.500 87.500

-79.500 87.500

-79.500 87.500

1.256.196

1.371.996

1.694.496

696.796

696.796

696.796

696.796

696.796

696.796

696.796

999.800

1.053.300

55.500

132.200

132.200

132.200

132.200

132.200

132.200

132.200

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

2.255.996

2.425.296

1.749.996

828.996

828.996

828.996

828.996

828.996

828.996

828.996

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Bijstelling ontwikkeling algemene uitkering en OZB o.b.v. Meerjarenprogramma woningbouw: Algemene uitkering vrij aanwendbaar 40% Beschikbaar voor volume- en areaalaccres 60%

60.000 90.000

120.000 180.000

180.000 270.000

240.000 360.000

300.000 450.000

360.000 540.000

OZB vrij aanwendbaar 40% Beschikbaar voor volume- en areaalaccres 60% Subtotaal:

40.000 60.000 400.000

60.000 90.000 600.000

80.000 120.000 800.000

100.000 150.000 1.000.000

120.000 180.000 1.200.000

-539.004

-339.004

-139.004

60.996

260.996

Totaal Ontwikkelingen: Mogelijke ombuigingen voor sluitende begroting: Nog onbekend. Subtotaal:

Totaal Saldo concept Begroting 2027 en verder:

0

0

20.000 30.000 200.000

-1.294.154 -1.892.354 -1.458.354

-939.004

-739.004

0

0