veiligheidsanalyse metrostations Rhoon en Poortugaal 20211101.pdf

Veiligheidsanalyse Metrostations Rhoon en Poortugaal 01-11-2021

Inleiding In deze veiligheidsanalyse wordt de veiligheid rondom de metrostations in Albrandswaard (Rhoon en Poortugaal) in beeld gebracht. Directe aanleiding voor deze analyse is de waargenomen aanhoudende onveiligheid bij de metrostations. Het eerste deel van deze veiligheidsanalyse gaat dan ook over de subjectieve en objectieve veiligheidssituatie rondom de metrostations in Albrandswaard. Deze veiligheidsanalyse dient tevens als input voor de afweging om cameratoezicht in te zetten als instrument om de veiligheid te verbeteren. Voorwaarde voor de inzet van cameratoezicht is dat minder vergaande maatregelen niet voldoende zijn gebleken om de openbare orde te herstellen. In het tweede deel van deze veiligheidsanalyse wordt stilgestaan bij deze afweging langs de begrippen openbare orde, proportionaliteit en subsidiariteit.

Leeswijzer In deze analyse wordt door middel van een sfeerbeeld de situatie geschetst van de waargenomen aanhoudende onveiligheid bij de metrostations. Daarna wordt de data uit het gezamenlijk veiligheidsbeeld gepresenteerd, gevolgd door de objectieve veiligheidscijfers specifiek gericht op de metrostations Rhoon en Poortugaal. Het eerste deel wordt afgesloten met een conclusie. Vervolgens komt in deel twee de afweging voor cameratoezicht aan bod. Hier wordt het openbare orde begrip toegelicht, gevolgd door de inrichtingstermijn en het afwegingskader proportionaliteit & subsidiariteit.

Deel 1 Subjectieve en objectieve veiligheid

Subjectieve veiligheid Directe aanleiding voor deze veiligheidsanalyse is de waargenomen aanhoudende onveiligheid bij de metrostations. Hierna volgt een beschrijving van deze waargenomen onveiligheid bij de metrostations in Albrandswaard. De metrostations zijn drukbezocht en er gebeurt veel. Enerzijds door de relatief grote vervoersbeweging van reizigers, en anderzijds doordat de locatie een aantrekkelijke omgeving is om te verblijven voor bijvoorbeeld hangjongeren. Recent hebben er verschillende incidenten plaatsgevonden bij de metrostations, hierna volgen drie concrete voorbeelden van deze incidenten. Bij deze voorbeelden is telkens (nog) geen aangifte gedaan bij de politie, waardoor deze incidenten niet zijn terug te vinden in de objectieve cijfers over veiligheid bij de metrostations. In de week van 4 oktober 2021 zijn bij metrostation Rhoon verschillende fietsen van het viaduct gegooid. Deze fietsen zijn terecht gekomen op het fiets/voetpad. In de week van 18 oktober 2021 is een scooter vernield en gepoogd deze in brand te steken. Tot slot een voorbeeld uit de eerste helft van 2021 van een afpersing en bedreiging met een mes bij het metrostation Poortugaal, waarvan het slachtoffer geen aangifte wenste te doen. Daarnaast doet zich een veelheid aan situaties voor welke impact hebben op het veiligheidsgevoel.

Zo is bijvoorbeeld in oktober 2021 al meermaals (zwaar)vuurwerk afgestoken bij de metrostations. In de week van 18 oktober is door de politie bij het metrostation Rhoon een groep jongeren gecontroleerd welke in het bezit waren van vuurwerk. De partners in het veiligheidsnetwerk waaronder de politie melden een onrustig beeld bij de metrostations, met een negatieve trend.

Objectieve veiligheid Voor de analyse van de objectieve veiligheid volgt hierna data uit het gezamenlijk veiligheidsbeeld (GVB), gevolgd door de objectieve veiligheidscijfers specifiek gericht op de metrostations Rhoon en Poortugaal.  Gezamenlijk Veiligheidsbeeld De GVB data is algemeen voor de gemeente Albrandswaard en niet specifiek voor de metrostations. Hieronder wordt eerst de data gepresenteerd van de kalenderjaren 2018 t/m 2020. Vervolgens wordt de meest recente data van de 1e helft van 2021 weergegeven.

2018-2020 (kalenderjaren)

Bron: gezamenlijk veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2020.

2019-2021 (1e helft van het jaar)

Bron: gezamenlijk veiligheidsbeeld regio Rotterdam 1e helft 2021.

 Veiligheidscijfers metrostation Rhoon en Poortugaal Hierna volgen de incidenten in de directe omgeving van het metrostation Rhoon en Poortugaal zoals deze bij de politie bekend zijn, over de periode 1-10-2020 t/m 1-10-2021.

Metrostation Poortugaal Incidentsoort

Aantal

Diefstal fiets Diefstal brom/snorfiets Diefstal met geweld / straatroof Vernieling van/aan auto Vernieling overige objecten

18 2 3 2 2

Metrostation Rhoon Incidentsoort

Aantal

Diefstal fiets

20

Conclusie De aanleiding voor deze veiligheidsanalyse is de waargenomen aanhoudende onveiligheid bij de metrostations. Er zijn verschillende concrete incidenten bekend waarvan (nog) geen aangifte is gedaan. Gerelateerd aan de veiligheid bij de metrostations laten de objectieve algemene cijfers voor Albrandswaard een toename zien van o.a. fietsendiefstal, jeugdoverlast en straatroof. Een recente afname is zichtbaar van het aantal bedreigingen en vernielingen. Er is niet eerder specifieke data inzichtelijk gemaakt voor de metrostations Rhoon en Poortugaal, deze data kan dienen als een zogenoemde 0-meting. Uit deze specifieke data valt met name (brom)fietsendiefstal op (totaal 40 voor beide metrostations), gevolgd door straatroof (3) en vernieling (4). Het valt op dat de waargenomen toename van incidenten (al dan niet gemeld/ met aangifte) overeen komt met de objectieve stijging van specifieke incidenten en misdrijven in Albrandswaard zoals fietsendiefstal, jeugdoverlast en straatroof. Hierbij moet worden opgemerkt dat het GVB geen uitsplitsing maakt voor de metrostations, en dat de totale omvang van de incidenten bij de metrostations zonder aangifte onbekend is (deze kan beperkt zijn tot enkele gevallen, of juist veel groter zijn).

Deel 2 De afweging tot cameratoezicht

Wettelijk kader De burgemeester is belast met de handhaving van de openbare orde (artikel 172, lid 1, Gemeentewet). Op grond van artikel 2.77 van de Algemene Plaatselijke Verordening Albrandswaard 2021 (APV) in samenhang met artikel 151c Gemeentewet, heeft de burgemeester van Albrandswaard de bevoegdheid om te kunnen besluiten tot plaatsing van camera’s voor een bepaalde duur ten behoeve van het toezicht op een openbare plaats als dat naar haar oordeel noodzakelijk is in het belang van de handhaving van de openbare orde. De burgemeester stelt na overleg met de officier van justitie de periode vast waarin gebruik wordt gemaakt van cameratoezicht (artikel 151c lid 2). Uit het wettelijk kader komt naar voren dat sprake moet zijn van een schending van de openbare orde welke gehandhaafd moet worden met cameratoezicht. Openbare orde De handhaving van de openbare orde is een centraal begrip in het veiligheidsdomein. Openbare orde kan wat abstract ogen, maar in de loop der jaren is er door kamerstukken en jurisprudentie een definitie ontstaan van het begrip. Met het begrip openbare orde wordt in het kader van de bevoegdheden van de burgemeester gedoeld op ‘het ordentelijk verloop van het gemeenschapsleven ter plaatse’.

Het begrip is ook tijd en plaatsgebonden, het gemeenschapsleven om 01:00 uur ’s nachts in een uitgaansgebied in een grote stad is anders dan het gemeenschapsleven rond de lunch op een dorpsplein. Daardoor is bij de invulling van het openbare orde begrip ook ruimte voor de couleur locale. De vraag of er sprake is van een verstoring van de openbare orde is dan ook mede afhankelijk van wat het ‘gebruikelijke gemeenschapsleven ter plaatse’ is. Termijn Tot 2016 werd in artikel 151c GW gesproken over de plaatsing van vaste camera’s, bij wetswijziging van 23 maart 2016 (Staatsblad 2016, 130) is het vaste cameratoezicht in artikel 151c gemeentewet gewijzigd naar ‘voor een bepaalde duur’. Deze wetswijziging kwam voort uit de (wets)evaluatie van cameratoezicht (memorie van toelichting 33582, 3), waarbij de doeltreffendheid en de effecten van cameratoezicht in de publieke ruimte zijn geëvalueerd. Het doel was niet om het vaste cameratoezicht te beperken, maar juist om meer ruimte te bieden voor flexibel cameratoezicht. De memorie van toelichting 33582, 3 heeft dan ook als titel: “wijziging van de gemeentewet in verband met de verruiming van de bevoegdheid van de burgemeester tot de inzet van cameratoezicht”.

De verruiming met betrekking tot de termijn waarop cameratoezicht kan worden ingezet is nader geduid in de memorie van toelichting onder 4.3: ‘De bevoegdheid tot de inzet van cameratoezicht wordt niet beperkt tot een wettelijk verankerde maximale tijdsduur. Gemeenten zijn met het oog op de lokale situatie zelf het beste in staat om te beoordelen in welke vorm en voor welke duur de inzet van cameratoezicht, met inachtneming van de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit, op de meest efficiënte manier kan plaatsvinden. De burgemeester bepaalt derhalve, met inachtneming van het bepaalde in de verordening, de tijdsduur van de gebiedsaanwijzing.’

De gebiedsaanwijzing moet worden opgemaakt voordat de camera’s daadwerkelijk in gebruik worden genomen. Proportionaliteit en subsidiariteit Een belangrijk afwegingskader voor de burgemeester bij de inzet van cameratoezicht is het vereiste van proportionaliteit en subsidiariteit. Het gaat hierbij over de afweging of de inzet van bevoegdheden (cameratoezicht) wordt gerechtvaardigd door het beoogde doel (herstellen openbare orde), en of dat doel niet met minder vergaande middelen kan worden bereikt. Het is in beginsel aan de burgemeester als eenhoofdig bestuursorgaan om deze afweging te maken vanuit haar bevoegdheid ter handhaving van de openbare orde. De burgemeester legt aan de raad verantwoording af over de inzet van haar wettelijke bevoegdheden. Concreet gaat het in dit geval om een aantal vragen: a. Is de inzet van cameratoezicht nodig om de openbare orde bij de metrostations te herstellen? b. zijn er andere, minder vergaande, middelen om dit doel te bereiken? c. Is de termijn waarvoor wordt gekozen in verhouding tot het beoogde doel? A. De inzet van cameratoezicht is een effectief middel gebleken bij de handhaving van de openbare orde. Verschillende gemeenten in Nederland zetten cameratoezicht in ter handhaving van de openbare orde bij vervoersknooppunten zoals een trein- of metrostation.

Hierbij wordt cameratoezicht regelmatig ingezet ter bestrijding van fietsendiefstal en vernielingen. In Albrandswaard gaat het om de handhaving van de openbare orde bij de metrostations, bestaande uit o.a. fietsendiefstal, vernieling, en jeugdoverlast. Daarnaast is bij de metrostations in Albrandswaard (in beperkte mate) ook sprake van bedreiging en straatroof. B. Er zijn minder vergaande middelen om het doel te bereiken. Cameratoezicht is een relatief zwaar middel omdat het een inbreuk maakt op de privacy. Daarom moet eerst worden geprobeerd om het doel op een andere wijze te bereiken. Het meest gebruikelijke minder vergaande middel is verhoging van de inzet van politie en handhaving. Een ander middel is de aanpassing van de buitenruimte door het aanbrengen van verlichting of verplaatsing van objecten. In Albrandswaard is de afgelopen 6 maanden extra toezicht ingezet door politie en handhaving. Er wordt extra gesurveilleerd en de locaties worden dagelijks extra onder de aandacht gebracht in de operationele briefings. Als onderdeel van de aanpak is er ook nadrukkelijk aandacht besteed aan de integrale samenwerking. Dit heeft nog niet geleid tot een verbetering. Politie en handhaving signaleren zelfs een toename van de overlast. C.

Gemeenten kiezen over het algemeen voor een termijn van 4 jaar voor het inzetten van (vast)cameratoezicht óf voor kortstondig flexibel cameratoezicht voor enkele weken. Bij een termijn van 4 jaar wordt veelal een tweejaarlijkse evaluatie gepland, zodat tussentijds kan worden besloten om te stoppen als het middel niet langer nodig is voor het bereiken van het doel.

In Albrandswaard is het voornemen om cameratoezicht bij de metrostations in te richten voor de duur van 2 jaar. De overlast bestaat meerjarig, met een toename in 2021 en meerdere recente incidenten. Daarbij kan in overweging worden genomen dat de specifieke kenmerken van de metrostations blijven bestaan (vervoersknooppunt), het gaat niet alleen om kortstondig ingrijpen op een tijdelijke locatie of groep, maar om het duurzaam verbeteren van de veiligheidssituatie op een permanente locatie. Om cameratoezicht bij de metrostations zo specifiek en doelmatig mogelijk in te zetten wordt in Albrandswaard gekozen voor live uitkijken op specifieke venstertijden. Deze tijden kunnen waar nodig flexibel worden aangepast. De beelden worden 24/7 opgenomen, en kan waar nodig op ieder moment (bijvoorbeeld bij een melding) live worden bijgeschakeld. Door niet generiek 24/7 live uit te kijken, maar gericht op piekmomenten, wordt nader invulling gegeven aan het beginsel van proportionaliteit en subsidiariteit. Beleidskader De wettelijke bevoegdheid geeft voldoende grondslag en kaders voor de inzet van cameratoezicht. Toch kiezen veel gemeenten ervoor om een beleidskader cameratoezicht op te stellen, met regels omtrent het inzetten van cameratoezicht.

Zo kan bijvoorbeeld worden opgenomen hoe er geëvalueerd wordt en met welke termijnen, waar de veiligheidsanalyse uit moet bestaan, en op welke wijze burgers worden geïnformeerd. De gemeente Albrandswaard heeft geen beleidskader cameratoezicht vastgesteld. Dit is de eerste keer dat de gemeente Albrandswaard op deze manier cameratoezicht inzet. Deze inzet is daardoor tevens een pilot, een eerste kennismaking en ervaring met cameratoezicht. De ervaringen van Albrandswaard met cameratoezicht worden dan ook nadrukkelijk meegenomen in de evaluatie. Naar aanleiding van deze pilot zal ook een beleidskader cameratoezicht worden opgesteld voor de gemeente Albrandswaard.