MPO-2022-Hoofdrapportage - definitief.pdf

MPO 2022

HOOFDRAPPORTAGE

MPO 2022 HOOFDRAPPORTAGE

Datum: Versie: Programma: Portefeuillehouder:

4-3-2022 1.1 (Definitief) Ruimtelijke Ontwikkeling Ronald Schneider

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

2/17

Inhoudsopgave 1

Inleiding ................................................................................................................................... 4 1.1 Aanleiding en doelstellingen MPO .................................................................................... 4 1.2 MPO in relatie tot de P&C-cyclus...................................................................................... 4 1.3 Leeswijzer: twee delen ...................................................................................................... 4

2

Resultaten grondexploitatieprojecten .................................................................................. 6 2.1 Resultaten ......................................................................................................................... 6 2.1.1 Toelichting verschillen per project ......................................................................... 7 2.2 Financiële consequenties gekoppeld aan de jaarrekening 2020 ..................................... 8 2.2.1 Consequenties voor de voorzieningen verliesgevende grondexploitaties ............ 8 2.2.2 Meerjarenperspectief winstprognoses................................................................... 8

3

Resultaat Essendael ............................................................................................................... 9

4

Risico’s .................................................................................................................................. 10 4.1 Inleiding ........................................................................................................................... 10 4.2 Risico’s grondexploitatie projecten ................................................................................. 10 4.3 Risico’s samenwerkingsverband Essendael................................................................... 11

5

Reserve Ontwikkelingsprojecten ........................................................................................ 13 5.1 Verloop reserve Ontwikkelingsprojecten ........................................................................ 13

Bijlage 1: Begrippen en afkortingen........................................................................................... 15 Bijlage 2: Plaats MPO in P&C-cyclus ......................................................................................... 16

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

3/17

1 Inleiding Het Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten (MPO) 2022 betreft de rapportage van de (jaarlijkse actualisatie van de) grondexploitatie projecten en een toelichting daarop. Bij de actualisatie zijn alle kosten, opbrengsten en planningen kritisch beoordeeld en waar nodig bijgesteld naar de meest actuele inzichten. Peildatum voor de financiële stand van zaken is 1 januari 2022.

1.1 Aanleiding en doelstellingen MPO Bij vaststelling van een bestemmingsplan en bijbehorende grondexploitatie stelt de gemeenteraad de kaders vast voor de uitvoering van het project. De actualisatie van alle grondexploitaties vindt minimaal éénmaal per jaar plaats. Dit creëert actueel inzicht in de resultaten en risico’s in projecten voor de gemeente.   

Het MPO levert inzicht en overzicht. Per project worden de financiële, programmatische en planningsuitgangspunten geactualiseerd; Het MPO geeft inzicht in de risico’s binnen de projecten en voor alle projecten bij elkaar en de gevolgen van deze resultaten voor de reservepositie; Het MPO zorgt voor efficiëntie in besluitvorming, doordat op één moment alle exploitaties worden geactualiseerd en vastgesteld.

De vastgestelde plannen en woningbouwprogramma’s vormen de uitgangspunten van de grondexploitaties. De actualisatie is een financiële weergave van eerder genomen besluiten waarbij de actualiteit van de voortgang en onderliggende aannamen van kosten, opbrengsten en parameters verwerkt zijn. Deze toelichting en onderbouwing van deze aannames staan tevens verwerkt in het MPO en Position paper.

1.2 MPO in relatie tot de P&C-cyclus In de planning en control cyclus wordt voorafgaand aan elk jaar een begroting opgesteld. Gedurende het jaar wordt deze begroting actueel gehouden door middel van de tussenrapportages. Na afloop van het jaar vindt de verantwoording plaats in de jaarrekening. Voor de grondexploitaties geldt dat deze elk jaar tegelijkertijd met het opstellen van de jaarrekening worden geactualiseerd. Dit houdt voornamelijk in dat de boekwaarden (gemaakte kosten en gerealiseerde opbrengsten) van het jaar ervoor worden verwerkt, planningen worden aangepast en nieuwe inzichten worden meegenomen.

1.3 Leeswijzer: twee delen 1. Hoofdrapportage De hoofdstukken 2 en 3 geven de resultaten van de Bouwgronden in Exploitatie en de Samenwerkingsverbanden weer. De totalen van de risico’s zijn verwerkt in hoofdstuk 4 en de consequenties van de nieuwe resultaten en de risico’s op de Reserve Ontwikkelingsprojecten Vrije Reserve ziet u in hoofdstuk 5. 2. Projectenboek Alle grondexploitaties worden afzonderlijk toegelicht in het projectenboek, voor zover het de vertrouwelijke en financiële informatie betreft.

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

4/17

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

5/17

2 Resultaten grondexploitatieprojecten In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ontwikkeling van de geprognosticeerde resultaten, inclusief een verklaring van de grote verschillen.

2.1 Resultaten In onderstaande tabellen zijn de geprognosticeerde financiële resultaten van de grondexploitaties opgenomen. De eindwaarde betreft het geprognosticeerde saldo van uitgaven en inkomsten aan het einde van de looptijd, rekening houdend met rente en inflatie. Tabel 1: Geprognosticeerde resultaten grondexploitaties, op eindwaarde (afgerond op € 1.000,-) Project

Verliesgevend Spui Polder Albrandswaard Subtotaal Winstgevend Binnenland Subtotaal TOTAAL

MPO 2022 Eindwaarde

MPO 2021 Eindwaarde

per

Verschil per

--3.254.000 -585.000 -3.839.000

N N N

2024 2024

-2.956.000 -471.000 -3.427.000

N N N

2021 2022

-298.000 -114.000 -412.000

N N V

0 -3.427.000

V N

2025

0 -3.427.000

V N

2023

0 -412.000

V N

De netto contante waarde (NCW) wordt bepaald door de eindwaarde d.m.v. de disconteringsvoet voorgeschreven door het BBV ‘terug te rekenen’ naar een bepaalde datum. Met andere woorden: Het bedrag wat gedurende de resterende looptijd van het project jaarlijks met een percentage wordt verhoogd om tot de eindwaarde te komen. In de grondexploitaties wordt hiervoor een percentage van 2%1 gehanteerd. Tabel 2: Geprognosticeerde resultaten grondexploitaties, op NCW (afgerond op € 1.000,-) Project

Verliesgevend Spui Polder Albrandswaard Subtotaal Winstgevend Binnenland Subtotaal TOTAAL

MPO 2022 NCW per 1-1-2022

MPO 2021 NCW per 1-1-2021

Verschil

-3.066.000 -551.000 -3.617.000

N N N

-2.898.000 -452.000 -3.350.000

N N N

-168.000 -99.000 -267.000

N N N

0 -3.617.000

N

0 -3.485.000

N

0 -267.000

N N

Het geprognosticeerde resultaat is in totaal ten opzichte van vorig jaar met € 267.000 135.000 afgenomen. Dit is met name het gevolg van het verwerken van nieuw gemaakte civiele ramingen voor het bouw- en woonrijp maken voor Spui fase 2 en Polder Albrandswaard.

1 Stellige uitspraak BBV: De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de

contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties wordt voor alle gemeenten bepaald op 2% zijnde het maximale meerjarige streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone.

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

6/17

Bij het afsluiten van de grondexploitaties voor COP Emmastraat, Portland en Overhoeken III. Overhoeken III is dit jaar volledig woonrijp gemaakt en overgedragen aan afdeling beheer. Voor COP Emmastraat en Portland is vanwege het opstellen van actuelere civiele ramingen een tekort geconstateerd in de ten tijde van afsluiten van de grex opgenomen voorziening. Deze ramingen zijn moesten worden herzien en zijn duurder uitgevallen dan voorheen verwacht werd vanwege ontdekt meerwerk en hogere bouw- en materiaalkosten. Tabel 3: Status voorzieningen afgesloten projecten ( (afgerond op € 1.000,-) Bijstorting voorziening gesloten projecten: Te kort COP Emmastraat Te kort Portland Totale bijstorting voorzieningen afgesloten projecten

2.1.1

-150.000 -136.000

N N -286.000

N

-286.000

N

Toelichting verschillen per project

Grondexploitaties Spui De sanering is afgerond en lichtelijk hoger uitgevallen dan het geraamde bedrag. Met de nieuwe raming voor het bouwrijp maken van het gebied is de grex negatiever geworden Deze is namelijk hoger dan het budget wat o.b.v. een oude wat beperktere raming was opgenomen. Daarnaast heeft de bouwkostenstijging ook effect op de raming voor kosten van woonrijp maken, deze is tevens verhoogd. De plankosten zijn uit voorzorg tevens verhoogd aangezien er niet genoeg budget stond voor de verdere looptijd van de grex. Polder Albrandswaard De agrarische percelen zijn deels uitgenomen en maken geen onderdeel meer uit van de grex. Deze ontvangsten zijn gelijk aan de geprognotiseerde inkomsten. Voor de inrichting van de gezamenlijke inrit is een besteksraming gemaakt en deze is meegenomen in het budget van de grex. De gemaakte plankosten zijn wat hoger uitgevallen dan geraamd wat er tevens voor zorgt dat het negatieve effect op het resultaat wat hoger is. Binnenland Vanuit het beoogde programma is de verwachting dat de opbrengst uit grondverkoop toereikend is om tot een minimaal kostendekkende exploitatie te komen. Omdat er nog geen definitief programma bekend is, kan nog geen taxatie worden uitgevoerd of residuele berekening worden opgesteld van de grondopbrengsten.

Tevens wordt in deze grondexploitatie rekening gehouden met de uitwerking van de bestuursovereenkomst die is afgesloten met de provincie Zuid-Holland, waarin is vastgelegd dat de provincie financieel bijdraagt aan de ontwikkeling van ‘Poort Buijtenland van Rhoon’. Dit plangebied betreft de grondexploitatie Binnenland en de aanleg van fiets- en wandelpaden voor toegang tot het Buijtenland van Rhoon. Afgesloten projecten Centrum Ontwikkeling Poortugaal Emmastraat COP Emmastraat is bij het vaststellen van het MPO 2021 afgesloten. Voor de resterende werken in de buitenruimte is een voorziening opgenomen. Deze bleek vanwege het herzien van een

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

7/17

civiele raming waarbij meerwerk werd ontdekt m.b.t. riolering en inrichting niet toereikend te zijn. Om deze laatste opdracht te kunnen aanbesteden is extra budget benodigd. Het tekort bedraagt € 150.000,-. In maatschappelijk belang is het gewenst vaart te maken bij het afronden van deze centraal gelegen plek in Poortugaal. Hierdoor is de opdracht opgesplitst en is het deel wat binnen het budget uit te voeren is al aanbesteed. Voor de laatste werken is dus de bijstorting van ter hoogte van € 150.000,- benodigd. Portland Voor Portland is bij het vaststellen van het MPO 2021 een voorziening gestroffen om de nog uit te voeren werken te realiseren. Vanwege het ontdekken van weerwerk en hogere bouwkosten is deze voorziening niet toereikend gebleken. Het opstellen van de nieuwe raming om het nog uit te voeren werk concreet in beeld te krijgen heeft geresulteerd in de ontdekking dat er een bijstorting in de voorziening moet plaatsvinden ter hoogte van € 136.000,-.

2.2 Financiële consequenties gekoppeld aan de jaarrekening 2020

2.2.1

Consequenties voor de voorzieningen verliesgevende grondexploitaties

De verliesvoorzieningen zijn per saldo opgehoogd met een bedrag € 267.000,-. Dit komt met name vanwege het vorderen van het project Spui waardoor er nieuwe ramingen zijn gemaakt voor het bouw en woonrijp maken. Daarnaast is de grex van Polder Albrandwaard verslechterd, deels vanwege hoge kostenindexatie ten opzichte van opbrengstenindicatie en deels vanwege het ophogende van niet langer toereikende posten zoals het budget voor de plankosten. Tabel 4: Verloop voorzieningen verliesgevende grondexploitaties Project

MPO 2021

MPO 2020

Verschil

Verliesgevend Spui Polder Albrandswaard

-3.066.000 -551.000

N N

-2.898.000 -453.000

N N

-168.000 -99.000

N N

TOTAAL

-3.617.000

N

-3.351.000

N

-267.000

N

De stand van de voorziening is gebaseerd op de netto contante waarde per 1 januari 2021. Hierdoor dient de voorziening jaarlijks te worden opgehoogd met rente (discontovoet van 2%) zodat deze aan het einde van de looptijd toereikend is. Uiteraard wordt de voorziening ook aangepast als bij een volgende actualisatie een ander resultaat wordt geprognosticeerd. 2.2.2

Meerjarenperspectief winstprognoses

Afhankelijk van het resultaat wordt zowel tussentijds als bij afsluiting van de grondexploitatie winst genomen. Deze wordt toegevoegd aan de Reserve Ontwikkelingsprojecten. In de jaargang 2021 kent de gemeente Albrandswaard geen winstgevende ontwikkelingsprojecten waardoor er geen (tussentijdse) winstneming kan worden gedaan. Derhalve kan er geen storting in de Reserve ontwikkeling worden gedaan.

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

8/17

3 Resultaat Essendael Albrandswaard participeert in het samenwerkingsverband Essendael. Hieronder is de financiële stand van zaken van dit project weergegeven. Tabel 6: Ontwikkeling resultaat grondexploitatie Essendael (afgerond op € 1.000,-) Totaal

Aandeel gemeente % €

Resultaat grondexploitatie - dec. ‘20 Resultaat grondexploitatie - dec. ‘21

8.186.000 9.298.000

50% 50%

Verschil resultaat

1.112.000

4.093.000 4.649.000

V V

556.000

V

Doordat de gemeente voor 50% participeert in dit project heeft de gemeente recht op 50% van de genoemde winst, enerzijds door een rechtstreeks belang in GEM Essendael C.V. en anderzijds via GEM Essendael Beheer B.V.

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

9/17

4 Risico’s 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de risico’s van de grondexploitatieprojecten en het samenwerkingsverband Essendael. Voor ieder risico in de grondexploitatie is het financiële effect ingeschat. Hierbij is zowel een inschatting gemaakt van de kans op optreden, als het financiële gevolg mocht de gebeurtenis zich voordoen. Risico’s kunnen zowel mee- als tegenvallers zijn. Om een goed beeld te krijgen van de kansen en tegenvallers worden beide inzichtelijk gemaakt (en wordt daarop gestuurd).

4.2 Risico’s grondexploitatie projecten Onderstaande tabel gaat in op het totale risicoprofiel per project. Dit is een gesaldeerd risicoprofiel (optelling positieve en negatieve risico’s). Tabel 8: Risicoprofiel van de grondexploitatie projecten

Tabel 1: Risicoprofiel Project

MPO 2022

MPO 2021

MPO 2022

MPO 2021

Risico's (ongewogen en gesaldeerd)

Risico's (ongewogen en gesaldeerd)

Risico's (gewogen en gesaldeerd)

Risico's (gewogen en gesaldeerd)

A

B

Spui Polder Albrandswaard

Op te vangen in grondexploita Verschil tie C=A-B

D

Niet op te vangen in grondexpl oitatie E=D-A

- 920.000

- 1.060.000

- 305.000

- 358.000

53.000

-

- 304.800

- 220.000

- 220.000

- 86.000

- 86.000

-

-

- 86.000

Binnenland

- 2.100.000

- 2.100.000

- 650.000

- 650.000

-

-

- 650.000

TOTAAL

- 3.240.000

- 3.380.000

- 1.041.000

- 1.094.000

53.000

-

- 1.041.000

Het risicoprofiel is ten opzichte van het voorgaande MPO met € 53.000 afgenomen. In de projecten Polder Albrandswaard en Binnenland is het risicoprofiel niet gewijzigd. In Spui fase 2 is met het afronden van de sanering een grote risicodrager weggevallen. Hier zijn wat kleinere risico’s voor teruggekomen, echter heeft dit project per saldo een lager financieel risico. Voor Binnenland is bij de risico-inventarisatie rekening gehouden met een grotere kans dat de provinciale subsidie (gedeeltelijk) ontoereikend is voor de uitvoering van het project. Indien dit inderdaad het geval blijkt te zijn kan het ontwerp van de infrastructuur eventueel worden versoberd. De belangrijkste verschillen ten opzichte van de risico’s zoals gerapporteerd in het voorgaande MPO: Grondexploitaties

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

10/17

Spui 



De raming van de opbrengsten grondverkoop is gebaseerd op de residuele grondwaarde van de nieuw te bouwen woningen. Het risico is dat de biedingen achterblijven bij deze raming vanwege de stijgende bouwkosten en een eventuele ‘afslag’ voor winst en risico door de biedende partijen. Het bijgebouw van Havendam wat deels op terrein van de gemeente staat zal kan voor kosten zorgen voor de gemeente. Het verwijderen wordt samen met de toekomstige bewoners van de woning geregeld. De kans bestaat dat de gemeente hier een deel van de kosten zal maken.

Polder Albrandswaard  Kosten voor het bouw- en woonrijp maken kunnen hoger uitvallen dan geraamd

Binnenland  Binnen de (ruimtelijke) kaders van de gebiedsvisie is nog een zit nog enige flexibiliteit in de programmatische invulling van het gebied en daarmee de hoogte van de te realiseren opbrengst. Voorzieningen afgesloten projecten Centrum Ontwikkeling Poortugaal Emmastraat  Van dit project is de grondexploitatie afgerond. Er zijn geen risico’s voor dit project meer opgenomen. Portland  Van dit project is de grondexploitatie afgerond. Er zijn geen risico’s voor dit project meer opgenomen.

4.3 Risico’s samenwerkingsverband Essendael Het risico met betrekking tot de kostenkant van de grondexploitatie is beperkt, doordat de prijzen zijn gebaseerd op de actuele markt en het huidige stedenbouwkundig plan. In de raming is voldoende reserve opgenomen in de vorm van onvoorzien en nader te detailleren. Het risico op de marktontwikkeling mag verder als beperkt worden gezien in deze grondexploitatie. Dit komt doordat de opgenomen resterende grondwaarde gebaseerd is op de zogenaamde “onderkant bandbreedte” van de in het verleden vastgestelde grondquote-tabel. Daarnaast is een groot deel van het project al gerealiseerd en zijn al veel inkomsten ontvangen vanuit de GEM waardoor het nog te realiseren deel, waar risico zou kunnen hebben, kleiner wordt. Het geprognosticeerd resultaat van de grondexploitatie is robuust, waarbij de risico’s beperkt zijn en goed gestuurd kan worden op de resterende invulling en afronding van het plan. Voor Essendael geldt dat de risico’s gedekt kunnen worden vanuit het resultaat. Hiermee hebben de risico’s geen effect op de reserve Ontwikkelingsprojecten.

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

11/17

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

12/17

5 Reserve Ontwikkelingsprojecten 5.1 Verloop reserve Ontwikkelingsprojecten In de nota Reserves en voorzieningen is opgenomen dat de resultaten van de grondexploitaties ten goede komen aan of ten laste komen van de reserve Ontwikkelingsprojecten.

Tabel 9: Verloop reserve Ontwikkelingsprojecten (afgerond op € 1.000,-) € 1.402.000

Begin saldo

Toevoegingen De Meijle

€

897.000 € 897.000

Subtotaal toevoegingen Onttrekkingen Toename verliesvoorziening Spui Toename verliesvoorziening polder Albrandswaard -

Bijstorting verliesvoorziening COP Emmastraat Bijstorting verliesvoorziening Portland

€ -168.000 € -99.000 € -150.000 € -136.000

Totaal onttrekkingen

€ -553.000

Mutatie saldo reserve ontwikkelingsprojecten

€ 344.000

Saldo na toevoegingen en onttrekkingen vanuit projecten

€ 1.746.000

De reserve Ontwikkelingsprojecten heeft in eerste instantie als doel de risico’s van de grondexploitaties op te kunnen vangen, voor zover dit niet kan binnen (het positieve resultaat van) de grondexploitatie zelf. In de praktijk komt dat neer op de risico’s van de verlieslatende grondexploitaties. Daarnaast kan niet in alle gevallen de risico’s van de winstgevende grondexploitaties in het positieve resultaat worden opgevangen. In tweede instantie dient de reserve Ontwikkelingsprojecten als dekking bij het ophogen van de voorzieningen verlieslatende grondexploitaties. Het vrije deel van de reserve bedraagt minimaal 5% van het totaalbedrag van de voorzieningen verliesgevende grondexploitaties en het risico van de grondexploitaties. Indien het vrije deel lager is dan 5% wordt er bijgestort vanuit de algemene reserve. Bedraagt het vrije deel van de reserve echter meer dan 15%, dan wordt het meerdere toegevoegd aan de algemene reserve. In onderstaande figuur is dit principe weergegeven.

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

13/17

Figuur 1: Relatie Algemene Reserve en reserve Ontwikkelingsprojecten - Vrije deel

15%

Voorzieningen

Reserve Ontwikkelingsprojecten Vrije Reserve

Algemene Reserve + Risico s

Vrije deel

5%

Het bovenstaande principe leidt tot de volgende berekening voor de hoogte van het vrije deel van de Reserve Ontwikkelingsprojecten. Tabel 10: Bepalen verevening met algemene reserve (afgerond op € 1.000,-) € 1.746.000

Saldo na toevoegingen en onttrekkingen vanuit projecten (cf. tabel 3) Af te dekken risico’s (cf. tabel 1) Restant saldo (vrije deel reserve) Bepalen vrije reserve Voorzieningen Risico’s Subtotaal

€ 1.041.000 € 705.000 € 3.617.000 € 1.041.000 € 4.658.000

Benodigde vrije deel reserve Ontwikkelingsprojecten Minimaal 5% van 4.445.000 Maximaal 15% van 4.445.000 Percentage huidig omvang vrije deel

€ 233.000 € 699.000 15,1%

Conclusie: Restant saldo afgerond 15% = benodigde deel (maximaal 15%) Per saldo te verrekenen met algemene reserve

€-

Het saldo is afgerond 15% waardoor het binnen de bandbreedte van de reikwijdte valt. Concluderend wordt er gesteld dat er geen boeking hoeft plaats te vinden naar de algemene reserve om het vrije deel van de reserve te verlagen.

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

14/17

Bijlage 1: Begrippen en afkortingen BBV BIE Boekwaarde

Grondexploitatie

Eindwaarde Netto Contante waarde MPO MPOt

Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten Bouwgronden In Exploitatie (projecten met een vastgestelde grondexploitatie) Dit is de waarde van het project zoals opgenomen in de administratie. De waarde is historisch tot stand gekomen middels werkelijke kostenboekingen en gerealiseerde opbrengsten. Een grondexploitatie is een begroting die wordt opgesteld om grondkosten en grondopbrengsten van een ruimtelijk ontwikkelingsplan (zoals een nieuw bestemmingsplan) in beeld te brengen. Ander woord voor toekomstige waarde: het saldo van kosten en opbrengsten inclusief rente en inflatie. De huidige waarde van een bedrag waarover je pas na een bepaalde periode de beschikking hebt. Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten (halfjaarlijkse tussenrapportage)

Meerjaren Perspectief Ontwikkelingsprojecten 2021 | MPO 2022

15/17

Bijlage 2: Plaats MPO in P&C-cyclus Het MPO wordt gelijktijdig met de jaarrekening aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden en dient feitelijk als toelichting op de jaarrekening. Bij de beoordeling van de jaarrekening door de accountant wordt gebruik gemaakt van het MPO. Waar de jaarrekening inzicht geeft in de resultaten van het afgelopen jaar (peildatum 31 december van het afgelopen jaar), kijkt het MPO vooruit en geeft inzicht in het meerjarige perspectief van de grondexploitatie projecten (peildatum 1 januari van het lopende jaar). Het MPO geeft inzicht in de meest actuele (financiële) stand van zaken, de voorziene ontwikkelingen en de risico’s die zich per ontwikkelingsproject kunnen voordoen.

Figuur 1: Relatie P&C-cyclus en MPO’s

Naast de jaarlijkse vaststelling van het MPO wordt er ook een tussentijdse MPO-rapportage opgesteld en ter informatie voorgelegd aan de Raad. Deze tussentijdse rapportage geeft voornamelijk inzicht in de voortgang van de projecten.