Jaarstukken 26 juni.pdf

De omvangrijke bezuinigingsplannen van het kabinet op de uitvoering van de Jeugdzorg zijn weliswaar vooruit geschoven maar zullen komende jaren uitgevoerd gaan worden. De toenemende hulpvraag onder jongeren is zorgelijk groot en de beperkte beschikbaarheid van passende hulpverlening dragen bij aan het aanhouden van een stevige risico’s in het gemeentelijk risicoprofiel. In de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning zullen de netto kosten en de vraag zeker tot 2025 hoog blijven wanneer in 2019 van het ingevoerde abonnementstarief wordt afgestapt. Bestuurlijke en financiële verhoudingen Rijk en decentrale overheden (risico Rijksbijdrage gemeentefonds) Er is al langere tijd sprake van een (toegenomen) disbalans tussen financiële en bestuurlijke verhoudingen tussen Rijk en decentrale overheden. Het vooralsnog bevriezen van de

- 77 -

bijdragen van het gemeentefonds en de onzekerheid over de toekomst van een nieuwe verdeel- en berekensystematiek van het gemeentefonds vormt een grote onzekerheid. ICT/ Informatiebeveiliging De bescherming van alle gevoelige informatie en het aanbieden van moderne en veilige digitale product- en dienstverlening ontkomt ook niet aan oplopende kosten van noodzakelijk onderhoud, beheer en doorontwikkeling. De kosten voor ICT en informatiebeveiliging lopen de laatste jaren sneller op. Burgers verwachten daarbij steeds meer op het gebied van digitale dienstverlening. Nieuwe/ aangepaste wetgeving op het gebied van informatiebeveiliging stelt harde toenemende eisen aan de beschikbare competenties en capaciteit om er invulling aan te geven. Over 2023 heeft dit invloed gehad op het prioriteren van activiteiten binnen diverse specialismen. Risico’s BAR organisatie (ontvlechting) 2023 is het jaar waarin de BAR-Organisatie is ontvlochten. In de 2e helft van het jaar is de plaatsing van het personeel afgerond. De (niet primaire) taken die vallen onder het technische beheer en het ondersteunen van de product- en dienstverlening van de gemeente(n) vormen het risicoprofiel voor de organisatie en bijbehorende dienstverlening die per 1 januari 2024 door De BedrijfsvoeringsPartner (DBP) zal gaan worden uitgevoerd. De bedrijfsvoering risico’s worden dus het risicoprofiel van DBP.

De risico’s voor de uitvoering van de wetten en regels, het leveren van producten en diensten (primaire taken) door de gemeenten blijven dus ook in de nieuwe situatie de kern van het risicoprofiel van de gemeente met als belangrijk verschil dat de uitvoerende ambtenaren in de uitvoering van de product- en dienstverlening vanaf 1 januari bij de gemeente in dienst zijn. Het risico bestaat dat de krappe arbeidsmarkt niet volledig voorziet in geschikte kandidaten voor de diverse vacatures die hierdoor zijn ontstaan bij de gemeente en DBP. Het personeelsverloop is daarbij in 2023 hoog geweest. Het ziekteverzuim ligt over een langere periode al boven het landelijke gemiddelde maar is in de loop van 2023 wel flink afgenomen. De kans dat er meer kosten worden gemaakt voor inhuur blijft voorlopig aanwezig. De oorlog in Oekraïne Het realiseren van opvang en huisvesting voor de korte en langere termijn is van invloed op de benodigde weerstandscapaciteit. Er gaat ambtelijke capaciteit naar de opvang, begeleiden, huisvesten van vluchtelingen en de administratieve (financiële) organisatie hieromtrent. Aan de opvangtaak van de gemeente zijn vergoedingen gekoppeld. Vooralsnog geldt de insteek dat de gemeente geen financiële schade op mag lopen door de taken die hierin ontstaan.

We houden er rekening mee dat de kans op financiële schade als gevolg van het lang aanhouden van de oorlog blijft bestaan. Hoge energieprijzen, hoge inflatie Niet alleen van brandstoffen, maar ook van voedingsmiddelen, ruwe grondstoffen en bouwmaterialen blijven de prijzen hoog. Dit zorgt ervoor dat de inflatie nauwelijks afneemt. De koopkracht neemt vooralsnog af en voor steeds meer huishoudens, bedrijven en instellingen levert dit problemen op. De gemeente heeft last van bovengenoemde ontwikkelingen als het gaat om bijvoorbeeld het assetmanagement (beheer en onderhoud van gemeentelijke eigendommen zoals gebouwen, gemalen etc.). Bouw- en onderhoudsbedrijven hebben veel werk terwijl personeel schaars is en grondstoffen en bouwmateriaal veel duurder worden. Schuldhulpverlening, bijzondere bijstand De groep huishoudens die het risico loopt de vaste lasten niet meer te kunnen betalen neemt toe en beperkt zich niet tot alleen de lage inkomens. Een groeiende groep inwoners en ondernemers zal naar verwachting een beroep gaan doen op ondersteuning bij het voorkomen/beperken van schulden en/of faillissement.

- 78 -

Risico's Belangrijkste financiële risico's

Nr.

Risicogebeurtenis

Gevolgen

Maatregelen

Kans Financiële Invloed gevolgen

R532 Risico's taakuitvoering GR-BAR (Nieuwe Stijl).

Geld - (Tijdelijk) extra (frictie)kosten/uren/ inhuur personeel.

Risicobewust handelen binnen BAR.

100% Max.€ (BAR) 503.000

14,91%

R1401 Risicocluster tekorten uitvoering gedecentraliseerde taken sociaal domein.

Geld - Opgenomen risico's 3D's in GR-BAR en andere overheidstaken die op lokaal overheidsniveau worden weggezet.

Continue sturing op processen.

100% Max.€ (BAR) 750.000

13,61%

R1441 Reserve grondbedrijf (MPO) is niet toereikend.

Geld - Bijstorting uit Algemene reserve door tekort in exploitatiejaar.

Sturing m.b.v. MPO-t.

30% Max.€ 1.000.000

7,13%

Sturing op de ingediende begrotingen van gemeenschappelijke regelingen in samenspraak met de Raad.

60% Max. € 500.000

7,07%

Uitwerking plan en planning; goede investeringsbegroting hiervoor opstellen.

50% Max. € 500.000

5,92%

R1555 Onvoldoende woonruimte beschikbaar Geld – Verhuurders voor tijdelijke én uiteindelijke vragen hoge huur; huisvesting statushouders en Woonruimte moet vluchtelingen. plotseling snel nieuw gebouwd worden.

Goede planning en communicatie met alle betrokken partijen.

50% Max. € 500.000

5,91%

R1558 Toenemende inflatie.

Geld Dekkingsproblemen bij de begroting.

Conjunctuurschommelingen i.c.m. prijsontwikkelverwachtingen tijdig bijsturen in tussenrapportages.

50% Max. € 500.000

5,90%

R1442 Oplopende kosten in (wegen)bouwsector door stijgende conjunctuur(schaarste).

Geld – Financieel.

Rekening houden met onvoorziene extra kosten bij ramingen en offertes.

50% Max. € 500.000

5,90%

R1440 Risicocluster uitvoering wet- en regelgeving beveiliging data/informatie/gegevens/privacy.

Geld - Financieel, juridische aansprakelijkheid.

Goede implementatie en uitvoering van de Wetgeving.

30% Max. € 500.000

3,54%

Goede interpretatie van circulaires. Voorzichtig begroten van inkomsten Algemene Uitkering.

30% Max. € 500.000

3,53%

R385 Begrotingstekorten in Geld – Financieel. gemeenschappelijke regelingen waardoor de gemeente financieel moet bijspringen. R1552 Integraal huisvestingsplan Onderwijs.

Geld – Onzekerheid hoeveel aan extra (tijdelijke) investeringen nodig zijn, ondanks opstelling integraal en strategisch Plan.

R501 Algemene Uitkering wordt lopende het Geld – Financieel. begrotingsjaar lager i.c.m. koppeling Rijksuitgaven en verwerking aanvullende kortingen. Totaal van alle risico's: € 5.753.000

Het overzicht toont risico’s die incidenteel schade op kunnen leveren met daarbij het maximale financiële gevolg. De onderstaande tabel geeft aan hoe groot de kans is in lengte van tijd.

- 79 -

Kwantiteit

Referentiebeelden

Kans

Toelichting kansklasse

klasse 10%

<0 of 1 keer per 10 jaar

1

30%

1 keer per 5-10 jaar

2

50%

1 keer per 2-5 jaar

3

70%

1 keer per 1-2 jaar

4

90%

1 keer per jaar of >

5

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het onwaarschijnlijk is dat deze zich in de komende jaren voordoen. Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het niet waarschijnlijk is dat deze zich in de komende jaren voordoen. Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's die zich in het komende jaar wel maar ook niet kunnen voordoen. Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich in de komende jaar zullen voordoen. Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich in de komende jaar zullen voordoen.

Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag niet nodig is omdat de risico’s nooit allemaal tegelijk en in hun maximale omvang zullen optreden. Onderstaande figuur en de bijhorende tabel tonen de resultaten van de risicosimulatie.

Uit de simulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico’s van Albrandswaard kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 2.955.118 (benodigde weerstandscapaciteit).

- 80 -

Benodigde weerstands- capaciteit bij verschillende zekerheidspercentages Percentage

Bedrag

10%

€ 1.323.560

25%

€ 1.674.577

50%

€ 2.092.782

75%

€ 2.531.751

90%

€ 2.955.118

95%

€ 3.216.352

Risicoprofiel grondbedrijf Voor het berekenen van het risicoprofiel voor het grondbedrijf is aangesloten bij het Meerjaren Perspectief Ontwikkelprojecten (MPO) 2024. Voor het grondbedrijf wordt het risicoprofiel niet gesimuleerd, maar wordt de kans van optreden maal het effect van optreden opgenomen. Hierbij is rekening gehouden of het gewaardeerde risico binnen het resultaat van het project opgevangen kan worden. Wanneer dit niet het geval is, heeft dit een effect op het risicoprofiel.

Project

MPO 2024

MPO 2023

MPO 2024

Risico's (ongewogen en gesaldeerd)

Risico's (ongewogen en gesaldeerd)

Risico's Risico's (gewogen en (gewogen en gesaldeerd) gesaldeerd)

MPO 2023

A

B

Verschil

Op te vangen in Niet op te grondexploitatie vangen in grondexploitatie

C=A-B

D

E=D-A

Spui

-275.000

-1.064.968

-42.500

-499.490

456.990

0

-42.500

Polder Albrandswaard

-80.000

291.000

-20.000

-105.500

85.500

0

-20.000

Binnenland

-200.000

-150.728

-50.000

-113.046

63.046

0

-50.000

De Omloop

-4.534.000

0

-1.360.000

0

-1.360.000

1.360.000

0

TOTAAL

-5.089.000

-924.696

-1.472.500

-718.036

-754.464

1.360.000

-112.500

Voor het grondbedrijf Albrandswaard kunnen op basis van bovenstaande doorrekening alle risico’s worden afgedekt met een totaalbedrag van € 112.500 (benodigde weerstandscapaciteit). Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van Gemeente Albrandswaard bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2024 Weerstandsonderdelen

Huidige capaciteit € 15.055.705

Algemene reserve

€ 918.861

Reserve MPO Reserve Sociaal domein

€ 2.000.000

Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 17.974.566

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.

- 81 -

Risico's

Weerstandscapaciteit

Bedrijfsproces

Algemene reserve

Financieel

Reserve MPO

Imago/politiek

Reserve Sociaal domein

Informatie/strategie Juridisch/aansprakelijkheid Letsel/veiligheid Materieel Milieu Personeel/Arbo Product

Weerstandvermogen Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 17.974.566

=

=

5,86

(€ 2.955.118 + € 112.500) = € 3.067.618

Benodigde weerstandscapaciteit

De normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van het berekende ratio. Het ratio van Albrandswaard valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen. Weerstandsnorm Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

>2

uitstekend

B

1.4-2.0

ruim voldoende

C

1.0-1.4

voldoende

D

0.8-1.0

matig

E

0.6-0.8

onvoldoende

F

<0.6

ruim onvoldoende

Risicokaart Risico’s waarvan de oorzaken en gevolgen in klassen ingedeeld zijn kunnen geplaatst worden in een risicokaart. Deze kaart toont in één oogopslag de spreiding van de risico’s. Er wordt een onderscheid gemaakt in het bruto en netto risico. Het bruto risico geeft de situatie weer voordat er maatregelen zijn getroffen. Het netto risico geeft het resultaat na het nemen van maatregelen. Bruto

Geld x > € 500.000

1

€ 250.000 < x < € 500.000

2

1

2

6

2

2

€ 100.000 < x < € 250.000

1

€ 25.000 < x < € 100.000

4

7

x < € 25.000

1

1

3

1

Geen geldgevolgen 10%

30%

1 50%

70%

90%

Netto

Geld x > € 500.000

2

1

2

1

€ 250.000 < x < € 500.000

2

5

1

1

€ 100.000 < x < € 250.000

1

€ 25.000 < x < € 100.000

7

4

x < € 25.000

1

1

3

1

Geen geldgevolgen 10%

- 82 -

30%

1 50%

70%

90%

Kengetallen In dit onderdeel kengetallen geven wij duiding aan onze financiële positie. Om een goed beeld te krijgen van de financiële positie kijken wij naar de ontwikkelingen aan de hand van een aantal belangrijke financiële kengetallen. Per kengetal geven wij de trend weer en de betekenis ervan voor onze financiële positie. Is de trend bijvoorbeeld risicovol, gunstig, of is het een directe dreiging voor de financiële gezondheid van onze gemeente? Ze hebben geen functie als normeringsinstrument in het kader van het financieel toezicht. Het reëel en structureel sluitend zijn van de begroting blijft het bepalende criterium. Kengetallen

Realisatie

Begroting

Realisatie

2022

2023

2023

47%

54%

34%

45%

52%

32%

35% 4% 5,5% 128%

32% 4% -4,1% 126%

41% 4% 3,6% 126%

1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit

De waarden van de kengetallen zijn ingedeeld in 3 categorieën die aansluiten bij de landelijk vastgestelde signaleringswaarden (2016). Categorie A is het minst risicovol en C het meest risicovol. Signaleringswaarden kengetallen 1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit

Categorie A

Categorie B

Categorie C

Minst risicovol < 90% < 90%

Neutraal 90 - 130% 90 - 130%

Meest risicovol > 130% > 130%

> 50% < 20% > 0% < 95%

20 - 50% 20 - 35% 0% 95 - 105%

< 20% > 35% < 0% > 105%

Schuldquote Een belangrijke graadmeter voor de financiële positie is de omvang van onze schuldverplichtingen in relatie tot onze opbrengsten, oftewel de schuldquote. Onderstaande grafiek illustreert deze ontwikkeling.

- 83 -

De netto schuldquote is gedaald ten opzichte van de realisatie van vorig jaar, en de begroting van dit jaar. Dit komt met name omdat onze schulden zijn afgenomen, en de opbrengst uit de baten is toegenomen. Ook het uitblijven van grootschalige investeringen speelt hierin een rol. Toekomstige investeringen en eventuele risico’s zullen hun invloed hebben op de schuldquote. Ook de stijgende rentestanden zullen hun invloed hebben. Het is niet alarmerend als onze schuldquote zou verslechteren, maar wel goed om de investeringen goed af te wegen en marktontwikkelingen in de gaten te houden. Solvabiliteit De solvabiliteit geeft aan welke gedeelte van je bezit met eigen vermogen is gefinancierd. Een woning bijvoorbeeld, deze is voor 80% gefinancierd bij de bank en 20% is betaald met eigen spaargeld. In dat geval is de solvabiliteit 20%. Onderstaande grafiek illustreert de ontwikkeling van dit kengetal voor onze gemeente.

Wij zien een verdere verbetering van de solvabiliteit. Deels veroorzaakt door continu en stabiel (financieel) beleid, waardoor het eigen vermogen toeneemt, en deels door niet al te grote nieuwe investeringen (waardoor de schulden niet of nauwelijks toenemen). De landelijke norm is om de kritische grens van 20% aan te houden voor het eigen vermogen. Gelet op de schaalgrootte (omzet) van Albrandswaard blijven we kwetsbaar. Als een financieel risico zich manifesteert heeft dat grote impact op de stand van onze algemene

- 84 -

reserve. Nieuwe investeringen en eventuele risico’s zullen hun invloed hebben op de solvabiliteit. Het is goed de solvabiliteit te blijven volgen, zodat bij een economisch minder goede periode er tijdig onderbouwde afwegingen gemaakt kunnen worden tussen inhoud en financiën. Grondexploitaties Afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitaties een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. Bij grondexploitaties volgen de inkomsten altijd pas na de uitgaven. Bijvoorbeeld voor een nieuw woningbouwproject moet de grond eerst gekocht en bouwrijp gemaakt worden voordat het weer verkocht kan worden. De financiering voor grondaankopen en bouwrijp maken leiden normaal gesproken (tijdelijk) tot hogere schulden. Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling weer van de (financiële) waardes van onze grondposities ten opzichte van de totale opbrengsten (exclusief reservemutaties). Daarbij geldt dat hoe lager de (boek)waardes van onze grondposities (exploitaties) zijn in vergelijking met de totale opbrengsten, des te minder financiële risico’s wij lopen. Als de waardes van de grondposities namelijk laag liggen hoeven de (grond)verkopen minder op te leveren om investeringen uit het verleden terug te verdienen.

Afgelopen jaren is onze positie stabiel gebleven, onder de signaalgrens. Dit komt voornamelijk omdat de gerealiseerde grondopbrengsten worden gecompenseerd met een afname van de verliesvoorzieningen. Afhankelijk van ontwikkelingen op het gebied van woningbouw en grondexploitaties zal dit kengetal wijzigen. Nieuwe plannen en exploitaties zullen om investeringen en financiering vragen, en dat geeft inherente risico’s bij het terugverdienen. Met als mogelijk risico dat de lijn omhoog schiet. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is aanmerkelijk beter dan we op begrotingsbasis hadden verwacht. Dit is een positieve ontwikkeling. De structurele lasten en baten lagen dus beter in evenwicht. De signaalgrens is 0%. Wanneer het cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te kunnen dragen. Voor de komende jaren wordt een verslechtering verwacht in de begrotingen. Mede door ontwikkelingen en opgaven die we op ons af zien komen, en daarbij de uitdaging om de structurele lasten en structurele baten in evenwicht te krijgen. Het blijft nodig om zeer kritisch te blijven kijken naar hoe structurele lasten in evenwicht kunnen blijven met structurele baten.

- 85 -

Gemeentelijke belastingcapaciteit De gemeentelijke belastingcapaciteit geeft de gemiddelde woonlasten van een inwoner van Albrandswaard weer ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Onder woonlasten wordt hier bedoeld de rioolheffing, afvalstoffenheffing en onroerende zaakbelasting (ozb).

De gemeente moet belastingen heffen om voldoende inkomsten te genereren en kosten te dekken. Om de lasten voor de inwoner niet onnodig te laten stijgen is het daarom van belang om bedrijfsmiddelen doelmatig in te zetten en/of innovatieve, kostenbesparende maatregelen te nemen. Ook al zien we de kosten op deze gebieden toenemen, wordt hierbij ook lastenverlichting afgewogen met de inhoudelijke mogelijkheden. We zien een lichte verbetering van de belastingcapaciteit ten opzichte van vorig jaar, met name omdat de gemiddelde landelijke woonlasten harder zijn gestegen t.o.v. de stijging van woonlasten in Albrandswaard.

- 86 -

Conclusie over huidig risicoprofiel In de voorgaande onderdelen is een relatie gelegd tussen het risicoprofiel van de gemeente en het benodigde weerstandsvermogen. Onze organisatie valt in klasse A (waarderingscijfer); een weerstandsvermogen dat uitstekend is. We kunnen derhalve stellen dat de organisatie er financieel uitstekend voor staat. Investeringen, de fluctuerende algemene uitkering en risico’s hebben een negatieve uitwerking op enkele kengetallen. Daar tegenover staan ook positieve uitwerkingen. Het is noodzakelijk de kengetallen in de gaten te houden en financieel gezond te blijven door tijdig afwegingen en keuzes te maken indien nodig. Met name ook bij grote investeringen. De komende jaren moeten we ook blijven vasthouden aan een structureel sluitende begroting op basis van reële ramingen.

- 87 -

Paragraaf 3 - Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente beheert de kapitaalgoederen waarvoor zij verantwoordelijk is. De kapitaalgoederen verhardingen, riolering, civiele kunstwerken, groen, speelgelegenheden, openbare verlichting en watergangen vertegenwoordigen tezamen een vervangingswaarde van ruim € 190 miljoen. Zorgvuldig beheer van dit kapitaal is belangrijk. Hiermee wordt kapitaalvernietiging voorkomen en blijft de waarde zo hoog mogelijk. De waarde is afgestemd op de activiteiten die in de openbare ruimte plaatsvinden, zoals wonen, werken en recreëren. In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen wordt aangegeven wat de kaders zijn waarbinnen het onderhoud van deze goederen plaats vindt. Aanwezige kapitaalgoederen De gemeente Albrandswaard beheert binnen de openbare ruimte de volgende kapitaalgoederen: • • • • • • • • • •

Verhardingen zoals wegen, straten, paden en pleinen binnen de bebouwde kom; Straatmeubilair; Openbare verlichting; Verkeer- en straatnaamborden; Gemeentelijke riolering; Waterbodems, beschoeiingen; Civiele kunstwerken; Openbaar groen; Speelvoorzieningen, en Gemeentelijke gebouwen.

Om de kapitaalgoederen goed te kunnen beheren, is halverwege 2020 het Beheerplan openbare ruimte 2020 - 2024 ambtelijk geactualiseerd. Het beheerplan geeft duidelijkheid over de kosten die gemaakt moeten worden om de openbare ruimte te onderhouden binnen de wettelijke kaders en de met de gemeenteraad afgesproken beleidskaders. Uitgangspunt daarbij is dat de planningen voor vervanging en groot onderhoud zijn gebaseerd op resultaatgericht beheer. Dit houdt in dat wordt onderhouden of vervangen wat daadwerkelijk nodig is, in plaats van onderhouden of vervangen op basis van technische levensduur. Gewerkt wordt aan een actualisatie van het beheerplan wegen en het beheerplan groen. In 2023 is een nieuw Groenbeleidsplan opgesteld. Het Groenbeleidsplan zal in het 1ste kwartaal van 2024 ter besluitvorming worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Zodra goedkeuring is gegeven zal gestart gaan worden met een Uitvoeringsplan Groen waarin het beleid uitgerold gaat worden in een 4-jarig uitvoeringsprogramma. Het Programma Stedelijk Water (PSW) 2021 – 2025 vormt de basis voor het onderhoud en vervangingen aan riolering. Het PSW is de opvolger van wat voorheen het Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) werd genoemd. Binnen dit programma staat beschreven op welke locatie welk onderhoud of vervanging noodzakelijk is. De rioolheffing wordt op basis van het PSW bepaald.

Zorg voor de openbare ruimte Binnen het vastgestelde beheerplan zijn de beeldnormeringen van de CROW en de landelijke Standaard 2018 het uitgangspunt. Het beheerplan differentieert op basis van gebiedsindeling en kwaliteitsniveaus. Hierbij is kwaliteitsniveau B het uitgangspunt. De afgesproken kwaliteit wordt structureel bewaakt door de implementatie van een monitoringsplan.

- 88 -

In de beheerplannen zijn projecten en onderhoudsmaatregelen opgenomen om de gewenste kwaliteit te realiseren en te behouden. De planningen van de verschillende beheerdisciplines worden op elkaar afgestemd, zodat werkzaamheden gecombineerd worden uitgevoerd. Om deze integraliteit te borgen wordt het beheerplan regelmatig geactualiseerd. De onderliggende beheerplannen en het integrale beheer heeft als doel: • Het zorgen voor een veilige, comfortabele, leefbare en duurzame openbare ruimte voor de bewoners van Albrandswaard; • De afgesproken kwaliteit van de openbare ruimte waarborgen door kwaliteitssturing; • Het beleid en consequenties hiervan v.w.b. de vastgestelde kwaliteitsniveaus aan alle belanghebbenden communiceren, zodat gekozen beleid en daarmee keuzes in de dagelijkse praktijk duidelijk en uitlegbaar zijn; • Voldoen aan wettelijke normen; • Budgetbeheersing; • Integrale afstemming tussen de verschillende beheeractiviteiten; • Termijnplanning voorhanden, en • Integrale aanpak van de taakvelden om hiermee een efficiëntieslag te behalen. De beleidskaders waarbinnen het beheer en onderhoud wordt uitgevoerd is o.a.

opgenomen in: Beheerkwaliteitsplan 2012 (BKP), de beleidsnota’s Groenbeleidsplan 2009 – 2019 (nieuw in 2024 “Groenbeleidsplan en Uitvoeringsplan Groen”), Programma Stedelijk Water 2021 2025, het Gemeentelijke Verkeer-, en Vervoersplan 2012 (nieuw in 2024 het “Mobiliteitsplan”), Laadvisie, Speelruimteplan 2010 – 2020 (nieuw in 2024 “Speelruimteplan 2024”), Licht op Albrandswaard, beleidskader openbare verlichting 2016, Beleidsplan afval en grondstoffen 2019 en het Baggerplan. Dit beleid is vertaald in de genoemde beheerplannen en wordt zo ter uitvoering gebracht. Wegen De functie van het gemeentelijke wegennet is om het verkeer veilig, vlot en comfortabel te verwerken. Als wegbeheerder heeft de gemeente een zorgplicht om haar wegen te onderhouden en veilig te houden. Deze plicht is afgeleid van de Wegenwet. Onvoldoende zorg hiervoor leidt tot klachten van gebruikers van de buitenruimte en mogelijk tot schadeclaims. Door het opstellen van het beheerplan openbare ruimte 2020 - 2024 is de financiering van het onderhoud van het totale wegenbestand voor de komende jaren inzichtelijk en beheersbaar gemaakt. De onderhoudstoestand van de wegen in relatie tot het beschikbare budget is hierbij onderbouwd.

Vanaf 2023 ligt de focus op het renoveren van de straten in de omgeving van park Rhoon (Sering, Jasmijn, Rozenhof, Magnolia, Primulahof, Goudenregen, Perelaer, Prunus en deel van De Gaarde). Deze renovaties worden in 2023 met een doorloop in 2024 voorbereid en aanbesteed. De uitvoering en realisatie van de projecten zal plaatsvinden in laatste kwartaal van 2023 met doorloop naar voorjaar 2024. In het kader van de integrale aanpak wordt hierbij de hele openbare ruimte meegenomen waaronder groen, riolering en indien nodig openbare verlichting. Bij de planvorming wordt ook rekening gehouden met eventuele verkeerskundige aanpassingen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Naast deze reconstructie vinden er aan de hand van weginspecties buiten grotere onderhoudswerkzaamheden plaats. Deze locaties zijn pas bekend nadat de weginspecties zijn uitgevoerd. In 2023 zijn diverse onderhoudswerkzaamheden aan de wegen uitgevoerd. In het Bakkerspark zijn de halfverharding paden volledig vernieuwd, diverse trottoirs herbestraat in Portland, door de hele gemeente zijn oneffenheden door wortelopdruk in de bestrating verwijderd en zijn diverse levensduur verlengende reparaties uitgevoerd op ontsluitingswegen.

- 89 -

Kwaliteit In 2023 beschikte Albrandswaard over circa 116 hectare aan diverse verharding met een vervangingswaarde van circa € 78 miljoen. Binnen deze discipline is kwaliteitsniveau A doorgevoerd in de centra gebieden, niveau B in de woonwijken en niveau C op industrieterreinen. Deze niveaus worden getoetst conform de CROW beeldnormeringen. De technische staat van de verharding op dit moment is goed. Het effect van de verlaagde kwaliteit op de industrieterreinen en de doorgevoerde bezuiniging in 2021 en 2022 zal pas na meerdere jaren effect hebben. Op termijn is dus wel extra onderhoud en daarmee budget noodzakelijk om opgelopen achterstanden in te halen. Dit wordt in de gaten gehouden door de wegen via jaarlijkse weginspecties te beoordelen. Zettingsgebieden De bodem onder de openbare ruimte van Albrandswaard bestaat nagenoeg overal uit klei. Klei is een middelmatig stabiele bodemondergrond en geeft doorgaans een gelijkmatige zetting. Echter, eind jaren '90 en beginjaren '00 is er infrastructuur aangelegd op een minder stabiele bodem dan klei. Dit betreft de (Vinex) wijken Parels en Diamant van Portland en een derde deel van de wijk Valckensteijn in Poortugaal. Hier zal eerder groot onderhoud nodig zijn door verzakkingen.

Tot op heden zijn de verzakkingen voor de korte termijn aangepakt, komend jaar zal onderzoek verricht gaan worden om de aanpak en de kosten voor de komende periode te bepalen. Straatreiniging Binnen het onderdeel ‘schoon houden van de openbare ruimte’ valt ook de onkruidbestrijding op verhardingen. Binnen Albrandswaard worden hiervoor geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Kwaliteit Een schone leefomgeving heeft in onze gemeente een hoge prioriteit. In de dorpscentra (winkelgebieden) wordt kwaliteitsniveau A als norm gehanteerd en voor het overige deel van de openbare ruimte kwaliteitsniveau B. Via visuele controles buiten en tussentijdse oplevermomenten van wijken waar het onderhoud is uitgevoerd zien we erop toe dat deze kwaliteit wordt behaald. Openbare verlichting Openbare verlichting speelt een belangrijke rol in de openbare ruimte. Als gemeente dragen we zorg voor een goed functionerende openbare verlichting waarmee de sociale veiligheid, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid wordt gediend.

Bij de toepassing of vervanging van openbare verlichting hanteren we de volgende uitgangspunten: • De gemeente zorgt voor verlichting op maat daar waar het volgens de Nederlandse Praktijk Richtlijn NPR 13201 + A1:2018 nl noodzakelijk is of vanuit sociale veiligheid wenselijk is; • De openbare verlichting is energiezuinig en afgestemd op de behoefte; • Vervanging van masten/armaturen wordt zoveel mogelijk gecombineerd met geplande reconstructies en uitgevoerd in LED verlichting; • Om de elektrotechnische veiligheid van de installaties te verbeteren voorzien we niet geaarde lichtmasten bij vervanging van dubbel geïsoleerde aansluitkastjes en/ of armaturen, en • In het buitengebied en bij randen van natuurgebieden hanteren wij het uitgangspunt: ‘er wordt niet verlicht, tenzij’. In 2023 zijn er ca. 400 armaturen op diverse locaties in Rhoon en Poortugaal vervangen. Er zijn 9 lichtmasten vervangen. Daarbij was er nog enige uitloop van projecten die in 2022 zijn

- 90 -

uitgezet bij de onderhoudsaannemer maar een langere doorlooptijd hadden. Hierbij worden oude armaturen vervangen en gaan we over naar LED waardoor op energie bespaard wordt. Op financieel gebied verwachten we nog wel een aantal afwijkingen omdat bepaalde lampen in 2024 niet meer geproduceerd worden en we hier een oplossing voor moeten zoeken. Kwaliteit In 2023 beschikte Albrandswaard over een areaal van circa 6.300 lichtmasten met een vervangingswaarde van circa € 5,7 miljoen. De gehele openbare verlichtingsinstallatie voor het preventieve en correctieve onderhoud is uitbesteed aan een daartoe gespecialiseerd bedrijf. Hiervoor heeft er in 2023 een nieuwe aanbesteding plaats gevonden. Storingen die gerelateerd zijn aan de ondergrondse infrastructuur zijn hoofdzakelijk voor verantwoordelijkheid van Stedin. De verlichtingskwaliteit zelf is niet via wettelijke of bindende bepalingen geregeld. De Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) heeft wel richtlijnen opgesteld. De gemeente Albrandswaard volgt hierbij een tweesporen beleid ten aanzien van de te hanteren verlichtingsniveaus: 1. De openbare verlichting ten behoeve van nieuwe infrastructuur bij reconstructies binnen de bebouwde kom dient te voldoen aan de Nederlandse Praktijk Richtlijn NPR 13201 + A1:2018 nl, en 2.

In het buitengebied en bij randen van natuurgebieden hanteren wij het uitgangspunt: ‘er wordt niet verlicht, tenzij’. Verkeer Voor 2024 blijft de focus liggen op het verkeersveiliger maken van 30km zones en langzaamaan verbindingen en schoolomgevingen. Voor dit laatste is een goed afstemming met de scholen van groot belang om de omgeving rondom de scholen veiliger te maken. Hierbij wordt wel gekeken naar educatie/gedragsverandering in combinatie met fysieke aanpassingen buiten. Alleen fysieke aanpassingen lost doorgaans het gedragsprobleem niet op en zo blijft de overlast/onveiligheid. Naast fysieke maatregelen is in 2023 gestart met het opstellen van een nieuwe mobiliteitsvisie, welke uiterlijk in 2024 gereed zal zijn. Dit plan dient handvatten te bieden hoe we als gemeente met alle toekomstige verkeersontwikkelingen, mobiliteitsvraag en nieuwbouw in de gemeente omgaan. Dit zal worden vertaald in een uitvoeringsplan voor 5 jaar waarmee we gericht eventuele problemen kunnen aanpakken en de verkeersveiligheid verder kunnen verbeteren. Riolering Riolering draagt bij aan de volksgezondheid. De gemeente is wettelijk verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) vast te stellen. De gemeente heeft een zorgplicht met betrekking tot inzameling en transport van afvalwater, hemelwater en grondwater. Hiervoor mag de gemeente een rioolheffing innen.

In het kader van de Omgevingswet is het GRP omgevormd naar een Programma Stedelijk Water (PSW) 2021 – 2025. De thema's duurzaamheid en klimaatadaptie krijgen in het PSW nadrukkelijk aandacht. Het PSW is vastgesteld in 2020. Het PSW geeft een actueel beeld van de benodigde onderhoudsbehoefte voor de riolering voor een periode van 5 jaar en voor de lange termijn. In 2023 is gestart met het vervangen van riolering en verhardingen in de Jasmijn, Sering en een gedeelte van de Gaarde. Dit project wordt in 2024 afgerond. Het riool in de Akkerstraat is vernieuwd en op diverse locaties binnen de gemeente is het riool gerenoveerd, deze

- 91 -

werkzaamheden worden in 2024 afgerond. Daarnaast is een integraal beheerproject opgestart in de straten De Warnaar, De Terp, De Meeting en De Heuvel. Binnen dit project wordt de riolering vervangen en worden de straten klimaatadaptief ingericht. Het jaar 2023 stond in het teken van het vastleggen van ambities en het opstellen van een schetsontwerp. Kwaliteit In 2023 beschikte Albrandswaard over circa 133 kilometer vrij verval riool en 49 kilometer drukriolering met een vervangingswaarde van circa € 89 miljoen. Volgens landelijke maatstaven wordt ten aanzien van de kwaliteit van rioolstelsels niet gesproken in termen van kwaliteitsnormen zoals bij wegen, groen en straatreiniging maar van schadeklassen. Voorbeelden van deze schadeklassen zijn: scheurvorming in buizen, wortel ingroei, verzakking en zandinloop. De beslissing tot vervanging of renovatie is gebaseerd op de uitkomsten van een rioolinspectie. Riolering gaat normaliter gemiddeld 60 tot 65 jaar mee. De riolering wordt eens in de 7 jaar gereinigd (ongeveer 19 km) en eens in de 14 jaar geïnspecteerd (ongeveer 9,5 km). Incidenteel worden extra inspecties uitgevoerd naar aanleiding van klachten (bijv. over wegverzakkingen). Bij rioolvervangingsprojecten wordt zoveel als mogelijk integraal gewerkt. Daarbij streven we ernaar om de openbare ruimte robuust in te richten.

Effecten van klimaatverandering, waaronder wateroverlast, kunnen op die wijze worden beperkt. Wateroverlast kan niet alleen met riolering verholpen worden. Het betekent ook iets voor de wegverharding en groeninrichting. We werken samen met onze inwoners, ondernemers en woningbouwverenigingen. Groen en bomen De bomen, beplanting en het gras in een gemeente zijn de aankleding van de openbare buitenruimte en belangrijk voor de beleving van onze buitenruimte. De gemeente hanteert het motto 'Albrandswaard: Dorpen tussen groen en stad'. De groene long in een verder verstedelijkte omgeving. Het ontwikkelen, opbouwen en onderhouden van het openbaar groen is daarom een belangrijk gegeven. Deze belangrijke uitgangspunten en nog vele andere punten zijn vastgelegd in een nieuw Groenbeleidsplan die in 2023 is opgesteld. Het Groenbeleidsplan zal in het 1ste kwartaal van 2024 ter goedkeuring worden gelegd aan de gemeenteraad. Zodra goedkeuring is gegeven zal gestart gaan worden met een Uitvoeringsplan Groen waarin het beleid uitgerold gaat worden in een 4-jarige uitvoeringsprogramma. De kaders voor het Uitvoeringsplan Groen zijn al voorbereid en bepaald. Sinds 2016 wordt er stevig ingezet op een consequent boombeheer gericht op een optimale begeleiding en ontwikkeling van bomen en het uitvoeren van structurele boomveiligheidscontroles.

In 2023 is weer 1/3e deel van het bomenbestand gecontroleerd conform de geplande cyclus en worden de noodzakelijke snoeimaatregelen uitgevoerd. In navolging daarop ontstaat inzicht in de bomen die gekapt dienen te worden vanwege veiligheid. Deze worden vervolgens ook in hetzelfde jaar gekapt en waar mogelijk vervangen. Door jaarlijkse herhaling van deze planning wordt er zorg gedragen voor een kwalitatief goed en veilig bomenbestand. In 2023 zijn weer vele mooie groen successen behaald waarbij vele en verschillende boomsoorten en heestersoorten zijn aangeplant die bijdragen aan meer beleving en zorgen voor een hogere biodiversiteit. De grootste groenprojecten van het afgelopen jaar zijn: • • • •

Groeninrichting Park Rhoon; Groenrenovatie Viaductweg t.h.v. Huis van Albrandswaard te Rhoon; Groeninrichting Rijsdijk 172 te Rhoon; Groenrenovatie Hovenier te Rhoon;

- 92 -

• • • •

Groeninrichting Waalstraat te Rhoon; Groenrenovatie Agaatlaan te Portland; Boomvervanging Baljuw te Rhoon, en Boomvervanging Kwartslaan te Portland.

De groenprojecten dragen bij aan het groen houden van onze dorpen en het verhogen van de kwaliteit van het groen. Kwaliteit In 2023 beschikte Albrandswaard over circa 28 ha. beplanting, 110 ha. gras en ruim 13.600 bomen met een vervangingswaarde van circa € 14,5 miljoen. Binnen het groen is kwaliteitsniveau A het uitgangspunt in de centra gebieden en niveau B in de woonwijken en industrieterreinen. Via visuele controles buiten en tussentijdse oplevermomenten van wijken waar het onderhoud is uitgevoerd wordt erop toegezien dat de kwaliteit wordt behaald. Waar nodig wordt vervolgens bijgestuurd of extra onderhoud gepleegd om het buiten schoon, heel en veilig te houden. Waterwegen en baggeren De gemeente en het waterschap zijn verantwoordelijk voor het onderhoud van het oppervlaktewater en voor het op diepte houden van de sloten en waterwegen in de gemeente. Het onderhoud bestaat uit het verwijderen van waterplanten en riet (dagelijks onderhoud) en baggeren (planmatig onderhoud). Bij slecht beheer en onderhoud kunnen beide ervoor zorgen dat er een slechte doorstroming en afwatering ontstaat. Van deze werkzaamheden is baggeren het meest ingrijpend. In alle wateren in ons gebied ligt op de bodem een laag bagger: een mengeling van plantenresten en bezonken slib. De aangroei van bagger is een natuurlijk proces. Gemiddeld groeit bagger met ongeveer een centimeter per jaar.

Om te voorkomen dat onze wateren steeds minder diep worden, moeten we de bagger eens in de zoveel tijd weghalen. Met het baggeren komen de sloten en waterwegen weer op de oorspronkelijke diepte. Problemen met de waterhuishouding, waterkwaliteit en te ondiep water worden daarmee opgelost. Daarnaast worden er binnen onze gemeente beschoeiingen onderhouden. Op basis van technische levensduur en visuele inspecties wordt beoordeeld waar beschoeiing aan vervanging toe is. Waar mogelijk wordt daarbij bekeken of beschoeiing vervangen kan worden door natuurvriendelijke oevers. Indien dit niet mogelijk blijkt zal nieuwe beschoeiing terug geplaatst worden. Indien uit de inspectie blijkt dat vervanging nodig is zal dit uitgevoerd worden, indien in goede staat zal vervanging worden uitgesteld. Koedood De Koedood is de grootste aaneengesloten waterplas in onze gemeente en neemt daardoor een bijzondere positie in qua waterbeheer. In 2017 is er een overeenkomst getekend met het Waterschap Hollandse Delta over het onderhoud van de Koedood bij Portland. Per 1 januari 2018 is daarmee het baggeronderhoud door het waterschap afgekocht en ligt het volledig beheer bij de gemeente.

Om het waterbeheer van de Koedood alsmede het groenbeheer van de Noordrand goed vorm te geven en aan te laten sluiten bij de wensen van de bewoners, is in 2018 samen met een groep bewoners uitgangspunten voor beheer opgesteld. Er is vervolgens gekozen voor een Europese aanbestedingsprocedure volgens de ‘mededingingsprocedure met onderhandeling’, deze is in 2020 afgerond. Middels deze procedure is een aannemer gecontracteerd met de beste kennis van zaken, creatieve en innovatie oplossingsrichtingen en de volle motivatie om de komende 10 jaar aan de slag te gaan in dit gebied. Het beschikbare budget staat vast in deze aanbesteding. Binnen dit contract is vastgelegd dat de onderhoudsaannemer samen met bewoners, gemeente en overige belangrijke stakeholders in overleg treedt over de inrichting, wensen en het

- 93 -

onderhoud van het gebied. Hiermee moet een recreatief en aantrekkelijk gebied met ook voldoende natuur en biodiversiteit ontstaan. Kwaliteit De gemeente Albrandswaard beschikt over circa 46 ha. oppervlakte water (sloten en plassen). Baggeronderhoud wordt planmatig gedaan op basis van jaarlijkse inpeilingen en op basis van meldingen klachten. De hieruit voortkomende werkzaamheden worden in een onderhoudsbestek verwerkt en uitgevoerd door een aannemer. Bij uitvoering van het baggeren speelt de Wet Natuurbescherming en beperking van overlast een belangrijke rol. Daarom vindt uitvoering plaats tussen 1 oktober en 15 maart. Het dagelijks onderhoud van de oevers en het verwijderen van riet en waterplanten wordt jaarlijks uitgevoerd. Uitvoering van deze werkzaamheden vinden plaats vanaf 15 juli. Via toezicht zorgt de gemeente ervoor dat de juiste kwaliteit wordt behaald en voldaan wordt aan de wet- en regelgeving. Vanaf 1 januari 2024 maken we voor het baggeronderhoud, planningen en baggerprognose gebruik van een specialistisch gis programma. In 2023 is het is er een inhaalslag gemaakt op het baggeronderhoud. In de afgelopen 4 jaar is er maar zeer beperkt gebaggerd als gevolg van de PFAS problematiek en ook tijdens corona is er minder werk uitgevoerd. Hierdoor is er een achterstand in het regulier baggeronderhoud.

Ook in 2024 en mogelijk 2025 zal er extra baggerwerk moeten worden uitgevoerd om de achterstanden in te lopen. Voor beschoeiing zijn er geen bijzonderheden. Er is plaatselijk op basis van inspecties, klachten en einde levensduur beperkt beschoeiing vervangen. Bij de renovatie van park Rhoon zijn grote delen beschoeiing vervangen door natuurvriendelijke oevers, alleen bij de nieuwe locatie van het hertenkamp is nieuwe beschoeiing aangebracht. Civiele kunstwerken De civiele kunstwerken in Albrandswaard bestaan uit bruggen, trappen, geluidsschermen, vlonders en visplaatsen. Voet /fiets bruggen vormen hiervan het grootste aandeel. Voor het beheren en onderhouden van de bruggen zal dit jaar het beheerplan (2016) geactualiseerd worden. Ten aanzien van de gemiddelde onderhoudskosten en de levensduur van bruggen zijn geen landelijke normen vastgesteld. Reden hiervoor is dat dit per brug sterk afhankelijk is van de ligging, omgevingsaspecten en de toegepaste constructie. Met de huidige objectgegevens, technische inspecties gepland in dit jaar en de onderstaande uitgangspunten wordt het beheerplan opgesteld. Dit geeft inzicht in de onderhoudsaanpak. Het beheerplan 2023-2027, met daarin opgenomen het meerjarig vervangingsplan, geeft inzicht in het onderhoud en de benodigde vervangingen.

Voor vervanging werkelijk plaatsvindt, wordt altijd eerst nog grondig gecontroleerd door maatregeltoets op locatie, of dit ook werkelijk aan de orde is of dat uitstel en onderhoud mogelijk is in plaats van vervanging. In 2023 is de brug aan de Landjonker volledig vernieuwd. Ook zijn diverse bruggen gereinigd waarbij algen en mos aanslag zijn verwijderd en enkele daarvan geschilderd. In 2024 worden de bruggen in Albrandswaard door een extern bedrijf geïnspecteerd, de daaruit komende onderhoudsmaatregelen worden in 2024 uitgevoerd. Kwaliteit In 2023 beschikte Albrandswaard over circa 100 civiele kunstwerken met een vervangingswaarde van circa € 7,7 miljoen. Bij het opstellen van het beheerplan en het daarin ook opgenomen vervangingsplan dit jaar worden de hierna genoemde aspecten afgewogen:

- 94 -

• Veiligheid; • Levensduur verlengend, en • Schoonhouden. Vanwege noodzakelijke bezuinigingen in 2021 en 2022 is er op het onderhoudsbudget voor civiele kunstwerken bespaard. Dit was mogelijk vanwege de (op dat moment) goede staat van de bruggen (schoon, heel en veilig). Nu, twee jaar later, is er onderhoud noodzakelijk t.a.v. het esthetische aspect schoon maar vooral t.a.v. het conserveren (o.a. schilderen). Bruggen zijn hierdoor op korte termijn niet minder veilig geworden maar minder fraai om te zien, en kwetsbaarder door ontbreken van conserverende laklaag. Voor herstel hiervan zullen in 2024 veel bruggen het nodige onderhoud krijgen. Daarnaast zullen onderhoudswerken uit eerdere inspecties worden uitgevoerd. Spelen In het ‘Besluit Veiligheid van Attractie- en Speeltoestellen’ (het Attractiebesluit) zijn de wettelijke bepalingen voor aansprakelijkheid en veiligheid vastgelegd. Indien er sprake is van een ongeval door een gebrek aan het speeltoestel of een onveilige ondergrond, dan is degene die het speeltoestel beheert altijd als eerste aansprakelijk. Alle speelruimten en speeltoestellen zijn beoordeeld en afgezet tegen de demografische ontwikkelingen binnen de gemeente. Dit is verwoord in het Speelruimteplan 2010 - 2020. In 2023 heeft een evaluatie plaatsgevonden van het speelruimteplan.

Hiermee is nieuw inzicht ontstaan in de locaties waar geïnvesteerd en waar vervangen moet worden en welke speellocaties mogelijk opgeheven kunnen worden. Hiermee voorkomen we dat investeringen op de verkeerde plek gedaan worden. De evaluatie uit 2023 zal in 2024 verder worden vertaald in een nieuw op te stellen Speelruimteplan. In 2023 zijn conform het beheerplan openbare ruimte meerdere speellocaties in de gemeente heringericht. Het gaat hierbij om de locaties: Buitenhof, Topaaslaan, Polderstraat, Molenweg, Kobalt, Doen Beijenzlaan. Voor deze speellocaties geldt dat er pas vervangen wordt als dit vanuit veiligheid noodzakelijk is waarbij bij renovatie van volledige speellocaties altijd gekeken wordt of toestellen die herbruikbaar zijn eventueel te verplaatsen zijn. Kwaliteit In 2023 beschikte Albrandswaard over 129 speelplekken met een vervangingswaarde van circa € 2,3 miljoen. Op basis van de regelgeving worden de speeltoestellen vier keer per jaar gecontroleerd en geconstateerde afwijkingen en mankementen zo snel als mogelijk verholpen. De inspectieresultaten, reparaties en aanpassingen worden vastgelegd in een logboek. Tijdens het dagelijks onderhoud door de buitendienst wordt er op gelet dat alles schoon, heel en veilig is. Gebouwen In 2022 is voor alle gemeentelijke gebouwen een nieuwe meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld.

Op basis van deze MJOP’s is een financiële doorrekening gemaakt met de te verwachten onderhoudskosten en hoe deze worden gedekt t/m 2036. Kwaliteit Ten aanzien van de kwaliteitsnorm voor gemeentelijke gebouwen worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • De gemeentelijke gebouwen bevinden zich op onderhoudsniveau 3. • Het op planmatige wijze uitvoeren van het regulier onderhoud met materialen van gelijkwaardige kwaliteit.

- 95 -

Budgetten en kredieten onderhoud/vervanging kapitaalgoederen

Omschrijving Budgetten Wegen Riolering Verkeersmiddelen Groen, waterwegen en baggeren Civiele kunstwerken Spelen Straatreiniging Straatmeubilair Openbare verlichting

Begroting na wijziging excl. kapitaallasten

Investeringen Wegen Riolering Bruggen Beschoeiingen Speelvoorzieningen Openbare verlichting

Realisatie excl. kapitaallasten

898.200 1.494.200 335.700 2.304.700 73.400 73.900 458.900 68.700 506.100 6.213.800

773.000 1.285.339 256.333 2.370.840 64.968 73.832 471.252 46.369 427.378 5.769.311

902.400 1.027.000 91.900 47.600 232.400 182.000 2.483.300

449.701 1.196.022 94.200 16.973 231.456 194.857 2.183.209

Relevante reserves Naam Reserve

Saldo per

Saldo per

Saldo per

Saldo per

Saldo per

Saldo per

1-1-2023

1-1-2024

1-1-2025

1-1-2026

1-1-2027

1-1-2028

Reserve Baggeren

392.086

336.186

280.286

224.386

168.486

112.586

Reserve Grootonderhoud gebouwen

950.171

1.066.471

1.182.771

1.299.071

1.415.371

1.531.671

1.342.257

1.402.657

1.463.057

1.523.457

1.583.857

1.644.257

- 96 -

Kerngegevens Omschrijving

Aantal

Toelichting

Groen Bomen

13.678 stuks

Natuurlijke beplanting

175.696 m2

bosplantsoen, etc.

Cultuurlijke beplanting

104.903 m2

heesters, rozen, etc.

Haag

21.446 m2

Gras

1.019.092 m2

Openbare verlichting Lichtmasten

6.231 stuks

Armaturen

6.305 stuks

Lichtbronnen

6.349 stuks

Speelvoorzieningen Speel- en sporttoestellen Kunstmatige valondergronden

539 stuks verspreid over 119 speelplekken en 9 schoolpleinen 8.993 m2

waaronder kunstgras, rubber tegels, ecoscape, zand, boomschors en gietvloer

Waterhuishouding Watergang

461.687 m2

Oeverbeschoeiing

24.142 m

Natuurlijke oevers

38.388 m

Wegen Asfalt

280.362 m2

Bestrating

896.598 m2

Overige verhardingen

14.909 m2

Goot

1.482 m2

Kolken

11.840 stuks

Verkeer Markeringen

2.914 m2

Verkeersborden

2.320 stuks

Verkeersteken

1.680 stuks

Civiele kunstwerken Fiets- en voetbruggen

68 stuks

Overige kunstwerken

69 stuks trappen, vlonders, visplaatsen

Verkeersbruggen

8 stuks

Riolering Drukriolering Rioolvoorziening Vrijvervalleiding Rioolput

77.400 m 9 stuks 143.199 m 3.673 stuks

Gemalen Gemalen

45 stuks

Drukriool

234 stuks

CVK

43 stuks

Bergbezinkvoorziening

5 stuks

Kunstwerk

1 stuks

- 97 -

Paragraaf 4 - Financiering In deze financieringsparagraaf beschrijven we in hoeverre de plannen en acties, die we in de begroting 2023 hebben beschreven, zijn uitgevoerd. Naast enkele onderwerpen die verplicht deel uit maken van de financieringsparagraaf, gaan we ook in op een aantal ontwikkelingen die van belang zijn voor een goede uitvoering van de treasuryfunctie. In deze paragraaf gaan wij achtereenvolgens in op: • • • • • • • •

Wettelijke kaders en treasurystatuut; Rentevisie en rentebeleid; Renterisicobeheer; Liquiditeitsplanning en Financieringsbehoefte; Renteomslag; Schatkistbankieren; Garantstelling, en Kas- en relatiebeheer.

Wettelijke kaders en treasurystatuut De wettelijke kaders rondom de financieringsfunctie zijn vastgelegd in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido). Beheersing van de financiële risico’s speelt daarin een belangrijke rol. De uitwerking van deze kaders zijn vastgelegd in de financiële verordening en het treasurystatuut. Deze vastgestelde kaders zijn door ons in 2023 gehanteerd. Rentevisie en rentebeleid Rente speelt een belangrijke rol in de begroting. Vooral door de omvang van deze bedragen, is het gewenst dit onderdeel van de begroting voor uw raad inzichtelijk te maken. Daarbij gaat het om factoren die invloed op de rente hebben en om inzicht te geven in de keuzemogelijkheden. Dit alles vatten wij gemakshalve samen onder de term ‘rentebeleid’. Er wordt onderscheid gemaakt tussen korte rente en lange rente. We spreken van korte rente bij termijnen tot maximaal 1 jaar en van lange rente bij termijnen van 1 jaar of langer. Renteontwikkelingen op de kapitaalmarkt zijn belangrijk vanwege de risico’s die ze voor ons in kunnen houden. Wij volgen de renteontwikkelingen daarom nauwlettend. We maken hiervoor gebruik van de informatie van een aantal geldverstrekkers, waarbij we op ieder moment van de dag online de ontwikkelingen kunnen volgen.

In onderstaande tabel geven wij u inzicht in het renteverloop van lineaire leningen met een looptijd van 20 jaar in de jaren 2022 en 2023.

- 98 -

Renterisicobeheer Risicobeheersing vormt één van de pijlers van de Wet Fido. Voor de bepaling van de renterisico’s die verbonden zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie zijn twee normen verplicht gesteld: de rente-risiconorm heeft betrekking op leningen met een looptijd vanaf 1 jaar en de kasgeldlimiet op leningen met een looptijd tot maximaal 1 jaar. Het doel van deze normen is om de budgettaire risico’s als gevolg van rentestijging te beperken. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel de risico’s te beperken van een toekomstig stijgende kapitaalmarktrente bij herfinanciering (van aflossingen op bestaande leningen) en renteherzieningen op bestaande langlopende leningen. Door toepassing van deze norm ontstaat een goede spreiding van de langlopende leningenpositie, waardoor dit renterisico gelijkmatig over de jaren wordt verdeeld. Jaarlijks komt maximaal 20% van het begrotingstotaal in aanmerking voor herfinanciering en/of renteherziening. Van renteherziening is sprake als in de leningsovereenkomst is bepaald dat de rente gedurende de looptijd in een bepaald jaar wordt aangepast. Onder herfinanciering verstaan we het afsluiten van nieuwe leningen ter vervanging van bestaande financieringen en/of aflossingen op de bestaande leningenportefeuille. In 2023 zijn geen nieuwe langlopende leningen afgesloten.

In het volgende overzicht geven we u een beeld van de renterisico’s voor de vaste schuld in relatie tot de renterisiconorm. Ook dit jaar zijn we onder de renterisiconorm gebleven.

- 99 -