Besluit AW 2025-080404 Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2026.pdf

RAADSBESLUIT Onderwerp: 2025-080404 Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2026

Gemeenteraad: 11 mei 2026

Zaaknummer: 2025-080404

De raad van de gemeente Albrandswaard; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 24 maart 2026; gelet op Participatiewet in Balans

BESLUIT: 1. De geactualiseerde ‘Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2026’ vast te stellen.

Aldus besloten in de vergadering van de gemeenteraad Albrandswaard van 11 mei 2026.

Voorstel Onderwerp: 2025-080404 Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2026

College van burgemeester en wethouders 24 maart 2026

Portefeuillehouder Mario Bianchi E-mailadres opsteller: marit.d.jonge@albrandswaard.nl

Geadviseerd besluit 1. De geactualiseerde ‘Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2026’ vast te stellen.

Zaaknummer 2025-080404

Openbaar

Raadsvoorstel Inleiding De Participatiewet in Balans is per 1 januari 2026 in werking getreden. Daarmee krijgen gemeenten de mogelijkheid om de individuele inkomenstoeslag ambtshalve toe te kennen aan bijstandsgerechtigden die aan de voorwaarden voldoen. De Individuele Inkomenstoeslag is bedoeld voor inwoners die 36 maanden of langer een inkomen hebben tot maximaal 120% van het wettelijk sociaal minimum en geen zicht hebben op inkomensverbetering. Inwoners moeten deze toeslag nu jaarlijks opnieuw aanvragen. Om de regeling ambtshalve toe te kunnen kennen aan bijstandsgerechtigden die aan de voorwaarden voldoen, moet de Verordening Individuele Inkomenstoeslag worden aangepast. Beoogd effect Het beoogd effect is dat bijstandsgerechtigden met een langdurig laag inkomen automatisch de individuele inkomenstoeslag ontvangen waar zij recht op hebben. Hiermee verminderen we het nietgebruik van de regeling en versterken we de bestaanszekerheid van inwoners.

Argumenten 1.1 De wijziging sluit aan bij de ambitie in het beleidskader bestaanszekerheid Het ambtshalve toekennen van de inkomenstoeslag sluit aan bij de ambitie uit het Beleidskader Bestaanszekerheid, dat door de Raad is vastgesteld op 13 oktober 2025: “We zorgen met gerichte activiteiten voor een “armoedeoffensief” om het bereik van de minimaregelingen onder de doelgroep minima te vergroten.” In het beleidskader wordt bovendien verwezen naar de wetswijziging Participatiewet in Balans en ambtshalve toekenning van de individuele inkomenstoeslag. 1.2 Deze wijziging versterkt de bestaanszekerheid van inwoners De groep inwoners met een structureel laag inkomen en geen zicht op inkomensverbetering heeft vaak geen financiële buffer voor noodzakelijke en onverwachte kosten. Door de regeling proactief toe te kennen aan bijstandsgerechtigden die aan de voorwaarden voldoen, ontvangen zij de ondersteuning waar zij recht op hebben. Dit vergroot hun financiële ruimte en kan bijdragen aan het opvangen van financiële tegenvallers. 1.3 Hiermee vermindert het niet-gebruik van regelingen Veel bijstandsgerechtigden met een structureel laag inkomen en zonder zicht op inkomensverbetering vragen de individuele inkomenstoeslag niet aan.

Redenen hiervoor kunnen zijn dat inwoners een gebrek aan digitale- of taalvaardigheden hebben, niet op de hoogte zijn van de regeling, of het ervaren van schaamte of wantrouwen tegenover de overheid. Door deze maatregel verhogen we het gebruik van de regeling onder deze groep van 58% naar 100%. 1.4 Het draagt bij aan de toegankelijkheid van de regeling voor kwetsbare inwoners Inwoners die gebruik willen maken van de regeling moeten jaarlijks een aanvraag doen en bewijsstukken indienen. Dat kan ingewikkeld zijn en stress veroorzaken. De gemeente beschikt voor de groep inwoners die 36 maanden of langer een bijstandsuitkering hebben al over de benodigde gegevens om de toeslag toe te kennen. Met ambtshalve toekenning vervalt de aanvraagprocedure, waardoor de regeling toegankelijker wordt. Dit voorkomt onnodige belasting van inwoners en hulpverleners. Overleg gevoerd met Juridische Zaken, Financiën, Kwaliteit, Uitvoering, Management, Maatschappelijke Adviesraad Albrandswaard Kanttekeningen 1.1 De wijze van toetsing moet goed geborgd worden Ambtshalve toekenning kan alleen plaatsvinden wanneer op de peildatum objectief kan worden vastgesteld dat aan alle voorwaarden wordt voldaan. Dit vraagt om zorgvuldig geborgde toetsing op basis van actuele gegevens. In de uitvoering wordt dit geborgd via een geautomatiseerde controle op

onder andere de BRP-inschrijving in Albrandswaard en de aaneengesloten duur van de bijstandsuitkering. Toekenning vindt alleen plaats na een toetsing op de peildatum. 1.2 Niet alle bijstandsgerechtigden die aan de voorwaarden voldoen worden direct meegenomen in de ambtshalve toekenning De inkomenstoeslag kan het hele jaar door worden aangevraagd, maar wordt maximaal één keer per twaalf maanden toegekend. Een deel van deze inwoners wordt nog niet automatisch meegenomen, omdat zij de toeslag minder dan twaalf maanden geleden hebben ontvangen. Door het gebruik van meerdere peildata per jaar worden zo veel mogelijk inwoners in het proces meegenomen. Het is van belang dat hier in de uitvoering rekening mee wordt gehouden en dat hierover helder wordt gecommuniceerd richting inwoners. Uitvoering/vervolgstappen Na het raadsbesluit wordt de geactualiseerde verordening bekend gemaakt op overheid.nl. Indien de raad de verordening vaststelt, kan de ambtshalve toekenning per 1 juli 2026 starten. Financiën Een groter bereik leidt tot hogere uitgaven, omdat minder inwoners de toeslag mislopen. Op basis van de jaarcijfers 2024 ramen we dit effect op circa € 55.000 per jaar (exclusief jaarlijkse indexatie). Dit bedrag is gebaseerd op het aantal bijstandsgerechtigden dat geen Individuele Inkomenstoeslag aanvraagt vermenigvuldigd met de gemiddelde hoogte van een toekenning.

Deze meeruitgaven kunnen binnen de begrote middelen voor minimabeleid worden opgevangen en worden via de P&Ccyclus gemonitord. De financieel adviseur is akkoord. Inclusiviteitstoets N.v.t. Communicatie/participatie na besluitvorming De betreffende inwoners worden per brief geïnformeerd over de ambtshalve toekenning. De gewijzigde verordening is na publicatie te raadplegen via www.lokaleregelgeving.overheid.nl.

Voorstel Inleiding De Participatiewet in Balans is per 1 januari 2026 in werking getreden. Daarmee krijgen gemeenten de mogelijkheid om de individuele inkomenstoeslag ambtshalve toe te kennen aan bijstandsgerechtigden die aan de voorwaarden voldoen. De Individuele Inkomenstoeslag is bedoeld voor inwoners die 36 maanden of langer een inkomen hebben tot maximaal 120% van het wettelijk sociaal minimum en geen zicht hebben op inkomensverbetering. Inwoners moeten deze toeslag nu jaarlijks opnieuw aanvragen. Om de regeling ambtshalve toe te kunnen kennen aan bijstandsgerechtigden die aan de voorwaarden voldoen, moet de Verordening Individuele Inkomenstoeslag worden aangepast. Beoogd effect Bijstandsgerechtigden met een langdurig laag inkomen ontvangen automatisch de individuele inkomenstoeslag waar zij recht op hebben. Hiermee verminderen we het niet-gebruik van de regeling en versterken we de bestaanszekerheid van inwoners.

Argumenten 1.1 De wijziging sluit aan bij de ambitie in het beleidskader bestaanszekerheid Het ambtshalve toekennen van de inkomenstoeslag sluit aan bij de ambitie uit het Beleidskader Bestaanszekerheid, dat door de Raad is vastgesteld op 13 oktober 2025: “We zorgen met gerichte activiteiten voor een “armoedeoffensief” om het bereik van de minimaregelingen onder de doelgroep minima te vergroten.” In het beleidskader wordt bovendien verwezen naar de wetswijziging Participatiewet in Balans en ambtshalve toekenning van de individuele inkomenstoeslag.

1.2 Deze wijziging versterkt de bestaanszekerheid van inwoners De groep inwoners met een structureel laag inkomen en geen zicht op inkomensverbetering heeft vaak geen financiële buffer voor noodzakelijke en onverwachte kosten. Door de regeling proactief toe te kennen aan bijstandsgerechtigden die aan de voorwaarden voldoen, ontvangen zij de ondersteuning waar zij recht op hebben. Dit vergroot hun financiële ruimte en kan bijdragen aan het opvangen van financiële tegenvallers. 1.3 Hiermee vermindert het niet-gebruik van regelingen Veel bijstandsgerechtigden met een structureel laag inkomen en zonder zicht op inkomensverbetering vragen de individuele inkomenstoeslag niet aan. Redenen hiervoor kunnen zijn dat inwoners een gebrek aan digitale- of taalvaardigheden hebben, niet op de hoogte zijn van de regeling, of het ervaren van schaamte of wantrouwen tegenover de overheid. Door deze maatregel verhogen we het gebruik van de regeling onder deze groep van 58% naar 100%. 1.4 Het draagt bij aan de toegankelijkheid van de regeling voor kwetsbare inwoners Inwoners die gebruik willen maken van de regeling moeten jaarlijks een aanvraag doen en bewijsstukken indienen. Dat kan ingewikkeld zijn en stress veroorzaken. De gemeente beschikt voor de groep inwoners die 36 maanden of langer een bijstandsuitkering hebben al over de benodigde gegevens om de toeslag toe te kennen.

Met ambtshalve toekenning vervalt de aanvraagprocedure, waardoor de regeling toegankelijker wordt. Dit voorkomt onnodige belasting van inwoners en hulpverleners. Overleg gevoerd met Juridische Zaken, Financiën, Kwaliteit, Uitvoering, Management, Maatschappelijke Adviesraad Albrandswaard Kanttekeningen 1.1 De wijze van toetsing moet goed geborgd worden Ambtshalve toekenning kan alleen plaatsvinden wanneer op de peildatum objectief kan worden vastgesteld dat aan alle voorwaarden wordt voldaan. Dit vraagt om zorgvuldig geborgde toetsing op basis van actuele gegevens. In de uitvoering wordt dit geborgd via een geautomatiseerde controle op onder andere de BRP-inschrijving in Albrandswaard en de aaneengesloten duur van de bijstandsuitkering. Toekenning vindt alleen plaats na een toetsing op de peildatum. 1.2 Niet alle inwoners uit deze groep worden direct meegenomen in de ambtshalve toekenning De inkomenstoeslag kan het hele jaar door worden aangevraagd, maar wordt maximaal één keer per twaalf maanden toegekend. Een deel van de inwoners wordt nog niet automatisch meegenomen, omdat zij de toeslag minder dan twaalf maanden geleden hebben ontvangen. Door het gebruik van meerdere peildata per jaar worden zo veel mogelijk inwoners in het proces meegenomen.

Het is van belang dat hier in de uitvoering rekening mee wordt gehouden en dat hierover helder wordt gecommuniceerd richting inwoners. Uitvoering/vervolgstappen Na het raadsbesluit wordt de geactualiseerde verordening bekend gemaakt op overheid.nl. Indien de raad de verordening vaststelt, kan de ambtshalve toekenning per 1 juli 2026 starten. Financiële informatie Een groter bereik leidt tot hogere uitgaven, omdat minder inwoners de toeslag mislopen. Op basis van de jaarcijfers 2024 ramen we dit effect op circa € 55.000 per jaar (exclusief jaarlijkse indexatie). Dit bedrag is gebaseerd op het aantal bijstandsgerechtigden dat geen Individuele Inkomenstoeslag aanvraagt vermenigvuldigd met de gemiddelde hoogte van een toekenning. Deze meeruitgaven kunnen binnen de begrote middelen voor minimabeleid worden opgevangen en worden via de P&Ccyclus gemonitord. De financieel adviseur is akkoord. Juridische zaken Het juridisch advies is verwerkt in de verordening.

Duurzaamheid N.v.t. Inclusiviteitstoets N.v.t. Communicatie/participatie na besluitvorming De betreffende inwoners worden per brief geïnformeerd over de ambtshalve toekenning. De gewijzigde verordening is na publicatie te raadplegen via www.lokaleregelgeving.overheid.nl.

Bijlagen 1. Verordening Individuele Inkomenstoeslag Albrandswaard 2026.docx 2. Maatschappelijke Adviesraad Advies verordening Individuele inkomenstoeslag Albrandswaard.docx 3. 2025-080404 Antwoordbrief op de ontvangen adviezen van de Maatschappelijke Adviesraad Albrandswaard, ondertekende versie.pdf 4. Technische vragen fractie D66 - Verordening individuele inkomenstoeslag 2026 - BenA Welzijn 20 april 2026 5. Beantwoording technische vragen fractie D66 - Verordening individuele inkomenstoeslag 2026 BenA Welzijn 20 april 2026 6. 2025-080404 Raadsbesluit verordening Individuele Inkomenstoeslag 2026.pdf 7. 2025-080404 Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2026