8. 2026-014242 Raadsinformatiebrief NRIJ - Reactie op zienswijzen Programmabegroting 2026 Natuur en Recreatieschap IJsselmonde.pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

Onderwerp: Raadsinformatiebrief reactie op zienswijzen Programmabegroting 2026 Natuur en Recreatieschap IJsselmonde (NRIJ) Kenmerk: Z26-988 / D26-4463 Datum: 25 februari 2026 Voorbereid door: de programmamanager van het programma Toekomstbestendig NRIJ en de bestuurssecretaris in afstemming met het Ambtelijk Overleg van het NRIJ.

1. Aanleiding en doel Naar aanleiding van de vaststelling van de Programmabegroting en de door de gemeenteraden ingediende zienswijzen informeert het bestuur u over de wijze waarop deze signalen worden betrokken bij lopende en voorgenomen trajecten. De zienswijzen geven richting aan keuzes ten aanzien van financiële houdbaarheid, bestuurlijke grip, samenwerking met partners en de rol van het schap als opdrachtgever. Met deze brief wordt op hoofdlijnen inzicht gegeven in de stand van zaken en de gekozen aanpak. 2. Programma Toekomstbestendig NRIJ en kostenbeheersing De voorbereiding van het programma Toekomstbestendig NRIJ is in 2024 gestart. Sinds mei-juni 2025 vormt het programma het kader waarbinnen het bestuur werkt aan structurele financiële stabiliteit, bestuurlijke grip en een toekomstgerichte koers voor het schap. Uit de voortgang blijkt dat een deel van de maatregelen een langere doorlooptijd kent, waardoor de beoogde besparing nog niet volledig in 2025 en 2026 gerealiseerd kan worden. In de zienswijzen wordt specifiek aandacht gevraagd voor de realisatiekracht van de besparingsopgave, waaronder de reductie van de bedrijfsvoeringskosten. Het Dagelijks Bestuur heeft daarom besloten het programma in het eerste kwartaal van 2026 tijdelijk te intensiveren om acties te versnellen, de haalbaarheid in beeld te brengen en waar nodig bij te sturen.

De voortgang van deze maatregelen wordt separaat gevolgd en periodiek besproken binnen het bestuur, in samenhang met de reguliere sturing en monitoring. 3. Uitgangspunten Programmabegroting Om de financiële gezondheid van het schap te versterken heeft het bestuur uitgangspunten vastgesteld voor de Programmabegroting 2027 en de meerjarenraming. Daarbij staan financiële stabiliteit, voorspelbaarheid en bestuurlijke afwegingsruimte centraal. In lijn met de zienswijzen van de gemeenteraden en de wens om richting en realisatiekracht te tonen in het begrotingsproces, heeft het Dagelijks Bestuur bij de vaststelling van de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2027 besloten om 75% van het in de Najaarsrapportage 2025 geconstateerde positieve saldo (€ 107.000) als structurele opgave te betrekken binnen de bestaande taakstelling.

1

Hiermee wordt een concreet en taakstellend kader gehanteerd voor de verdere uitwerking van de begroting 2027. Indien volledige structurele borging niet haalbaar blijkt, wordt dit expliciet voorgelegd aan bestuur en gemeenteraden. Indexatie en kostenontwikkelingen, waaronder overhead en dienstverlening, worden niet automatisch toegepast, maar uitsluitend na besluitvorming door het Algemeen Bestuur, met inzicht in noodzaak, alternatieven en gevolgen voor het schap en de deelnemende gemeenten. Hiermee wordt geborgd dat de gemeenteraden hun budgetrecht en jaarlijkse afwegingsruimte behouden en dat financiële ontwikkelingen transparant en uitvoeringskosten herleidbaar blijven. 4. Samenwerking met Staatsbosbeheer In meerdere zienswijzen op de programmabegroting 2026 vragen de gemeenteraden aandacht voor de samenwerking met Staatsbosbeheer, in het bijzonder voor duidelijker afspraken, versterking van het opdrachtgeverschap van het schap en betere bestuurlijke grip, mede in het licht van financiële ontwikkelingen. Uit de evaluaties uit 2018 en 2025 blijkt dat de samenwerking met Staatsbosbeheer op veel punten goed functioneert. De kwaliteit van het beheer wordt breed gewaardeerd. Tegelijkertijd zijn er terugkerende aandachtspunten, met name op het gebied van rolverdeling, opdrachtgeverschap, informatievoorziening en financiële sturing.

Het bestuur adresseert deze aandachtspunten en versterkt het opdrachtgeverschap en de bestuurlijke grip. Dat vraagt inzet van beide partijen en heldere afspraken over rollen en verantwoordelijkheden. Het bestuur heeft daarom een gefaseerd traject ingericht gericht op herziening van de samenwerkingsovereenkomst (SOK). In een eerste fase worden interne uitgangspunten vastgesteld om het bestuurlijk kader en het opdrachtgeverschap van het schap te verduidelijken. Deze uitgangspunten vormen het vertrekpunt voor het gezamenlijke herzieningstraject met Staatsbosbeheer, waarin wordt toegewerkt naar aangescherpte afspraken vanaf 1 juli 2026. Voorafgaand aan dit gezamenlijke traject vinden procesmatige gesprekken met Staatsbosbeheer plaats op systeem- en governance-niveau. Deze gesprekken zijn bedoeld om gezamenlijke duiding te verkrijgen van terugkerende patronen in de samenwerking. Daarbij wordt vanuit een bestuurskundige systemische analyse gekeken naar de samenhang van wet- en regelgeving en de gevolgen daarvan voor de rolverdeling, sturing en financiële verantwoordelijkheid. Bij de herziening van de samenwerking is het voor het bestuur van belang dat de democratische legitimiteit en het budgetrecht van de gemeenteraden expliciet worden geborgd.

Jaarlijkse financiële keuzes worden expliciet ter besluitvorming voorgelegd aan het bestuur en de gemeenteraden, zodat zij hun kaderstellende en controlerende rol (op basis van volledig inzicht in kosten en keuzes) goed kunnen uitoefenen. De herziening van de samenwerking met Staatsbosbeheer verloopt in twee samenhangende fasen.

2

Fase 1. Interne herijking en vaststelling kader In de eerste fase heeft het bestuur, vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid op grond van de Gemeenschappelijke Regeling, een interne verkenning uitgevoerd. Doel hiervan is om scherp te krijgen: -

Welke rol het schap zelf heeft of wil/kan invullen; Welke informatiepositie en financiële sturing daarvoor nodig zijn; Welke uitgangspunten leidend zijn voor een toekomstbestendige samenwerking.

Deze fase heeft geleid tot een intern herzieningskader en interne uitgangspunten van het schap voor de concept samenwerkingsovereenkomst, die door het schap zelf worden vastgesteld. Daarmee beschikt het bestuur over een helder mandaat voor het vervolg. Fase 2. Actualisatie samenwerkingsafspraken Op basis van dit vastgestelde kader wordt in de tweede fase, in overleg met Staatsbosbeheer, toegewerkt naar geactualiseerde en aangescherpte samenwerkingsafspraken (SOK). Daarbij worden de bestuurlijke uitgangspunten vertaald naar concrete afspraken over de rolverdeling, informatievoorziening, governance en sturing. 5. Organisatieontwikkeling en bestuurlijke positie Op grond van de Gemeenschappelijke Regeling (o.a. artikelen 2,4,5 en 30) draagt het bestuur van het schap eigen verantwoordelijkheid voor de inrichting van de organisatie, het financieel beheer en bestuurlijke sturing. De herziening van de samenwerking met Staatsbosbeheer wordt mede benut om deze verantwoordelijkheid expliciet en toekomstbestendig te borgen. In samenhang met de evaluaties, het programma Toekomstbestendig NRIJ en de herziening van de samenwerking met Staatsbosbeheer is het bestuur gestart met de verkenning van de inrichting en positionering van de eigen organisatie met het oog op een toekomstbestendige organisatie.

Deze verkenning richt zich op het versterken van het opdrachtgeverschap, de informatiepositie, de financiële sturing en de bestuurlijke verantwoording. Eventuele vervolgstappen worden separaat aan het bestuur voorgelegd en, waar relevant, met de gemeenteraden gedeeld. Het bestuur acht het van belang om, juist in deze bestuurlijke context, te blijven werken aan stabiliteit, transparantie en gezamenlijke oplossingen voor het schap als geheel. 6. Externe ontwikkelingen en subsidie Het NRIJ is voor het beheer van recreatiegebieden mede afhankelijk van provinciale subsidie. De besluitvorming hierover kent afhankelijkheden met andere partijen, waaronder Staatsbosbeheer. De timing van subsidiebesluiten werkt direct door in de financiële planning en begrotingscyclus van het schap. Dit vraagt om zorgvuldige afstemming, zodat het bestuur tijdig inzicht heeft in financiële gevolgen en het budgetrecht van de gemeenteraden kan worden uitgeoefend.

3

Daarnaast werkt het NRIJ aan een betere coördinatie en benutting van subsidiemogelijkheden. Dit draagt bij aan het versterken van de financiële positie van het schap. 7. Landschapstafel IJsselmonde Voor IJsselmonde is een nieuwe impuls gegeven aan de landschapstafel. Deze landschapstafel is een initiatief van de provincie Zuid-Holland en vormt een overlegplatform waarin ontwikkelingen en initiatieven in het landschap van IJsselmonde in samenhang worden besproken. De landschapstafel heeft een verkennend en informerend karakter en biedt ruimte om regionale ontwikkelingen en initiatieven in samenhang te bespreken. Het bestuur ziet de landschapstafel als een waardevol en kansrijk platform voor versterking van samenwerking en samenhang in het gebied. 8. Toename van initiatieven Het bestuur ziet daarnaast een toename van initiatieven en aanvragen in de natuur- en recreatiegebieden. Deze ontwikkelingen vragen om een integrale benadering en duidelijke kaders, zodat initiatieven zorgvuldig en in samenhang worden beoordeeld, met oog voor de belangen van het schap, bewoners en bezoekers en binnen de geldende wet- en regelgeving. Binnen het programma toekomstbestendig NRIJ wordt gewerkt aan een sturingsinstrument (labeling van gebieden) dat het bestuur ondersteunt bij de beoordeling en besluitvorming van deze initiatieven.

Dit past bij het eerste overkoepelende uitgangspunt voor de Programmabegroting 2027, waarin wordt ingezet op het op orde brengen van de financiële basis en bestuurlijke grip, voordat ruimte ontstaat voor nieuwe investeringen of initiatieven. Met deze samenhangende aanpak geeft het bestuur uitvoering aan de zienswijzen van de gemeenteraden. De gemeenteraden worden periodiek geïnformeerd over de voortgang en vervolgstappen. 9. Tot slot Het bestuur organiseert na de zomer een informatieve bijeenkomst voor raadsleden van de deelnemende gemeenten. Tijdens deze bijeenkomst maken wij graag nader kennis en geven wij een toelichting op de gebieden van het NRIJ, de actuele ontwikkelingen en de bestuurlijke en financiële opgaven waar wij gezamenlijk voor staan. Daarnaast is er ruimte voor het stellen van vragen en gaan wij graag met u in gesprek over de toekomst van de recreatiegebieden. Wij zien uit naar deze ontmoeting. De uitnodiging en nadere praktische informatie volgen via de griffies.

4