47. Raadsinformatiebrief 2022 80726 decembercirculaire gemeentefonds 2021.pdf

Raadsinformatiebrief

De gemeenteraad van Albrandswaard Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n): -

Ons kenmerk: 80726 Contact: C. Kolf Doorkiesnummer: 0180-451286 E-mailadres: k.kolf@barorganisatie.nl Datum: 18 januari 2022

Betreft: Decembercirculaire 2021 gemeentefonds

Geachte raadsleden, INLEIDING In deze brief gaan we in op de mutaties uit de decembercirculaire 2021 van het gemeentefonds volgend uit de Najaarsnota van het Rijk en de financiële gevolgen die daaruit voortvloeien voor onze gemeente. KERNBOODSCHAP

Doorgaans heeft de decembercirculaire een beperkte strekking, het gaat dan primair om onderwerpen die vóór het einde van het jaar geregeld dienen te zijn met het oog op de jaarafsluiting door het Rijk en bij gemeenten. Bij wijze van uitzondering bevat deze circulaire ook enkele positieve (taak)mutaties voor de uitkeringsjaren 2022 en verder. Voor Albrandswaard betekent dit een totaal voordeel van € 314.000 in 2021. Meerjarig pakt een en ander structureel voordelig uit, voor 2022 € 283.000 en daarna vanaf 2023 afgerond € 200.000. Belangrijkste mutatie betreft het vanaf 2021 ontvangen van middelen t/m 2027 om de dienstverlening aan alle mensen binnen onze gemeente te verbeteren in reactie op het rapport Ongekend onrecht van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). Voor 2021 is dat een bedrag van bij elkaar € 130.000 (punten 5 t/m 8) en daarna vanaf 2022 t/m 2027 afgerond € 100.000. Vanaf 2022 ontvangen we compensatie voor komende loonkostenstijgingen in het zorgdomein (afgerond € 90.000, zie de punten 3 en 4). De éénmalige aanvullende coronasteun in 2021 bedraagt € 114.000 (punten 13 t/m 17). Dit bedrag wordt verantwoord bij de Jaarrekening 2021. Tegenover deze extra inkomsten staan de lasten die in dat jaar al zijn gemaakt om burgers en instellingen actief te ondersteunen.

Voor het organiseren van de verkiezingen tijdens corona ontvangen we in 2022 éénmalig € 51.000 compensatie. Op de volgende pagina volgen de mutaties van de circulaire met daaronder een uitgebreidere puntsgewijze toelichting.

1

Mutaties gemeentefonds december 2021 Gemeente:

Albrandswaard Decembercirculaire 2021 - 14 december 2021

Vergelijk:

Septembercirculaire 2021

Bedragen x € 1.000 2021

2022

2023

2024

2025

31.996

32.367

32.292

32.906

33.892

1. Uitkeren verdeelreserve Rijk 2021 en 2022 en ontwikkeling uitkeringsbasis 2022

21

42

0

0

0

Totaal B. Mutaties uitkeringsfactor C. Taakmutaties

21

42

0

0

0

2. Jeugdhulp

22

0

0

0

0

3. Salarislasten zorgdomein (jeugd)

0

46

46

46

47

4. Salarislasten zorgdomein (wmo)

0

44

45

46

47

5. Robuust rechtsbeschermingssysteem

29

31

34

35

36

6. Versterking ondersteuning wijkteams

53

55

56

57

58

7. Impuls integraal werken

42

7

4

0

0

8. Systeemleren

7

7

7

7

8

9. Digitale voorzieningen (GDI, Mijn overheid, Digid en BSN)

-10

0

0

0

0

10. Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht

11

0

0

0

0

Totaal C. taakmutaties

154

190

192

191

196

D. Overige uitkeringen 11. Inburgering (IU)

17

0

0

0

0

12. Einde lening inburgeringsplichtig (DU)

8

0

0

0

0

Totaal D. Overigen uitkeringen

25

0

0

0

0

13. Continuïteit van zorg: meerkosten jeugd (covid-19)

30

0

0

0

0

14. Continuïteit van zorg: meerkosten wmo (covid-19)

24

0

0

0

0

15. Lokaal cultuuraanbod (covid-19)

43

0

0

0

0

16. Gemeenteraadsverkiezingen (DU) (covid-19)

0

51

0

0

0

17. Afrekening inkomstenderving gemeenten 2020 (DU) (Covid-19)

17

0

0

0

0

Totaal E. Corona steunpakket

114

51

0

0

0

F. Totaal mutatie dec. 2021 t.o.v. sept. 2021 B. t/m E. *

314

283

192

191

196

32.310

32.650

32.484

33.097

34.088

A. Beginstand september 2021 B. Mutaties uitkeringsfactor

E. Corona steunpakket - december 2021

G. Eindstand december 2021 A. + F.

* Dit betreft uitsluitend de inkomstenraming (effect Gemeentefonds december). Taakmutaties en/of ontwikkelingen/ extra lasten zullen (nog) effect op de begroting kunnen hebben. Eventuele bijraming van lasten zal afzonderlijk via tussenrapportages plaatsvinden.

Toelichten op mutaties december 2021 1. Uitkeren verdeelreserve Rijk 2021 en 2022 en ontwikkeling uitkeringsbasis 2022 Geen nieuwe accresramingen omdat het accres voor 2021 – net als voor 2020 – in overleg met de VNG/IPO is bevroren. De verdeelreserve bij het Rijk is niet gebruikt en valt daarom éénmalig vrij in 2021. Tevens enkele kleine éénmalige wijzigingen in de uitkeringsbasis voor 2022. 2. Jeugdhulp In mei 2019 hebben de VNG en het Rijk hiervoor afspraken gemaakt over de inrichting van een subsidieregeling. Op de begroting van het ministerie van VWS is toen € 20 miljoen beschikbaar gesteld. Via de subsidieregeling kunnen aanbieders van cruciale jeugdhulp tijdelijke liquiditeitssteun ontvangen indien dit noodzakelijk is om continuïteit van zorg te garanderen. Er is afgesproken dat de restant-middelen aan het eind van 2021 worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Dit gebeurt nu voor een landelijk bedrag van € 18,9 miljoen. Voor Albrandswaard betekent dat een éénmalig voordeel van € 22.000 in 2021 dat bij de komende jaarrekening 2021 als (gedeeltelijke) dekking zal dienen voor de toename in de reeds gemaakte kosten van de ingezette jeugdhulp. 3. en 4.

Salarislasten zorgdomein (jeugd en wmo) Het kabinet heeft aangegeven een bedrag van € 675 miljoen beschikbaar te stellen om de zorgsalarissen extra te verhogen en stelt vanaf 2022 structureel € 94 miljoen beschikbaar aan gemeenten. Een bedrag van € 80 miljoen landt nu in de algemene uitkering gesplitst in € 40 miljoen voor jeugdzorg en € 40 miljoen voor wmo. Voor Albrandswaard is dat een compensatie voor komende loonkostenstijgingen in het zorgdomein van afgerond € 90.000 structureel. Er is landelijk opgeroepen een indexering toe te passen. Deze extra middelen kunnen straks bij de 1e tussenrapportage 2022 hiervoor als (gedeeltelijke) dekking gaan gelden voor zowel de jeugd/via GRJR als de wmo. In het voorjaar 2022 ontvangen gemeenten, bij de verwerking van de reguliere loon- en prijsbijstelling voor Beschermd Wonen, het resterende structurele bedrag van € 14 miljoen. Gelet op het bijzondere karakter van het (forse) aanvullende corona-maatregelen-pakket van het Rijk van € 2 miljard dat zich na de Miljoenennota aandiende, heeft het kabinet besloten om tegen de geldende normeringsafspraken in (zgn. ‘trap op-trap af-systematiek’) geen volledig accresvergoeding via het gemeentefonds toe te kennen. Het Rijk heeft slechts deze compensatie voor salarislasten in het zorgdomein toegekend. 5. t/m 8.

Verbetering dienstverlening gemeenten; Robuust rechtsbeschermingssysteem, versterking ondersteuning wijkteams, impuls integraal werken en systeemleren Betreft compensaties voor verbetering dienstverlening gemeenten naar aanleiding van het Rapport Ongekend Onrecht vanuit Kinderopvangtoeslagaffaire. Het kabinet heeft tot en met 2027 € 150 miljoen per jaar beschikbaar gesteld voor het verbeteren van dienstverlening van gemeenten voor alle mensen. Daarvan wordt voor 2021 € 124 miljoen beschikbaar gesteld via het gemeentefonds, waarvan € 109 miljoen via de algemene uitkering. Voor Albrandswaard is dat voor 2021 een bedrag van bij elkaar € 130.000 en daarna vanaf 2022 t/m 2027 afgerond € 100.000. In 2021 heeft een doorontwikkeling plaatsgevonden binnen de wijkteams die in 2022 verder vorm krijgt. Naar de toekomst toe wordt meer gevraagd van de wijkteams qua versterkte casusregie en de toegang. Deze extra middelen kunnen daarvoor worden ingezet. De uitvoering en implementatie van de nota Integraal Beleid Sociaal Domein, die door de gemeenteraad is vastgesteld, alsmede de werkzaamheden gericht op het integraal werken zijn in gang gezet. Via de komende 1e tussenrapportage 2022 worden eventuele aanvullende (meerjarige)lasten voor de punten 5. t/m 8. in beeld gebracht.

3

9. Digitale voorzieningen (GDI, Mijn overheid, Digid en BSN) Betreft doorbelasting (nadeel) van kosten die voor deze (centrale) voorzieningen worden gemaakt door het Rijk. Voor Albrandswaard een bijdrage van € 10.000 voor 2021. 10. Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht Op 1 juli 2022 treedt naar verwachting de nieuwe Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen in werking. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer complexere projecten. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde taken en krijgen gemeenten er extra taken bij. Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wkb ontvangen gemeenten in 2021 een éénmalige bijdrage van € 10 miljoen. Voor Albrandswaard is dat een compensatie van € 11.000. 11. Inburgering (IU) Betreft eenmalige middelen om de informatievoorziening/ ICT rond Inburgering te faciliteren. Voor Albrandswaard een compensatie van € 17.000 in 2021 die dienen als (gedeeltelijke) dekking voor extra kosten in 2021 bij de jaarrekening 2021. 12.

Einde lening inburgeringsplichtig (DU) Betreft extra middelen om Inburgeraars (verder) te begeleiden die hun lening voor begeleiding al volledig hebben uitgeput. Voor Albrandswaard een compensatie van € 8.000 in 2021 die dienen als (gedeeltelijke) dekking voor extra kosten in 2021 bij de jaarrekening 2021. 13. t/m 17. Compensaties vanwege corona: 13. en 14. Continuïteit van zorg: meerkosten jeugd en wmo (covid-19) Betreft compensatie van meerkosten voor jeugd en wmo van € 47 miljoen in 2021 (jeugd € 26,2 miljoen en wmo € 20,8 miljoen). Voor Albrandswaard een compensatie van € 30.000 voor jeugd en € 24.000 voor wmo in 2021. Deze middelen zijn bedoeld om de uitgaven die reeds gemaakt zijn (gedeeltelijk) te dekken bij de jaarrekening 2021. Denk daarbij aan meerkosten wegens de toename van spoed- en urgentiezaken bij de Jeugdzorg via de GRJR. Er komt ook een regeling voor meerkosten in 2022. 15. Lokaal cultuuraanbod (covid-19) Betreft een compensatie van € 41,6 miljoen eenmalig in 2021 bovenop de € 50 miljoen die eerder is verstrekt over de eerste helft van 2021. Het geld kan worden ingezet voor de instandhouding van de lokale en regionale cultuur. Voor Albrandswaard een compensatie van € 43.000 in 2021. Sinds kort hebben onze cultuurpartners weer te maken met heftige corona-maatregelen. Op dit moment hebben wij nog geen concreet zicht op de (financiële) gevolgen ervan.

Wij willen bijspringen/ ondersteunen waar nodig. Via tussenrapportages zullen wij eventueel benodigde extra lasten meenemen. 16. Gemeenteraadsverkiezingen (DU) (covid-19) Betreft compensatie van € 30,4 miljoen voor komende extra kosten bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart a.s. Voor Albrandswaard een vergoeding van € 51.000 in 2022. In de komende 1e tussenrapportage 2022 zullen aanvullende lasten worden geraamd wegens extra personeelsinzet en – ondersteuning, extra huur materialen en overige onvoorziene uitgaven.

17. Afrekening inkomstenderving gemeenten 2020 (DU) (Covid-19) Betreft afrekening op eerder ontvangen voorschotten op specifieke inkomstendervingen in 2020 van onze gemeente veroorzaakt door covid-19. Voor Albrandswaard een vergoeding van € 17.000 uitbetaald in 2021.Ook over 2021 zal nog compensatie gaan plaatsvinden. Overige informatie Nog komende corona-compensaties In deze circulaire een vooraankondiging op nog komende corona-compensaties:  Nieuwe regeling voor meerkosten in de Jeugdwet en Wmo in 2022. Het Rijk en de VNG maken nog afspraken over extra meerkosten die voortvloeien uit de nieuwe beperkende corona-maatregelen vanaf 12 november 2021.  Compensatie van gemeentelijke inkomstenderving 2021.  Daarnaast kunnen gemeenten ook compensatie ontvangen via specifieke uitkeringen, zoals de € 45 miljoen die beschikbaar is gesteld aan de veiligheidsregio’s. Stand van zaken nieuwe verdeelstelsel/ herijking per 2023 Het standpunt van de VNG en onze gemeente qua invoering is nog steeds: de koek moet eerst groter, anders werken we niet mee aan het nieuwe verdeelstelsel per 2023.

Het advies van de Raad van het Openbaar Bestuur (ROB) van 19 oktober 2021 Briefadvies Herverdeling gemeentefonds | Publicatie | Raad voor het Openbaar Bestuur (raadopenbaarbestuur.nl) samengevat:  Herijkingsvoorstel is wel een verbetering maar nog onvoldoende en niet het eindstation; het voorstel is slechts onder voorwaarden en voor beperkte tijd aanvaardbaar.  Het voorstel vertoont patronen die niet uitlegbaar zijn, die meer bestuurlijke verantwoording behoeven en onvoldoende rekening houdt met draagkracht van individuele gemeenten.  Advies is een stapsgewijze invoering en verdere verbetering. De herverdeeleffecten te maximeren op € 45 per inwoner over een periode van drie jaar (en geen € 60 voor vier jaar), zowel bij voordeel- als nadeelgemeenten.  Formulering van een viertal niet vrijblijvende voorwaarden betreffende de periode vóór invoering; 1. toetsing herverdeeleffecten, 2. gevolgen peiljaar 2017 voor maatstaven sociaal  domein, 3. het volgen van werkelijke lasten i.p.v. de veronderstelde en 4. het anders meewegen van overige eigen middelen individuele gemeenten.  Heroverweging van de nieuw voorgestelde maatstaven ‘centrumfunctie’ en ‘éénpersoonshuishoudens’.  Er is een gedegen onderhoudsagenda nodig.  Van belang is ook om de Hervormingsagenda Jeugd goed te blijven volgen.

 Advies voor na 2026: kosten sociaal domein inrichten op basis van risicofactoren van huishoudens (kans dat zij een beroep doen op voorzieningen). De eerste reactie van de fondsbeheerder BZK van 13 december 2021 BZK-reactie op eindadvies ROB herverdeling gemeentefonds | VNG is dat zij mee gaan met het voorstel van de ROB om in aanloop naar en na de invoering onderzoek uit te voeren en de effecten te blijven monitoren om de herverdeling stapsgewijs verder te verbeteren. BZK verwacht dat de bestuurlijke consultatie hierover aan de kant van de VNG begin 2022 kan worden afgerond. Vooruitlopend daarop is de VNG reeds gestart met de consultatie van gemeenten over het nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen, een afzonderlijk onderdeel van het gemeentefonds. Maar liefst 86% van de gemeenten was in november 2021 positief over invoering van een nieuw objectief verdeelmodel voor beschermd wonen per 2023. Besluitvorming over de totale invoering van de integrale nieuwe herverdeling is aan het nieuwe kabinet.

5

Op 13 januari 2022 is inmiddels een extra ALV VNG gepland (i.p.v. 11 februari 2022) naar aanleiding van de dringende oproep door gemeenten tijdens de in november jl. gehouden informele bestuurlijke sessies over de herijking van het gemeentefonds. Met twee extra bestuurlijke sessies op 14 en 15 december jl. is door de VNG aanvullende input opgehaald en is inmiddels de resolutie ‘Naar een uitlegbaar en stabiel beter verdeelmodel gemeentefonds’ Verdeelmodel gemeentefonds moet uitlegbaar en stabiel zijn | VNG opgesteld. Deze resolutie stelt de leden voor om de fondsbeheerders als volgt dringend te adviseren over het herijkingsvoorstel: 1. Het huidige verdeelmodel te vervangen door het nieuwe verdeelmodel, omdat de huidige verdeling achterhaald en verouderd is. 2. Volledig recht te doen aan de aanbevelingen in het ROB-advies, incl. (beperken) ingroeipad. 3. Het nieuwe verdeelmodel in te voeren als dit verdeelmodel in lijn met de aanbevelingen van het ROB-advies is aangepast en de koek is vergroot. 4. Te borgen dat het doorontwikkelde model op draagvlak kan rekenen (bij gemeenten en de ROB). 5. Als dit betekent dat het verdeelmodel niet per 1 januari 2023 wordt ingevoerd, dan de gemeenten die hier nadeel van ondervinden (gemist voordeel) te compenseren tot het moment dat het verdeelmodel in lijn met de aanbevelingen van het ROB-advies is aangepast.

In de ALV VNG wordt ook een eerste keer gesproken over het nieuwe Regeerakkoord en over een aantal eerder ingediende moties zoals over uitvoering van het Klimaatakkoord, de Omgevingswet en de Hervormingsagenda Jeugd. Over dit laatste onderwerp is ook een resolutie opgesteld door de VNG; pas als het nieuwe kabinet principeafspraken wil maken over het volledig uitvoeren van de uitspraak van de arbitragecommissie Jeugd, werken gemeenten weer mee aan de uitvoering van de hervormingsagenda jeugd. Voorlopige achteruitgang in Albrandswaard: De voorlopige uitkomsten zijn inmiddels voor een vierde keer bijgesteld door het ministerie van BZK met als publicatiedatum 23 december 2021. Het betreft de stand van de gegevens/ maatstaven per 2019. In deze laatste actualisatie heeft een correctie op Voogdij 18+ plaatsgevonden. Op dit moment zijn wij als Albrandswaard een nadeelgemeente met een voorlopig structurele achteruitgang van afgerond € 1,9 miljoen (was in augustus 2021 een nadeel van € 2 miljoen). Als het advies van de ROB zou worden overgenomen om te maximeren op € 45 per inwoner (i.p.v. € 60) dan bedraagt de voorlopige achteruitgang afgerond € 1,1 miljoen vanaf 2025. Ook Barendrecht is een nadeelgemeente. Ridderkerk is een voordeelgemeente. VERVOLG De gevolgen uit deze raadsinformatiebrief voor 2021 worden in de komende jaarrekening 2021 toegelicht.

De structurele voordelen voor de (meerjaren)begroting 2022 inclusief eventuele extra benodigde lasten wegens nieuwe taakmutaties worden in de 1e tussenrapportage 2022 integraal meegenomen. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, het college van de gemeente Albrandswaard, de adjunct-secretaris, de burgemeester,

Marcel Schoonen

drs. Jolanda de Witte

7