44. Raadsinformatiebrief 2026-044055 2026-003845 reactie op zienswijze en besluit uitbreiding DPO terrein.pdf
Tekst van het document
Hoofdthema (Rijks)Raakvlakken
Ruimtebehoefte Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie ziet de meerwaarde van een gebiedsgerichte aanpak voor deze behoefte. Het voorstel voor een gebiedsgerichte aanpak is al onderdeel van het Ontwerp-NPRD. Bij
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 25 van 863
Definitief | 19-12-2025
teit, wonen, energie en voorzieningen in samenhang worden uitgewerkt.
4
De indiener geeft aan dat de kazerne en intensivering elders de krappe woningmarkt extra onder druk zetten en verzoekt om afstemming met NOVEX/Woondeals en toevoeging van betaalbare woningen.
5
De indiener stelt voor om multi-gebruik van voorzieningen (zorg, sport) te verkennen en vraagt inzicht in welke faciliteiten op de kazerne regionaal benut kunnen worden.
6
De indiener vraagt aandacht voor de ov-bereikbaarheid en mogelijke toename van aantal reizigers. Indiener ziet kansen en vraagt om versterking van (H)OV-verbindingen en veilige fietsontsluitingen (snelfietsroutes, oversteekbaarheid Nwegen) tussen kazernes, stations en omliggende kernen.
het ontwikkelen van deze behoefte houdt Defensie rekening met bredere ruimtelijke opgaven in de regio. In het gebiedsproces gaat Defensie samen met overheden en maatschappelijke organisaties op zoek naar mogelijkheden om opgaven die ook spelen in het gebied waarin de defensieactiviteiten gaan plaatsvinden in samenhang op te pakken. Daarbij vervult elke partij zijn eigen taak en rol. De zienswijze onderstreept het belang van deze samenwerking en wordt meegenomen in het vervolgproces. Defensie begrijpt de zorgen over mogelijke druk op de lokale woningmarkt door huisvesting voor personeel als gevolg van de nieuwe kazerne en intensivering op kazernes in Gelderland in dezelfde regio. In Flevoland sluit de nieuwe kazerne aan bij de ontwikkelingen op de woningbouwopgave in de regio. In Flevoland zijn grootschalige woningbouwprojecten voorzien, waarmee ook de huisvestingsmogelijkheden voor defensiepersoneel worden vergroot. Defensie heeft met de gemeenten Barneveld, Ermelo en Apeldoorn een afspraak gemaakt om te kijken wat de impact van de intensivering is op de woningbouwopgaven in deze gemeenten. Defensie blijft hierover met de andere medeoverheden in gesprek. Defensie ziet de meerwaarde van meervoudig voor de omgeving. In de gebiedsgerichte aanpak zal door Defensie gekeken worden welke voorzieningen en faciliteiten mogelijk geschikt zijn voor meervoudig gebruik.
Defensie ziet de meerwaarde van een gebiedsgerichte aanpak voor deze behoefte. Het voorstel voor een gebiedsgerichte aanpak is al onderdeel van het Ontwerp-NPRD. De ontwikkeling van Defensie in het gebied zal extra druk leggen op de mobiliteit in de regio. In het gebiedsproces zal Defensie dit samen met overheden en maatschappelijke organisaties en vervoerders
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 26 van 863
Definitief | 19-12-2025
7
De indiener vraagt om actieve betrokkenheid bij een gebiedsgericht proces en snelle duidelijkheid voor direct betrokkenen.
8
De indiener vraagt om rijks- en Defensiebijdragen aan infrastructuurmaatregelen gezien de nationale aard van het project.
9
Indiener wijst op (toenemende) druk op maatschappelijke voorzieningen door defensie-uitbreidingen.
verder verkennen en mogelijke oplossingen onderzoeken. Defensie waardeert de oproepen tot actieve betrokkenheid van indiener en snelle duidelijkheid voor direct belanghebbenden. Defensie werkt samen met gemeenten, provincies en andere betrokken partijen. De gebiedsgerichte aanpak helpt om militaire en maatschappelijke doelen op elkaar af te stemmen en te kijken waar meerwaarde te creëren is. Het aspect mobiliteit is als onderdeel onderzocht in het planMER. Daarbij is vastgesteld dat de komst van de nieuwe kazerne leidt tot een beperkte verslechtering van de bestaande verkeerssituatie. De druk op de infrastructuur neemt bovendien verder toe door andere ruimtelijke ontwikkelingen in de regio, zoals de woningbouwopgave. Om die reden is mobiliteit als aandachtspunt opgenomen in het Ontwerp-NPRD. Defensie onderkent de zorgen over structurele verkeersknelpunten, zoals bij knooppunt Hoevelaken, de N301/N305 en de Nijkerkerbrug. Deze zorgen worden serieus genomen. Samen met de regio wordt in beeld gebracht wat nodig is met betrekking tot de mobiliteit en de doorstroming op aan- en afvoerwegen richting Flevoland. Daarbij wordt ook gekeken naar uitstralingseffecten en ontwikkelingen in de naastgelegen provincies. De zienswijze sluit aan bij de oproep uit de motie van de Kamer om het gebiedsproces snel op te pakken, waarbij alle randvoorwaarden worden meegenomen.
Defensie zal naar aanleiding hiervan in gesprek gaan met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Bij de uitwerking van het NPRD wordt er gekeken naar slimme combinaties van functies, bijvoorbeeld door militaire en civiele voorzieningen te bundelen waar dat mogelijk is. Defensie blijft in gesprek met medeoverheden om lokale inzichten goed te benutten. Samenwerking is
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 27 van 863
Definitief | 19-12-2025
10
De indiener verzoekt om naast ontsluiting richting Gelderland en Overijssel ook aandacht te hebben voor infrastructuur in het voordeel van Flevoland, ten gunste van de bedrijvigheid binnen de provincie.
11
De indiener maakt zich zorgen over lekkagerisico’s, doorboring van kleilagen en effecten op grondwater(winning) en de drinkwatervoorziening, en vraagt om zorgvuldig onderzoek en afstemming met waterbedrijven.
12
Indiener vraagt of de komst van Defensie ten koste gaat van de stikstofruimte in Flevoland en verzoekt toelichting.
belangrijk om tot gedragen oplossingen te komen. Het aspect mobiliteit is als onderdeel onderzocht in het planMER. Daarbij is vastgesteld dat de komst van de nieuwe kazerne leidt tot een beperkte verslechtering van de bestaande verkeerssituatie. Defensie onderkent de zorgen over structurele verkeersknelpunten, zoals bij knooppunt Hoevelaken, de N301/N305 en de Nijkerkerbrug. Samen met de regio wordt in beeld gebracht welke randvoorwaarden nodig zijn met betrekking tot de mobiliteit en de doorstroming op aan- en afvoerwegen richting de nieuwe kazerne. Daarbij wordt ook gekeken naar uitstralingseffecten en ontwikkelingen in de naastgelegen provincies. Defensie zal naar aanleiding hiervan in gesprek gaan met I&W. Bij het ontwerp en de ontwikkeling van de kazerne wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de bodemopbouw en de waterhuishouding in het gebied. Hierover is bestaande wet- en regelgeving en daar zal Defensie zich aan houden. In de vervolgfase zal aanvullend onderzoek worden uitgevoerd, waarbij risico’s voor de omgeving zorgvuldig in beeld worden gebracht. Kennis en ervaring van regionale partijen, waaronder gemeenten en waterbedrijven, zijn daarbij van groot belang. Defensie hecht waarde aan afstemming met deze partijen om tot een veilige en verantwoorde inrichting te komen.
Defensie begrijpt de zorg over de mogelijke gevolgen van de komst van Defensie voor de beschikbare stikstofruimte in Flevoland. De inzet is om binnen het NPRD zorgvuldig om te gaan met natuurwaarden en wettelijke kaders, in afstemming met bevoegde gezagen. Net als andere partijen moet Defensie voldoen aan de wettelijke kaders en regelgeving. Defensie blijft hierover in overleg met medeoverheden en volgt de ontwikkelingen rond stikstofruimte en regelgeving nauwgezet. In het planMER
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 28 van 863
Definitief | 19-12-2025
13
De indiener benadrukt dat toename aan defensieverkeer (bouw/logistiek/oefening) bestaande knelpunten verergert; vraagt om integrale mobiliteitsverkenningen en tijdige/volledige realisatie van cruciale projecten (o.a. A28/A1 knooppunt Hoevelaken), plus afspraken over N50 en lokale ontsluiting en verkeersveiligheid.
14
De indiener maakt zich zorgen over de cumulatieve effecten van de nieuwe kazerne en de intensivering van bestaande locaties, en vraagt om een integrale analyse van de gevolgen voor omliggende regio’s, ruimtelijke druk, energie-infrastructuur, natuur en leefomgeving.
en Passende Beoordeling (PB) is stikstofdepositie onderzocht. Hierbij geldt dat door verdwijnen van landbouwgrond er mogelijkheden zijn voor saldering. Dit is benoemd in de PB en zal in een vervolgfase nader uitgewerkt worden. Defensie heeft geen uitzonderingspositie binnen het stikstofbeleid. In een volgende fase van het project wordt uitgewerkt hoe de stikstofruimte precies wordt ingezet en geborgd. Het aspect mobiliteit is als onderdeel onderzocht in het planMER. Daarbij is vastgesteld dat de komst van de nieuwe kazerne leidt tot een beperkte verslechtering van de bestaande verkeerssituatie. Defensie onderkent de zorgen over structurele verkeersknelpunten, zoals bij knooppunt Hoevelaken, de N301/N305 en de Nijkerkersluis. Samen met de regio wordt in beeld gebracht welke randvoorwaarden nodig zijn met betrekking tot de mobiliteit en de doorstroming op aan- en afvoerwegen richting Flevoland. Daarbij wordt ook gekeken naar uitstralingseffecten en ontwikkelingen in de naastgelegen provincies. Defensie zal naar aanleiding hiervan in gesprek gaan met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In het planMER zijn al een aantal mogelijke mitigerende maatregelen genoemd om de doorstroming te bevorderen. De cumulatieve effecten zijn in het planMER in beeld gebracht.
In de vervolgfase van het NPRD zullen de specifieke effecten verder in kaart worden gebracht voor deze behoefte door bijvoorbeeld een projectMER. Bij het uitwerken van het versterken en concentreren van ondersteunende eenheden maakt Defensie daarom bewuste keuzes. Er wordt gekeken naar slimme combinaties van functies, bijvoorbeeld door militaire en civiele voorzieningen te bundelen waar dat mogelijk is en aanleg en onderhoud van natuur. Defensie blijft in gesprek met mede-
(Rijks)Raakvlakken
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 29 van 863
Definitief | 19-12-2025
15
De indiener geeft aan dat het onderzoek naar de effecten, met name in de bouwfase, onvolledig is uitgevoerd en vraagt om nadere onderbouwing, doorrekening en duidelijkheid over de gevolgen en maatregelen.
16
De indiener stelt voor om bij de locatiekeuze voor de megakazerne alle relevante partijen te betrekken en niet alleen te kijken naar functionaliteit, maar ook naar bereikbaarheid, woningmarkt en draagvlak.
17
De indiener uit zorgen over politieke besluitvorming, te korte beoordelingstermijn, gebrek aan lokale kennis en het gevoel dat besluiten buiten de lokale gemeenschap om worden genomen.
18
De indiener vraagt zich af wanneer de definitieve locatiekeuze bekend wordt gemaakt en wijst op de onzekerheid die dit wordt veroorzaakt voor betrokkenen.
19
Indiener wijst op tekstuele fouten in het rapport of heeft suggesties voor aanpassing van tekst.
overheden om lokale inzichten goed te benutten. Samenwerking is belangrijk om tot gedragen oplossingen te komen. In de vervolgfase zal de behoefte na het gebiedsproces op transparante wijze verder uitgewerkt worden in een inrichtingsvoorstel. Op basis van dit concrete inrichtingsvoorstel kan verdiepend onderzoek plaatsvinden naar de gevolgen voor de omgeving en de eventuele benodigde maatregelen. Het besluit over het voorkeursalternatief is door het kabinet genomen op basis van vier criteria: de resultaten uit het planMER-onderzoek, bestuurlijk draagvlak, draagvlak in de omgeving en het defensiebelang. Daarbij is een zo zorgvuldig mogelijke afweging gemaakt waarin ook maatschappelijke en ruimtelijke aspecten zijn meegewogen. Defensie hoort de zorgen van de indiener. Lokale kennis en bestuurlijke samenwerking zijn belangrijk. Na de publicatie van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is er de mogelijkheid geweest voor het indienen van zienswijzen, net als nu na de publicatie van het Ontwerp NPRD. Ook zijn er meerdere informatiebijeenkomsten georganiseerd waarin inwoners hun reactie konden geven. Gedurende het hele proces is overleg gevoerd met medeoverheden en relevante stakeholders. Er is altijd een mailadres beschikbaar geweest voor vragen en opmerkingen.
Bij de verdere uitwerking en inpassing van de behoefte blijft Defensie zich inzetten voor afstemming en verbinding met de omgeving. Door het kabinet is de locatie Zeewolde-Spiekweg aangewezen als de locatie voor deze behoefte. Defensie blijft in gesprek met betrokkenen over de gevolgen en het vervolgproces. Indiener wordt bedankt voor het grondig bestuderen van het planMER en het aanreiken van verbeterpunten. Wij
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 30 van 863
Definitief | 19-12-2025
20
Indiener wijst op onvolkomenheden in het onderzoek en/of onvoldoende uitwerking van de vervolgstappen en vraagt om nadere onderbouwing (met verwijzing naar zienswijze en/of bijlagen) met als doel het risico te voorkomen dat eventuele procedures nog langer kunnen duren en dat er langer onzekerheid blijft bestaan bij de agrarische families in het gebied.
21
Indiener is het oneens met de beoordeling en stelt voor dit aan te passen.
22
Indiener spreekt waardering uit voor constructieve gesprekken en hoopt de gezamenlijke inzet vanuit gedeelde maatschappelijke verantwoordelijkheid verder voort te kunnen zetten in een duurzame samenwerking.
23
De indiener geeft aan dat oefeningen met zwaar materieel en extra verharding de waterinfiltratie en sponswerking verslechteren en vraagt om duidelijke compensatie (waar en hoe), inclusief effecten op omliggende gebieden.
zullen relevante verbeterpunten betrekken bij het opstellen van de definitieve versie van het planMER. De gemaakte opmerkingen geven geen aanleiding tot heroverweging van de voorkeurslocatie. Indiener wordt bedankt voor het grondig bestuderen van het planMER en het aanreiken van verbeterpunten. Wij zullen relevante verbeterpunten betrekken bij het opstellen van de definitieve versie van het planMER. De gemaakte opmerkingen geven geen aanleiding tot heroverweging van de geselecteerde voorkeursgebieden in het NPRD. In het planMER zijn de effecten op het niveau van een programma onderzocht om te komen tot een voorkeurslocatie. In de vervolgfase kunnen de aandachtspunten betrokken worden bij de uitwerking van de concrete regelgeving voor laagvlieggebieden. Indiener wordt bedankt voor het bestuderen van het planMER en het aanreiken van verbeterpunten. Wij zullen relevante verbeterpunten betrekken bij het opstellen van de definitieve versie van het planMER. De gemaakte opmerkingen geven geen aanleiding tot heroverweging van de geselecteerde voorkeursgebieden in het NPRD. In de vervolgfase kunnen de aandachtspunten betrokken worden bij planuitwerking. Defensie dankt de indiener voor het uiten van de waardering voor het gesprek tot nu toe. De zienswijze bevestigt het belang van voortzetting van het overleg en betrokkenheid.
Defensie blijft zich inzetten voor een zorgvuldig proces waarin maatschappelijke partners een actieve rol vervullen. Bij de uitwerking van het inrichtingsvoorstel voor de behoefte concentreren en versterken ondersteunende eenheden zal in een gebiedsproces, zullen de effecten op het watersysteem een belangrijk aandachtspunt zijn en zullen voorstellen gedaan worden
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Algemene zienswijze
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Bodem
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 31 van 863
Definitief | 19-12-2025
24
De indiener vraagt om aanvullend onderzoek naar opbarstrisico en de effecten van gebouwen, wegen en zware voertuigen op bodem, bodemdaling en zetting, inclusief mogelijke gevolgen voor de omgeving en mitigerende maatregelen.
25
De indiener geeft aan dat bouwen op kleigrond en vruchtbare landbouwgrond onwenselijk en onrechtvaardig is.
26
De indiener maakt zich sterk voor een goed toegeruste krijgsmacht, maar betwijfelt de noodzaak van een megakazerne; hij/zij vraagt om een degelijke strategische onderbouwing, vergelijkt opties met renovatie en spreiding over bestaande kazernes en wijst op timing, kosten en effectiviteit.
27
De indiener reageert op de locatiekeuze en geeft aan dat Oosterwold vaker en/of beter te verkiezen is boven Spiekweg (of vraagt juist om snelle duidelijkheid richting
voor mitigerende en compenserende maatregelen. Bij de uitwerking van de behoefte concentreren en versterken ondersteunende eenheden zal in een gebiedsproces in de vervolgfase aanvullend onderzoek plaatsvinden naar opbarstrisico en de effecten op bodem, bodemdaling en zetting op basis van concrete inrichtingsvoorstellen. Defensie begrijpt de bezorgdheid over het gebruik van vruchtbare landbouwgrond. Bij locatiekeuzes is zorgvuldig gekeken naar bodemkwaliteit en ruimtelijke impact. Waar mogelijk wordt bebouwing beperkt en landschappelijk ingepast. De zienswijze onderstreept het belang van rechtvaardige afwegingen en wordt meegenomen in de verdere planvorming. Insteek is om functies buiten defensieterrein, waaronder landbouwgrond, zoveel mogelijk ontzien. Wanneer dat niet mogelijk is, zorgt Defensie op een andere manier/plek voor compensatie. Dit gebeurt in overleg met medeoverheden. Defensie waardeert de betrokkenheid van de indiener bij de versterking van de krijgsmacht en het onderkennen van het belang van een goed toegeruste organisatie. De vraag naar de noodzaak van een nieuwe, grootschalige kazerne en de vergelijking met alternatieven zoals renovatie en spreiding over bestaande locaties is begrijpelijk en terecht. De keuze voor een nieuwe kazerne is gebaseerd op strategische en operationele overwegingen.
De huidige geopolitieke situatie vraagt om een krijgsmacht die snel inzetbaar is, goed kan samenwerken en efficiënt kan trainen. Een centrale locatie biedt voordelen op het gebied van logistiek, samenwerking tussen eenheden en toekomstbestendige voorzieningen. Defensie staat achter de uitkomsten van het planMER en de gemaakte afwegingen. Op basis daarvan ziet Defensie geen aanleiding om het voor-
Bodem
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Bodem
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 32 van 863
Definitief | 19-12-2025
Spiekweg); daarbij worden recreatie/natuur, mobiliteit en ontwikkelruimte in Zeewolde als doorslaggevend genoemd.
28
De indiener stelt alternatieve locaties in Flevoland voor (Hollandse Hout of Lelystad, Oostvaardersplassen of Markermeer/Marker Wadden) en vraagt deze serieus te vergelijken op kosten, doorlooptijd, bereikbaarheid en meervoudig grondgebruik.
29
De indiener voorziet hinder door geluid (oefeningen, verkeer, bouw) en vraagt om geluidsbeperkende maatregelen zoals een geluidswal, duidelijke monitoring en bescherming van gezondheid en rust.
30
De indiener vraagt hoe de schietbaan wordt ontworpen en ingericht zodat omgevingshinder minimaal is, en verzoekt om transparantie over wapenkeuze, afscherming en veiligheidsmaatregelen.
31
De indiener vraagt duidelijkheid over helikopter- en dronegebruik (oefenvluchten en laagvliegzones) en wijst op belevingshinder en onverenigbaarheid met kwetsbare waarden; zones en aantallen moeten vooraf inzichtelijk zijn.
keursalternatief aan te passen. Hoewel Oosterwold voor sommige partijen een wenselijk alternatief is, acht Defensie deze locatie minder geschikt voor de beoogde nieuwe kazerne vanwege grotere effecten op de omgeving ten opzichte van de locatie spiekweg. Bij aanvang van het planMER is op basis van objectieve criteria gekeken welke locaties in aanmerking kunnen komen voor een nieuwe centrale kazerne. De genoemde locaties voldeden niet aan de minimale criteria voor een nieuwe kazerne en zijn dus afgevallen. Het is dan ook niet zinvol deze alsnog in de vergelijking mee te nemen. In de uitvoering van de realisatie zal Defensie voldoen aan de wettelijke onderzoeken en voorwaarden. Dit betekent dat ingezet wordt op het vooraf zoveel mogelijk voorkomen van negatieve effecten tijdens de bouwfase, en indien nodig en verplicht zorgdragen voor voldoende compensatie en mitigatie. Bij het definitieve ontwerp van de schietbaan zal het beperken van geluidshinder een belangrijk uitgangspunt zijn. Het is momenteel nog niet te zeggen welke maatregelen exact worden genomen, maar er kan worden gedacht aan geluidsschermen, geluidswallen en overkappingen. Uiteraard worden de geldende veiligheidseisen hierbij gehanteerd.
Het exacte gebruik van de schietbaan is afhankelijk van de behoefte van de op de kazerne geplaatste eenheden, maar er wordt gepland op het schieten met klein kaliber wapens, zoals pistolen en geweren. Het is momenteel nog niet te zeggen hoe groot de behoefte is om met helikopters en drones te oefenen, maar de kazerne is niet in beeld als laagvlieggebied voor helikopters. Het oefenen met drones zal naar verwachting voornamelijk boven eigen terrein plaatsvinden.
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 33 van 863
Definitief | 19-12-2025
32
De indiener geeft aan dat verkeer, bereikbaarheid en energie-infrastructuur knelpunten vormen (onder meer N301, netcongestie, parkeren) en vraagt om tijdige maatregelen, slimme routering en koppelkansen met OV/spoor en regionale projecten.
33
De indiener benadrukt de impact op landbouwbedrijven en het buitengebied (uitkoop/verplaatsing, verlies vruchtbare grond) en vraagt om beperking van gedwongen aankopen, zorgvuldige compensatie en alternatief tracé of ontwerp.
34
De indiener acht de participatie en informatievoorziening onvoldoende en vraagt om een zorgvuldig gebiedsproces met actieve betrokkenheid van gemeenten, gebiedspartijen en direct omwonenden (Zeewolder bod, alliantie Rijk-regio).
Defensie streeft naar een goede bereikbaarheid van de werklocaties van haar medewerkers. Waar locaties nog niet goed ontsloten zijn, wordt met behulp van lokale overheden gezocht naar mogelijkheden om bijvoorbeeld ov-verbindingen te verbeteren. Hier profiteert niet alleen Defensie, maar de hele omgeving van. Samen met provincies en gemeenten in Flevoland en Gelderland, en andere verantwoordelijke partijen, werkt Defensie aan een robuust mobiliteitsplan. Defensie erkent dat de keuze voor de locatie van de nieuwe kazerne ingrijpende gevolgen kan hebben voor bewoners en agrarische ondernemers in het gebied. Het verlies van eigendom en de mogelijke gedwongen verplaatsing zijn ingrijpend en worden door Defensie serieus genomen. Defensie is in gesprek met de betrokken partijen om tot passende oplossingen te komen. Daarbij wordt gestreefd naar een transparant en zorgvuldig aankoop- of onteigeningstraject, met oog voor individuele situaties. Daarbij wordt gezocht naar passende nadeelcompensatie en naar oplossingen waarmee ondernemers elders hun bedrijfsvoering kunnen voortzetten. Defensie begrijpt dat duidelijke en tijdige informatie en betrokkenheid belangrijk is voor belanghebbenden en zal hier ook in de vervolgfase in investeren. Defensie ziet de meerwaarde van een gebiedsgerichte aanpak voor deze behoefte. Het voorstel voor een gebiedsgerichte aanpak is al onderdeel van het NPRD.
Bij het ontwikkelen van deze behoefte houdt Defensie rekening met bredere ruimtelijke opgaven in de regio. In het gebiedsproces gaat Defensie samen met overheden en maatschappelijke organisaties op zoek naar mogelijkheden om opgaven die ook spelen in het gebied waarin de defensieactiviteiten gaan plaatsvinden in samenhang op te pakken. Daarbij vervult elke partij zijn eigen taak en rol.
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 34 van 863
Definitief | 19-12-2025
35
De indiener vraagt om helderheid over omvang en ruimtebeslag (500-653 ha, schuifruimte) en over personele bezetting of legering (dagreizen versus kwartiermaken), omdat dit bepalend is voor effecten op verkeer, wonen en milieu.
36
De indiener vraagt om een concreet programma van eisen: welke eenheden en activiteiten komen waar, welke veiligheidszones zijn nodig, hoeveel en waar wordt gelegerd of gewoond en welke voorzieningen worden gerealiseerd.
37
De indiener vraagt om stevige landschappelijke inpassing (beeldkwaliteit en groen/bosaanplant) en eventuele ruimtelijke tegenprestaties (nieuwe natuur, fiets- en wandelverbindingen) om de ruimtelijke kwaliteit te waarborgen.
38
De indiener (Scouting/recreatie) vraagt om afstemming over medegebruik en evenementen (parkeerweiden, verkeersafwikkeling) en om ontwikkelruimte zodat activiteiten naast elkaar kunnen blijven bestaan.
Het kabinet heeft de locatie Zeewolde-Spiekweg aangewezen voor de behoefte. Op verzoek van Defensie is op 650 hectare het voorkeursrecht gevestigd en dat gebied wil Defensie dan ook in eigendom krijgen. Defensie rekent met standaard percentages van werknemers die dagelijks reizen en/of legering genieten dat is ook voor deze nieuwe kazerne gebeurd en daarop is de impact op de omgeving beoordeeld. De exacte indeling van de kazerne wordt momenteel onderzocht. Bruikbaarheid voor Defensie en het mitigeren van hinder voor de omgeving staan hierbij centraal. Functies als legering, werklocaties voor eenheden en kantoren worden zo veel mogelijk geclusterd. In de vervolgfase zal de behoefte in een gebiedsproces op transparante wijze verder uitgewerkt worden in een inrichtingsvoorstel. Op basis van dit concrete inrichtingsvoorstel kan verdiepend onderzoek plaatsvinden naar de gevolgen voor de omgeving en de eventuele benodigde maatregelen. Defensie deelt het belang van een goede landschappelijke inpassing. Bij het versterken van ondersteunende eenheden wordt ingezet op groenstructuren, bosaanplant en ecologische verbindingen. Op dit moment is nog niet precies bekend hoe de inrichting er op locatie uit zal zien. In de vervolgfase zal de behoefte in een gebiedsproces op transparante wijze verder uitgewerkt worden in een inrichtingsvoorstel.
De zorg over stevige landschappelijke inpassing wordt daarom meegenomen in het vervolgproces, waarbij Defensie samen met betrokken partijen zoekt naar een zo goed als mogelijke inpassing. Bij de uitbreiding zoekt Defensie zoveel mogelijk naar koppelkansen met de omgeving. In het vervolgproces en de uitvoering zal hier nader invulling aan worden gegeven. Daarbij zal ook een pas-
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 35 van 863
Definitief | 19-12-2025
39
De indiener vreest hinder tijdens de bouw (werkzaamheden, extra verkeer via achteringang) en vraagt om fasering, bouwlogistiek en nakoming van eerdere afspraken over begrenzing en gebruik van terreinen.
40
De indiener ziet ook kansen: versterking van werkgelegenheid, onderwijs en innovatie (bijvoorbeeld civiel-militair, hightech), mits dit met de regio wordt georganiseerd en gekoppeld aan bereikbaarheid en voorzieningen.
41
De indiener (waterschap en partners) wil vroegtijdig en actief betrokken zijn bij ontwerp en beheer van een robuust watersysteem; watervergunningen, keringen, gemalen en zuiveringen vragen speciale aandacht.
42
De indiener vraagt naar de weging van nabijheid tot huidige kazernes en oefenterreinen (Stroe, Ermelo) en waarom dit criterium soms wel en soms niet leidend is; ook de effecten van intensivering elders moeten helder zijn.
43
De indiener bekritiseert de MER-onderbouwing en vraagt om meer transparantie, consistentie en doorrekening (onder andere verkeersgeneratie, woningbehoefte, veiligheidszones) voordat een definitieve keuze wordt gemaakt.
send participatietraject worden opgesteld om de omgeving te betrekken. Defensie begrijpt de zorgen over hinder tijdens de bouw van de nieuwe kazerne. Het minimaliseren van hinder vormt een belangrijk aandachtspunt voor de bouwfase. In het vervolgproces wordt zorgvuldig gekeken naar de belangen van de omgeving, waarbij ook bestaande afspraken en hoe hiermee om te gaan in het gesprek een plek kunnen krijgen. Bij de verdere uitwerking van het NPRD wordt ook gekeken naar koppelkansen. Defensie werkt hierbij samen met gemeenten, provincies en andere betrokken partijen. Deze aanpak helpt om militaire en maatschappelijke doelen op elkaar af te stemmen en te kijken waar meerwaarde is te creëren. Defensie begrijpt en waardeert de oproep tot vroegtijdige en actieve betrokkenheid (van waterschap en partners) en erkent het belang van een robuust watersysteem. Defensie zal dan ook gehoor geven aan de oproep om het waterschap mee te nemen in het vervolgproces. Er is in het onderzoek in beeld gebracht waar de oefenterreinen zich bevinden en op welke afstand van de te onderzoeken locaties dat is. Hierop is in het onderzoek geen weging op de nabijheid toegepast. Het is dus objectief in beeld gebracht. Defensie heeft deze informatie gebruikt om zelf weging toe te passen om zo tot een keuze te komen.
In het planMER zijn de mogelijk geschikte locaties op dezelfde wijze op basis van dezelfde criteria onderzocht en met elkaar vergeleken conform een vooraf bekende onderzoeksmethodiek. Dit leidt tot een transparante en onderbouwde locatiekeuze. De diepgang van onderzoek paste bij abstractieniveau van een programma met een afweging van locaties. Bij de uitwerking van de kazerne in
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 36 van 863
Definitief | 19-12-2025
44
De indiener vraagt hoe veiligheid van terreinen en gebouwen is geborgd bij civiel-militair gebruik en welke maatregelen en plannen gelden bij calamiteiten.
45
De indiener stelt duurzamere en stillere mobiliteitskeuzes voor (schonere voertuigen, parkeren/bundeling) om hinder en emissies te beperken, in lijn met natuur- en gezondheidsdoelen.
46
De indiener stelt voor om eerst bestaande defensieterreinen en eigen gronden te benutten of renoveren in plaats van nieuwe vruchtbare gronden aan te kopen.
de volgende fase zal op basis van een concreet inrichtingsvoorstel verdiepend onderzoek plaatsvinden. Defensie begrijpt de zorg over de veiligheid van terreinen en gebouwen bij gemengd civiel-militair gebruik. Voor alle locaties gelden vaste veiligheidsprotocollen die zijn afgestemd op het type gebruik, de aard van de activiteiten en de risico’s. Defensie voert regelmatig risicoanalyses uit en past maatregelen toe zoals toegangscontrole, cameratoezicht en fysieke afscherming waar nodig. Bij civiele medegebruikers worden afspraken gemaakt over gedragscodes en verantwoordelijkheden. Voor calamiteiten zijn er vastgestelde nood- en ontruimingsplannen. Deze worden periodiek getoetst en uitgevoerd in samenwerking met civiele hulpdiensten. De veiligheid van personeel, bezoekers en omwonenden staat daarbij centraal. Defensie waardeert de suggestie om hinder en emissies te beperken via duurzamere mobiliteitskeuzes. Binnen en rondom militaire terreinen wordt gestreefd naar het beperken van voertuigbewegingen, het bundelen van vervoer en het verbeteren van de bereikbaarheid met openbaar vervoer. Daarnaast investeert Defensie in schonere en stillere voertuigen binnen de hekken. Deze inzet sluit aan bij bredere doelen op het gebied van natuur, gezondheid en leefomgeving. De suggesties worden meegenomen in de verdere uitwerking van het NPRD.
Defensie begrijpt de oproep om eerst bestaande terreinen en eigen gronden te benutten voordat nieuwe, vruchtbare gronden worden aangekocht. Bij het opstellen van het NPRD is nadrukkelijk gekeken naar mogelijkheden voor uitbreiding op bestaande locaties. In het planMER onderzoek zijn deze opties onderzocht. Daarbij is gebleken dat de benodigde ruimte en functionele eisen niet binnen de bestaande terreinen konden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 37 van 863
Definitief | 19-12-2025
47
Indiener vraagt zich af wat er gebeurd met het terrein wanneer de veehouders weg zijn en er nog niet is begonnen met de realisatie van de kazerne.
48
Indiener vraagt of Defensie voornemens is om op Ermelo activiteiten met pantservoertuigen te ontplooien.
49
Indiener uit zorgen over de keuze om een kazerne onder NAP te plaatsen en vraagt om een onderbouwing voor deze keuze.
worden gerealiseerd, zonder aanzienlijke negatieve effecten op de omgeving of op de operationele inzetbaarheid van de krijgsmacht. Om die reden is gezocht naar nieuwe locaties die beter aansluiten bij de ruimtelijke en functionele behoeften van Defensie. Defensie begrijpt de vraag over wat er gebeurt met het terrein wanneer de huidige veehouders zijn vertrokken, maar de bouw van de kazerne nog niet is gestart. Deze zorg is begrijpelijk en wordt serieus genomen. Op dit moment is nog niet precies bekend hoe het terrein in die tussenperiode wordt gebruikt. Dit hangt af van de planning van de realisatie en van de afspraken die Defensie maakt met regionale en lokale partners. De invulling van deze fase maakt onderdeel uit van de verdere uitwerking van het project. In principe is het momenteel niet de bedoeling om zware pantservoertuigen op de kazerne in Ermelo te huisvesten. Het kan zo zijn dat in het kader van opleidingen en/of oefeningen voor bepaalde periodes pantservoertuigen op/rondom deze kazerne gebruikt worden. Momenteel zijn er geen plannen om specifiek voor deze kazerne meer activiteiten met pantservoertuigen te ontplooien. Het overstromingsrisico is in het planMER beoordeeld en daarmee is het ook een onderdeel geweest van de afweging tussen de verschillende varianten.
Defensie begrijpt de zorgen over het plaatsen van een kazerne onder NAP en de mogelijke risico’s bij een dijkdoorbraak of overstroming. Waterveiligheid is en blijft een belangrijk aandachtspunt, zeker in een regio als Flevoland. De keuze voor een locatie is gebaseerd op een brede afweging van ruimtelijke, operationele en maatschappelijke factoren. Bij uitwerking van een inrichtingsvoorstel in de vervolgfase zal water en bodem sturend wederom een leidend
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 38 van 863
Definitief | 19-12-2025
50
De indiener onderschrijft het belang van een goed toegeruste defensieorganisatie.
51
De indiener stelt een alternatieve locatie voor, onder andere in Zuid-Holland.
52
De indiener stelt op diverse onderwerpen (o.a. dronegebruik, landschappelijke inpassing, aanwezigheid van bos, afstand tot bestaande oefengebieden) de vergelijking Spiekweg-Oosterwold in de MER/NPRD ter discussie, geeft argumenten en alternatieven.
53
De indiener geeft aan dat op er een fout staat op pagina 150: ‘Elke 10 tot 20 minuten passeert hier een bus’. Deze frequentie is niet correct.
principe zijn, en zullen de relevante partners voor het water- en bodemsysteem, zoals waterschap en Rijkswaterstaat, in een vroeg stadium worden betrokken. Daarnaast geldt dat in Nederland meerdere defensielocaties en cruciale infrastructuur (bijvoorbeeld Schiphol) onder NAP liggen. Defensie dankt de indiener voor de uitgesproken steun. De huidige veiligheidssituatie vraagt om een toekomstbestendige krijgsmacht met voldoende capaciteit en middelen. De zienswijze bevestigt het maatschappelijk draagvlak en draagt bij aan een constructieve dialoog over de ruimtelijke inpassing van Defensie. Defensie waardeert het meedenken over de locatiekeuze voor de nieuwe kazerne en erkent de zorgen die zijn geuit over de impact op natuur, landschap, recreatie, inwoners en agrariërs. De keuze voor Zeewolde-Spiekweg is zorgvuldig tot stand gekomen. In het planMER zijn meerdere alternatieven onderzocht en vergeleken. Mede op basis van het planMER is Zeewolde-Spiekweg het voorkeursalternatief geworden. De concentratie van ondersteunende eenheden op één plek is noodzakelijk om de samenhang binnen de krijgsmacht te versterken. Dit draagt aan het versterken van de operationele capaciteiten. Voor alle onderwerpen is in de beoordelingssystematiek weergegeven op welke wijze de scoring in het MER tot stand gekomen is (hoofdstuk 3).
Hierin zijn de kaarten en bronnen weergegeven op basis waarvan de scores zijn bepaald. Voor alle genoemde onderwerpen geldt dat de scores in lijn zijn met de voorgeschreven systematiek. Er rijden drie buslijnen op de bushalte Slingerpad (142, 150, 425), op een gemiddelde werkdag rijden deze thans in een frequentie die ongeveer tussen de 10 en 20 minuten ligt. De beoordeling
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Defensie specifiek
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 39 van 863
Definitief | 19-12-2025
54
De indiener maakt zich zorgen over verlies van eigendom en gedwongen verplaatsing van woningen en agrarische bedrijven, vraagt om duidelijkheid en transparantie over het aankoop-/onteigeningstraject en om ruimhartige ontzorging, reële alternatieven of behoud op locatie.
55
De indiener vraagt in het geval van uitkoop om volledige schadeloosstelling en om ruimhartige compensatie en praktische ontzorging bij directe schade (zoals investeringen aan woningen) en indirecte schade (omzetrisico, beperkingen door veiligheidszones), inclusief heldere, toegankelijke regelingen.
56
De indiener vraagt zich af of de kazerne daadwerkelijk banen en innovatie oplevert in de regio, pleit voor koppelkansen met onderwijs en regionale bedrijven, betwijfelt de omvang en het tempo van de arbeidsmarkteffecten en vreest
in het MER is correct. Overigens geldt wel dat de OV-capaciteit voor zowel Gooiseweg, Oosterwold als Zeewolde-Spiekweg te klein is om een wezenlijke bijdrage te leveren aan een goede verdeling ten opzichte van andere vervoerswijzen zoals de auto en de fiets (de modal split). Defensie erkent dat de keuze voor de locatie van de nieuwe kazerne ingrijpende gevolgen kan hebben voor bewoners en agrarische ondernemers in het gebied. Het verlies van eigendom en de mogelijke gedwongen verplaatsing zijn ingrijpend en worden door Defensie serieus genomen. Defensie is in gesprek met de betrokken partijen om tot passende oplossingen te komen. Daarbij wordt gestreefd naar een transparant en zorgvuldig aankoop- of onteigeningstraject, met oog voor individuele situaties. Defensie begrijpt dat het vooruitzicht van uitkoop ingrijpend is. De zorgen over directe schade, zoals investeringen in woningen, en indirecte schade, zoals omzetrisico en beperkingen door veiligheidszones, zijn terecht en worden serieus genomen. Defensie waardeert de betrokkenheid van inwoners en ondernemers in dit proces. Wanneer grond binnen het voorkeursalternatief valt, heeft Defensie deze locatie nodig voor de uitvoering van het voorgenomen project. In dat geval wordt een bod gedaan op basis van volledige schadeloosstelling.
Dit betekent dat niet alleen de waarde van de grond en opstallen wordt vergoed, maar ook andere schadeposten worden meegenomen, zoals bijvoorbeeld misgelopen omzet of investeringen die niet kunnen worden terugverdiend. Defensie begrijpt de vragen over de werkelijke impact van de nieuwe kazerne op werkgelegenheid, innovatie en samenwerking in de regio. Het is logisch dat er behoefte is aan duidelijkheid over de omvang, het tempo en de
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 40 van 863
Definitief | 19-12-2025
dat dat Defensie de huidige leveranciers en personeel meeneemt.
57
De indiener geeft aan dat onteigening en functiewijziging de agrarische structuur, korte ketens en de sociale samenhang raakt, en verzoekt om zorgvuldige afweging en mitigatie van sociaal-maatschappelijke effecten.
58
De indiener vraagt of Defensie wil inspelen op koppelkansen op het gebied van arbeidspotentieel, onderwijs, huisvesting, leefbaarheid en de ontwikkeling van de hightech sector in Almere. Almere is bereid om een actieve rol te spelen in het zoeken naar deze koppelkansen.
59
De indiener geeft aan dat het weghalen van boeren, het in geding brengen van natuur en
manier waarop regionale partijen hierbij betrokken worden. De nieuwe kazerne biedt ruimte aan circa 7.000 militairen. Dit zorgt voor een toename van activiteiten in de regio. Defensie is ervan overtuigd dat dit kansen biedt voor lokale bedrijven en instellingen. Defensie werkt actief samen met onderwijsinstellingen en zoekt de verbinding met regionale bedrijven, onder andere op het gebied van techniek, logistiek en innovatie. Deze samenwerking is gericht op het versterken van kennis, het opleiden van personeel en het ontwikkelen van nieuwe toepassingen. Dit vraagt echter tijd en afstemming, zodat de koppelkansen goed benut kunnen worden. Defensie begrijpt de zorg over onteigening en de gevolgen voor agrarische functies. Bij de behoefte concentreren van ondersteunende eenheden wordt onteigening zoveel mogelijk voorkomen. De door het kabinet vastgestelde voorkeurslocatie is na een zorgvuldige belangenafweging tot stand gekomen. Hierin is gekeken naar een vorm die ten eerste de minste impact heeft op de omgeving. Daar waar de behoefte uitgebreid moet worden in bestaande agrarische structuur, korte ketens, zal hiervoor compensatie plaatsvinden.
Mocht er in de projectfase aanleiding zijn voor nadeelcompensatie omdat de indiener van mening is dat de bedrijfsactiviteiten worden geschaad, dan kan daar een aanvraag voor worden ingediend Bij de verdere uitwerking van het NPRD wordt ook gekeken naar koppelkansen. Defensie werkt hierbij samen met gemeenten, provincies en andere betrokken partijen. Deze aanpak helpt om militaire en maatschappelijke doelen op elkaar af te stemmen en te kijken waar meerwaarde is te creëren. Defensie begrijpt de zorgen over de mogelijke gevolgen van de bouw van een nieuwe
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 41 van 863
Definitief | 19-12-2025
recreatie en de verkeersaantrekkende werking van de nieuwe kazerne negatieve effecten zal hebben op milieuaspecten, sociale aspecten, de lokale economie en overlast zal veroorzaken.
60
De indiener roept op om te onderzoeken of er bedrijven uit Nijkerk betrokken kunnen worden om een economische spin-off te realiseren.
61
De indiener hecht waarde aan het goed betrekken en meenemen van bewoners die al lange tijd in onzekerheid hebben verkeerd.
62
De indiener geeft aan dat mobiliteit, bereikbaarheid, beschikbaarheid van woningen en arbeidsmarktpotentie belangrijke aspecten zijn voor de nieuwe kazerne.
kazerne voor landbouw, natuur, recreatie en de lokale leefomgeving. De zorgen over het verdwijnen van agrarische functies, aantasting van natuurwaarden en recreatieve voorzieningen, en de verkeersaantrekkende werking van de kazerne worden serieus genomen. Deze aspecten raken niet alleen het milieu, maar ook sociale en economische belangen in de regio. Defensie is zich bewust van deze brede impact en neemt deze mee in de verdere uitwerking van het programma. In de gebiedsgerichte aanpak wordt gekeken naar hoe ruimtelijke en maatschappelijke opgaven elkaar kunnen versterken, en hoe negatieve effecten zoveel mogelijk kunnen worden beperkt. Samenwerking met medeoverheden en het betrekken van lokale inzichten zijn hierin belangrijk. Bij de verdere uitwerking van het NPRD wordt ook gekeken naar koppelkansen. Defensie werkt hierbij samen met gemeenten, provincies en andere betrokken partijen. Deze aanpak helpt om militaire en maatschappelijke doelen op elkaar af te stemmen en te kijken waar meerwaarde is te creëren. Defensie erkent het belang van het zorgvuldig betrekken van inwoners die direct worden geraakt door de komst van militaire activiteiten. Net als de indiener hecht Defensie waarde aan een aanpak die aansluit bij de lokale situatie en die waar mogelijk bijdraagt aan het ontzorgen van betrokkenen.
In de verdere uitwerking wordt ingezet het bouwen aan vertrouwen onder andere door erkenning te bieden voor de impact op de leefomgeving. In de volgende fase van het NPRD wordt met gemeenten, provincies en andere betrokken partijen gezocht naar een landschappelijke en maatschappelijke inpassing die recht doet aan de verschillende belangen binnen het gebied. De genoemde thema's kunnen worden be-
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 42 van 863
Definitief | 19-12-2025
63
Indiener geeft aan dat onteigening naast juridische lasten ook zware mentale gevolgen kan hebben voor ondernemers en hun gezinnen.
64
De indiener geeft aan dat kozijnen vervangen moesten worden wegens verkeersgeluid. Vanwege de hoge kosten van de nieuwe kozijnen kon de indiener niet alle kozijnen vervangen. Kan Defensie bijdragen aan het vervangen van de kozijnen?
65
De indiener verzoekt om een aanvullende MER op te stellen die de cumulatieve effecten van meerdere defensieprojecten in Flevoland onderzoekt, met specifieke aandacht voor nabijgelegen ondernemingen die afhankelijk zijn
sproken in het gebiedsproces, waarbij samenwerking en maatwerk centraal staan. Dit traject wordt in de volgende fase verder uitgewerkt. Defensie erkent dat onteigening niet alleen juridische gevolgen heeft, maar ook ingrijpend kan zijn voor de mensen die het betreft. De zorgen over de mentale belasting voor ondernemers en hun gezinnen zijn begrijpelijk. De impact van een mogelijke onteigening is groot. Defensie ziet dat en probeert hier zorgvuldig mee om te gaan. In situaties waarin onteigening aan de orde is, wordt geprobeerd betrokkenen zo goed mogelijk te begeleiden. Daarbij wordt ook gekeken naar toekomstperspectief, bijvoorbeeld via herplaatsing, compensatie of ondersteuning bij het vinden van nieuwe mogelijkheden. Defensie voert deze gesprekken in overleg met betrokken partijen en streeft naar een zorgvuldige en menselijke benadering. De samenwerking met lokale en regionale overheden is hierin belangrijk, zodat maatwerk mogelijk is en de belangen van ondernemers en hun gezinnen goed worden meegewogen. Defensie begrijpt de zorg over mogelijke overlast en van woningen, gebouwen en monumenten door geluid. Defensie heeft deze effecten in het planMER onderzocht en bespreekt de uitkomsten met gemeenten en regionale partners. In het gebiedsproces kunnen deze effecten in meer detail in kaart worden gebracht.
Mocht tijdens deze fase, of tijdens de uiteindelijke realisatie van de behoefte, aanleiding ontstaan voor nadeelcompensatie, dan kan daarvoor een aanvraag worden ingediend. In rekenkundige zin is er geen sprake van cumulatie van geluid. De afstand van de kazerne tot Lelystad Airport is zodanig dat er geen sprake is van een hogere belasting door de stapeling van effecten op locaties. Dit volgt uit paragraaf 7.2 van deel B
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 43 van 863
Definitief | 19-12-2025
van rust, natuurbeleving en buitenactiviteiten.
66
De indiener vraagt of er voor de indeling van de nieuwe kazerne rekening gehouden kan worden met de effecten op omliggende partijen.
67
Indiener stelt de vraag waarom bij de locatiekeuze voor Defensie vooral wordt gefocust op centrale ligging en snelle realisatie, terwijl er onvoldoende aandacht is voor landelijke arbeidsspreiding, woningnood en het versterken van regio’s met werkgelegenheidstekorten. Hij verzoekt om een diepgaander onderzoek naar de maatschappelijke en economische effecten van decentralisatie, omdat een centrale vestiging niet bijdraagt aan bredere landelijke belangen en de regionale ontwikkeling onvoldoende ondersteunt. Bijvoorbeeld op het gebied van spreiding van werkgelegenheid en versterking van gebieden waar nodig. De indiener stelt voor om de kazerne zoveel mogelijk zelfvoorzienend te maken (energieneutraal, lokaal opwekken en opslag) zodat geen extra druk op het overbelaste net ontstaat, bijvoorbeeld met (semi) off-grid oplossingen, opslag en duidelijke uitwerking van het energieconcept.
68
van het planMER. Alleen op het gebied van verkeer is er sprake van een mogelijke stapeling van verkeerseffecten. Hiervoor geldt echter dat vooral het concentreren van ondersteunende eenheden individueel leidt tot verkeerseffecten. Defensie begrijpt dat de komst van de nieuwe kazerne impact heeft, zeker op de directe omgeving. In het vervolgproces wordt zorgvuldig gekeken naar de belangen van (direct) omwonenden en andere belanghebbenden. Voor een zo optimaal mogelijke inpassing -inclusief de indeling van het kazerneterrein maakt Defensie graag gebruik van de aanwezige kennis en kunde in het gebied. Hoe de betrokkenheid van de omgeving vormt krijgt wordt beschreven in een participatieplan. Defensie heeft bij de afweging naar vier zaken gekeken: de effecten uit het milieueffectrapport, bestuurlijk draagvlak en maatschappelijke draagbaarheid en het Defensiebelang. Onder Defensiebelang valt weliswaar een tijdige realisatietermijn, maar het is niet nadrukkelijk maatgevend geweest als er op de andere afwegingscriteria meer doorslaggevend waren.
Defensie waardeert de betrokkenheid bij het zoeken naar duurzame oplossingen die bijdragen aan energiezekerheid en het ontlasten van het elektriciteitsnet. De zorgen over netcapaciteit en energieafhankelijkheid zijn herkenbaar. Dit zijn zorgen die spelen op veel defensielocaties en we zoeken naar een brede mix van oplossingen. Defensie ziet kansen in energieneutrale concepten, lokale opwekking, opslag en (semi) off-grid systemen. Deze mo-
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Economie en sociaal
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Energie
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 44 van 863
Definitief | 19-12-2025
69
De indiener geeft aan dat het elektriciteitsnet overbelast is en maakt zich zorgen over netcongestie. Het drinkwateren rioolnet en de 5G-dekking kennen ook beperkingen. De indiener vraagt om deze knelpunten expliciet mee te nemen in de planuitwerking.
70
De indiener vraagt zich af of Defensie voorrang krijgt bij aansluiting en transport op het volle elektriciteitsnet en hoe dit zich verhoudt tot de capaciteit die nodig is voor omwonenden en bedrijven.
71
De indiener geeft aan dat een nieuwe 380 kV-route en een verdeelstation rond begin 2030 worden voorzien en vraagt om deze planning en
gelijkheden worden meegenomen in het onderzoek naar het energieconcept van de nieuwe centrale kazerne. Dit onderzoek vindt plaats in een volgende fase van het project. Daarbij worden technische, operationele en duurzame aspecten zorgvuldig afgewogen. De suggestie voor een duidelijke uitwerking van het energieconcept sluit aan bij deze aanpak en wordt betrokken bij het vervolg. Defensie begrijpt de zorgen over de overbelasting van het elektriciteitsnet en de beperkingen in het drinkwaternet, rioolnet en de 5G-dekking. Netcongestie is een bekend probleem. Defensie neemt dit mee als belangrijk aandachtspunt bij de uitwerking van de nieuwe centrale kazerne. Ook de beschikbaarheid en capaciteit van drinkwater, riolering en digitale infrastructuur worden daarbij beoordeeld. Waar nodig worden aanvullende maatregelen verkend om de impact op bestaande netwerken te beperken. Uw zienswijze sluit aan bij deze aandachtspunten. De genoemde zorgen worden meegenomen in de volgende fase van het project, waarin de inrichting en voorzieningen van de kazerne verder worden uitgewerkt. Defensie begrijpt de zorg over de verdeling van netcapaciteit en de mogelijke gevolgen voor omwonenden en bedrijven. Het elektriciteitsnet is op veel plaatsen overbelast. Defensie is zich hiervan bewust. Bij de uitwerking van de nieuwe centrale kazerne wordt dit onderwerp nadrukkelijk meegenomen.
In de volgende fase van de invulling van de behoefte vindt nadere afstemming plaats met netbeheerders over de benodigde capaciteit en de mogelijkheden voor aansluiting. De beschikbare capaciteit wordt verdeeld volgens de geldende procedures van de netbeheerders. Defensie waardeert uw betrokkenheid en begrijpt het belang van een goede aansluiting op toekomstige netinfrastructuur. De planning en
Energie
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Energie
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Energie
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 45 van 863
Definitief | 19-12-2025
nabijheid van netinfrastructuur mee te wegen in de locatie- en uitvoeringskeuzes.
72
De indiener maakt zich zorgen over verergering van netcongestie waardoor woningbouw, agrarische uitbreidingen en bedrijvigheid verder worden geremd, en vindt het onwenselijk een grootverbruiker toe te voegen zolang bestaande plannen vastlopen.
73
De indiener maakt zich zorgen over spanningsfluctuaties en uitval (black-outs) door extra belasting en vraagt om garanties of een (financiële) bijdrage aan maatregelen zoals batterijen om bedrijfscontinuïteit te borgen.
ligging van deze voorzieningen worden meegenomen bij de verdere uitwerking van de nieuwe centrale kazerne. Daarbij wordt gekeken naar de mogelijkheden om aan te sluiten op bestaande en geplande netcapaciteit, zodat de energievoorziening toekomstbestendig is en de druk op het huidige net beperkt blijft. Uw inbreng helpt om deze afweging zorgvuldig te maken. De genoemde informatie wordt betrokken bij de locatie- en uitvoeringskeuzes in de volgende fase van het project. Defensie begrijpt dat de druk op het elektriciteitsnet gevolgen heeft voor woningbouw, agrarische ontwikkelingen en bedrijvigheid. Het is belangrijk dat nieuwe initiatieven deze druk niet vergroten. Defensie is zich bewust van de beperkte capaciteit op het net. Bij de uitwerking van de nieuwe centrale kazerne wordt dit nadrukkelijk meegenomen. In de volgende fase vindt afstemming plaats met netbeheerders over de benodigde aansluiting en het effect op de omgeving. Defensie zet zich in om de bestaande knelpunten niet te verergeren en onderzoekt alternatieve oplossingen, zoals netbewust bouwen en lokale energieopwekking. Uw zienswijze helpt om deze afweging zorgvuldig te maken. De genoemde zorgen worden betrokken bij de verdere planvorming. Defensie erkent dat netcongestie een aandachtspunt is. De continuïteit van lokale bedrijfsactiviteiten is belangrijk, en het is begrijpelijk dat hierover vragen worden gesteld.
Netcongestie is een belangrijk aandachtspunt in het vervolgtraject van het NPRD. In deze vervolgfase wordt onderzocht hoe de energiebehoefte van Defensie het beste kan worden ingepast in de bestaande netstructuur. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijkheden voor duurzame opwekking en opslag van energie op of nabij de kazerne. Defensie onderzoekt hoe deze voorzieningen
Energie
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Energie
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 46 van 863
Definitief | 19-12-2025
74
De indiener geeft aan dat de regio al kampt met structurele congestie en een grote vraag naar netcapaciteit en vreest dat uitbreiding van Defensie deze druk verder vergroot.
75
De indiener stelt voor om een nabijgelegen biogasinstallatie te benutten als (deel)voorziening voor de kazerne om de netbelasting te beperken.
kunnen bijdragen aan de lokale energievoorziening en hoe risico’s voor de directe omgeving kunnen worden beperkt. Defensie begrijpt de ingebrachte zorg over de bestaande netcongestie in de regio. De vrees dat de ontwikkeling van een nieuwe centrale kazerne deze druk verder vergroot is terecht. Bij de planvorming voor de nieuwe centrale kazerne wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de beschikbare netcapaciteit. Defensie werkt samen met netbeheerders en betrokken overheden om te voorkomen dat de druk op het elektriciteitsnet onevenredig toeneemt. Daarbij wordt gekeken naar mogelijkheden om het energieverbruik te beperken, piekbelasting te vermijden en waar mogelijk energie lokaal en duurzaam op te wekken. De effecten op de netcapaciteit worden onderzocht in een volgende projectfase. De uitkomsten van dit onderzoek worden betrokken bij de verdere besluitvorming over de inrichting van de kazerne. Indien nodig worden aanvullende maatregelen getroffen om negatieve gevolgen voor het elektriciteitsnet te voorkomen. Defensie waardeert het dat deze zorg is ingebracht. Het draagt bij aan een zorgvuldige afweging van de maatschappelijke impact van de voorgenomen ontwikkeling. Defensie waardeert de suggestie om een nabijgelegen biogasinstallatie te benutten als (deel)voorziening voor de energievoorziening van de kazerne.
Het ontwerp van de centrale kazerne is gericht op een zo duurzaam en autarkisch mogelijke inrichting, met aandacht voor beperking van netbelasting en inzet van hernieuwbare bronnen. De gemelde oplossing wordt meegenomen in het verdere proces van het NPRD, waarbij ook gekeken wordt naar lokale koppelkansen en samenwerking met gebiedspartners.
Energie
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Energie
Versterken en concentreren ondersteunende eenheden
Pagina 47 van 863
Definitief | 19-12-2025
76
77
De indiener heeft vragen met betrekking tot brandstof; hoe en waar Defensie voertuigen zal gaan tanken en wat dit betekent voor de dieselopslag in de regio van Zeewolde, met name ook in relatie tot opslag en toereikendheid van diesel voor agrarische bedrijven. De indiener maakt zich zorgen over de stroomvoorziening en vraagt zich af hoe Defensie gaat voorkomen dat er een crash op het stroomnet ontstaat.
78
De indiener maakt zich zorgen over structurele en piekgeluidniveaus door schietbanen, oefeningen, helikopters/drones en extra verkeer, met risico’s op hinder, stress en gezondheid en verzoeken om maatregelen zoals geluidswallen, planning en beperking van werktijden.
79
De indiener wijst op aantasting van stiltewaarden in de Stille Kern en het Horsterwold, en verzoekt om het behoud van stilte- en natuurkwaliteit bij de locatiekeuze en uitwerking.
80
De indiener geeft aan dat trillingen van verkeer, bruggen en oefenactiviteiten hinder en mogelijk gezondheidseffecten kunnen veroorzaken, en vraagt om nader onderzoek en mitigatie.
Defensievoertuigen tanken op de kazernes uit eigen voorraden. Hierdoor heeft de realisatie van de behoefte concentreren en versterken ondersteunende eenheden geen invloed op de dieselopslag in de regio Zeewolde.