4. 2026-044270 Deloitte Controleverklaring 2025 Accountantsverslag 2025.pdf
Tekst van het document
Dit heeft het college | 2 inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag. | 1 - 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Ratio weerstandscapaciteit © 2026 Deloitte Nederland | Kernpunten van de | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne beheersing | Bijlagen | 17 26072703EO/HV | jaarrekeningcontrole | samenvatting | jaarrekening Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht om in de jaarrekening een | In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen | Voorwaardencriterium rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin het zich verantwoordt | over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze | Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties | waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze | aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de | komen hierna nader aan bod.
| voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet | -en regelgeving zoals onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen | Begrotingscriterium | opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. | Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een | doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, Verantwoordings- | en rapportagegrens | belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten | bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. De gemeenteraad heeft de verantwoordings- | en rapportagegrens | grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te | Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het | zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de | kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke | hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt | invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. conclusie daaromtrent.
Fouten en onduidelijkheden die de | hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij | Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting | investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de | afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten | lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat | Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. | de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. | reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het | De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke | direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de college in de paragraaf bedrijfsvoering. | situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn, | jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijkt | lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder | Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede | voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te | betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor | lichten in de paragraaf bedrijfsvoering. Hieruit blijkt het volgende: | grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke gestelde verantwoordingsgrens. Het totaal van onrechtmatigheden bedraagt | Kredietoverschrijdingen | ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat € 4,8 miljoen, waarvan uw college een bedrag van € 3,9 miljoen aan | tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onrechtmatigheden als acceptabel aanmerkt. | € 0,04 miljoen, waarvan het volledige bedrag als acceptabel is aangemerkt. | onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed Normenkader | Begrotingsrechtmatigheid | op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht.
| € 4,8 miljoen, waarvan een bedrag van € 3,9 miljoen als acceptabel is | Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering | aangemerkt. | accountant vallen, hebben wij onderstaand nader toegelicht inclusief de d.d. 16 december 2024. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend | Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium | wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken. is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheids | - | Ten aanzien van het misbruik en oneigenlijk gebruik | -criterium zijn geen | Aanbestedingen verantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. | bevindingen geconstateerd. | Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit die in samenspraak met ons tot stand komt. Er zijn dit jaar geen onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels geconstateerd.
© 2026 Deloitte Nederland | Kernpunten van de | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne beheersing | Bijlagen | 18 26072703EO/HV | jaarrekeningcontrole | samenvatting | jaarrekening © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 19 Sociaal domein en SiSa Productieverantwoordingen De gemeente heeft voor de uitvoering van de Wmo en de lokale Jeugdzorg overeenkomsten gesloten met zorgaanbieders. De zorgaanbieders verantwoorden jaarlijks hun productie (aantal zorgleveringen maal de afgesproken prijs) door middel van een productieverantwoording. Afhankelijk van de omvang van de productie moet de zorgaanbieder de verantwoording voorzien van een controleverklaring van een accountant. Op deze manier verkrijgt de gemeente zekerheid over de rechtmatigheid van de zorgkosten. Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de zorgkosten waarvoor géén productieverantwoording met controleverklaring is aangeleverd aanmerken als onzeker. Voor WMO is dit € 0,09 miljoen en voor Jeugd is € 0,10 miljoen aangemerkt als onzeker. Dit ligt lager dan in voorgaand jaar. Regionale Jeugdzorg De uitvoering van de regionale jeugdzorg is door uw gemeente belegd bij de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. Met de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond rekent u op basis van een deelnemersbijdrage af. Daarnaast kan er sprake zijn van eventuele extra, direct opeisbare tekorten.
Ten opzichte van voorgaand jaar heeft de gemeente de controle op de regionale jeugdzorg, welke is belegd bij de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond, meer naar zich toegetrokken. Door de informatie direct bij de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond op te vragen is in kaart gebracht welke zorg is geleverd, en is aansluiting gemaakt met de onderliggende productieverantwoordingen van de zorgaanbieders. Deze aangepaste methode is in 2025 goed verlopen en wij hebben naar aanleiding hiervan geen bevindingen. Net als bij de eigen organisatie heeft de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond niet voor alle geleverde zorg een productieverantwoording met controleverklaring ontvangen. Deze lasten merken wij daarom aan als onzeker. Deze onzekerheid bedraagt € 0,06 miljoen. SiSa Wij constateren dat het controle- en verantwoordingsproces omtrent de SiSa-bijlage dit jaar beter is verlopen ten opzichte van voorgaand jaar, maar nog er blijft nog ruimte voor verbetering. Wij hebben geconstateerd dat de aanlevering van de onderbouwende documentatie op een gestructureerde manier plaatsvindt. Wel zien wij dat er nog verbetering in het proces kan plaatsvinden op het gebied van interne inhoudelijke toetsing. Nu ontbreekt er een duidelijke inhoudelijke beoordeling van de regelingen en constateren wij nog fouten in de opgestelde verantwoording. Deze fouten zijn gecorrigeerd.
Wij benadrukken dan ook het belang dat gedurende het jaar al gestart wordt met de verantwoordingsdossiers conform de gestandaardiseerde (centrale) werkinstructie en er tijdige afstemming is tussen uw organisatie en de accountant wanneer er vragen of onduidelijkheden zijn. Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole Actualiteiten Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag zien wij in 2025 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Dezelfde ontwikkeling is zichtbaar voor de gemeente Albrandswaard en heeft mogelijk financiële consequenties. Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren is de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven.
Ook zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd. Daarnaast doet zich een aanhoudend probleem voor: zorginstellingen hebben moeite om aan deze stijgende vraag te voldoen. Capaciteitsbeperkingen en een gebrek aan personeel belemmeren het vermogen van de gemeente om adequate zorg in te kopen, ondanks de beschikbare financiële middelen. Dit resulteert in een kloof tussen wat de gemeente wenst te bieden en wat feitelijk haalbaar is. Dit speelt in zowel WMO als Jeugdzorg. In toenemende mate zal daardoor niet de zorgvraag bepalend zijn in de omvang van de zorguitgaven maar ook het aanbod. Dit is een breed maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken. Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk | • | Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen | Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de | geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte.
Is er een voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie | kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije | 4 (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2025 ad | kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige € 0,83 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar vooral door de | marktvraag in de gemeente? | 3 | €2,65 schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2025 e.v. nog te | • | Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere | 2 | €3,23 realiseren baten ad € 42,8 miljoen en lasten ad € 31,6 miljoen. De nog te | tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar | €2,25 realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor | woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in | 1 de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij | positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden | €0,83 afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college | gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld | - verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming | als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 bij een verwachte winst.
Voor de waardering van grondexploitatie dient de | • | Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar | Ontwikkeling boekwaarde gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de | bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en | Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2025 gaat het om | bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en twee individuele projecten. | de hierbij horende prijsontwikkelingen? | Overzicht nog te realiseren baten en lasten Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per | • | Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen | grondexploitaties (x € 1 miljoen) balansdatum, dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen | opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke | 50 | € 42,8 of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en | inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zal worden.
De | plankosten? | 40 | € 31,6 gemeente Albrandswaard schat per 31 december 2025 in dat er voor beide | De vijf P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals | 30 projecten in de grondexploitatie geen sprake is van toekomstige verliezen. Er | opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. is dan ook geen sprake van een voorziening. Dit is in overeenstemming met | 20 het Besluit Begroting en verantwoording. | Analyse grondexploitaties Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden | Uit nevenstaande figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in | 10 werk | exploitatie in 2025 is afgenomen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot | afsluiting van Spui. Daartegenover zijn de nog te realiseren baten en lasten per | - vijf P’s: | project wel aanzienlijk, omdat twee plannen (de Omloop en Schutskooiwijk) nog | Bouwgronden in exploitatie in de beginfase zitten. | (inclusief faciliterend deel Schutskooijwijk) • | Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de | Parameters (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt | Nog te realiseren baten | Nog te realiseren lasten welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
| Bij de controle van de gehanteerde parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, disconteringsvoet en rente) hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Daarmee achten wij de parameters voor de waardering van de grondexploitatie aannemelijk. © 2026 Deloitte Nederland | Kernpunten van de | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne beheersing | Bijlagen | 20 26072703EO/HV | jaarrekeningcontrole | samenvatting | jaarrekening © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 21 Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: • Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronder- stellingen worden beschouwd.
• Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? • Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. • Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?). De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2025 geen tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties. Prijs-component (opbrengsten) De nog te realiseren opbrengsten bedragen € 42,8 miljoen. Bij deze controle hebben wij onder andere een aansluiting gemaakt met de plangebieden (juistheid aantal m2’s) en een vergelijking met gerealiseerde grondprijzen in het verleden. Hierbij hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Plankosten In 2025 zijn voor de plankosten gedegen P*Q-ramingen opgesteld. Wij hebben vastgesteld dat de ingerekende plankosten niet onaannemelijk zijn en hebben wij geen materiële bijstellingen in 2025 geconstateerd. Kostenontwikkeling Het afgelopen jaar is sprake geweest van een forse stijging van bepaalde kostensoorten, waaronder bouwmaterialen. Dit kan een belangrijke impact hebben op de omvang van de nog te maken kosten. Hierbij hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan.
Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties binnen uw gemeente materieel zijn, waarbij wij alle grondexploitaties voor onze controle op deelcomplexniveau hebben geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achten op grond van onze professionele oordeelsvorming – geselecteerd voor nadere controle. Van deze (deel)projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Wij verwachten dat uw gemeente in 2026 blijvend de projecten opnieuw actualiseert en beoordeeld of baten en lasten waar in de berekening rekening mee gehouden wordt nog gerealiseerd gaan worden.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: • Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. • Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2025 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 22 Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben vastgesteld dat uw college in april 2023 de frauderisicoanalyse heeft vastgesteld en in mei 2023 ter kennisname is aangenomen door de gemeenteraad. In het voorjaar van 2026 is een eerste opzet van een nieuwe frauderisicoanalyse besproken in het college.
Het actualiseren hiervan zal worden opgenomen in de planning- en controlcyclus. Dit draagt bij aan de bewustwording van de risico’s die u als organisatie loopt. Wij adviseren u deze frauderisicoanalyse blijvend periodiek te actualiseren. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.
Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw ambtelijke organisatie. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 23 Overige bevindingen Voorzieningen Pensioenvoorziening voormalig politieke ambtsdragers (APPA) Per 1 januari 2028 dienen de pensioenen voor voormalig politieke ambtsdragers ondergebracht te worden bij het ABP. Vanaf dat moment zal de pensioenvoorziening in de jaarrekening van gemeente Albrandswaard ook komen te vervallen. Tussen de berekeningsmethodiek conform de Wet APPA en de methodiek van het ABP is sprake van verschillen, o.a. ten aanzien van de te hanteren actuariële uitgangspunten.
In 2025 is onder leiding van het Ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2028. De Commissie BBV heeft in navolging hierop een uiting gepubliceerd waaruit blijkt dat de uitgangspunten van het ABP t.b.v. de overdrachtswaarde óók leidend zijn voor de pensioenvoorziening in de jaarrekeningen van gemeenten. Gemeente Albrandswaard heeft naar aanleiding hiervan een per 31 december 2025 actuariële berekening laten opstellen, gebaseerd op de uitgangspunten van het ABP. Wij hebben deze berekening getoetst en vastgesteld dat de in de jaarrekening opgenomen pensioenvoorziening aanvaardbaar is. Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 24 Interne beheersing © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 25 Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2025 Managementletter 2025, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2025 een interim-controle uitgevoerd.
Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze managementletter 2025 gedateerd d.d. 4 december 2025. In de managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2025 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Memoriaalboekingen Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaal- boekingen, hebben wij gebruikgemaakt van een data-analyse tool. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of anderszins bijzonderheden gebleken.
IT-audit In het kader van de jaarrekeningcontrole over boekjaar 2025 heeft Deloitte IT-audit werkzaamheden uitgevoerd bij de BedrijfsvoeringsPartner. Wij hebben IT-auditwerkzaamheden verricht omtrent de opzet, het bestaan en de werking van de General IT Controls (“GITCs”) binnen de IT-omgeving van de BedrijfsvoeringsPartner. In onze beoordeling van de GITCs hebben wij beheersmaatregelen binnen de volgende drie deelgebieden getoetst: • Toegangsbeheersing: beheersmaatregelen die verzekeren dat enkel geautoriseerde personen toegang hebben tot de IT-systemen, en enkel voor zover dat benodigd is uit hoofde van de functie. • Wijzigingsbeheer: beheersmaatregelen die verzekeren dat enkel geautoriseerde wijzigingen worden doorgevoerd en dat deze wijzigingen op een adequate wijze zijn getest voordat ze naar productie worden gebracht. • Datacenter en netwerkoperaties: beheersmaatregelen die verzekeren dat geautomatiseerde gegevensverwerking en opslag op betrouwbare wijze plaatsvindt. Uit onze werkzaamheden zijn bevindingen naar voren gekomen met een diversiteit aan impact. Op basis van deze bevindingen concluderen wij dat de kwaliteit van de GITCs bij de BedrijfsvoeringsPartner op dit moment nog onvoldoende is om in het kader van de (financiële) audit een systeemgerichte controleaanpak te ondersteunen.
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht De bevindingen op de kwaliteit van de GITCs leiden ertoe dat de gemeente en wij niet zonder meer kunnen steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Dit leidt tot de volgende risico’s en (extra) werkzaamheden: • Uw gemeente loopt een risico op tekortkomingen in de geautomatiseerde gegevensverwerking die bijvoorbeeld kunnen resulteren in niet-betrouwbare data c.q. cijfers en een grote(re) impact kunnen hebben indien sprake is van cybersecurity incidenten. • Het niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking leidt ertoe dat bij de interne controles niet zonder meer gebruik is te maken van onder andere data-analyses. De uitvoering van de interne controles – waarbij bijvoorbeeld voor inkopen data- analyse is ingezet – is hierdoor niet optimaal efficiënt, doordat eerst aanvullende werkzaamheden nodig zijn om de betrouwbaarheid van data/lijstwerk vast te stellen. Bovendien kan de interne controle bij maximaal gebruik van data-analyse een hogere toegevoegde waarde opleveren voor de organisatie doordat zij daarmee belangrijke inzichten kan verkrijgen en de controles ook meer risicogericht kan insteken.
• Als gevolg van het (vooralsnog) onvoldoende opvolgen van de aanbevelingen op dit gebied hebben wij ook voor de jaarrekeningcontrole 2025 niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking. Het gevolg van deze conclusie is dat wij meer gegevensgericht werk hebben moeten verrichten, waaronder het uitvoeren van specifieke werkzaamheden om de betrouwbaarheid van data en lijstwerk vast te stellen. Ondanks de bevindingen die wij hebben geconstateerd zijn wij bij de jaarrekeningcontrole in staat geweest data-analyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak voor de memoriaalboekingen. Hierbij hebben wij met data-analyse een diepgaande en risicogerichte analyse uitgevoerd van deze in opzet meer risicovolle boekingen. Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 26 Bijlagen © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 27 A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de niet-gecorrigeerde controleverschillen. Aard van de fouten Getrouwheid Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode N.v.t.
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode: € 0 Totaal getrouwheidsfouten € 0 • Wij ontvangen van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening, waarin het college het bovenstaande heeft be vestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college bevestigt daarmee geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen. Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 28 A2 - Onzekerheden in de controle Aard van de onzekerheden Getrouwheid • Onzekerheid bij de GR Jeugdhulp Rijnmond als gevolg van het ontbreken van productieverantwoordingen met (goedkeurende) controleverklaringen. € 63.306 • Onzekerheid WMO als gevolg van het ontbreken van productieverantwoordingen met (goedkeurende) controleverklaringen. € 93.352 • Onzekerheid Jeugd als gevolg van het ontbreken van productieverantwoordingen met (goedkeurende) controleverklaringen.
€ 101.239 Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid € 257.897 Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de geconstateerde onzekerheden. • Wij ontvangen van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening, waarin het college het bovenstaande bevestig d. Het college bevestigd daarmee geen kennis te hebben van andere onzekerheden. © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 29 A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen.
Toelichting Bron van de toelichtingsvereiste Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen Niet van toepassing Niet van toepassing Niet van toepassing Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole B - | Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsversla | g over de strekking van ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening 2025 en onze conclusies ten aanzien van de rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2025. Tevens nemen wij onderstaand de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen di | e onder SiSa vallen op. --Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening: Goedkeurend Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Code | SiSa-regeling | Fout of onzekerheid | Financiële omvang | Toelichting B2 | Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 | € 0 C62 | Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen | € 0 C92 | Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid | € 0 D8 | Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) | € 0 D14 | Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen | € 0 D23 | Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen | € 0 G2 | Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2025 | € 0 G3 | Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2025 | € 0 G4 | Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2025 | € 0 G10 | Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2025 | € 0 G12 | Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2025 | € 0 G13 | Onderwijsroute _ deel gemeente 2025 | € 0 Subtotaal | € 0 © 2026 Deloitte Nederland | Kernpunten van de | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne beheersing | Bijlagen | 30 26072703EO/HV | jaarrekeningcontrole | samenvatting | jaarrekening B - | Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Code | SiSa-regeling | Fout of onzekerheid |
Financiële omvang | Toelichting Subtotaal | € 0 H4 | Regeling specifieke uitkering stimulering sport | € 0 H30 | Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023 | -2026 | € 0 H35B | Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden) | € 0 J17 | Realisatiestimulans | € 0 J32 | Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen | € 0 J41B | Regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden) | € 0 J55 | Aanpak energiearmoede | € 0 J94 | Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [...] van eigenaars, woonverenigingen en | € 0 wooncoöperaties J117B | Regeling specifieke uitkering versnelling natuurinclusiefisoleren (SiSa tussen medeoverheden) | € 0 K28 | Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- | en energiebeleid | € 0 M16 | Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne | € 0 Totaal | € 0 © 2026 Deloitte Nederland | Kernpunten van de | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne beheersing | Bijlagen | 31 26072703EO/HV | jaarrekeningcontrole | samenvatting | jaarrekening © 2026 Deloitte Nederland 26072703EO/HV 32 C - Onafhankelijkheidsbevestiging Bevestiging onafhankelijkheid De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse
Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Deloitte ingebed. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Albrandswaard in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersings- maatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.
• Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Deloitte. • Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhanke- lijkheidsvoorschriften naleven. • De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen. • Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedrei- gingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheids-evaluatie’), wordt in het dossier opgenomen.
• Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloitte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een gemeenteraad, raadscommissie of auditcommissie, overwegen wij ook een van deze instanties te raadplegen. • Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen wordt periodiek door de externe toezichthouder getoetst. Interne roulatie Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken. Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te nemen. Onze beoordeling heeft geen aanleiding gegeven om het komend boekjaar teamleden bij de gemeente Albrandswaard te rouleren.
Interne beheersingBevindingen jaarrekening BijlagenBestuurlijke samenvatting Kernpunten van de jaarrekeningcontrole Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met de gemeente Albrandswaard Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en de gemeente die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te worden. Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoor- delijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeente of een bij de gemeente betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels. Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid met een (geschatte) waarde van meer dan € 100 ontvangen of verstrekt, en zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht.
Onder Deloitte wordt verstaan één of meer van Deloitte Touche Tohmatsu Limited ("DTTL" of "Deloitte Global"), haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten (tezamen, de "Deloitte-organisatie"). DTTL en haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten zijn juridisch gescheiden en onafhankelijke entiteiten, die elkaar niet kunnen verplichten of binden ten aanzien van derden. DTTL en iedere DTTL member firm en aan hen verbonden entiteiten zijn aansprakelijk voor hun eigen handelen en nalaten, en niet voor het handelen of nalaten van een andere entiteit. DTTL verleent geen diensten aan cliënten. Raadpleeg www.deloitte.com/about voor meer informatie. Deloitte levert toonaangevende audit- en assurance-, belastingadvies- en juridische diensten, en diensten op het gebied van consulting, financial advisory, en risk advisory aan bijna 90% van de Fortune Global 500® en duizenden particuliere bedrijven. Onze professionals leveren meetbare en blijvende resultaten die het vertrouw en van het publiek in kapitaalmarkten helpen versterken en klanten in staat stellen te transformeren en bloeien. Voortbouwend op haar meer dan 180-jarige geschiedenis, omvat het bereik van Deloitte meer dan 150 landen en gebieden. Ontdek hoe de meer dan 470.000 mensen van Deloitte wereldwijd een impact maken die ertoe doet op www.deloitte.com.
Deze communicatie bevat louter algemene informatie en noch DTTL, noch haar wereldwijde netwerk van member firms of aan hen ve rbonden entiteiten verleent door middel van deze communicatie professioneel advies of diensten. Voordat u een beslissing neemt of actie onderneemt die van invloed kan zijn op uw financiën of uw bedrijf, dient u een gekwalificeerde professionele adviseur te raadplegen. Er worden geen verklaringen, garanties of toezeggingen (uitdrukkelijk of impliciet) gegeven over de juistheid of volledigheid van de informatie in deze communicatie; EMEA, de EMEA-aandeelhouders, hun gelieerde ondernemingen, medewerkers en vertegenwoordigers zijn niet aansprakelijk voor enig direct of indirect verlies of schade voortvloeiend uit het vertrouwen op deze communicatie. EMEA, de EMEA-aandeelhouders en affiliates zijn juridische, zelfstandige en onafhankelijke entiteiten. © 2026. Neem voor informatie contact op met Deloitte Nederland.