37. Raadsinformatiebrief 2022 436940 213a onderzoek Jeugdhulp Albrandswaard.pdf

12 Komenskypost.nl, Prof. dr. Anna Bosman (hoogleraar ‘Dynamiek van leren en ontwikkeling’)

Auteur Concerncontrol

Datum 2021

Rapportnaam Jeugdhulp

Pagina 18 van 24

Het wijkteam bepaalt wat de zorgvraag is en de zwaarte ervan. Zij bepalen echter niet de behandelmethode. Het wijkteam beschikt over een sjabloon met verschillende behandelingsmethodes. Deze variëren van licht naar zwaar. Ze kiezen hieruit in overleg met de verschillende hulpverleners een passend arrangement. Lokaal zijn er budgetten voor zorg in natura (is de grootste kostenpost). Het wijkteam beoordeelt welke zorgaanbieder het beste is. Er zijn pgb’s en er is een budget inzet wijkteams. Uit het laatstgenoemde budget worden de 5 hoofdaanbieders van zorg (moederorganisaties) betaald. Er vinden regelmatig budget-overleggen plaats. De afgelopen jaren heeft de vakafdeling in samenwerking met Financiën onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om weer te gaan begroten op basis van goed gecalculeerde verwachte aantallen. Dit kan door uit de bestaande database de klanten te halen en op basis daarvan te begroten. Hiermee worden begrote bedragen realistischer. Vanaf 2020 is hier binnen de BAR-organisatie al aan gewerkt met de ondersteuning van de afdeling Informatiemanagement. Grote wijzigingen in bekostiging en / of zorggebruik kunnen echter altijd zorgen voor een trendbreuk waardoor kosten alsnog moeilijk zijn te voorspellen, zoals dit jaar bij COVID-19 het geval is. De verwachting is wel dat op termijn met de nieuw begrotingswijze beter kan worden begroot.

Naast een reële begroting blijft het van belang om controle uit te oefenen op de onderbouwing van de gedeclareerde uren. Met name daar waar de geleverde zorg plaatsvindt in de vorm van declarabele uren. De afgelopen jaren was het niet altijd mogelijk om facturen tijdig en adequaat te controleren. Urenverantwoording en facturen werden niet altijd tijdig ingediend. De vakafdeling is zich hier van bewust en voert gesprekken met de zorgaanbieders. Dit heeft wel tot verbeteringen geleid. Bij de komende aanbesteding wordt hier rekening mee gehouden. 13 Op 1 juni 2021 hadden de partijen die personeel leveren voor het wijkteam Albrandswaard als volgt gedeclareerd: Enver: t/m april 2021 Youz: nog helemaal niet over 2021 Antes: nog helemaal niet over 2021 MEE: t/m maart 2021 Vivenz: t/m april 2021 Er waren dus 2 (beide GGZ) aanbieders die op 1 juni 2021 nog geen declaratie hadden ingediend. Door het niet tijdig indienen van declaraties heeft de teamleider van het wijkteam geen actueel zicht op de uitputting van het budget en kan hij/zij dan ook niet goed beoordelen er sprake is van onderuitputting waarmee een extra persoon ingezet kan worden of dat er toekomstige overschrijdingen dreigen van het budget. Hierover zijn in 2021 meerdere gesprekken gevoerd met de aanbieders.

Het is nodig dat er in de toekomst sneller overleg plaatsvindt over facturatie en andere zaken zodat accuraat kan worden ingegrepen bij dreigende budgettaire en personele wijzigingen. In 2021 / 2022 vindt er opnieuw een aanbesteding plaats van de lokale Jeugdhulp. De bestekken, de aanbestedingen en de daaruit volgende contracten zullen bepalend zijn voor de wijze waarop hulp wordt verleend, kosten worden gedeclareerd en kosten worden verantwoord.

13

Zie ook aanbeveling 4 , Hoofdstuk 4.2 van dit rapport.

Auteur Concerncontrol

Datum 2021

Rapportnaam Jeugdhulp

Pagina 19 van 24

De afgelopen jaren waren er nog steeds wachtlijsten voor de verschillende arrangementen. Aanbieders hebben wachtlijsten vanwege beperkt beschikbare capaciteit en/of beperkt beschikbaar personeel. De gemeente kan hier slechts beperkt invloed op uitoefenen, doordat een deel van de wachtlijst ligt in de regionale zorg. Daarnaast melden niet alle gebruikers zich bij de gemeente, maar ook bij de huisarts of gecertificeerde instellingen. Wachtlijsten brengen risico’s met zich mee. Zo is er het risico dat de problemen van mensen die hulp vragen verergeren waardoor er in een later stadium meer en duurdere zorg nodig is. Ook kan de druk op andere vormen van zorgverlening die wellicht sneller geleverd kan worden toenemen. Tenslotte kan, in de wetenschap dat bij het aflopen van een arrangement het kind wederom op een wachtlijst zal belanden wanneer het zorgtraject uitloopt, bij de aanvraag van een arrangement al een langer traject aangevraagd worden dan in beginsel nodig hetgeen ook kostenverhogend kan werken. De wachtlijst problematiek is ook complex. Hiervoor zijn meerdere oorzaken, zoals een toename van het aantal hulpvragen en een toename van de zwaarte van de hulpvragen. Het terugdringen van het aantal zorgaanvragen en de zwaarte hiervan vormt een belangrijk onderdeel van de meer preventieve en integrale aanpak van de hulpverlening.

Hierbij moeten de verschillende zorgaanbieders lokaal en regionaal intensief en gezamenlijk hulp verlenen.

Auteur Concerncontrol

Datum 2021

Rapportnaam Jeugdhulp

Pagina 20 van 24

4 Conclusie en aanbevelingen 4.1

Conclusie

Het decentraliseren van de Jeugdhulp heeft een grote impact gehad op de uitvoering van deze zorgplicht. Taken en verantwoordelijkheden bij gemeente Albrandswaard zijn ingrijpend veranderd. Dit had grote gevolgen voor de financiering van deze hulp en de financiële risico’s die hieraan verbonden zijn. Het cluster Maatschappij is één van de grootste onderdelen van de gemeentelijke organisatie die vele vormen van zorg en ondersteuning verleent. De veranderde taken hebben gezorgd voor veel extra werk en de hierbij komende werkdruk. Dit laatste heeft weer gevolgen voor het personeelsverloop en het ziekteverzuim. De afgelopen jaren stond het cluster Maatschappij breed in de belangstelling van de politiek en zijn er diverse onderzoeken uitgevoerd. Aan de hand van deze onderzoeken zijn ten aanzien van de Jeugdhulp verbeterplannen opgesteld en uitgevoerd. Het blijft een voortdurende uitdaging om een juiste balans te vinden tussen het geven van de juiste, noodzakelijk geachte hulp en de hiervoor beschikbare budgetten. • Er is de afgelopen jaren hard gewerkt en veel gedaan om binnen de budgetten uitvoering te geven aan de Jeugdwet. Het volledig oplossen van alle knelpunten vergt een lange periode. Albrandswaard heeft de afgelopen jaren veel nieuw beleid ontwikkeld ten aanzien van de Jeugdhulp. Ook is gestart met het in beeld brengen van de werkprocessen als onderdeel van procesmanagement.

In 2019 is de nieuwe verordening Jeugdhulp 2019 Albrandswaard vastgesteld. Begin 2021 is de nota integraal beleid Sociaal domein door de raad vastgesteld waarbij de partners in de samenleving gevraagd is input te leveren. In dit meerjarig beleidskader is het (brede) beleid van de gemeente opgenomen op het terrein van het sociale domein voor de komende jaren. Daarnaast lopen er afzonderlijke trajecten zoals een project GIDS waarbij invulling wordt gegeven aan de één loket gedachte. Een steeds terugkerend onderdeel binnen het cluster Maatschappij is de samenwerking tussen de verschillende organisatieonderdelen en overige externe partijen. Er is heel veel geïnvesteerd om deze samenwerking te verbeteren, bijvoorbeeld door het aanstellen van wijkteamondersteuners, teamleiders, kwaliteitsmedewerkers en het invoeren van meer overlegstructuren. Een complex punt in de Jeugdwet is dat er verschillende partijen zijn die een indicatie kunnen afgeven (denk aan huisartsen). Hierdoor kan zorg niet volledig vanuit één centraal punt worden geregeld. Er is ondanks de verbeterslagen (nog) geen optimale samenwerkingsvorm tussen alle partijen. Dit komt met name doordat de hulpverlening over een aantal afdelingen, teams en externe partijen verdeeld is en elke groep net weer andere belangen heeft. De hulpverlening is ook over verschillende locaties, zowel intern als extern verspreid.

• Samenwerking tussen de verschillende partijen krijgt steeds meer vorm. Er is nu periodiek overleg met de organisaties die betrokken zijn in het wijkteam en de aanbieders van de Jeugdhulp. In deze gesprekken staat de samenwerking en de doorontwikkeling centraal. De nadruk hierbij ligt op preventieve, integrale samenwerking. Verschillende landelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat een preventieve integrale aanpak van de Jeugdhulp op de lange termijn het meest effectief is en ook op de lange termijn tot kostenbeheersing moet leiden. Zowel bestuurlijk als binnen de BAR-organisatie is deze gedachte het uitgangspunt bij beleid en uitvoering. In de nota integraal beleid sociaal domein wordt inzichtelijk gemaakt welke samenhangende maatschappelijke doelstellingen Albrandswaard als gemeente gaat hanteren en met welke opgaven de gemeente Albrandswaard de komende jaren aan de slag gaat. In de nota worden de ambities en doelstellingen verder uitgewerkt. Ook zijn extra geldmiddelen beschikbaar gesteld voor de implementatie van dit traject.

Auteur Concerncontrol

Datum 2021

Rapportnaam Jeugdhulp

Pagina 21 van 24

Tevens loopt het project Gids 14. Hierbij wordt verder aandacht besteed aan het procesmatig werken, de communicatie, personeel en dataverkeer. Momenteel worden ook de inkoop WMO per 2022, de aanbesteding van de lokale Jeugdhulp (2023) en regionale Jeugdhulp (2023) voorbereidt. De één loket gedachte is een vervolg op het project Vraagwijzer dat via de Stichting Welzijn Albrandswaard al langer liep binnen Albrandswaard. • Alle partijen zijn het erover eens dat een integrale preventieve aanpak van de Jeugdhulp voor het kind het beste is. Uiteindelijk moet dit leiden tot een beheersbare kostenstructuur. In 2020 bestonden er nog wachtlijsten voor het aanbieden van basishulp. De wachtlijsten leiden tot ongewenste risico’s zoals het verergeren van de hulpbehoefte bij het kind omdat deze niet direct geholpen kan worden. De lijsten worden gebruikt voor prioriteitsstelling. Er zijn ook wachtlijsten bij de aanbieders door beperkt beschikbare capaciteit en/of beperkt beschikbaar personeel, de invloed hierop door de gemeente is zeer beperkt. De (financiële) relatie tussen het wijkteam en de gecontracteerde zorgaanbieders is niet altijd optimaal geweest. Het tijdig en juist aanleveren van de facturen met een goede onderbouwing van de geleverde diensten met een urenonderbouwing leidde soms tot discussie.

Inmiddels zijn er op dit gebied betere afspraken gemaakt maar nog niet alle verantwoordingen voldoen aan de eisen van de gemeente (BAR-organisatie). In 2022 vindt er een nieuwe aanbesteding plaats waarbij dit aspect extra aandacht krijgt. De nieuwe aanbesteding van de Jeugdhulp moet bijdragen aan een betere kostenbeheersing. En ook de periodieke gesprekken die er nu zijn moeten zorgen dat de contractuele afspraken beter nagekomen worden (hierover is men inmiddels sneller in gesprek met elkaar). De afgelopen jaren waren er regelmatig overschrijdingen van budgetten op de gemeentelijke begroting met betrekking tot de Jeugdhulp. Vanuit de verschillende organisatieonderdelen zijn er visies ten aanzien van het terugdringen en beheersbaar maken van de kosten. Een aantal hiervan is al uitgevoerd of nog in uitvoering. De verschillende opvattingen over het beheersbaar maken van de kosten ‘overlappen’ elkaar. Vanuit het bestuur wordt voornamelijk ingestoken op een preventieve, integrale aanpak van de Jeugdhulp. Deze integrale aanpak moet op termijn leiden tot beheersbare kosten ten aanzien van de Jeugdhulp. Samen met de afdeling Financiën wordt gewerkt aan een realistische begroting waarbij niet alleen wordt gekeken naar de kosten van de voorgaande jaren maar wordt begroot op basis van trends in het klantenbestand en de wachtlijsten van dit moment.

Hierdoor kan veel beter geanticipeerd worden op toekomstige uitgaven en ontvangsten. Een ander belangrijk onderdeel is de één loket gedachte waarbij direct alle hulpverzoeken gemeente-breed centraal binnenkomen en waarbij bijvoorbeeld hulp bij huiselijk geweld, leerproblemen en schuldenproblematiek als één zorgtraject wordt aangeboden. Er zijn verschillende mogelijkheden om kosten terug te dringen en beheersbaar te maken. Deze mogelijkheden hebben op verschillende termijnen een effect. Een integrale en preventieve benadering heeft effect op de langere termijn. Voor de contractmanager en teamleiders is in control zijn en een volledige verantwoording van uitgevoerde werkzaamheden geven een belangrijk aandachtspunt. Toekomstige tekorten op de Jeugdhulp kunnen deels worden voorkomen door het oppakken van een adequate controle op de geleverde zorg. Dit is één van de mogelijkheden om het proces van de Jeugdhulp effectiever en efficiënter te laten verlopen. In 2018 heeft de overstap naar resultaat financiering plaatsgevonden.

14 Dit interne project loop sinds 2019 binnen het Cluster Maatschappij. Door het project moet uiteindelijk wijkgerichte integrale

toegang en ondersteuning worden bereikt. Het project betreft onderdelen als Frontoffice, Backoffice, Communicatie, Personeel, juridische aangelegenheden en Automatisering. De uiteindelijke doelstellingen zijn: Dichterbij de burger hulp verlenen, efficiënter werken in de keten, kostenreductie, eigen verantwoordelijk en kracht en bevorderen van de zelfredzaamheid.

Auteur Concerncontrol

Datum 2021

Rapportnaam Jeugdhulp

Pagina 22 van 24

Zowel lokaal als regionaal wordt de huidige manier van inkopen van Jeugdhulp geëvalueerd. Met behulp van de inzet van contractmanagement voor het monitoren van de huidige dienstverlening en gesprekken met zorgaanbieders hierover, worden de voorbereidingen getroffen voor een nieuwe aanbesteding die moet leiden tot nieuwe contracten per 2022. Tenslotte kan ook sturen op afschaling van zorg (wanneer dat kan) en sturen op een efficiëntere en effectievere uitvoering, bijvoorbeeld door sturen op uitkomsten zorgen voor een meer efficiënt proces (procesmanagement). Ook op dit punt zijn al veel stappen gezet. De doelen voor de Jeugdhulp zijn SMART geformuleerd en worden gemonitord op basis van Kritieke prestatie indicatoren (KPI’s). Er wordt aandacht besteed aan sturing en de monitoring in de periodieke overleggen met aanbieders. Door de complexiteit van de lokale en regionale Jeugdhulp is de sturing een punt dat continu in ontwikkeling is. De vakafdeling gaf aan dat verbeterpunten die voortkomen uit interne en externe evaluaties zijn meegenomen in de Nota Integraal Beleid Sociaal Domein en daar waar dit aan de orde is ook worden meegenomen in de nieuwe aanbesteding. Een optimale beheersing van geleverde prestaties en de hierbij behorende kosten draagt mede bij aan een efficiëntere en effectievere uitvoering van de Jeugdhulp.

4.2

Impact van de Coronacrisis

De coronacrisis (Covid-19 pandemie) heeft grote impact op de uitvoering van de jeugdzorg en de maatschappelijke ondersteuning binnen Albrandswaard. Aanbieders hebben zorg op alternatieve wijze moeten aanbieden of soms zelfs niet kunnen leveren. De zorg die op reguliere wijze plaatsvond, moest uiteraard voldoen aan de coronamaatregelen. Afspraken moeten vaker af worden gezegd op het moment dat een van de betrokkenen klachten heeft. Daarnaast heeft corona ook invloed gehad op de zorgvraag. Deze nam toe als gevolg van onder andere het vele thuiswerken en leren hetgeen in een aantal gevallen zorgde voor spanningen in en rond het gezin. Onderzoeken (Nederlands Jeugd Instituut) bevestigen dat jongeren en jongvolwassen door de coronamaatregelen, meer dan andere leeftijdsgroepen, mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst ervaren. Daarom zijn er door het Rijk extra middelen vrijgemaakt voor gemeenten om jongeren en jongvolwassenen in coronatijd meer perspectief te bieden. Albrandswaard heeft zelf ook extra inzet geleverd om tijdens de coronacrisis goede jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning te bieden, bijvoorbeeld door extra maatschappelijke opvang te regelen. Door de beperkingen in het persoonlijke contact, verlopen sommige hulpverleningstrajecten wel trager dan onder andere omstandigheden.

Ook zijn niet alle inwoners digitaal vaardig genoeg om via videobellen adequate hulpverlening te kunnen bieden. Mensen wachten soms ook langer met het aankloppen voor hulp, wat het vroegtijdig en snel in kunnen spelen op problemen bemoeilijkt. De coronacrisis is nog niet voorbij. Ook in 2022 zal Albrandswaard en de aanbieders van zorg de financiële effecten van de coronacrisis ondervinden.

Auteur Concerncontrol

Datum 2021

Rapportnaam Jeugdhulp

Pagina 23 van 24

4.3

Aanbevelingen

Het algemene beeld is dat er binnen de BAR-organisatie en het wijkteam ontzettend veel gedaan wordt om de Jeugdhulp te verbeteren. De organisatie is hiermee op de goede weg. Op grotere schaal is op de langere termijn impact te verwachten van inzet op preventie en integrale aanpak en inzet op sturen op afschalen van zorg. Daarnaast blijft aandacht nodig op het gebied van de controle van de budgetten, facturen, geleverde diensten en geleverde prestaties. Ook hier wordt hard aan gewerkt maar dit is nog niet volledig onder controle. De samenwerking tussen Wijkteams, (beleids-)medewerkers en de Gecontracteerde moederorganisaties die de ingehuurde zorg leveren gaat beter maar is een punt van aandacht. Het dient in het algemeen aanbeveling om verbeteringen op dit gebied mee te nemen bij de nieuwe aanbestedingsronde die in 2022 zal plaatsvinden. Aanbeveling 1: Blijf werken aan de preventief integrale aanpak op basis van de één loket gedachte. Er is binnen de organisatie en bij externen behoefte aan een goede (gelijkwaardige) samenwerking tussen de verschillende soorten hulpverleners waarbij het ‘wij’ gevoel en het nakomen van onderlinge afspraken leidend zijn. Hierbij staat het kind centraal. Dit kan onder meer door het maken van SMART geformuleerde doelstellingen en afspraken en het nakomen hiervan.

Door alle vormen van zorg vanuit één centraal punt te regelen kan de problematiek integraal worden aangepakt. (project Gids) Aanbeveling 2: Stuur op hoofdlijnen met SMART 15 geformuleerde doelstellingen. Zorg voor gezamenlijke doelstellingen, een regelmatig evaluatie van de geleverde prestaties, sturen op hoofdlijnen en maatschappelijke effecten, gelijkwaardigheid en minder formele verhoudingen. Hierdoor komt de organisatie meer in control. Aanbeveling 3: Versterk en verruim de lokale zorg. Door de lokale zorg (tijdelijk) te verruimen wordt het mogelijk om de wachtlijsten terug te dringen. Hierdoor kunnen in bepaalde gevallen arrangementen korter worden en neemt de druk op de specialistische zorg af. Ook neemt het risico af dat door de uitgestelde zorg de hulpvraag uiteindelijk groter wordt. Aanbeveling 4: Wees kritisch naar geleverde prestaties. Maak, met het oog op de komende en lopende aanbestedingen, duidelijk op welke wijze zorg wordt verleend en tegen welke financiële vergoeding. Hierbij dient te alle tijden prestatielevering toetsbaar te zijn. Facturen moeten frequent opgesteld worden met een volledige onderbouwing van de geleverde zorg en bijbehorende kosten. Aanbeveling 5: Geef prioriteit aan de doelstelling om meer realistisch te begroten.

Zorg dat vanaf 2022 er niet meer uitsluitend begroot wordt op basis van de cijfers van voorgaande jaren maar meer op basis van de huidige aantal cliënten en wachtlijsten. Wanneer de kwantitatieve gegevens juist in beeld zijn kan niet alleen cijfermatig beter begroot worden maar ook de aard en hoeveelheid van de toekomstige zorg. Aanbeveling 6: Automatiseer de processen als onderdeel van procesmanagement. Tijdens de Coronacrises werd duidelijk dat het niet altijd mogelijk was om dossiers en formulieren digitaal in te zien en te accorderen. Zorg ervoor dat zoveel mogelijk processen digitaal verlopen binnen de kaders van de (privacy)wetgeving. (voor zover dit nog niet gebeurd is. Maak hierbij gebruik van een procesmatige aanpak. Hierdoor wordt de kans op fouten kleiner en kan efficiënt(er), effectiever en rechtmatig gewerkt worden.

15

SMART staat voor Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden.

Auteur Concerncontrol

Datum 2021

Rapportnaam Jeugdhulp

Pagina 24 van 24