31. 2026-051792 Ombudsman Rotterdam-Rijnmond Uitspraak van de Hoge Raad m.b.t. Artikel 5b Leerplichtwet.pdf

Per mail aan: College van burgemeester en wethouders Datum: 3 augustus 2026 Onderwerp: betrek kinderen in opvolging uitspraak Hoge Raad inzake vrijstelling artikel 5, onder b, van de Leerplichtwet Contactpersoon: wouter.struijk@orr.nl Geacht college van burgemeester en wethouders, Op 21 april 2026 heeft de Hoge Raad een uitspraak gedaan waarin het toetsingskader voor de leerplichtvrijstelling is aangescherpt.1 Dit betekent voor alle gemeenten in Nederland dat zij anders moeten omgaan met nieuwe en bestaande aanvragen voor een vrijstelling van de leerplichtwet wegens richtingsbezwaren. De VNG heeft een handreiking gepubliceerd waarin staat hoe gemeenten kunnen omgaan met bestaande en nieuwe aanvragen voor vrijstellingen van artikel 5 onder b Leerplichtwet.2 De gemeenten Rotterdam en Capelle aan den IJssel hebben opvolging gegeven aan deze handreiking en dit gedeeld via een brief aan hun gemeenteraden.3 Ik heb begrepen dat er in het komende schooljaar in ieder geval vier kinderen uit de gemeente Albrandswaard over een dergelijke vrijstelling beschikken. Op dit moment heeft uw gemeente nog niet naar buiten toe gecommuniceerd over de manier waarop opvolging wordt gegeven aan de uitspraak van de Hoge Raad. Vanuit mijn rol als Kinderombudsman vind ik het van belang dat aan deze uitspraak opvolging wordt gegeven.

Op die manier kan er meer toezicht worden gehouden op de ontwikkeling van kinderen. Het recht op ontwikkeling is vastgelegd in artikel 6 van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK). Daarnaast is het belangrijk dat de kinderen en ouders die dit betreft, door de gemeente worden ingelicht over de manier waarop opvolging wordt gegeven aan de uitspraak. Deze kinderen en ouders moeten weten waar zij aan toe zijn. De Nationale Kinderombudsman heeft zich recent uitgelaten over de manier waarop kinderen betrokken dienen te worden bij bestaande of nieuwe aanvragen rondom artikel 5 onder b van de Leerplichtwet. Zij onderschrijft in een brief aan de staatssecretaris dat in iedere casus een gedegen onderzoek moet plaatsvinden naar het belang van het kind.4 Dit impliceert dat er met het kind wordt gesproken. Ook noemt zij dat het van belang is dat bij de aanpassing van beleid, zoals in het geval van de opvolging van de uitspraak van de Hoge Raad, een gesprek plaatsvindt met de kinderen die hierdoor worden geraakt. Daarbij dient passend belang te worden gehecht aan hun visie. Ik onderschrijf deze opvatting volledig. Dit is ook in lijn met de artikelen 2, 3, 6, 12, 14 en 29 van het VN-Kinderrechtenverdrag.

1 HR 21 april 2026, ECLI:NL:HR:2026:658 2 ‘Handreiking: Omgaan met vrijstellingen artikel 5 onder B leerplichtwet na uitspraak Hoge Raad april 2026’, www.vng.nl, 2026. 3 Wethoudersbrief Kasmi over Opvolging uitspraak Hoge Raad inzake vrijstelling 5 onder b Leerplichtwet, 26 juni 2026 en Raadsinformatiebrief gemeente Capelle aan den IJssel, ‘Leerplicht vrijstellingen 5b Hoge Raad uitspraak’, 30 juni 2026. 4 Brief Kinderombudsman aan staatssecretaris over vrijstellingen Leerplichtwet op grond van richtingsbezwaren ouders, 19 mei 2026. 2 Het is uiteraard aan de gemeente Albrandswaard om te bepalen op welke manier kinderen kunnen worden gehoord in gesprekken rondom de leerplichtvrijstelling. Recent onderzoek en ontwikkelingen in de rechtspraak laten zien dat het gebruikelijk is om kinderen vanaf de leeftijd van acht jaar te horen.5 Ik zie uw communicatie over de manier waarop de gemeente Albrandswaard zal omgaan met bestaande en nieuwe aanvragen tot vrijstelling in de zin van artikel 5 onder b Leerplichtwet graag tegemoet. Daarnaast hoor ik graag op welke manier uw gemeente kinderen gaat betrekken bij nieuwe besluiten rondom een vrijstelling van de leerplicht. Ik acht het van belang dat ook de gemeenteraad wordt meegenomen in deze communicatie.

Met vriendelijke groet, Wouter Struijk Kinderombudsman Rotterdam Rijnmond 5 ‘Kind in proces: van communicatie naar effectieve participatie’, M.R. Bruning e.a., WODC 2020.