16. 270028 Energiestrategie regio Rotterdam Rijnmond inzake Concept Nota van beantwoording wensen en bedenkingen concept RES 1.0 Rotterdam Den Haag.pdf

Postadres: BAR-organisatie t.a.v. Dhr F. J. Beerepoot Postbus 271 2980 AG Ridderkerk Nadere informatie: f.beerepoot@bar-organisatie +31-6-55782867

Gemeenten, Provincie Zuid-Holland en Waterschappen In de Energieregio Rotterdam Den Haag t.a.v. het College

Onderwerp: Concept Nota van Beantwoording RES 1.0

Delft, 1 februari 2021 Geachte college, In de regio wordt hard gewerkt aan de afronding van de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0. Daarmee zetten we een belangrijke stap in het kader van het Klimaatakkoord. Gezamenlijk zien we uit naar de bespreking in de volksvertegenwoordigende organen dit voorjaar. We zitten op koers om per 1 juli 2021 de RES 1.0 aan te kunnen bieden aan het Nationaal Programma RES. De RES 1.0 is niet het sluitstuk van de aanpak van de Energietransitie, noch het begin. Er wordt al geruime tijd met veel energie en enthousiasme gewerkt aan projecten en plannen en er vindt volop afstemming plaats met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. In het voorjaar van 2020 hebben we de conceptversie van de RES kunnen presenteren. Deze is onderwerp van gesprek geweest in de colleges, alle 23 gemeenteraden, provinciale staten en de algemene besturen van de waterschappen in onze regio. Daarbij is opgeroepen om wensen en bedenkingen mee te geven aan de regio om tot een betere RES te komen. Op 1 oktober 2020 hebben we ca. 400 wensen en bedenkingen mogen ontvangen. Deze zijn allemaal van een reactie voorzien, maar vooral is ingezet om deze op zorgvuldige wijze in de RES 1.0 te verwerken; zij het in proces, zij het inhoudelijk. Dit is met veruit de meeste wensen en bedenkingen gelukt.

Daarmee verwachten we dat de RES 1.0 zoals die nu in ontwikkeling is, weerspiegelt wat de regio belangrijk vindt en waar men zich voor wil inzetten. In de bijgevoegde concept Nota van Beantwoording is terug te vinden op welke wijze de verwerking heeft plaatsgevonden. In het Bestuurlijk Netwerk Energie d.d. 10 december 2020 is overeengekomen dat er in het proces ruimte zou worden gezocht om de concept Nota van Beantwoording van de ingebrachte wensen en bedenkingen met volksvertegenwoordigers te bespreken. Die ruimte is gevonden tussen het Bestuurlijk Netwerk Energie van 28 januari 2021 en 1 maart 2021.

We ontvangen graag uiterlijk 1 maart 2021 van uw college bericht of de Nota van Beantwoording definitief gemaakt kan worden of dat er punten zijn die u graag wilt agenderen voor regionale bestuurlijke afstemming. Aanvullend is een digitale bijeenkomst ingepland op 9 februari 2021 (19:30 tot 20:45). Deze is primair bedoeld voor volksvertegenwoordigers. Hiervoor is reeds een uitnodiging uitgegaan naar de griffies en de portefeuillehouders Energietransitie uit onze regio. Tijdens deze bijeenkomst zijn experts uit het regionale team aanwezig om vragen te beantwoorden van volksvertegenwoordigers over de ingediende wensen en bedenkingen en de beantwoording daarvan. De procedure van de wensen en bedenkingen maakt onderdeel uit van de besluitvorming over de RES 1.0. Om inzicht te geven in hoe dat verloopt is het agendastuk ‘memo Besluitvorming RES 1.0’ zoals geaccordeerd op 28 januari 2021 door het Bestuurlijk Netwerk Energie bijgevoegd. Tot slot wil ik u ook nog wijzen op twee inhoudelijke webinars. Deze zijn bedoeld om toe te lichten hoe de RES 1.0 inhoudelijk is opgebouwd. U heeft de mogelijkheid hierbij verduidelijkende vragen te stellen.  

3 februari 19:30 – 20:45 Webinar Elektriciteit - toelichting op de aanpak en de ambitie van de regio. 17 februari 19:30 – 20:45 Webinar Warmte in de regio - toelichting op de aanpak naar de RES 1.0.

Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet,

Stephan Brandligt Wethouder Delft Voorzitter Stuurgroep regionale energiestrategie regio Rotterdam Den Haag

Verzending aan: Colleges van Burgemeester en Wethouders van de gemeenten: -

Albrandswaard Brielle Barendrecht Capelle aan den IJssel Delft Den Haag Hellevoetsluis Krimpen aan den IJssel Lansingerland Leidschendam-Voorburg Maassluis Midden-Delfland Nissewaard Pijnacker-Nootdorp Ridderkerk Rijswijk Rotterdam Schiedam Vlaardingen Wassenaar Westland Westvoorne Zoetermeer

College van Gedeputeerde Staten van

Zuid-Holland

Dagelijkse besturen van: -

Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard, Waterschap Hollandse Delta, Hoogheemraadschap van Rijnland.

Geachte volksvertegenwoordiger (via griffie), bestuurder, Graag stellen we u in de gelegenheid een drietal technisch inhoudelijke sessies bij te wonen over de RES 1.0. Deze zijn ter voorbereiding van het besluitvormingsproces van de RES 1.0. Dat zal in alle gemeenten en de waterschappen in de regio als ook de provincie Zuid-Holland plaatsvinden tot 1 juli 2021. Op 1 juli biedt de regio de RES aan het Nationaal Programma RES aan. Op 3 februari, 19:30 - 20:45 uur, online webinar Elektriciteit • Inhoudelijk technische toelichting op het onderwerp elektriciteit. We gaan in op de wijze waarop we vanuit ruimtelijke kwaliteit komen tot een regionale inzet om bij te dragen aan de nationale doelstellingen. En geven toelichting op het afwegingskader waarlangs we zoekgebieden nader hebben onderzocht om de regionale inzet te concretiseren. Hoe komen we tot de regionale ambitie van 2.8 tot 3.2 TWh? • Presentatie door inhoudelijk deskundigen en gelegenheid tot het stellen van verdiepende technische vragen. • Aanmelden kan uiterlijk 1 februari. Op 9 februari, 19:30 - 20.45 uur online technisch-inhoudelijke toelichting op de gegeven (concept) antwoorden op de door u ingediende Wensen en Bedenkingen. • De concept nota van beantwoording ontvangt u eind januari. In dit online gesprek kunt u toelichting vragen op het gegeven antwoord. Zo mogelijk worden antwoorden gebundeld behandeld.

• Deze bijeenkomst is een verdieping op het bestuurlijke webinar van 17 november 2020 waarin op hoofdlijnen was ingegaan op betaalbaarheid, ruimtelijke inpassing, besparing of innovaties voor de regionale aanpak. Heeft u dit gemist, dan kunt u het via deze link terugkijken (ca. 1 uur). • Bij uw aanmelding kunt u direct een of meer vragen insturen, bijvoorbeeld als u zich afvraagt waarom een antwoord op een bepaalde manier is geformuleerd. • Aanmelden kan uiterlijk 4 februari. Op 17 februari, 19:30 - 20:45 uur, online webinar Warmte • Met inhoudelijk technische toelichting op het onderwerp warmte. Hierbij gaan we specifiek in op het gebruik van restwarmte en aardwarmte en warmte-uitwisseling in de regio, de publieke belangen en de samenhang van de Transitievisie Warmte en de RES. • Presentatie door inhoudelijk deskundigen en gelegenheid tot het stellen van verdiepende technische vragen. • Aanmelden kan uiterlijk 15 februari. De online bijeenkomsten worden opgenomen en worden geplaatst op www.resrotterdamdenhaag.nl. De online kennisbijeenkomst over de rol van waterstof in het energiesysteem (september 2020) is ook nog terug te kijken via deze link op www.resrotterdamdenhaag.nl. Klik op de aanmeldbutton hieronder. U kunt per datum aanvinken en eventueel later nog wijzigingen aanbrengen.

Deze webinars zijn er voor u, maar aanmelding is nodig: alleen zo kunt u daadwerkelijk deelnemen. Alle aanmelders ontvangen op het opgegeven e-mailadres een dag van te voren de inloggegevens. Inloggen kan 15 minuten voor de starttijd. Rond de publicatie van de RES 1.0, naar verwachting eind Maart 2021 ontvangt u verdere informatie over de RES 1.0 en de activiteiten tot 1 juli 2021 (aanbieden RES 1.0 aan het Nationaal Programma RES). Wilt u meer weten over het Nationaal Programma RES en de activiteiten die o.a. voor volksvertegenwoordigers worden georganiseerd? Zie www.regionale-energiestrategie.nl en meld u aan voor de Nieuwsbrief - Regionale Energiestrategie (regionale-energiestrategie.nl) Met vriendelijke groet, Ferry Beerepoot Programmamanager RES Rotterdam Den Haag f.beerepoot@bar-organisatie.nl

Klik hier om uw aanmelding door te geven

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 385

Organisatie Albrandswaard

Onderwerp/steekwoorden Algemeen

Korte formulering Toelichting Thema Geen wensen en bedenkingen vanuit raad Naar aanleiding van uw verzoek, willen we u laten weten dat we graag onze bijdrage aan de regionale Algemeen Albrandswaard energiestrategie willen blijven leveren. We vinden de zoektocht naar oplossingen voor onze toekomstige energievoorziening belangrijk voor onze bewoners en voor onze gemeente. We gaan graag samen op zoek naar antwoorden op vele vragen hieromtrent. Als reactie op uw vraag naar de wensen en bedenkingen, willen we u laten weten dat het College de verschillende fracties uit de Gemeenteraad heeft gevraagd naar hun wensen en bedenkingen op de concept RES. Hierop is vanuit één fractie een reactie gekomen gericht op participatie en het verder te volgen proces. Verder zijn er geen zienswijzen vanuit de fracties ontvangen, ook niet na verlenging van die termijn. We kijken uit na de volgende fase in dit proces op weg naar de RES 1.0. Zet in op het versnellen van het aanbrengen van zonnepanelen op daken van woningen, Elektriciteit bedrijfspanden en gemeentelijk vastgoed. Deze ambitie mag steviger in de RES worden neergezet. Streven naar het benutten van 50% van de geschikte daken voor het opwekken van zonne-energie.

237

Barendrecht

Wens: Zon op daken versnellen, en verhogen naar 50% in 2030

238

Barendrecht

Wens: Overkappen parkeerterreinen met zonnepanelen

Zet in op het aanbrengen van overkappingen met zonnepanelen bij de (grotere) parkeerterreinen.

Elektriciteit

239

Barendrecht

Wens: Gebruik duurzame bronnen

Maak bij de aanleg van een (eventueel) warmtenet alleen gebruik van de aanwezige restwarmte en duurzame bronnen, zoals bv. geothermie. Niet bijstoken d.m.v. gas- of biomassacentrales.

Warmte

240

Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor innovatie

Wij willen creatieve en innovatieve oplossingen stimuleren. Innovatie wordt kort benoemd in de Concept RES, maar moet een prominentere rol krijgen in het verhaal.

Algemeen

241

Barendrecht

Bedenking: Prioritering energiebronnen is lokale afweging

242

Barendrecht

Bedenking: Meer aandacht voor energiebesparing

In de Concept RES worden verschillende energiebronnen (warmtenet, elektriciteit en gas) benoemd voor de Warmte verwarming van de gebouwde omgeving. De keuze voor het type warmtebron vereist maatwerk en kan per wijk (of mogelijk zelfs per buurt) verschillen. De keuze waar welke warmtebron wordt ingezet is een lokale afweging. Deze keuze wordt uiteindelijk gemaakt in onze wijkplannen, die door de raad van de gemeente Barendrecht, in samenwerking met onze stakeholders, worden vastgesteld. In de Concept RES ligt vooral de focus op het benutten van de beschikbare warmte en het opwekken van Algemeen duurzame energie door zon en wind. Naast het opwekken van energie is energiebesparing, o.a. door isolatie van panden, minstens zo belangrijk. Hier wordt echter nauwelijks aandacht aan besteed in de Concept RES. Hierdoor ontbreekt een overzicht in de totale energievraag. In de RES 1.0 moet het onderwerp energiebesparing duidelijker als één van de pijlers worden opgenomen en verder worden uitgewerkt.

243

Barendrecht

Bedenking: Meer aandacht voor opslag energie

In de Concept RES wordt er nauwelijks ingegaan op de opslag van energie. In de RES 1.0 moet er meer duidelijkheid komen over de mogelijkheden voor opslag en de ruimtelijke impact hiervan.

1

Systeemanalyse

Antwoord Vanuit de gemeente(raad) zijn geen inhoudelijke wensen en bedenkingen ingebracht t.b.v. de RES 1.0.

In de RES 1.0 speelt zon op daken een belangrijke rol. De beoogde 40% van het geschikte dakoppervlak per 2030 komt voort uit een lineaire verhouding tot 100% in 2050. De verwachting is dat dit tot 2030 een aanzienlijke inzet vraagt van gemeenten en lokale stakeholders. Natuurlijk is elke gemeente is vrij een hogere ambitie te hanteren en haar beleid daarop in te richten. Een hogere ambitie kan uiteraard op steun en waardering rekenen vanuit de RES en draagt bij aan het realiseren van de gemeenschappelijke ambitie. Het Kadaster heeft de potentie van zon op parkeerplaatsen in kaart gebracht, inclusief de eigenaren. Met de uitkomsten van het onderzoek is de potentie van parkeerplaatsen inzichtelijk gemaakt. Parkeerplaatsen is één van de zoekgebieden waarop we in de RES 1.0 inzetten. Gemeenten worden gevraagd beleid te ontwikkelen om deze potentie te benutten. De RES ondersteunt daarbij met kennisuitwisseling, data en informatie en monitoring. In de RES 1.0. schetst de regio de mogelijkheden voor een regionaal warmtesysteem, op basis van een aantal scenario's. Daarbij wordt uitgegaan van warmtebronnen die duurzaam zullen zijn. Zeker in een overgangsperiode na de aanleg van warmtenetten kan daarbij aardgas voor de warmtebehoefte tijdens de piekvraag en als back-up nog wel noodzakelijk zijn.

Het verstoken van houtige biomassa is geen onderdeel van het onderzoek dat hiervoor uitgevoerd is. Op nationaal niveau is ook aandacht voor de inzet van houtige biomassa voor warmteprojecten. Het kabinet kiest voor een verantwoorde inzet van biogrondstoffen met een voortvarende aanpak voor tijdige afbouw van de stimulering van laagwaardige toepassingen zoals het verbranden van hout voor de opwekking van elektriciteit en warmte (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/10/1 6/duurzaamheidskader-biogrondstoffen).

De RES gaat t.a.v. de onderdelen van het energiesysteem uit van bewezen oplossingen. Innovaties worden vanzelfsprekend in de RES meegenomen zodra deze beproefd bijdragen aan opwekking van duurzame energie. Om de RES actueel te houden wordt deze elke twee jaar herzien. Om o.a. te bepalen welke rol (huidige) innovaties kunnen spelen wordt er actief gemonitord. De RSW richt zich op de mogelijke meerwaarde die een bovengemeentelijke warmte-uitwisseling heeft. Het is uiteindelijk aan de gemeenten zelf om te beslissen welke keuzes ze hierin maken. De regio treedt daarbij niet in de autonomie van gemeenten. Energiebesparing speelt een belangrijke rol. Dat zal ook in de RES 1.0 zo (nadrukkelijker) benoemd worden. Het voortouw voor de besparingsopgave ligt bij de gemeenten; de RES-organisatie heeft hierbij nu geen rol. In de voorbereiding van de RES 2.0 zal met regiopartijen bepaald worden welke verdere, ook regionale invulling, het thema besparing krijgt. In de RES (onderdeel Systeem) wordt de noodzaak van opslag opgenomen en aandacht gevraagd voor de ruimtelijke impact van verschillende keuzen. Er is geen inhoudelijke analyse die inzicht geeft in hoeveel opslag er nodig is en welke ruimtelijke impact de verschillende keuzen hebben.

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 244

Organisatie Barendrecht

Onderwerp/steekwoorden Bedenking: Zorgvuldig inpassen van grootschalige opwekking in natuur en landschap

245

Barendrecht

246

Korte formulering

Toelichting In de Concept RES staat de draagkracht van het landschap centraal. Wij omarmen dit principe. Juist om deze reden zijn we kritisch op de aanleg van grootschalige zon- en windparken in het open landschap, recreatiegebieden en kwetsbare natuurgebieden. Opwekking van duurzame energie moet passend zijn bij de maat en schaal van het landschap en zorgvuldig worden ingepast.

Thema Elektriciteit

Antwoord In de RES 1.0 is een nadere uitwerking gegeven van de zoeklocaties en de verhaallijnen, waaronder 'open landschap'. specifieke situaties vragen daarentegen ook maatwerk met inachtname van het leidend principe: draagvlak van het landschap. Na de RES 1.0 kan vervolg worden geven aan de uitwerking van de zoeklocaties met als beoogd doel realisatie. Daartoe zullen gebiedsprocessen opgestart moeten worden onder aansturing van de gemeenten. In de RES 1.0 zullen verschillende voorbeelden van inpassing beschreven worden.

Bedenking: Participatie stakeholders

Graag meer aandacht voor participatie van stakeholders in het proces van de Concept RES naar de RES 1.0. In de Concept RES wordt dit nu overgelaten aan de lokale overheid. Het is uiteraard belangrijk dat gemeenten dit zelf kunnen invullen, maar alle 23 gemeenten doorlopen een vergelijkbaar proces. Om het wiel niet steeds opnieuw uit te vinden is meer regie en ondersteuning vanuit de RES gewenst.

Communicatie

Barendrecht

Bedenking: Concept RES nog te abstract

De Concept RES is nog vrij abstract en weinig concreet. Hierdoor is de (ruimtelijke) impact op lokaal niveau nog moeilijk in te schatten. De RES 1.0 moet meer duidelijkheid geven in de impact en de opgave voor elke afzonderlijke gemeente.

Algemeen

247

Barendrecht

Bedenking: Aanleg warmtenet ruimtelijke impact op openbare ruimte

Om een warmtenet aan te leggen moeten de straten worden opengebroken. Daarnaast vraagt de aanleg van een warmtenet veel ondergrondse ruimte. De aanleg van een warmtenet heeft hierdoor een grote ruimtelijke impact op de openbare ruimte. Dit biedt kansen, maar kan ook voor bedreigingen zorgen. Graag meer aandacht voor deze ruimtelijke aspecten in de RES 1.0.

Warmte

Draagvlak is een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de energietransitie en volgens afspraak zijn proces- en projectparticipatie middelen die door de gemeenten ingezet worden. De regio faciliteert/stimuleert voornamelijk met kennisoverdracht en breed bruikbare producten en maakt gebruik van breed inzetbare materialen van NP RES / andere regio's om eraan bij te dragen dat "het wiel niet steeds opnieuw uitgevonden moet worden". Richting RES 1.0 en in de RES 1.0 is aandacht besteed aan het gemeenschappelijke proces. (Inwonersparticipatie wordt volgens afspraak niet door de regio uitgevoerd). Dit is de focus van het proces van de RES 1.0: daar waar mogelijk concretiseren we de opgave. Bijvoorbeeld in de zoekgebieden en door deze te voorzien van een techniekkeuze. Hierin speelt u als gemeente een belangrijke rol: het maken van integrale, lokale afwegingen is een lokale aangelegenheid. Vanzelfsprekend met hulp/ondersteuning van de regio waar mogelijk. In de uitvoeringslijn Warmte is het streven om in de RES 1.0 enkele kansrijke regionale warmteontwikkelingen te identificeren. De notie dat warmtenetten (mn in de ondergrond) meer ruimte innemen dan elektriciteit en gasleidingen zal worden benoemd.

De beoordeling of dit een knelpunt zou kunnen zijn is heel locatiespecifiek en ligt derhalve op gemeentelijk niveau, als onderdeel van de beoordeling van haalbaarheid van warmtenetten in een gemeentelijke wijk. Het valt om die reden buiten de scope van de RES.

248

Barendrecht

Wensen: Betaalbaar en haalbaar

Wij zijn het eens met het uitgangspunt ‘een betaalbare, betrouwbare, veilige en schone energievoorziening voor Algemeen iedereen’. Een belangrijke vraag hierbij is ‘wie betaalt wat?’

249

Barendrecht

Bedenkingen: Lokale afweging ruimtelijke opgaven

De energietransitie is niet de enige opgave waar wij de komende jaren voor staan. Er zijn vele maatschappelijke ontwikkelingen en behoeften, zoals bv. de woningbouwopgave, die invloed hebben op onze leefomgeving. Al deze opgaven en behoeften moeten ruimtelijk tegen elkaar worden afgewogen of slim aan elkaar worden gekoppeld. Deze integrale afweging wordt gemaakt in onze omgevingsvisie en niet in de RES.

Algemeen

250

Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor ruimtelijke aspecten en belangen

Algemeen

251

Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor vernieuwende financiële constructies/ projecten

De energietransitie heeft een grote ruimtelijke impact op de openbare ruimte en op ons landschap. Daarbij is de energietransitie niet de enige ruimtelijke opgave waar de gemeente Barendrecht voor staat. Zo ligt er ook een woningbouwopgave vanuit de Provincie Zuid-Holland. Tegelijkertijd neemt de behoefte om in de nabijheid van je huis te recreëren alleen maar toe. De druk op de openbare ruimte en de resterende groene gebieden is groot. Het is wenselijk om het landschap integraal te benaderen en niet alleen vanuit het oogpunt van de energietransitie. Hier moet ook binnen de RES meer aandacht voor zijn. In de Concept RES wordt de betaalbaarheid als uitgangspunt genomen. Dit onderschrijven wij van harte. In de praktijk zijn de financiën echter wel vaak een drempel of obstakel. Om deze reden moet binnen de RES niet alleen aandacht zijn voor technische innovaties, maar ook voor financiële ‘innovaties’ of creatieve, vernieuwende financiële constructies, die kunnen worden bedacht.

252

Barendrecht

Bedenking: Veiligheid opslag en transport energie opnemen

Binnen de gemeente Barendrecht is externe veiligheid, o.a. door het transport van gevaarlijke stoffen op de HSL lijn en de snelwegen, een belangrijk thema! Juist om deze reden moeten de veiligheidsaspecten van de opslag en transport van energie (in het bijzonder waterstof) in beeld worden gebracht en worden benoemd in de RES.

Algemeen

2

Algemeen

De concretisering van verdeling van kosten is een belangrijk onderdeel van de strategie en vraagt om goede samenwerking in de regio. Hierover moeten afspraken gemaakt worden. Wij onderschrijven dat er vele opgaven zijn waar in de regio invulling aan wordt gegeven. We onderschrijven ook dat uw omgevingsvisie een instrument is waarin u deze afweging kunt maken. Dit is aan u; regionaal werken we samen om te concretiseren hoe de energietransitie hier in (zou kunnen) pas(t)(sen). Wij onderschrijven dat er vele opgaven zijn waar in de regio invulling aan wordt gegeven. In uw beleid kunt u de afweging tussen deze opgaven maken. Dit is aan u; regionaal werken we samen om te concretiseren hoe de energietransitie hier in (zou kunnen) pas(t)(sen). Integraliteit krijgt daarbij ook regionale aandacht in de vorm van bijvoorbeeld een onderzoek naar ruimtelijke samenhang met bovenregionaal beleid. Dank voor uw onderschrijving van dit uitgangspunt. Financiële haalbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde om succesvol de transitie door te kunnen maken. Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijk inzicht in zowel stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Uw inzicht biedt een nieuw perspectief en is een relevant aandachtspunt bij de concrete uitwerking van de strategie.

De regio richt zich op een betrouwbare, schone, betaalbare en veilige energievoorziening voor iedereen in de regio Rotterdam Den Haag in 2050. We onderschrijven dat veiligheid een belangrijk aspect is van de energietransitie. Momenteel worden er op het gebied van waterstof in Nederland meerdere pilots uitgevoerd om de veiligheid van waterstof nader te onderzoeken. Tot aan 2030 voorziet de RES naast dit soort pilots geen rol voor waterstof in de gebouwde omgeving.

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 253

Organisatie Barendrecht

Onderwerp/steekwoorden Wens: Meer aandacht voor onzekerheden in de toekomst

Korte formulering

254

Barendrecht

Bedenking: Samenwerking in regio Rotterdam Den Haag vetrekpunt, maar geen vast gegeven

255

Brielle

256

Brielle

RES - compensatie

Het samenwerkingsverband in de regio Rotterdam Den Haag is een stevige basis, maar is voor he college van Barendrecht geen vast gegeven. Er liggen wellicht ook kansen voor projecten of samenwerkingen buiten deze regio. Het zou in de toekomst mogelijk moeten zijn om op kleinere schaal of juist op grotere schaal of in andere samenwerkingsverbanden samen te werken. De RES moet om deze reden de ruimte bieden om ook in andere samenstellingen, zowel binnen als buiten de regio, samen te werken aan de (landelijke) ambitie om in 2050 (bijna) CO2 neutraal te zijn. Inwoners van de gehele regio moeten de Inwoners zullen meer inzicht en betrokkenheid krijgen over de RES door bovenstaande kans krijgen om over hun woonomgeving opmerkingen. Hierdoor zullen ze meer bereid zijn maatregelen te nemen. Ook is er meer kans en werkomgeving mee te denken over de te dat er voorstellen uit de bevolking komen die direct draagkracht hebben om te worden ingevoerd. nemen maatregelen. Het moet niet alleen van bovenaf worden opgelegd. De energieverbruiken van de diverse wijken en industriegebieden moeten verzameld worden om inwoners meer inzicht te geven en resultaten te boeken. De raad van Brielle draagt het college op De opgave voor de sub regio Voorne-Putten is verhoudingsgewijs groot.

Vanuit het perspectief zorg te dragen voor compensatie van de van Voorne-Putten/de gemeente is het grote aandeel in lijn met de eigen ambitie uit de Routekaart 2040 en om relatief grote opgave van de sub regio die reden acceptabel. Tegelijkertijd is sprake va een onevenredige verdeling ten opzichte van andere Voorne-Putten zoekgebieden die vergelijkbaar van omvang zijn. Dit grote aandeel moet op de één of andere wijze gecompenseerd worden, zodat er extra in het landschap geïnvesteerd kan worden, dan wel dat de gemeente gefaciliteerd wordt in de uitvoering hiervan.

257

Brielle

258

Brielle

Recreatieve energielandschappen Zet bij de uitwerking van het zoekgebied Het verder uitbreiden van de groenstructuur in de noordrand van Voorne-Putten tot een robuuste, Elektriciteit voor duurzame energiebronnen langs de A landschappelijke buffer biedt mogelijkheden om zonnevelden en windmolens in te passen, de recreatieve 15 en de verhaallijn recreatief potentie beter te benutten en het zicht op het Haven Industrieel Complex en windmolens te beperken. Door te energielandschap in op investeringen in het investeren in het landschap kan de draagkracht van het landschap voor de inpassing van duurzame landschap en het behoud van een gezonde energiebronnen worden vergroot. De inpassing van duurzame energiebronnen is alleen wenselijk wanneer een en aantrekkelijke woon- en gezonde woon- en leefomgeving in en rond de kernen wordt gewaarborgd met aandacht voor de draagkracht leefomgeving in en rond de kernen. van het landschap. Organiseer maatschappelijke Zorg dat alle inwoners en relevante De energietransitie heeft de komende jaren grote invloed op de inwoners van Voorne-Putten. De Communicatie betrokkenheid stakeholders de mogelijkheid krijgen om keuzes die in de RES gemaakt worden, brengen in een latere fase zichtbare ingrepen in hun directe leefomgeving zowel in de voorbereidende beleidsfase van met zich mee, bijvoorbeeld door de komst van windmolens of zonnevelden.

het RESproces, als in de projectfase kunnen Het in een zo vroeg mogelijk stadium betrekken van inwoners, matschappelijke organisaties, meedenken en bij de energieprojecten ondernemers en marktpartijen bij de ontwikkeling van de RES komt het maatschappelijk draagvlak voor de kunnen ingrepen ten goede en maakt de (ruimtelijke inpassing van de) energieprojecten beter. Bovendien beschikken zij meeprofiteren. over kennis van de regio die de kwaliteit van de RES kan vergroten.

259

Brielle

Instrumentarium voor het stimuleren van zon op dak in gebouwd gebied

Toelichting De Concept RES stippelt de route uit voor de periode tot aan 2030. De toekomst laat zich echter lastig voorspellen. Innovaties, economische vooruitzichten en maatschappelijk en politiek draagvlak zijn enkele voorbeelden van factoren die van invloed zijn op de snelheid, haalbaarheid en betaalbaarheid van de energietransitie. In de RES moet meer aandacht zijn voor deze onzekerheden en ruimte worden geboden om tussentijds te versnellen of te vertragen.

Thema Algemeen

Algemeen

Algemeen

Monitoring van bijvoorbeeld de zoekgebieden is onderdeel van onze werkzaamheden binnen de RES. Het is aan de gemeente in hoeverre zij deze gegevens willen delen met hun inwoners, gezien inwonerparticipatie een gemeentelijke aangelegenheid is. De regio draagt hieraan bij met kennis/communicatie waarin suggesties als deze worden verwerkt.

Elektriciteit

In de regio is voor de zoekgebieden voor grootschalige elektriciteitsproductie gekozen voor een aanpak die gestoeld is op de kwaliteit van de ruimtelijke inpassing.. Dat leidt inderdaad tot een verdeling van de zoekgebieden en daarmee in potentie ook het gedeelte dat gerealiseerd wordt die niet gelijk is aan b.v. omvang van een gemeente, inwoneraantallen of anderszins. De uur de gemeente nagestreefde aanpak, het integraal aanpakken van opgaves, verbinden waar dat kan en een zorgvuldig proces vindt steun binnen de regio. en in de RES 1.0 Daarmee is een belangrijke stap gezet waarmee blijvend aandacht kan worden gegeven aan de gebiedsgerichte uitwerking van de opgave. Ook wordt het punt van compensatie, in middelen, natuurwaarden of enerzins hiermee geagendeerd t.b.v. de fase na vaststelling van de RES 1.0 Deze wens en bespiegeling wordt volledig ondersteund in de RES 1.0, waarin wordt gekeken naar mogelijkheden voor inpassing van opwekking van hernieuwbare energie op basis van de draagkracht van het landschap. Alleen daar waar de inpassing het landschap behoud of zelfs versterkt, worden locaties nader onderzocht. Dit wordt onder andere beschreven in de uitdieping van de verhaallijnen.

Maak instrumentarium beschikbaar om Er zijn nog vele, mogelijk geschikte daken die onbenut blijven voor zonne-energie. Het aanbrengen van Elektriciteit kleinschalige opwekking van zonne-energie zonnepanelen op eigen dak wordt door belastingvoordeel en gemeentelijke duurzaamheidsleningen op daken te stimuleren, geef als gemeente gestimuleerd, maar vergt alsnog een eigen investering. De gemeente kan (en wil) het aanbrengen van het goede voorbeeld en stel daarbij zonnepanelen op particuliere woningen niet verplichten. De brancheorganisatie van Nederlandse experts in ambitieuze maar realistische doelstellingen. zonne-energie heeft een Handreiking Versnelling Zon op Dak uitgebracht, die het instrumentarium beschrijft voor het stimuleren voor zonne-energie op daken.

3

Antwoord Dank voor uw inzicht. In de RES maken we een strategie om op basis van nu bekende technieken invulling te geven aan de nationale doelstelling. Innovaties worden daar in volgende versies van de RES vanzelfsprekend in meegenomen: ontwikkeling van technologie gaat snel en daar willen we ook in deze regio de vruchten van plukken. Het proces van herijken van de RES elke 2 jaar is onder andere bedoeld om nieuwe inzichten en ontwikkelingen een plek te geven. Desalniettemin is er altijd sprake van onzekerheid bij toekomstige ontwikkelingen. Om die reden maakt bijvoorbeeld de systeemstudie ZH gebruik van scenario's en niet van 1 uitgestippeld pad, zo wordt gewerkt met een bandbreedte waarbinnen innovaties een plek kunnen krijgen. We onderschrijven de stevige basis in onze regio. Uiteraard staat het staat de gemeente Barendrecht altijd vrij om voor concrete initiatieven en projecten ook met specifieke clusters van gemeenten, binnen of buiten de regio samenwerkingsverbanden aan te gaan.

Draagvlak is een belangrijke voorwaarden voor het slagen van de energietransitie. (Vroegtijdige) proces- en projectparticipatie zijn daartoe middelen die door de gemeenten ingezet worden. De regio faciliteert/stimuleert voornamelijk met kennisoverdracht (inclusief breed bruikbare producten). Richting RES 1.0 en in de RES 1.0 wordt hieraan aandacht besteed zowel in de uitvoeringslijnen als in de communicatieaanpak. Inwonersparticipatie wordt volgens afspraak niet door de regio uitgevoerd. Zon op daken & parkeerplaatsen biedt veel mogelijkheden en heeft binnen RES 1.0 een belangrijke plaats. Veel partijen onderkennen het belang en werken aan het minimaliseren van belemmeringen. Fijn te zien dat stakeholders zoals brancheorganisaties hulpmiddelen ontwikkelen om kennis te delen. We zullen nuttige informatie die kan bijdragen aan realiseren ambities als bijlagen opnemen.

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 260

Organisatie Brielle

Onderwerp/steekwoorden Flankerend beleid

Korte formulering De raad van Brielle draagt het college op om met de provincie in overleg te gaan om nieuw beleid (door de provincie) te laten ontwikkelen en vast te stellen ten aanzien van grote- en kleine windmolens en zonneweides, zodat de RES-opgave gerealiseerd kan worden.

261

Brielle

Voorne-Putten energieneutraal als De maximale inzet voor Voorne-Putten is maximale ambitie een energieneutraal Voorne-Putten

262

Brielle

Mogelijke rol alternatieve technieken en

263

Brielle

Financiële voordelen energietransitie

264

Brielle

Afstemming met andere RESregio's

265

Brielle

Haalbaarheid proces

266

Brielle

267

Brielle

Toelichting Thema De opgave van de RES kan alleen uitgevoerd worden als flankerend beleid van Rijk en provincie Zuid-Holland Warmte hiervoor voldoende ondersteuning biedt. Nu levert het echter juist beperkingen op. Verschillende gekozen locaties in de RES voor windmolens (zoals het Haringvliet) en zonneweides in de polders in het middengebied van Voorne-Putten passen echter niet in het huidige beleid van de provincie Zuid-Holland. Het Rijk dient faciliterend te zijn ten aanzien van met name de betaalbaarheid voor burgers, bedrijven en andere overheden via bijvoorbeeld subsidies en mogelijkheden voor verschillende vormen van leningen zoals gebouwgebonden financiering. Voorne-Putten heeft de ambitie om in de toekomst energieneutraal te worden. De RES is een van de Algemeen instrumenten om invulling te geven aan deze ambitie. Uit een landschappelijke verkenning naar de inpassing van de energietransitie op Voorne-Putten blijkt dat het vanuit landschappelijk aan te tasten. Energieneutraal is voor Voorne-Putten dan ook het uitgangspunt voor haar maximale bijdrage in de RES.

Monitor doorlopend de mogelijke rol en De concept RES richt zich op het gebied van de grootschalige opwek van elektriciteit hoofdzakelijk op wind- een Warmte opschaalbaarheid van andere dan de zonne-energie. Andere duurzame alternatieve bronnen en opslagmethoden worden niet uitgesloten, maar vallen bewezen technieken voor de opwek en wel buiten de focus. De monitoring van de mogelijke rol van andere duurzame alternatieven en innovaties moet opslag van elektriciteit, zoals de toepassing een significantere plaats krijgen in het proces van de RES. Ook de technieken die op dit moment nog een langere van waterkracht en waterstof, ten behoeve ontwikkeltijd hebben dan voor de tijdshorizon van 2030. Deze technieken kunnen hiermee bij de van de herijking van de RES. aanscherping/aanpassing van de RES'sen iedere twee jaar mogelijk een significantere bijdrage leveren aan de energievraag dan op dit moment kan worden voorzien. Neem in de RES 1.0 op dat de regio Door energie te besparen in de gebouwde omgeving hoeft er minder geïnvesteerd te worden in duurzame Algemeen afhankelijk is van beleid op Rijksniveau voor bronnen en kan bovendien geld bespaard worden.

Bewustwording over de bewustwording en faciliteren van financiële voordelen en mogelijkheden van energiebesparing kan worden verstrekt door informatie en voordelen energiebesparing en aanleg zon communicatiecampagnes op landelijk en gemeentelijk niveau. Tegelijkertijd vraagt optimale benutting van het op daken. dakpotentieel voor de opwek van zonne-energie grote investeringen. De terugverdientijd hangt af van landelijke subsidies en wet- en regelgeving, het mogelijke alternatief voor de salderingsregeling en financieringsinstrumenten. Ook hier ligt een taak voor het Rijk. Vraag de regio de afstemming met de RES Voorne-Putten en de eilanden Goeree Overflakkee en de Hoeksche Waard vormen samen de Zuid-Hollandse regio's Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Delta. De RES'sen van de regio's Rotterdam-Den Haag, Goeree Overflakkee en de Hoeksche Waard kunnen een Waard te faciliteren. grote impact hebben op de ruimtelijke kwaliteit van de Zuid-Hollandse Delta als geheel. Afstemming over de ruimtelijke uitwerking van de strategieën van de verschillende RES-regio's is daarom wenselijk.

Algemeen

Vraag de regio om landelijk het signaal af te De uitwerking van de concept-RES naar RES 1.0 dient op basis van het Nationaal Programma RES begin 2021 Algemeen geven dat de hoge ambitie, om de RES 1.0 gereed te zijn. Voor het ontwikkelen van een realistisch en kwalitatief aanbod is nodig een integrale begin 2021 gereed te hebben, grote impact gebiedsgerichte uitwerking van de opgave, afstemming met omliggende RES-regio's, draagvlak onder heeft op het proces. grondeigenaren en inwoners, toets van de financiële en technische haalbaarheid en wijziging van het provinciaal en gemeentelijk omgevingsbeleid. Dit vraagt om grote maatschappelijke, bestuurlijke en ambtelijke inzet. De planning om te komen tot een RES 1.0 is daarmee krap, waardoor de zorgvuldigheid van het proces onder druk staat. Alle inwoners moeten tegen Zorg dat alle inwoners toegang blijven Energie behoort tot de elementaire levensbehoeften van mensen. De privatisering van energieleveranciers, Algemeen betaalbare voorwaarden toegang houden tot een betaalbare leverantie van zoals bij de recente verkoop van de aandelen ENECO, maakt inwoners afhankelijk van private aanbieders van houden tot leverantie van energie energie tegen gelijke tarieven. Neem dit energie. Ondanks de ambitieuze doelstellingen opgenomen in de RES lijkt het ons van eminent belang om af te teaen gelijke tarieven.

uitgangspunt op bij de verdere spreken en vast te leggen dat alle inwoners van onze gemeente toegang blijven houden tot betaalbare energie en ontwikkeling van de RES in de komende zou de doorontwikkeling in het kader van de RES een bijdrage moeten leveren aan een schoner en duurzamer periode en voorkom hiermee dat Nederland. de specifieke aandacht voor de RES de basisvraag omtrent beschikbaarheid van energie gaat verdringen om zodoende ieder gelijke kansen op betaalbare energie (elektriciteit en warmte) te kunnen bieden. Zoek goede balans tussen elektriciteit opgewekt uit wind en zon en niet weersafhankelijke elektriciteit in combinatie met de opslag van elektriciteit waarbij waterstof niet mag worden verwaarloosd

Stabiliteit van het elektriciteitsnet waarborgen door slimme combinatie van weersafhankelijke en nietweersafhankelijke elektriciteitsproductie in combinatie met elektriciteitsopslag. Waterstof kan hierbij dienen als opslagmedium maar ook als voorziening in de warmte sfeer.

Voor een stabiel elektriciteitsnet moeten vraag en aanbod altijd in evenwicht zijn. Bij een te hoog percentage Elektriciteit weersafhankelijke elektriciteitsproductie vermindert de stabiliteit van het net, tenzij er voldoende (dure) reserve productiecapaciteit dan wel opslag van elektriciteit aanwezig is. Wij verzoeken alvorens keuzes te maken goede berekeningen uit te laten voeren naar de stabiliteit van het net, waarin ook de optie van diverse vormen van elektriciteitsopslag meegenomen wordt

4

Antwoord Wij nemen kennis van uw standpunt en zijn het met u eens dat er randvoorwaardelijk voor een succesvolle uitwerking van de RES 1.0 bereidheid nodig is bij hogere overheden om de ruimtelijke consequenties van keuzes voor hernieuwbare energie te doorgronden en mee te werken aan mogelijke concrete verzoeken. Vanuit de RES is het leidend principe draagkracht van het landschap hierin bepalend mede in samenspraak met u als gemeente en de door u genoemde hogere overheden. Uw ambitie is ontzettend mooi, het is fijn om te horen dat u de RES als instrument inzet om invulling aan uw streven te geven. Dat is gebleken dat energieneutraliteit het hoogst haalbare is met inachtneming van de draagkracht van het landschap dan nemen we hier notie van. Vanuit het Klimaatakkoord/ Nationaal Programma RES is bepaald dat de RES zich richt op grootschalige bewezen opwek- technieken. Dat nu voor elektriciteit zon en wind. De RES wordt elke twee jaar herzien. Op deze wijze kunnen we ook bepalen hoe innovaties zich ontwikkelen en welke plek ze binnen de RES krijgen.

Energiebesparing speelt een belangrijke rol. Dat zal ook in de RES 1.0 zo (nadrukkelijker) benoemd worden. In de RES-regio wordt de noodzaak van goede randvoorwaarden onderkend. Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijk inzicht in zowel stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Daarmee brengen we in beeld welke randvoorwaarden er (nationaal) moeten worden ingevuld om succesvol de transitie door te kunnen maken. Dit heeft in het proces naar de RES 1.0 meer aandacht gekregen, o.a. door het onderzoeken van zoekgebieden in samenhang met bovenregionaal beleid. Afstemming met buurgemeenten buiten de RES regio en buurregio's kan vanzelfsprekend altijd plaatsvinden op zoekgebiedniveau en wordt door het RES team toegejuicht. De lijntjes met de verschillende regio's uit de provincie zijn kort, dus daar waar nodig kan inhoudelijk worden afgestemd. We onderkennen dat het een uitdagend proces is, waarbij veel van ons allen wordt gevraagd. Tegelijkertijd hebben we ons aan dit proces gecommitteerd en werken we samen naar het best mogelijke resultaat.

Dank voor uw aandachtspunt. De toegankelijkheid van energieleverantie is een van de randvoorwaarden voor een succesvolle energietransitie. Het is een landelijke vraag/opgave, waarover het gesprek gevoerd wordt.

De nieuwe vormen van energieopwek en energievraag vragen om een aanpassing van het energiesysteem. Dit is onderdeel van de netimpactanalyse en de systeemanalyse. Dit wordt onderkend en wordt besproken. Het is een continu doorlopend onderzoek. In de RES richten we ons niet op het realiseren van opwekking van duurzame energie waarmee we in onze eigen energiebehoefte kunnen voorzien: we zoeken naar mogelijkheden waarmee we bij kunnen dragen aan de nationale doelstelling van 35 TWh. Ontwikkelingen op het gebied van toenemende energie zijn desalniettemin een belangrijk onderzoekspunt. Daarom is door de netbeheerders een netimpactanalyse uitgevoerd t.a.v. de regionale inzet.

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 268

Organisatie Brielle

Onderwerp/steekwoorden Samenwerking met het bedrijfsleven in de regio

Korte formulering Toelichting Energieleveranties vanuit wind en zon laten Er dient een optimale afstemming te zijn bij de levering van energie tussen particulieren en bedrijfsleven. zich niet goed afstemmen op de Hierover moeten vooraf goede afspraken worden gemaakt om te voorkomen dat er overcapaciteit nodig is om energieleveranties die niet afhankelijk zijn pieken in de leveranties op te moeten vangen. van de natuur. Vraagbehoefte vanuit het bedrijfsleven en de industrie kan mogelijk beter afgestemd worden op het gebruik van particulieren. Probeer een wisselwerking te laten ontstaan door uitwisseling van energie bijvoorbeeld door warmte die wordt opgewekt door de industrie terug te leveren aan huishoudens in de regio. Neem in de RES 1 .0 op dat de regio mede- Een van de grootste zorgen in deze energietransitie voor Voorne Putten is de betaalbaarheid en haalbaarheid afhankelijk is van beleid op Rijksniveau voor voor iedereen. Financiële en wettelijke randvoorwaarden zijn essentieel voor de uitvoering van het bewustwording en faciliteren van financiële Klimaatakkoord, maar daarmee ook voor hetgeen is opgeschreven in de RES. Dit kan niet genoeg benadrukt voordelen energiebesparing en aanleg worden in de gezamenlijke lobby van Voorne Putten, maar ook in de teksten van de RES 1.0. Betaalbaarheid is zonnepanelen op daken.

In een ook een belangrijke randvoorwaarde om te zorgen voor draagvlak onder onze inwoners, maatschappelijke gezamenlijke lobby naar de RES 1.0 van organisaties en ondernemers. Tegelijkertijd vraagt optimale benutting van het dakpotentieel voor de opwek van Voorne-Putten richting de regio. zonne-energie grote investeringen. Bewustwording over de voordelen en mogelijkheden van energiebesparing Het belang van financiële en wettelijke kan worden versterkt door informatie en communicatiecampagnes op landelijk en gemeentelijk niveau. randvoorwaarden moeten benadrukt worden en naar voren komen in gezamenlijke lobby van Voorne Putten richting de regio. De toekomstige snelle ontwikkelingen Alle vormen van energie moeten meegeteld worden. De techniek gaat snel vooruit en om die reden mag het mogen niet uit het oog verloren worden huidig document niet terughoudend zijn. Ook het havengebied (warmtenet, waterstof etc.) moet er prominent hiertoe moet de strategie dynamisch bij betrokken worden ingevuld blijven worden. Het hoofddoel is om klimaat neutraal te worden maar wel ten opzichte van een duidelijk afgebakend nulmetingspunt.

Thema Warmte

Antwoord U stipt een belangrijk punt aan: ervoor zorgen dat er weersonafhankelijk voldoende duurzame energie voorradig is én zoeken naar een balans tussen vraag en aanbod zijn belangrijke vragen. Dit krijg nu al aandacht i.s.m. de uitvoeringslijnen systeemsamenhang en brandstoffen. In de toekomst zal dit concreter kunnen worden onderzocht, omdat potentiële locaties voor opwekking van duurzame energie dan concreter worden.

269

Brielle

Betaalbaarheid en haalbaarheid energietransitie voor iedereen

Algemeen

In de RES-regio wordt de noodzaak van goede randvoorwaarden onderkend. Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijk inzicht in zowel stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Daarmee brengen we in beeld welke randvoorwaarden er (nationaal) moeten worden ingevuld om succesvol de transitie door te kunnen maken.

270

Brielle

Dynamische strategie met inbegrip van alle partijen op Voorne Putten "oog op de toekomst"

Algemeen

Dank voor uw inzichten. In de RES 1.0 wordt breed gekeken naar de verschillende oplossingen, waar het havengebied in wordt betrokken. Het doel is echter niet om energieneutraal te worden: we geven invulling aan de ambitie van 35 TWh hernieuwbare energie, en onderzoeken op welke wijze we dit als regio kunnen realiseren. Op dit moment doen we dat o.b.v. beproefde technieken. Ontwikkelingen van technologie/innovaties worden meegenomen in het vervolg van de RES (bijv. 2.0). Met de RES 1.0 wordt invulling gegeven aan de nationale opgave m.b.v. beproefde technieken: windturbines en zonnepanelen. De inpassing hiervan geschiedt met aandacht voor het landschap, het draagvlak, de impact op het net etc. Daar waar nieuwe technieken mogelijkheden bieden, wordt dit meegenomen in de volgende versies van de RES. Vanzelfsprekend is er (ook landelijk) continue aandacht voor het toevoegen van beproefde technieken aan de scope van de RES. Daarbij is van belang dat de RES zelf geen innovatie faciliteert of financiert. Andere partijen (markt en overheid nemen daarin het voortouw, de RES volgt de ontwikkelingen en neemt deze op in opvolgers van de RES 1.0. Het RES-traject richt zich momenteel op 'wat' de regio wil doen als het gaan om de inzet van warmte. 'Hoe' dit georganiseerd gaat worden, waaronder financiering valt, is onderdeel van het vervolgtraject.

Wanneer de partijen die in het RES samenwerken daaraan behoefte hebben, kan de mogelijkheid van 'duurzaamheidsleningen' verkend worden. Zon op daken vormt een belangrijk deel in van de ambitie van de regio. Daarom wordt regionaal de inzet daarop geïntensiveerd. Gemeenten worden in deze primair lokale aanpak ondersteund met data/informatie, kennisuitwisseling en monitoring. Daarnaast kan de RES regiobrede belemmeringen of ontbrekende randvoorwaarden onder de aandacht brengen van relevante stakeholders.

271

Brielle

Water als energiebron

Water opnemen als mogelijke energiebron In de concept-RES is hoofdzakelijk aandacht voor wind- en zonne-energie. Het maatschappelijk draagvlak voor Elektriciteit in de RES en onderzoek doen naar de windmolens en zonnevelden is echter laag. Water kan dienen als energiebron, o.a. door blauwe energie (osmosehaalbaarheid van water als energiebron. energie ontstaan door zoet/zout-waterscheiding) en waterenergie (energie door waterkracht}. Er zijn reeds veel succesvolle proeven gedaan hiermee, bijvoorbeeld bij de Afsluitdijk en in Zeeland. Voorne-Putten biedt door haar ligging met water rondom zeer kansrijke opties om water te gebruiken als energiebron, bijvoorbeeld door zoet/zout-waterscheiding bij het Haringvliet en waterenergie door getijdenverschillen bij de Maasvlakte. Door gebruikmaking van water als energiebron op Voorne-Putten kan de kenmerkende openheid van het landschap behouden blijven.

272

Brielle

Onderzoek duurzaamheidslening

Te onderzoeken of het aanbieden van leningen op basis van een revolverend fonds particuliere woningbezitters in onze RES-regio zal stimuleren tot het aangaan van een duurzaamheidslening

273

Brielle

Optimale benutting geschikte zonnepanelen locaties

Het onderzoeken van de mogelijkheden voor het plaatsen van zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen, alsmede het stimuleren van bedrijven (w.o. glastuinbouw), kantoren, maatschappelijke instelling (w.o. schoolgebouwen) en appartementencomplexen (m.n. wooncorporaties een VvE's) te motiveren en aan te zetten om hun daken, waar geschikt, maximaal in te zetten voor het plaatsen van zonnepanelen

In steden, zoals Brielle, binnen de particuliere woningvoorraad volop mogelijkheden tot verduurzaming aanwezig Warmte zullen zijn. Het stimuleren van particulieren eigenaren tot het treffen van energie sparende en energieopwekkende maatregelen aan de eigen woning kan bijdragen aan de doelstelling van de RES. Particuliere eigenaren niet altijd over voldoende financiële reserves beschikken om in duurzame energiemaatregelen te kunnen investeren. Leenmogelijkheden tot het treffen van duurzaamheidsmaatregelen vanuit een revolverend fonds ook "financieel duurzaam" zijn. Er een concept-RES (Regionale Energiestrategie) voorligt die onder meer zwaar inzet op gebruik van zonneElektriciteit energie. De gemeente Brielle al langer inzet op maximale benutting van daken van gemeentelijke gebouwen voor plaatsing van zonnepanelen. Dat veel geschikte daken van andere gebouwen en locaties in Brielle potentie ruimte bieden voor vele zonnepanelen, maar op dit gebied nog 'braak' liggen.

5

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 275

Organisatie Brielle

Onderwerp/steekwoorden Participatie

Korte formulering Toelichting Thema Tijdige, begrijpelijke en volledige Een aantal uitgangspunten voor de participatie van burgers in het REStraject geven wij graag mee: Communicatie informatievoorziening naar alle de - Zorg dat participatiemogelijkheden voor inwoners en belanghebbenden niet worden ingeperkt door de denkbare doelgroepen (incl. jeugd) vooraf coronacrisis, zorg dat er voldoende mogelijkheden zijn om mee te denken, te doen en te werken, op een veilige via alle denkbare middelen (ook voor manier. verwachtingen, uitgangspunten, criteria), - Begin zo vroeg mogelijk met de participatie, want ook het scheppen van kaders en het bepalen van maar ook in de participatie zelf, inclusief de uitgangspunten en criteria gebeurt het beste samen met de samenleving. uitvoering. - Behaal tijdens het participatieproces minimaal het niveau (de trede) van meewerken/meedoen/dialoog op de participatieladder. Beperk het niet alleen tot meedenken en meepraten, maar laat het ook de uitvoering omvatten. - Betrek verschillende doelgroepen uit de samenleving, waaronder specifiek jongeren. - Zorg dat de verwachtingen voor deelnemers aan de voorkant goed gemanaged worden. - Draag er zorg voor dat deelnemers aan het participatieproces op de juiste 'vlieghoogte' worden gebracht, zodat de dialoog op een gelijkwaardig niveau gevoerd kan worden.

- Zie meekoppelkansen met andere lopende trajecten in de gemeente, bijvoorbeeld rond de transitievisies warmte en omgevingsvisies/omgevingsplannen. Het realiseren van duurzame wind- en Energieprojecten gaan de inwoners raken in de beleving en aanblik van hun omgeving. Wegmoffelen van Elektriciteit zonne-energie dient samen te gaan met projecten is een illusie. Waar windturbines en zonne-akkers worden ontwikkeld in het landschap, inclusieve ontwikkeling van het landschap, moet de kwaliteit van natuur en recreatie daar een belangrijke inclusieve randvoorwaarde zijn. Zo worden de de natuur en de recreatie projecten geen kale elementen in het landschap, maar onderdeel van het aangepaste landschap

276

Brielle

Landschappelijke inpassing

277

Brielle

Klare taal

Voer de discussie op een voor iedereen toegankelijke wijze

De concept RES is moeilijk leesbaar. De opgave is abstract. De kaarten zijn onduidelijk. - Maak de RES 1.0 voor iedereen toegankelijk - Gebruik begrijpelijke taal en maak (meer) gebruik van andere communicatiemiddelen dan geschreven tekst - Maak dat iedereen de kaarten begrijpt. - Maak de opgave voor Voorne-Putten concreet. - Maak het doel en instrumentarium duidelijk.

278

Brielle

Haalbare Doelstelling

Houdt de discussie rond aanvragen van nieuwe energiegebruikers zuiver. Hanteer daartoe uitsluitend een 0-meting als maatstaf en referentiepunt, uitgevoerd voor alle RES-regio's.

279

Brielle

Zekerheid bieden

Draagvlak energieprojecten onder bevolking, passen in landschap. Duidelijkheid over opgave zoekgebied en hoe men omgaat met initiatieven als opgave is bereikt, of juist niet. RES verankeren in alle beleidsdomeinen.

Voorne Putten heeft als doelstelling om in 2040 energie neutraal te zijn. Maak hier gebruik van een 0 meting in Systeemanalyse 2020 . Het level van energiegebruik daarin is het uitgangspunt, de maatstaf en het referentiepunt. We roepen de gemeente en provincie op om in hun overwegingen rond aanvragen de energievraag te relateren aan deze 0 meting. Hiermee voorkomen we 'schuivende panelen' en willen we de energiebehoefte van nieuwe grote energiegebruikers zoals data centers en nieuwe bedrijvenparken/industrie uitsluiten. Wij geven graag mee dat we willen we willen toewerken naar beleid waarin is opgenomen dat: Algemeen · Er aan energieprojecten scherpe randvoorwaarden worden gesteld die bijdragen aan landschappelijke inpassing en behoud van biodiversiteit · Inzichtelijk wordt hoe groot de opgave is per zoekgebied. · Hoe de gemeente omgaat met initiatieven wanneer de opgave van de RES per zoekgebied is bereikt, of juist niet kan worden bereikt. . Er randvoorwaarden worden gesteld die financiële participatie voor inwoners mogelijk maken.

6

Communicatie

Antwoord Dank voor uw inbreng. Het communiceren over de RES richt zich vanuit de regio vnl. op volksvertegenwoordigers. Het rechtstreeks communiceren met inwoners is aan de gemeenten. Uitvoering van burger-participatie is volgens afspraak buiten scope van de RES RDH. De regio ondersteunt de gemeenten met algemene kennis/communicatie op gebied van participatie (incl. communicatie gericht op jongeren) en adviseert verschillende participatie/communicatieinstrumenten. Daartoe zetten we zoveel mogelijk (on- en offline) middelen en methoden in. Tevens wordt gebruik gemaakt van de communicatiemiddelen van het Nationaal Programma RES.

In de RES 1.0 speelt ruimtelijke kwaliteit een prominente rol. Dat gaat over draagkracht van het landschap, op welke manier kan energieopwekking een rol hebben in bepaalde (type) landschappen. In tweede instantie gaat het over realiseerbaarheid van projecten voor 2030 en de aanpak via gebiedsgerichte processen door de gemeenten. Daarbij staat integraliteit centraal. de geformuleerde wens wordt daarmee weerspiegeld in de aanpak die de RES voorstaat maar vooral ook lokaal realiteit zal moeten worden. Het antwoord is tweeledig: 1) We nemen leesbaarheid en aantrekkelijkheid mee bij het schrijven en het opmaken van het product RES 1.0. Ook beeldmateriaal incl. kaarten zullen gebruikt en gecontroleerd worden. Als gevolg van de inhoudelijke uitdaging blijft echter wel een omvangrijk en complex product met een korte samenvatting. 2) de opgaven voor Voorne-Putten concreet maken is geen communicatief vraagstuk/buiten scope. De landelijke afspraak is dat we toewerken naar een 49% CO2reductie ten opzichte van 1990. Dit is het referentiekader voor de RES.

Een deel van uw vraag heeft betrekking op de inhoud van de RES 1.0. Ten opzichte van de concept RES zult u hier meer concreetheid in teruglezen. De mate van concreetheid is afhankelijk van de inzichten die op lokaal niveau zijn opgedaan. Er zijn afspraken gemaakt dat dit inzicht, inclusief inzicht in draagvlak zoals u noemt, lokaal wordt opgedaan zodat volledige afwegingen kunnen worden gemaakt. Hoe de RES wordt verankerd in de beleidsdomeinen is uiteindelijk een gemeentelijke afweging waar we ernaar streven dat het landt in het omgevingsbeleid, in afstemming met ruimtelijke ontwikkeling.

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 280

Organisatie Brielle

Onderwerp/steekwoorden Dit komt uit de aanbiedingsbrief. Alle wensen en bedenkingen zijn apart hierin gezet. Maar er staat zoveel in de brief, daarom ook heel die brief hierin gezet.

Korte formulering

Toelichting

Thema

281

Capelle aan den IJssel

Leesbaarheid kaarten

Betere kaarten opnemen in de RES.

282

Capelle aan den IJssel

Zoekgebied A20

283

Capelle aan den IJssel

Daken woningcorporaties

Met de woningcorporaties concrete afspraken maken over het op korte termijn maximaal benutten van hun daken voor zon.

Wij ondersteunen de inzet voor zon op daken. Dit sluit aan bij onze eigen ambities. De woningcorporaties Elektriciteit bezitten in onze regio veel daken die nog niet benut worden voor zonne- energie. Zij zijn daarmee een belangrijke doelgroep om de ' regionale doelstelling van zon op 40% van de geschikte daken in 2030 te kunnen realiseren. Onze wens is dit op te nemen in de RES, hier regionaal met de corporaties over in gesprek te gaan en met de corporaties concrete afspraken te maken over het benutten van hun daken voor zon.

284

Capelle aan den IJssel

Kleinschalige zonnevelden in parken

Schrappen van de mogelijkheid voor kleinschalige zonnevelden in parken.

In het zoekgebied 'overige' staat onder andere beschreven dat sommige parken ruimte kunnen bieden aan Elektriciteit kleinschalige zonnevelden, met name parken waar minder gebruik van gemaakt wordt. De afgelopen maanden is de waarde van groen dichtbij huis nog eens extra onderstreept. Daarom is onze wens om deze mogelijkheid te schrappen uit de RES. -- -- Wij realiseren ons dat dit de opgave elders vergroot.

Samenwerking Voorne-Putten Elektriciteit Zoals eind 2019 is besloten werkt Brielle nauw samen met de andere drie gemeenten van Voorne-Putten bij de ontwikkeling van de RES Rotterdam-Den Haag. De vier gemeenten delen gezamenlijk het belang om het unieke en veelzijdige landschap op het eiland te behouden en waar mogelijk te versterken. Het eiland vervult daarmee een belangrijke functie binnen de Metropool Rotterdam - Den Haag. Zowel als groene long en rustpunt binnen de sterk verstedelijkte regio (voor de eigen bevolking, maar ook als vestigingsfactor voor bedrijven) als op het gebied van recreatie en toerisme (economische betekenis). Bovendien levert het gebied met land- en tuinbouw een waardevolle bijdrage aan de voedselvoorziening. De lijn die vanuit de gemeenten van Voorne-Putten gezamenlijk is ingebracht in het proces naar de voorliggende concept-RES is gebaseerd op de volgende punten en is grotendeels verwerkt in de concept-RES: • Op basis van de ambitie in de Routekaart Duurzaam Voorne-Putten 2040, de Energieverkenning Voorne-Putten en de input die de gemeenteraden in hun consultatierondes hebben meegegeven, is door ambtenaren en bestuurders van de vier gemeenten in de periode december 2019 - maart 2020 een gezamenlijke lijn vastgesteld hoe het aandeel van Voorne-Putten in de regionale energieopgave het beste kan worden verwezenlijkt en ingepast op het eiland.

Landschap, belangen en opgave zijn hierin met elkaar in verbinding gebracht. Het uitgangspunt hierbij is dat ook een energieneutraal Voorne Putten. • Ruimtelijk houdt dit in dat aan de dynamische noord- en zuidrand van het eiland kansen worden gezien voor energietransitie (zon- en wind) en dat in het middengebied de openheid en veelzijdigheid van het landschap zoveel mogelijk behouden dient te worden: hier is mogelijk alleen zonne-energie een optie. Voor de noordrand zou de realisatie van zon- en/of windproductie ingepast moeten worden in nieuwe natuur- en recreatiegebieden om zo een energielandschap te creëren. • Zonnevelden zouden vooral in aansluiting op glastuinbouw gerealiseerd moeten worden, goed ingepast in het landschap dat zich daarvoor leent én op een aantal plekken aan de randen van bebouwde kommen, in combinatie met natuurontwikkeling en recreatie. Ook wordt zon op water voorzien in het spaarbekken op de Beerenplaat. Tevens wordt dubbel ruimtegebruik voor zonnepanelen zoals het overdekken van grote parkeerterreinen en zonnevelden bij windmolenlocaties als kansrijk gezien. Zonnevelden langs (snel)wegen wordt ook als een goede mogelijkheid gezien. • Daarnaast is er technisch een grote potentie voor geothermie aanwezig op Voorne Putten. Deze kan worden benut voor glastuinbouw, de gebouwde omgeving en (mogelijk) als exportproduct.