15. Raadsinformatiebrief 2022 602840 Rapport Woonzorganalyse en vervolgstappen gemeente Albrandswaard .pdf

 Tezamen met de deelnemers aan de werksessie nemen wij de trend van het ‘lokaal wonen’ waar: wij zien een toenemende behoefte van cliënten om te wonen in de omgeving waar zij opgegroeid zijn of vertrouwd mee zijn. In veel kleinere gemeenten worden daardoor in de laatste jaren meer kleinschalige woonlocaties aangeboden.

29

Aanbodanalyse Aan alle zorgaanbieders in de gemeente Albrandswaard is gevraagd hoeveel woonzorgplekken zij hebben voor deze doelgroep. In de onderstaande tabel wordt het geïnventariseerde aanbod weergegeven.



terug naar 60 plekken. Het is echter mogelijk dat niet al het geclusterd woningaanbod in de gemeente in beeld is gebracht. Er is geen beeld van het aanbod van gespikkeld wonen.

Tabel 4.4: Balans tussen vraag en aanbod aan woonvormen voor VG

Aanbod

Tabel 4.3: Aanbod naar woonvorm (2021)

Zorgaanbieder ASVZ ASVZ Totaal

Complex Wish Witburg

Aantal woningen 16 33 49

Bron: Aanbodinventarisatie zorgaanbieders gemeente Albrandswaard.

Basisprognose Scenario lokaal wonen

49 49

Vraagaanbod 2021 -70 -70

Vraagaanbod 2025 -70 -80

Vraagaanbod 2030 -60 -80

Vraagaanbod 2035 -60 -90

Vraagaanbod 2040 -60 -100

Bron: prognosemodel Companen.

Alleen zorgaanbieders ASVZ, gespecialiseerd in VG-zorg, heeft twee complexen aangegeven: Wish en Witburg, samen 49 woningen.

De huisvestingsopgave: match tussen vraag en aanbod Bij het opstellen van de huisvestingsopgave gaan wij uit van de basisprognose. Het scenario ‘lokaal wonen’ geldt als een alternatief; op de verdeling van Wlzplekken heeft de gemeente immers weinig sturingsmogelijkheden. De beweging van het ‘lokaal wonen’ staat of valt met de wil van zorgaanbieders om aanbod te spreiden en de wil van cliënten om elders te gaan wonen. De basisprognose geeft een ‘neutraal’ toekomstbeeld, waarin er rekening wordt gehouden met demografische ontwikkelingen (zoals bevolkingsgroei of een stijgende levensverwachting). Een vergelijking van de vraagprognose met het huidige woonzorgaanbod voor de doelgroep verstandelijk beperkten, laat het volgende zien:  Het aanbod dat in beeld is voorziet niet volledig in de vraag naar geclusterd aanbod. De huidige vergelijking van vraag en aanbod leidt tot een tekort aan 70 plekken. Door demografische ontwikkelingen loopt dit tekort op

30

5 Beschermd wonen en uitstroom uit Maatschappelijke Opvang Beschermd Wonen (BW) is bedoeld voor mensen die niet zelfstandig kunnen wonen vanwege psychische en/of psychosociale problematiek en die begeleid worden bij het wonen. Na een verblijf in Beschermd Wonen kan de cliënt uitstromen richting zelfstandig wonen, soms met een tussenstap. Ook is er jaarlijks uitstroom vanuit de Maatschappelijke Opvang en Jeugdhulp-metverblijf. In dit hoofdstuk maken we een analyse van de ontwikkeling van de vraag naar plekken voor zorg met verblijf voor mensen met een indicatie voor BW en gaan we in op de jaarlijkse vraag naar woonruimte die voortkomt uit de uitstroom uit zorgvoorzieningen.

Doelgroepen en context Albrandswaard maakt onderdeel uit van de Beschermd Wonen regio Rotterdam, samen met de gemeenten Barendrecht, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Ridderkerk en Rotterdam. Centrumgemeente Rotterdam is verantwoordelijk voor deze zorg in alle gemeenten in deze regio en is budgethouder. Ook de Maatschappelijke opvang, die wordt bekostigd vanuit de Wmo, is belegd bij centrumgemeente Rotterdam.

Maatschappelijke opvang Mensen die (tijdelijk) geen vorm van onderdak hebben, kunnen terecht bij de maatschappelijke opvang. In Nederland geldt dat iedereen hier terecht moet kunnen voor een slaapplek; er is geen maximum aantal plekken in de nachtopvang. De maatschappelijke opvang kent een grote verscheidenheid aan vormen, en ook een grote diversiteit aan ‘gebruikers’. Gezinnen kunnen op

diverse locaties terecht in gezinsopvang, terwijl de nachtopvang dient voor korter verblijf voor met name alleenstaanden. Het gaat om mensen met uiteenlopende problematiek: huiselijk geweld, psychische problemen, schulden of verslaving. Maar steeds vaker gaat het ook om mensen die als gevolg van een scheiding, al dan niet in combinatie met werkloosheid, op straat komen te staan. Maatschappelijke opvang is per definitie tijdelijk: het is altijd de bedoeling dat mensen die hier verblijven, op enig moment weer zelfstandig gaan wonen. Mensen voor wie dit niet haalbaar blijkt, stromen soms door naar Beschermd Wonen.

Beschermd Wonen (Wmo) Nu de Wlz is opengesteld voor ggz-cliënten met een langdurige zorgvraag, zullen BW-voorzieningen (Wmo) vaker een ‘doorstroomkarakter’ hebben; na verloop van tijd zullen de meeste cliënten weer zelfstandig(er) gaan wonen met meer of minder intensieve begeleiding. Hoeveel mensen naar verwachting op jaarbasis zullen uitstromen en dus op zoek moeten naar alternatieve woonruimte is van veel factoren afhankelijk. Daarnaast kan ‘uitstroom’ vanuit BW in de praktijk verschillende dingen betekenen:  Een cliënt verhuist vanuit een BW-instelling naar een zelfstandige woning of naar een appartement of studio in een geclusterde woonvorm. In beide gevallen gaat de cliënt zelf huur betalen. Als nog ondersteuning nodig is, dan wordt deze geboden in de vorm van ambulante begeleiding.  Een cliënt verhuist niet, maar de woonplek wordt ‘omgeklapt’: de BWindicatie vervalt en wordt vervangen door een indicatie voor ambulante begeleiding. De cliënt gaat voortaan zelf huur betalen.

Kwetsbare jongeren De groep ‘kwetsbare jongeren’ (18 tot 23 jaar) die een specifieke vraag heeft op de woningmarkt is eveneens een diverse groep. Het grootste deel stroomt uit vanuit een pleeggezin of jeugdhulpinstelling. Er bestaat een variëteit aan 31

woonvormen voor jeugdhulp met verblijf, waaronder pleeggezinnen, gezinshuizen of in een ‘residentiële setting’ zoals een behandelgroep. Rond hun 18e levensjaar2 stromen kwetsbare jongeren uit. Een deel van hen gaat vervolgens wonen in een zelfstandige woning of kamer, maar er zijn ook jongeren die doorstromen naar instellingszorg of een vorm van begeleid wonen.

Veranderingen in het Beschermd Wonen-stelsel Vanaf 1 januari 2022 vindt geleidelijk een verdere decentralisatie van Beschermd Wonen plaats, met een zichttermijn tot 1 januari 2033. De wettelijke centrumgemeentefunctie die Rotterdam nu vervult komt dan te vervallen, de regionale gemeenten maken met elkaar nieuwe afspraken over de verdeling tussen centrumgemeente en overige gemeenten. De financiële middelen voor Beschermd Wonen worden vanaf 2023 gedecentraliseerd en aan elke individuele gemeente beschikbaar gesteld op basis van een ingroeipad. Daarnaast ontvangt een deel van de huidige Beschermd Wonen-cliënten vanaf 1 januari 2021 financiering vanuit de Wlz, omdat zij ‘levenslang’ ondersteuning nodig hebben. Zorg en verblijf worden dan niet meer betaald vanuit de Wmo, maar vanuit de Wlz. Landelijk wordt verwacht dat ongeveer 35% van het cliëntenbestand in 2020 straks financiering uit de Wlz krijgt. De woon- en zorgvraag van deze doelgroep zal onder dit nieuwe financieringsregime niet wezenlijk veranderen. De cliënten hebben immers nog steeds behoefte aan een beschermde woonplek. Vanwege de soortgelijke woonvraag, nemen wij in dit hoofdstuk de gehele groep BW mee; zijnde alle mensen die financiering vanuit Wmo en Wlz zullen ontvangen.

2

Vraaganalyses Beschermd Wonen (Wmo) In de stadsregio Rotterdam hebben begin 2021 bijna 1.500 mensen een ‘verzilverde’ indicatie voor Beschermd Wonen, volgens de registratiegegevens. In de jaren daarvoor lag dit zelfs boven de 1.800. De vraag is vermoedelijk nog groter, omdat er ook mensen zijn die een indicatie hebben gekregen maar die nog niet hebben kunnen verzilveren. De omvang hiervan is niet bekend. Er stromen jaarlijks tussen de 300 en 400 mensen uit naar reguliere of andere huisvesting, en er stromen ook weer tussen de 300 en 400 mensen in. Albrandswaard neemt van die indicaties in de regio slechts een zeer beperkte aandeel voor haar rekening, zoals te zien is in figuur 5.1.

Figuur 5.1: Indicaties Beschermd Wonen vanuit Albrandswaard

16 14 12 10 8 6 4 2 0 2017

2018

2019

2020

Instroom

Verzilverd

Uitstroom

2021

Bron: Regiomonitor Rotterdam.

Jongeren in pleeggezinnen kunnen tot 21 jaar in jeugdhulp verblijven. Doorgaans is de begeleidingsvraag onder deze jongeren na uitstroom ook lager of niet aanwezig.

32

In 2021 ging het om 9 verzilverde indicaties van mensen afkomstig uit Albrandswaard, in de jaren daarvoor iets meer, maar altijd minder dan 1 procent van het aantal van de hele regio. De instroom fluctueert jaarlijks van nul tot zes vanuit Albrandswaard. De uitstroom is wat hoger dan de instroom, maar ook nooit meer dan 2 procent van het regionale totaal. Het aantal plaatsingen in Albrandswaard is wat hoger, 23 in 2021 en zelfs boven de 30 in de jaren daarvoor. Dat wil zeggen dat er ook mensen met een BWindicatie vanuit andere gemeenten in Albrandswaard worden gehuisvest.

Uitstroom naar regulier wonen De uitstroom uit Beschermd Wonen richting Albrandswaard bedraagt op dit moment zo’n 6 tot 8 personen per jaar. Er zijn ons geen gegevens over de uitstroom uit voorzieningen voor Maatschappelijke Opvang (MO) bekend. Ook de omvang van de uitstroom uit de Jeugdzorg is niet bekend.

Aanbodanalyse Companen heeft onder aanbieders een inventarisatie gedaan naar het aanbod aan Beschermd Wonen. Hieruit zijn echter geen Beschermd Wonen-plekken naar voren gekomen. Aangezien we in de Regiomonitor zien dat er wel mensen hun indicatie Beschermd Wonen in Albrandswaard verzilveren, zal er toch ergens aanbod zijn dat nu nog niet in beeld is. Omdat het aantal in Albrandswaard geplaatsten zelfs groter is dan het aantal Albrandswaardse indicaties, schatten wij op dit moment geen tekort in. Mocht de decentralisatie van het Beschermd Wonen

uitgaan van een lokale behoefte, dan heeft Albrandswaard eerder een licht overschot. In Albrandswaard is wel één voorziening voor Maatschappelijke Opvang (MO) gemeld in de uitvraag: Antes Zorg heeft 24 plekken voor “dak- en thuislozen die door langdurig gebruik van verslavende middelen in combinatie met lichamelijke en psychiatrische problematiek moeilijk of helemaal niet zelfstandig kunnen wonen”.

Regulier woonaanbod Om uitstroom uit instellingszorg te bewerkstelligen is voldoende goedkoop woningaanbod nodig, het liefst met een goede spreiding over de wijken en kernen. Daarbij geldt dat de overgang naar een eigen woning in veel gevallen valt te beschouwen als (opnieuw) een stap naar een zelfstandig leven, met alle bijkomende verantwoordelijkheden en vraagstukken. De kwetsbare uitstromers hebben hierbij vaak behoefte aan ondersteuning en begeleiding. Voor uitstromende zorgvragers moet een zorgvuldige afweging gemaakt worden als het gaat om de woonlocatie. Alles moet erop gericht zijn de kans op terugval te minimaliseren. Denk bijvoorbeeld aan BW-cliënten die baat hebben bij een prikkelarme omgeving of aan jongeren die buiten bereik van verslavingsgevoelige plekken moeten blijven. Een passende woonkwaliteit is sterk afhankelijk van de problematiek waarmee mensen te maken hebben. De problematiek is voor ieder persoon net weer anders en vergt daarom maatwerk. Spreiding van het goedkope woningaanbod geeft (fysieke) ruimte om maatwerk ook goed toe te kunnen passen.

33

Vrijkomend goedkoop huuraanbod Uitstromers zijn veelal aangewezen op het goedkope aanbod van de woningcorporaties. Dit aanbod is beperkt. De Albrandswaardse corporaties hadden in 2020 in totaal slechts 30 mutaties van woningen onder de 1e aftoppingsgrens, en in 2019 slechts 26.

Match vraag en aanbod Indien de uitstroom vanuit Beschermd Wonen in z’n geheel in zelfstandige woningen opgevangen zou worden (wat vermoedelijk niet zo is), dan zou dat al ruwweg een kwart van het totaal aantal mutaties in de goedkope voorraad beslaan. De uitstroom Jeugdzorg komt daar nog bij. In deze voorraad concurreren zij in de praktijk met vele andere groepen, zoals starters, urgenten en statushouders.

34

Bijlage 1: Afkortingen en begrippen 



Ambulantisering (GGZ): afbouwbeleid van intramurale zorg. Een deel van de GGZ-

Woonvormen

Cliënten die voorheen zorg met verblijf in een instelling kreegt, wordt voortaan

Ouderen

ambulant begeleid in hun eigen woning.



BW: Beschermd Wonen (Wmo). Wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorend toezicht en begeleiding. Beschermd Wonen is binnen de



betrekken hierin alleen het aanbod voor de Wlz-zorg. 

woonvorm met 10 of meer wooneenheden en met een welzijnsvoorziening

Extramuralisering: het streven om buiten de muren van een zorginstelling gelijk-

(bijvoorbeeld ontmoetingsruimte, recreatievoorziening of buitenruimte voor

ambulantisering gaat het niet zozeer om individuele cliënten vanuit een instelling

gezamenlijk gebruik) in de directe woonomgeving (500 meter) of inpandig. 

in de wijk te laten wonen, maar dat nieuwe cliënten minder snel worden opMPT: Modulair Pakket Thuis. Verstrekkingsvorm Zorg in Natura: een deel-

zorgvraag kunnen wonen. 

verstrekking die kan worden gecombineerd met het PGB.



gelijkvloers of zijn zonder traplopen bereikbaar. 

PG: Psychogeriatrie. Aandoeningen die gepaard gaan met beperkingen van de Scheiden wonen en zorg: Cliënt betaalt zelf de huur en de kosten voor

Potentieel geschikte woning: reguliere woning die geschikt te maken is voor ouderen of andere zorgvragers met een (lichte) lichamelijke beperking door een

geestelijke vermogens (psycho) op hogere leeftijd (geriatrie). 

Geschikte woning: reguliere woning die geschikt is voor ouderen of andere zorgvragers met een (lichte) lichamelijke beperking. Alle primaire voorzieningen liggen

PGB: Persoonsgebonden budget: een verstrekkingsvorm in de Wet langdurige zorg en Wmo waarbij de cliënt of diens vertegenwoordiger het budget beheert.

Reguliere woning: ‘gewone’, niet-geclusterde woning. Het gaat hierbij zowel om gezinswoningen als om appartementen of studio’s waar ook mensen zonder

genomen in een instelling.



Geclusterde wonen voor ouderen: Woningen met een label voor senioren in een

Wmo 2015 een maatwerkvoorziening. waardige zorg te bieden, bijvoorbeeld in de eigen woning. Anders dan bij



24-uurszorg: Wooneenheden in een verpleeghuis of een woonzorgcentrum. Wij

woningaanpassing, zoals een traplift of een aangepaste badkamer. 

Niet-geschikte woning: reguliere woning die alleen bij een ingrijpende renovatie

levensonderhoud.

geschikt te maken is voor ouderen of andere zorgvragers met een (lichte)



SOM: Somatiek. Zorg bij lichamelijke ziektes.

lichamelijke beperking.



VG: Verstandelijk Gehandicpat.



VPT: Volledig Pakket Thuis. Verstrekkingsvorm Zorg in Natura: een totale

Verstandelijk beperkten

verstrekking die thuis kan worden geleverd.



Geclusterd wonen: Woonvorm waarbij de bewoner een eigen appartement of



Wlz: Wet langdurige zorg

studio heeft met voorzieningen, maar ook met een ontmoetingsruimte in of bij het



Wmo: Wet maatschappelijke ondersteuning

pand. Betreft zowel groepswonen als het wonen in geclusterde appartementen,



Zvw: Zorgverzekeringswet

waarbij begeleiding 24-uur aanwezig kan zijn of 24-uur oproepbaar is.

35



Groepswonen: een specifieke vorm van geclusterd wonen, waarbij bewoners een kamer hebben en voorzieningen als keuken en woonkamer delen met andere bewoners.



Gespikkeld wonen: wonen in een reguliere, niet-geclusterde woning in de nabijheid van een woonvorm waarvandaan zorg en begeleiding geboden kan worden.

Kwetsbare jongeren 

Geclusterd begeleid wonen: Doorstroomgerichte ‘tussenvorm’, waarbij jongeren (intensieve) begeleiding ontvangen bij het zelfstandig wonen. In fases groeien zij toe naar zelfstandigheid. Voorbeelden zijn kamertrainingscentra of fasehuizen.

36

Bijlage 2: Aanbod per zorgaanbieder Zorgaanbieder Argos Zorggroep Argon Zorggroep ASVZ ASVZ Zorggroep De Laren Antes Totaal

Locatie Hooge-Werf Klepperwei Wish Witburg Villa Maja Albrandswaardsedijk

Zorgaanbieder

Locatie

Beschrijving

Argos Zorggroep

Hooge-Werf

Verpleeghuis met enkel indicaties ZZP

Argon Zorggroep

Klepperwei

ASVZ

Wish

Vastgoedeigenaar Vastgoedeigenaar Woonzorg Nederland Argos Zorggroep Wbv Poortugaal ASVZ

24-uurszorg PG 30 59

24-uurszorg SOM 49

Geclusterd wonen

Groepswonen Groepwonen

12 (VPT) 16 33

17 (of SOM)

17 (of PG)

106

66

12

Specifieke groep?

Kunnen bewoners blijven als ze geen zorg meer nodig hebben?

Toekomstplannen?

Ouderen

Niet van toepassing

Geen plannen

Ouderen

Ja bij overlijden partner VPT

Nieuwbouwtraject

appartementen

Klepperwei verblijven tijdelijk in Hoogvliet.

-

-

Nee

Toekomst locatie onzeker i.v.m. twijfels over functionaliteit i.r.t. woonwensen

Ja, bij echtpaar wel. Maar

Ja, uitbreiding van huidige locatie als de gemeente hier aan mee wil werken

Het betreft een particulier wooninitiatief. ASVZ

24 73

loopt.

Bewoners

levert enkel zorg

ASVZ

Witburg

Geschakelde eengezinswoningen in de wijk

Zorggroep De Laren

Villa Maja

Kleinschalige woonvorm, verblijf particulier voldaan door bewoners en zorg via VPT

75+

iedereen moet bij aanvang WLZ indicatie hebben

Antes

Albrandswaardsedijk

Dak- en thuislozen die door langdurig gebruik van verslavende middelen in combinatie met lichamelijke en psychiatrische problematiek moeilijk of helemaal niet zelfstandig kunnen wonen.

489.106 | Woonzorganalyse Albrandswaard

37