zienswijze DGJ jaarstukken 2025 en begroting 2027 def gewijzigde versie 23 juni.pdf

Adres

Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid t.a.v. het Dagelijks Bestuur Postbus 166 3300 AD DORDRECHT

Cortgene 2 Postbus 2 2950 AA Alblasserdam T: 14-078 F: (078) 770 80 80 I: www.alblasserdam.nl Btw-nummer: NL001918412B01 IBAN: NL31BNGH0285000152

Datum 30 april 2026 Betreft Zienswijze op jaarstukken 2025 en conceptbegroting 2027 Ons Nummer

Bijlagen n.v.t. Contactpersoon E. Meivogel en J Koutstaal T: 14078 M: e.meivogel@alblasserdam.nl jl.koutstaal@alblasserdam.nl

Geacht bestuur, Op 14 april jongstleden hebben wij uw schriftelijk verzoek ontvangen om een zienswijze te geven op de jaarstukken 2025 en de conceptbegroting 2027 van de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd (GR DG&J). In de stukken is tevens een meerjarenraming opgenomen voor de periode 2028-2030. Via deze brief informeren wij u graag over de zienswijze van onze gemeenteraad op de voorstellen. Inleiding De gemeente Alblasserdam staat, net als veel andere gemeenten, voor aanzienlijke financiële uitdagingen in de komende jaren. Dit vraagt om scherpe keuzes en een kritisch kader bij de beoordeling van begrotingen en beleidsvoorstellen, ook binnen samenwerkingsverbanden zoals de GR DG&J. Tegelijkertijd onderkennen wij het grote maatschappelijke belang van de taken die door de DG&J worden uitgevoerd, met name voor kwetsbare inwoners binnen het sociale domein. Vanuit onze verantwoordelijkheid als gemeenteraad hechten wij aan een duurzame en toekomstbestendige uitvoering van deze taken, waarbij betaalbaarheid, beheersbaarheid en effectiviteit centraal staan. Dit betekent dat wij, naast waardering voor de inzet en prestaties van de organisatie, nadrukkelijk aandacht vragen voor het werken binnen afgesproken financiële kaders, het voorkomen van structurele kostenstijgingen en het verder versterken van een preventieve en integrale werkwijze.

Met deze zienswijze willen wij bijdragen aan een zorgvuldige afweging van de jaarstukken 2025 en de conceptbegroting 2027, en onze aandachtspunten meegeven voor de verdere besluitvorming door het Algemeen Bestuur.

Zienswijze op concept jaarstukken 2025 Terugkijkend op het jaar 2025 spreken wij onze waardering uit voor de inzet en prestaties van de DG&J én voor het feit dat de onderdelen GGD, LVS en Veilig Thuis binnen de begroting zijn afgesloten. GGD, LVS en Veilig Thuis Binnen de onderdelen GGD, LVS en Veilig Thuis wordt het jaar afgesloten met een positief resultaat van € 2,0 miljoen. Zeker in het licht van de huidige financiële situatie van gemeenten waarderen wij het dat deze onderdelen ruim binnen de begroting zijn gebleven. Pagina 1 van 6

U stelt voor om van dit positieve resultaat een bedrag van € 1.415.493 uit te keren aan de deelnemende gemeenten en daarnaast: • € 486.502 te storten in een te vormen bestemmingsreserve ten behoeve van de Covid campagne; • € 11.647 terug laten vloeien naar de bestemmingsreserve vitaliteit; • € 81.174 terug laten vloeien naar de bestemmingsreserve informatiehuishouding. Hieronder geven wij per onderdeel onze zienswijze. Bestemmingsreserve Covid-campagne U stelt voor het voordelig resultaat van € 486.502 uit de Covid-19najaarscampagne toe te voegen aan een tijdelijke bestemmingsreserve, gezien de verwachte extra kosten, lagere inkomsten en onzekerheden rondom rijksvergoeding en garantstelling. De reserve heeft een looptijd van één jaar, waarna het eventuele restant ten gunste komt van het resultaat 2026. Gezien het belang van een hoge vaccinatiegraad en het reële risico op financiële tegenvallers, kunnen wij instemmen met het vormen van deze bestemmingsreserve, onder de voorwaarde dat deze uitsluitend voor het jaar 2026 wordt ingezet. Vitaliteit Het Algemeen Bestuur heeft eerder ingestemd met het vormen van een bestemmingsreserve ter bevordering van de vitaliteit van medewerkers van de DG&J. U stelt voor de in 2025 niet-benutte middelen alsnog aan deze reserve toe te voegen, mede gelet op de aanhoudende personele uitdagingen binnen de organisatie.

Wij kunnen instemmen met het terug laten vloeien van dit bedrag van € 11.647 naar de bestemmingsreserve vitaliteit onder de voorwaarde dat 2026 het laatste jaar is waarin deze middelen binnen de GR voor dit doel worden aangehouden. Eventuele middelen die aan het einde van dat jaar nog niet zijn benut, dienen vrij te vallen. Informatiehuishouding Het Algemeen Bestuur heeft eerder middelen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de informatiehuishouding van de DG&J, mede op basis van de bevindingen van de archiefinspecteur. De uitvoering van dit project heeft op onderdelen vertraging opgelopen door andere prioriteiten. U geeft aan dat de resterende middelen noodzakelijk zijn om het project zorgvuldig af te ronden en opvolging te geven aan het adviesrapport. Wij kunnen ons hierin vinden en stemmen in met het beschikbaar houden van deze middelen. Ook voor deze post stellen wij de voorwaarde dat 2026 het laatste jaar is waarin deze middelen binnen de GR voor dit doel worden aangehouden. Middelen die na afloop van dat jaar resteren, dienen vrij te vallen. Veilig Thuis Wij waarderen de inzet van Veilig Thuis en erkennen de stappen die regionaal zijn gezet om de uitvoering van de wettelijke taken te versterken. Tegelijkertijd signaleren wij dat de druk op de organisatie aanhoudend hoog is. Dit vraagt om nadere duiding en bestuurlijke afweging om de continuïteit, Pagina 2 van 6

kwaliteit en uitvoerbaarheid van de taken ook op de lange termijn te waarborgen. Met betrekking tot het implementatieplan valt op dat de toelichting vooral de nadruk legt op de benodigde inzet en doorlooptijd bij gemeenten en partners. Wij vinden het belangrijk te onderstrepen dat dit traject een gedeelde verantwoordelijkheid is, waarbij ook uw organisatie haar rol pakt en onderdeel uitmaakt van het geheel. De totstandkoming en uitwerking van de implementatielijnen, inclusief de gekozen aanpak en fasering, hebben mede invloed gehad op het tempo waarin de uitvoering op gang is gekomen. Wij vragen daarom om een meer integrale beschrijving, waarin ook de bijdrage, planning en interne processen aan de zijde van Veilig Thuis zichtbaar worden gemaakt. Daarnaast achten wij het van belang realistisch te reflecteren op de verwachtingen ten aanzien van zichtbare effecten in 2025. Gezien de timing van vaststelling en implementatie van het plan was de beschikbare periode beperkt. Transparantie hierover richting bestuur en partners is essentieel. Tot slot worden op enkele indicatoren opnieuw ‘rood’ gescoord, terwijl er inhoudelijk wel vooruitgang zichtbaar is.

Wij verzoeken om deze ontwikkeling duidelijker inzichtelijk te maken en vinden het van belang dat de verantwoording niet uitsluitend stuurt op afwijkingen ten opzichte van de begroting, maar ook op de zichtbare ontwikkeling in de praktijk en de voortgang in de versterking van de uitvoering. Zienswijze op conceptbegroting 2027 U geeft aan dat de DG&J ook in 2027 werkt met een taakstelling van 8% op de begroting (exclusief SOJ), de zogenoemde nullijn. Deze nullijn betekent dat de DG&J met de bestaande capaciteit invulling moet geven aan een toenemende stroom van meldingen bij LVS, OGGZ en Veilig Thuis. U stelt dat u zich, samen met de gemeenten, blijft inzetten voor het vroegtijdig bieden van passende ondersteuning aan inwoners, met als doel de druk op de dienstverlening te verminderen. Wij onderschrijven het belang van deze inzet en waarderen de inspanningen die u hierin levert. Ten aanzien van de begroting 2027 is ons uitgangspunt, evenals in voorgaande jaren, dat de uitvoering van de taken dient plaats te vinden binnen de beschikbare financiële kaders. Gelet op de financiële kaders en de noodzakelijke bezuinigingen verwachten wij dat u zich maximaal inspant om de kostenontwikkeling zoveel mogelijk te beheersen.

Indexering De conceptbegroting 2027 is geïndexeerd conform de uitgangspunten uit de kadernota, uitgaande van een loonindexatie van 5,7% en een materiële indexatie van 2,2%. Dit resulteert in een totale indexatie van € 2,4 miljoen en een stijging van de gemeentelijke bijdrage met € 1,726 miljoen. In de toelichting bij de definitieve begroting geeft u aan voor te stellen de loonindexatie (met uitzondering van jeugdhulp en Jong JGZ) te corrigeren naar 4,2%, op basis van het meest recente CPB-cijfer. Wij stellen deze bijstelling op prijs. Wij verzoeken u deze aanpassing in de definitieve begroting expliciet door te rekenen en te verwerken in de gemeentelijke bijdragen. Pagina 3 van 6

GGD, LVS en Veilig Thuis Voor de onderdelen GGD, LVS en Veilig Thuis stelt u, net als in 2026, voor om voor het jaar 2027 aanvullende middelen beschikbaar te stellen voor OGGZ en Veilig Thuis Jeugd. Wij hebben in onze zienswijze van vorig jaar aangegeven dat wij, gezien de financiële positie van de gemeente Alblasserdam en het door het Algemeen Bestuur vastgestelde uitgangspunt van de nullijn, voorstellen voor incidentele en/of structurele uitbreidingen niet wenselijk achten. Tegelijkertijd hebben wij begrip voor de inhoudelijke noodzaak van uw voorstel, aangezien het onvoldoende opvolgen van meldingen een nadelig effect kan hebben op de meest kwetsbare inwoners en hun sociale omgeving. In de conceptbegroting 2027 worden, evenals in 2026, de volgende onderdelen incidenteel voor één jaar (2027) gefinancierd: • OGGZ, specifiek het Meldpunt Zorg en Overlast, via een inwonerbijdrage van € 149.721; • Veilig Thuis Jeugd, via een inwonerbijdrage van € 444.010. Hieronder lichten wij per onderdeel onze zienswijze nader toe. De conceptbegroting 2027 bevat naast voorstellen voor incidente uitbreiding tevens twee bijstellingen voor de basistaken WvGGZ en suïcidepreventie. Hieronder lichten wij ook onze zienswijze op deze bijstellingen toe. OGGZ In zowel de aanbiedingsbrief als de begroting ontbreekt een inhoudelijke toelichting op het voorstel voor OGGZ.

Aangezien dit voorstel overeenkomt met dat van voorgaande jaren, gaan wij ervan uit dat het, zoals eerder toegelicht bij de begroting 2026, gaat om een uitbreiding van 1 fte ten behoeve van het Meldpunt Zorg en Overlast. Deze uitbreiding is inmiddels voor de jaren 2025, 2026 toegekend en opnieuw incidenteel voor 2027 voorgesteld. Het opnieuw incidenteel financieren van deze inzet roept bij ons de vraag op welke maatregelen worden genomen om te borgen dat deze inzet daadwerkelijk tijdelijk blijft en vanaf 2028 kan worden opgevangen binnen de bestaande capaciteit. Hoewel wij de inhoudelijke noodzaak gezien het aantal en de aard van de meldingen erkennen, verwachten wij van u een actieve inzet op het verkennen van structurele oplossingen binnen de bestaande middelen. Het ontbreken van een dergelijk perspectief in de aanbiedingsbrief en begroting vinden wij zorgelijk. Gezien de inhoudelijke noodzaak en het ontbreken van een concreet alternatief stemmen wij in met het voorstel voor 2027, onder de expliciete voorwaarde dat dit het laatste jaar van incidentele financiering betreft en dat in 2027 actief wordt gewerkt aan structurele oplossingen binnen de bestaande financiële kaders. Veilig Thuis Ook bij uw voorstel rondom Veilig Thuis Jeugd ontbreekt een inhoudelijke toelichting en wordt wederom een incidentele uitbreiding gevraagd.

Pagina 4 van 6

Tegelijkertijd blijft de druk op Veilig Thuis richting 2027 onverminderd groot. De eerder toegekende tijdelijke uitbreiding van 4,5 fte achten wij nog steeds noodzakelijk om de wettelijke taken zorgvuldig uit te voeren. Wij stemmen daarom in met incidentele financiering van deze capaciteit in 2027. Bovendien blijkt uit de conceptbegroting 2027 dat bij een aanhoudend hoog aantal meldingen structurele financiering onvermijdelijk wordt geacht. Wij begrijpen deze lijn, maar vinden het van belang eerst de resultaten van de implementatielijnen en het onderzoek van Q-Consult af te wachten, alvorens besluiten te nemen over een structurele invulling van de financiering. Veilig Thuis heeft Q-Consult gevraagd een nieuw rekenmodel te ontwikkelen voor de benodigde capaciteit, waarbij gebruik wordt gemaakt van ervaring uit andere regio’s en een landelijke benchmark. Dit zal naar verwachting meer inzicht opleveren. Uit onderzoeken van de IGJ uit 2023 en 2024 is gebleken dat Veilig Thuis-organisaties landelijk onderbezet zijn en structureel moeite hebben om wettelijke termijnen te halen, zonder aanwijzing dat dit snel verandert. Dit roept de vraag op in hoeverre extra capaciteit alleen de oplossing is. Wij onderstrepen het belang van het verder uitvoeren en evalueren van de implementatielijnen, omdat deze kunnen bijdragen aan een efficiëntere werkwijze.

De oplossing ligt daarmee niet vanzelfsprekend in het uitbreiden van de formatie. Bijstelling suïcidepreventie U geeft aan dat het Rijk jaarlijks € 10 miljoen beschikbaar stelt voor suïcidepreventie, waarvan € 233.441 wordt toegedeeld aan de regio ZuidHolland Zuid, met verschillen per gemeente als gevolg van de verdeelsystematiek. Doordat de middelen lager uitvallen dan eerder geraamd en daarnaast 10% van het budget lokaal wordt ingezet, stelt u voor de begroting van de DG&J structureel te verlagen met € 49.143. Deze bijstelling is in lijn met eerder gemaakte afspraken. Wij kunnen met deze bijstelling instemmen. Bijstelling OGGZ U stelt voor om de wettelijke, structurele taken binnen het OGGZbasispakket structureel via de gemeentelijke bijdrage te financieren. Het betreft onder andere de taken Procesregie (€ 882.964) en WvGGZ (€ 476.372). Deze taken worden reeds uitgevoerd binnen het OGGZ, maar zijn momenteel nog deels gefinancierd via gemeentelijke DVO’s of subsidies. Met uitzondering van de procesregie voor Zwijndrecht, die per 2027 wordt toegevoegd, stelt u voor deze taken voortaan volledig en structureel via de gemeentelijke bijdrage te bekostigen. Dit leidt tot een verhoging van de totale gemeentelijke bijdrage met € 1,4 miljoen. Voor de gemeente Alblasserdam betekent dit een totaal bedrag van € 55.578. Wij kunnen hiermee instemmen.

SOJ U geeft aan dat de SOJ middels het Verbeterprogramma en de nauwe samenwerking met gemeenten en partners in 2027 concreet bijdraagt aan de regionale beweging om jeugdhulp beschikbaar en betaalbaar te houden. Wij merken op dat het Verbeterprogramma niet uitsluitend een opgave voor gemeenten is, maar ook een duidelijke verantwoordelijkheid van de SOJ zelf Pagina 5 van 6

vraagt. Tegelijkertijd constateren wij dat de voortgang momenteel beperkt zichtbaar is. Wij vragen daarom om een actievere rol en voortzetting van het programma, zodat de beoogde effecten daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Wij waarderen dat u het voortouw neemt in de voorbereiding van de regionale inkoop van jeugdhulp voor 2028 en kijken uit naar het verdere proces en de samenwerking. Daarbij onderstrepen wij het belang van een meer overzichtelijk aantal aanbieders, met behoud van een goed dekkend en passend jeugdhulplandschap voor alle doelgroepen. Daarnaast zien wij landelijk voorbeelden waarin een beperkter aantal gecontracteerde aanbieders heeft geleid tot effectievere en doelmatigere jeugdhulp, met een betere beheersing van de kosten. Dit ondersteunt het belang van het maken van scherpe keuzes in de inrichting van de inkoop. Wij verwachten dat de DG&J in dit kader ombuigingsvoorstellen uitwerkt en voorstelt die tenminste voldoen aan de taakstelling van de begroting van 2026 en het meerjarenperspectief daarna. Daarbij verwachten wij scherpe keuzes in de inrichting van de inkoop.

Als wij schrijven over een beperkter aantal specialistische aanbieders, gaan wij uit van scherpere keuzes in de inkoop die leiden tot een duidelijke vermindering van het aantal aanbieders, zodat de samenwerking met het lokale team substantieel kan worden versterkt.Tegelijkertijd realiseren wij ons als gemeenteraad dat wij dan ook zelf bereid moeten zijn om te investeren in ons lokale team. Ten slot Wij vragen u deze zienswijze te betrekken en onze aangeleverde punten te overwegen bij de bespreking in de vergadering van het Algemeen Bestuur op 9 juli 2025. We zien uit naar uw reactie op onze zienswijze. Wij hebben deze zorg herhaaldelijk kenbaar gemaakt. Hoewel er regionaal al geruime tijd wordt samengewerkt om grip te krijgen op zowel de kosten als de instroom, constateren wij dat deze inspanningen vooralsnog onvoldoende leiden tot een afname van de uitgaven en/of het aantal cliënten. Vragen Heeft u vragen over deze brief? Neem dan contact op via email of telefoon via de contactgegevens links. Met vriendelijke groet, De gemeenteraad Alblasserdam, De Griffier,

De voorzitter,

I.M. de Gruijter

J.W. Boersma

Pagina 6 van 6