Voorstel Transitie lokale radio naar streekomroepen - Voorstel.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering: 6 oktober 2026 Datum B&W: 1 september 2026 zaaknummer: 2026-0081734 Portefeuillehouder: Margreet de Deugd-Bos Auteur: Samantha den Hollander Onderwerp: Transitie lokale radio naar streekomroepen Voorgesteld besluit: Inleiding De Tweede Kamer stemde 2 juli in met de Wet versterking lokale omroepen. Deze wetswijziging zorgt voor een nieuwe inrichting van het stelsel van lokale omroepen. De daadwerkelijke start met nieuw aangewezen streekomroepen wordt verwacht op 1 januari 2028. Het doel van de wet is het versterken van een professionele, onafhankelijke en toekomstbestendige lokale nieuwsvoorziening voor alle inwoners. Om dit te bereiken wordt het huidige stelsel van circa 230 lokale omroepen vervangen door maximaal 80 streekomroepen, die elk verantwoordelijk worden voor een groter verzorgingsgebied dat meerdere gemeenten omvat. Met deze stelselwijziging verschuift ook de verantwoordelijkheid voor de financiering van lokale publieke omroepen van gemeenten naar het Rijk. De huidige gemeentelijke instandhoudings- en financieringsplicht vervalt. De middelen die gemeenten hiervoor ontvangen, worden uit het gemeentefonds gehaald en aangevuld met extra rijksmiddelen. Vervolgens worden deze middelen rechtstreeks door het Rijk verdeeld onder de streekomroepen op basis van een vastgestelde verdeelsleutel.

Voor gemeenten blijft een beperkte formele rol bestaan. Gemeenteraden brengen eens per vijf jaar advies uit over welke streekomroep in aanmerking komt voor de aanwijzing als lokale publieke omroep binnen hun gemeente. Beoogd effect Het informeren van het bestuur over de gevolgen van de wetswijziging en het bepalen van een gemeentelijk standpunt richting de regio. Argumenten 1.1 Uitgangspunt: uitvoering van de wettelijke taken Omdat de uitwerking van de toekomstige streekomroep nog niet volledig bekend is, wordt voorgesteld als uitgangspunt de uitvoering van de wettelijke journalistieke basistaken te hanteren. De minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) geeft aan dat het beschikbare rijksbudget van € 31 miljoen voldoende moet zijn om deze taken door de streekomroepen te laten uitvoeren. 1.2 Geen budget voor aanvullende financiering De gemeente Alblasserdam ontvangt geen middelen voor aanvullende financiering van de streekomroep. Gezien de beperkte financiële ruimte is het niet wenselijk hiervoor gemeentelijke middelen beschikbaar te stellen. In principe is aanvullende gemeentelijke financiering niet noodzakelijk voor het uitvoeren van de wettelijke publieke mediaopdracht.

Ook is de VNG van mening dat eventuele bijdragen van gemeenten uitsluitend een aanvullend karakter mogen hebben en geen voorwaarde moeten vormen voor de uitvoering van de wettelijke taken van de streekomroep. 1.3 Verantwoordelijkheid verschuift naar het Rijk Met de wetswijziging worden zowel de financiering als de verantwoordelijkheid voor de lokale publieke omroep grotendeels bij het Rijk belegd. Hoewel de gemeente belang hecht aan een goede (lokale) nieuwsvoorziening, wordt uitgegaan van een streekomroep die uitvoering geeft aan de wettelijke taken en verantwoordelijkheden. 1.4 We maken gebruik van regionale expertise en slagkracht Met dit besluit wordt toegewerkt naar een professionele streekomroep voor het verzorgingsgebied Drechtsteden, Molenlanden en Ridderkerk. Door de samenwerking met regionale partners kan optimaal gebruik worden gemaakt van aanwezige expertise en slagkracht. Duurzaamheid Niet van toepassing. Alternatieven Er zijn geen alternatieven, aangezien de transitie van lokale radio naar streekomroepen wettelijk is voorgeschreven Kanttekeningen 1.1 Onzeker of de rijksfinanciering toereikend is Met de inwerkingtreding van de Wet versterking lokale publieke omroepen verschuift de financiering van lokale omroepen van gemeenten naar het Rijk.

Op dit moment is nog niet duidelijk of de beschikbare rijksmiddelen voldoende zullen zijn om de nieuwe streekomroepen in staat te stellen hun wettelijke taken volledig uit te voeren. Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat het Rijk hiervoor voldoende middelen beschikbaar stelt en dat aanvullende gemeentelijke financiering niet noodzakelijk is. 1.2 Regionale afstemming kan leiden tot uiteenlopende belangen De uiteindelijke vormgeving van de streekomroep wordt regionaal afgestemd met de betrokken gemeenten en omroepen. Hierbij bestaat het risico dat de uitgangspunten en verwachtingen van Alblasserdam niet volledig overeenkomen met die van andere gemeenten. De gemeente Alblasserdam zal haar standpunt in dit voorstel kenbaar maken aan de regio. 1.3 Beperkte ambtelijke capaciteit voor monitoring en sturing Met dit besluit wordt het vervolgproces op regionaal niveau voortgezet. Er is momenteel beperkte ambtelijke capaciteit beschikbaar voor actieve monitoring of sturing van dit traject. Hierdoor is het niet altijd mogelijk om ontwikkelingen tijdig te signaleren of bij te sturen. Financiële informatie In 2026 is een bedrag van € 12.536 beschikbaar gesteld voor de instandhouding van de lokale nieuwsvoorziening. Deze bekostiging is voldoende om uitvoering te geven aan de minimale wettelijke taken van de lokale omroep.

In 2027 zal een subsidie van vergelijkbare hoogte worden toegekend, omdat de stelselwijziging op dat moment nog niet in werking is getreden. Vanaf 1 januari 2028 stelt het Rijk een bedrag van € 574.456 rechtstreeks beschikbaar aan het verzorgingsgebied Drechtsteden, Molenlanden en Ridderkerk. Hierdoor komen de middelen die onze gemeente momenteel rechtstreeks van het Rijk ontvangt te vervallen. Met dit voorstel worden geen aanvullende middelen beschikbaar gesteld. Vervolg Onder voorbehoud van tijdige behandeling en besluitvorming in de Tweede en Eerste Kamer ziet het tijdspad voor invoering van de Wet versterking lokale omroepen er als volgt uit: • 1 november 2026: Inwerkingtreding Wet versterking lokale omroepen en lagere wetgeving; rijksbudget streekomroep bekend • 15 november 2026: Voornemen bekend van gemeenten die aanvullend wensen te financieren in de publieke mediaopdracht • 15 november-1 januari 2027: Openstelling aanwijsprocedure streekomroepen • Begin februari 2027: Bekendmaking kandidaten door het Commissariaat voor de Media; start adviestraject gemeenten en NLPO • Voor 6 juli 2027: Advies gemeenten naar Commissariaat voor de Media • Medio november 2027: Besluit aangewezen streekomroep • 1 januari 2028: 80 streekomroepen zijn aangewezen Met dit besluit worden de uitgangspunten en randvoorwaarden van de gemeente Alblasserdam aan de kandidaat-streekomroepen kenbaar

gemaakt. Daarnaast worden de kaders vastgesteld waarbinnen de aanwijsprocedure voor de nieuwe streekomroep wordt doorlopen. Vanaf februari 2027 wordt de gemeente gevraagd een advies uit te brengen over de kandidaat-streekomroepen. Communicatie Uiterlijk 15 november maken de deelnemende gemeenten aan de kandidaat-streekomroepen kenbaar of zij bereid zijn aanvullende financiering beschikbaar te stellen. Op basis van deze informatie kunnen de kandidaat-streekomroepen hun voorstellen voor de invulling van de publieke mediaopdracht verder uitwerken. Vanaf februari 2027 wordt de gemeente in de gelegenheid gesteld advies uit te brengen over de kandidaat-streekomroepen. Bijlagen 1. Ledenbrief VNG.pdf 2. 20260903 RIB Streekomroep.pdf CONCEPT RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Alblasserdam; gelet op: - Mediawet 2008 - Wet versterking lokale omroepen B E S L U I T: