Voorstel Raadsvoorstel Social Return on Investment (SRoI) - Voorstel.pdf

Datum vergadering: 19 mei 2026 Datum B&W: 14 april 2026 zaaknummer: 2026-0039666

Portefeuillehouder: Margreet de Deugd-Bos Auteur: Wilfred Boele

Onderwerp: Raadsvoorstel Social Return on Investment (SRoI) Voorgesteld besluit: 1. onder voorwaarden het nieuwe regionaal beleidskader en de menukaart voor Social Return on Investment (SRoI) vast te stellen. 2. onder voorwaarden in te stemmen met de huidige versie van de pilot "niet Vinken, maar Vonken" voor de succesvolle implementatie van het nieuwe regionaal beleidskader SRoI. 3. bijgevoegde brief te verzenden naar het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal. 4. onder voorwaarden de directe kosten van de pilot "niet Vinken, maar Vonken", zijnde totaal €20.674,-, te verdelen over de begroting 2027 en 2028 en indien nodig de derde burap 2026.

Inleiding Wat is SRoI Social return on Investment (SRoI) betekent dat gemeenten bij inkoopopdrachten die ze direct of via een gemeenschappelijke regeling verstrekken, als voorwaarde stellen dat opdrachtnemers ook bijdragen aan sociale doelstellingen. Het gaat meestal om het vergroten van de participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Denk aan het creëren van werk- of stageplekken. Nieuw beleid De GR Sociaal voert namens de tien aanbestedende diensten in de Drechtsteden (zeven gemeenten, GR Sociaal, GR DG&J en GR OZHZ) Social Return on Investment (SRoI) uit. Samenhangend met de beperkte uitvoeringscapaciteit is de werkwijze tot nu toe vooral reactief geweest. Als gevolg daarvan is de SRoI-verplichting lang niet bij alle werkgevers toegepast: heel wat werkgevers die voor Drechtstedengemeenten (direct of via een gemeenschappelijke regeling) inkoopopdrachten uitvoeren, doen nu niets met SRoI. Als gevolg daarvan is de opbrengst tot nu toe beperkt geweest. Met meer capaciteit en nieuw beleid wordt beoogd daar verandering in aan te brengen. In eerste instantie gaat het om een pilot van twee jaar. De naam van de pilot is ‘niet Vinken maar Vonken!’. Het nieuwe beleid zet er dan ook op in dat SRoI voor werkgevers geen afvinkverplichting is, maar dat ze gemotiveerd aan de slag gaan met een eigen actieplan.

Uitgangspunt daarbij is dat bij alle aanbestedingen voor werken, leveringen en diensten vanaf €100.000, vijf procent van de opdrachtwaarde wordt besteed aan social return. De totale jaarlijkse besteding in de Drechtsteden zou naar verwachting uitkomen op zo’n €33 miljoen per jaar. Voor het in gang zetten van de pilot is door het algemeen bestuur van de GR Sociaal aan ons als college een zogeheten rompversie van een raadsvoorstel toegezonden. In dat rompvoorstel wordt voorgesteld akkoord te gaan met het nieuwe beleid en middelen vrij te maken voor de benodigde personele capaciteit. Dit rompvoorstel bevat allerlei informatie over het nieuwe beleid en hebben we als bijlage toegevoegd. Akkoord gaan mits wordt voldaan aan voorwaarden We menen dat SRoI in potentie een waardevol instrument is. Er kan immers veel maatschappelijke

waarde worden gecreëerd, die voortvloeit uit inspanningen van werkgevers. Tegelijk zien we in het voorgestelde beleid dat een aantal belangrijke elementen ontbreken. Daarom stellen we aan u voor dat u akkoord gaat met dit beleid, mits die elementen alsnog worden ingevuld. Deze boodschap, inclusief een uitwerking van de voorwaarden, hebben we uitgewerkt in een brief namens u, gericht aan het AB van de GR Sociaal (zie bijlage 6). Op basis van de te ontvangen reactie van het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal op uw brief kunt u dan definitief besluiten wel of niet akkoord te gaan. Beoogd effect De totstandkoming van gedegen en doordacht SRoI-beleid. Argumenten Argumenten bij beslispunt 1 tot en met 3 SRoI is een potentieel nuttig instrument SRoI kan beschouwd worden als een in potentie waardevol instrument. Met het instrument kan immers, met behulp van inzet van werkgevers, veel maatschappelijke waarde worden gecreëerd. Het voorgestelde beleid schiet op onderdelen tekort We adviseren u om onder voorwaarden akkoord te gaan met het voorgestelde beleid. Dit omdat het beleid dat nu voorligt op onderdelen tekortschiet. Als het voorgestelde beleid wordt toegepast bestaat het risico dat 1. wordt belemmerd dat het organisatieonderdeel ontwikkelen naar werk, dat tekortkomingen kent, anders wordt ingericht; 2.

de financiële middelen en andere inzet die wordt gegenereerd niet goed aansluiten bij doelen; 3. de inzet van SRoI een negatief effect heeft op de gemeentebegroting; 4. er bij voorbaat vanuit wordt gegaan dat SRoI na de pilotperiode wordt voortgezet. In de brief waarvan we voorstellen dat u die als raad toestuurt naar het AB van de GR Sociaal (zie beslispunt 4) wordt op bovengenoemde punten uitvoerig ingegaan. Er worden al voorbereidingen getroffen voor het anders organiseren van het organisatieonderdeel ontwikkelen naar werk De eerste voorwaarde die is geformuleerd is dat de inzet van SRoI-middelen niet afdoet aan – en bij voorkeur bijdraagt aan – het anders inrichten van het organisatieonderdeel ontwikkelen naar werk. Deze voorwaarde sluit aan bij zorgen die u hebt geuit over dit organisatieonderdeel in verschillende zienswijzen op financiële stukken. (De laatste is de zienswijze op financiële stukken van 24 juni 2025.) Verder merken we op dat er momenteel al onderzoek plaatsvindt naar het anders inrichten van dit organisatieonderdeel. Zo beschouwd is de eerste voorwaarde dus een stimulans om serieus invulling te geven aan dat onderzoek en er vervolgens echt wat mee te doen. Een kans om echt invloed uit te oefenen Zoals het er nu naar uitziet is het voor implementatie van het nieuwe beleid nodig dat alle Drechtstedengemeenten instemmen.

Indien u ervoor kiest inderdaad voorwaarden te stellen, is de kans dus groot dat dit werkelijk leidt tot veranderingen in het SRoI-beleid. U staat niet alleen Voor zover nu bekend zijn er meer colleges van Drechtstedengemeenten die hun raden gaan voorstellen om alleen onder voorwaarden met het voorgestelde SRoI-beleid akkoord te gaan. Als u akkoord gaat met het stellen van voorwaarden, bent u dus waarschijnlijk niet de enige gemeenteraad die dat doet. Argumenten bij beslispunt 4 Dit is een logische verdeling van de directe kosten De totale kosten voor de pilotperiode bedragen €20.674,-. Het gaat hier om directe kosten: mogelijke

verhoging van contractkosten is dus niet meegerekend. Of er in 2026 nog directe kosten gemaakt worden weten we nu niet, want het is nog niet bekend wanneer het precies wordt opgestart. Vandaar dat voor dit jaar gekozen is voor de derde burap of de jaarrekening. Duurzaamheid .. Alternatieven N.v.t. Kanttekeningen Vertraging implementatie Het stellen van voorwaarden leidt er waarschijnlijk toe dat de implementatie van het nieuwe SRoIbeleid vertraging oploopt. Partijen moeten weer aan de slag De huidige menukaart is in samenspraak met diverse partijen waaronder werkgevers en maatschappelijke partners tot stand gekomen. Zij zullen vermoedelijk niet gelukkig zijn met de boodschap dat het voorgestelde beleid op onderdelen tekortschiet en dat er weer werk moet worden verricht. Financiële informatie De directe kosten voor ons zijn begroot op €20.674,- (2 * 10.337). Het totaalbedrag is voor de tweejarige pilotperiode. Het is op dit moment nog niet zeker of de pilot vanaf 2027 van start gaat of nog in dit jaar start. Verder zal het toepassen van het nieuwe beleid mogelijk leiden tot verhoging van de kostprijs voor de opdrachten die worden ingekocht. Het is vooraf lastig in te schatten om welk bedrag dit gaat. SRoI kan echter ook een positief effect hebben op de begroting, zoals vermindering van lasten voor bijstandsuitkeringen.

Wij stellen u voor (zie bijgevoegde brief) aan het algemeen bestuur van de GR Sociaal mee te delen dat een voorwaarde is dat het beleid zo wordt ingericht dat verwacht mag worden dat het netto-effect voor onze gemeentebegroting positief is. Vervolg Indien u instemt met dit raadsvoorstel, wordt het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal geïnformeerd over uw besluit en uw brief met voorwaarden. Naar verwachting zal het Algemeen Bestuur een reactie formuleren op deze voorwaarden. Op basis van de te ontvangen reactie vanuit het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal kunt u dan definitief besluiten wel of niet akkoord te gaan. Communicatie Indien u instemt zal de brief met voorwaarden worden verstuurd naar het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal. Eerdere besluitvorming ..

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

1. AB GR Sociaal - Aanbiedingsbrief SRoI.pdf 2. SRoI rompvoorstel colleges.docx 3. SRoI Beleidskader Drechtsteden 2026.pdf 4. SRoI Menukaart Drechtsteden 2026.pdf 5. SRoI samenwerkingsconvenant.docx 6. Brief gemeenteraad Alblasserdam aan AB GR Sociaal met voorwaarden SROI.docx

Niet-digitale bijlagen

CONCEPT RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Alblasserdam;

B E S L U I T:

1. onder voorwaarden het nieuwe regionaal beleidskader en de menukaart voor Social Return on Investment (SRoI) vast te stellen. 2. onder voorwaarden in te stemmen met de huidige versie van de pilot "niet Vinken, maar Vonken" voor de succesvolle implementatie van het nieuwe regionaal beleidskader SRoI. 3. bijgevoegde brief te verzenden naar het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal. 4. onder voorwaarden de directe kosten van de pilot "niet Vinken, maar Vonken", zijnde totaal €20.674,-, te verdelen over de begroting 2027 en 2028 en indien nodig de derde burap 2026.