Voorstel Raadsvoorstel implementeren jeugdhulp naar voren - Voorstel.pdf

Datum vergadering: 22 september 2026 Datum B&W: 7 juli 2026 zaaknummer: 2026-0076040 Portefeuillehouder: Arjan Kosten Auteur: Jan Pieter Verweij Onderwerp: Raadsvoorstel implementeren jeugdhulp naar voren Voorgesteld besluit: 1. In te stemmen met de pilot “jeugdhulp naar voren” en voor de begroting van 2027 een opdracht te verstrekken voor de implementatiekosten van €100.000,- 2. Deze kosten van €100.000,- op te nemen in de programmabegroting 2027 als “pilot jeugdhulp naar voren”. 3. De subsidie aan Stichting Mooi Sociaal Lokaal in 2027 eenmalig met € 100.000,- te verhogen voor de pilot "Jeugdhulp naar voren". Inleiding In de kaderbrief heeft u kunnen lezen dat met het “anders organiseren van ambulante specialistische jeugdhulp” nog ombuigingen voor 2028 te behalen zijn, mits (Stichting Mooi Sociaal als partner binnen) het Brughuis in staat gesteld zou worden om ambulant aanbod op te bouwen. Er wordt daarbij verwezen naar de genoemde investeringen in de Perspectiefnota 2026-2029 en de Programmabegroting 2026. In beide documenten wordt overigens naast een financiële beweging, ook een inhoudelijke beweging van de partners binnen het Brughuis gevraagd. Bij die beweging is uitgegaan van regionaal bestuurlijk commitment voor een regionale structuuromslag, waarbij specialistische ambulante zorg voortaan belegd zou worden bij het Brughuis.

Hier hoort dan een inhoudelijke beweging bij, met meer zelf- en samenzorg, een meer ontwikkelgerichte aanpak, en meer initiatief vanuit de samenleving. Door zowel de inhoudelijke als de financiële beweging te maken, houden we jeugdhulp op de langere termijn betaalbaar en beschikbaar. Inmiddels moeten wij constateren dat er regionaal wel commitment is voor de inhoudelijke beweging, maar vooralsnog niet voor wijzigingen in de wijze van zorginkoop, terwijl het lokale commitment bij onder andere de partners in het Brughuis wel degelijk ontstaan is om deze inhoudelijke en financiële beweging duurzaam te gaan maken. Waar dat niet top-down vanuit de regio wordt aangestuurd, willen wij deze nu bottom-up laten organiseren vanuit het Brughuis zelf. Daarbij gaan “de kosten voor de baten uit”. Zoals vermeld in de Perspectiefnota 2026-2029 moet eerst ambulant aanbod worden opgebouwd voor specifieke casussen die nu nog worden doorverwezen. Inmiddels lopen de voorbereidingen om tot concreet ambulant aanbod in het Brughuis te komen. Daarbij wordt een analyse gemaakt van de doelgroep op een praktisch inhoudelijk (casus)niveau. Vanuit de kennis van de doelgroep die tot nu toe verwezen is naar specialistische zorg wordt vervolgens nieuw aanbod beschreven om deze doelgroep zelf te bedienen.

Daarbij gaat het om meer groepsgewijze begeleiding aan jeugdigen, en meer groepsgewijze psycho-educatie, opvoedings-, of relatiehulp aan ouders. In dit raadsvoorstel vragen wij u om budget voor de implementatiekosten die we moeten maken voor deze inhoudelijke en financiële beweging, en beschrijven wij de te verwachten effecten. De inhoudelijke en financiële beweging De programmabegroting voor 2026 vroeg met “anders organiseren ambulante jeugdhulp” om een inhoudelijke en een financiële beweging. De inhoudelijke beweging wordt gekarakteriseerd met de thema’s: zelf- en samenzorg, ontwikkelgericht werken, en initiatief vanuit de samenleving. De kracht van het Brughuis zit niet zozeer in het kunnen bieden van precies dezelfde zorg, die nu door specialistische aanbieders wordt geboden, maar zit juist in haar inbedding in de Alblasserdamse samenleving, de mogelijkheid om samen te werken met lokale (informele) zorgnetwerken en sociale verbanden. Er wordt dus echt op een andere manier gewerkt, dan hoe regionale aanbieders dat doen. Ook nu al worden hier binnen het Brughuis betekenisvolle stappen in gemaakt, die zichtbaar gemaakt worden in rapportages, waarna al werkenderweg wordt geleerd en verbeterd. Echter, momenteel mist de capaciteit om echt betekenisvol tot minder verwijzingen naar specialistische zorg te komen.

Ook nu al wordt door de professionals binnen het Brughuis gewerkt volgens het principe van “zelf- en samenzorg”. In toenemende mate wordt in gesprekken ter sprake gebracht wat het sociale netwerk zou kunnen betekenen, of wat er in de buurt aan informele zorg aanwezig is. Professionals zijn hier enthousiast over, omdat verbinding in de buurt een meer duurzame aanwezigheid geeft dan tijdelijke professionals kunnen bieden. Tegelijkertijd zijn het ook voor professionals spannende vragen om te stellen en vraagt dit echt om een gezamenlijk leerproces. De gemeente jaagt dit aan door hier monitoring, evaluatie en verbetering op te vragen. Om de financiële beweging voor te stellen is de metafoor van het Sociaal Domein als waterbed wel helpend. Bezuinigingen zonder inhoudelijke visie op de manier van werken in het Brughuis draagt het risico in zich dat de kosten, als waterbed-effect, bij duurdere specialistische zorg omhoog kunnen schieten. De inhoudelijke beweging in een project als “anders organiseren ambulante jeugdhulp” is dus nodig om dit waterbed-effect te voorkomen. Sterker nog: de ombuigingen die voor 2028 voor “anders organiseren ambulante jeugdhulp” staan ingeboekt zullen alleen gehaald worden als er eerst ambulante zorg in het Brughuis wordt opgebouwd. Onder de noemer “investeren” werd dit in de Perspectiefnota 2026-2029 dan ook als randvoorwaarde gesteld.

In tabel 1 worden de beoogde ombuigingen op specialistische ambulante jeugdhulp weergegeven, zoals deze in de programmabegroting voor 2026 stonden ingeboekt (resp. 100k, 200k en 300k voor 2026, 2027 en 2028) en de bijstelling daarop die in de kaderbrief is verwerkt (dus deze ombuigingen worden resp. 0k, 100k en 300k voor 2026, 2027 en 2028). De beoogde ombuigingen voor 2027 en 2028 zijn alleen haalbaar als daar ook daadwerkelijk capaciteit voor wordt opgebouwd. Daarvoor is het budget nodig waar in dit raadsvoorstel om wordt gevraagd. Tabel 1: Beoogd effect In het kader van “anders organiseren ambulante jeugdhulp” hebben gemeente en Brughuis samen opgetrokken in het beschrijven van een concrete businesscase onder de werktitel “pilot jeugdhulp naar voren”. In deze businesscase wordt een analyse gemaakt van de casussen die in de afgelopen jaren concreet zijn verwezen naar specialistische zorg. Op basis van die concrete aantallen en kosten, en op basis van de concrete inhoud van de zorgvragen, is concreet aanbod beschreven wat vanuit het Brughuis ingezet kan worden. In het plan wordt dus een rechtstreekse link gelegd van de doelgroep die nu verwezen wordt naar (dure) specialistische zorg, naar nieuw (goedkoper) aanbod bij het Brughuis.

Het opbouwen van dit ambulante jeugdhulpaanbod gaat vooraf aan de daling (dan wel vermindering van de stijging) van de kosten van specialistische jeugdhulp. Daarom vraagt het college in dit raadsvoorstel om budget voor een tijdelijke subsidie van €100.000,- voor de implementatiekosten van deze pilot “jeugdhulp naar voren” in 2027. De verwachting is dat de eerdergenoemde ombuigingen van €100.000,- op deze wijze gehandhaafd kan blijven. Verder verwachten wij dat we, bij een voortzetting van de pilot, door deze versterking van het Brughuis voor 2028 en verder de beoogde ombuigingen wèl te kunnen realiseren. De pilot zal op een concreet casusniveau worden gemonitord en geëvalueerd. We kunnen aantallen verwijzingen en aantallen door het Brughuis opgepakte casussen in de data goed volgen. Dit maakt dat we in het derde kwartaal van 2027 prima in staat zijn om een goede evaluatie van de pilot uit te

voeren. In de evaluatie zullen we de effecten van de pilot onderscheiden van de effecten van andere oorzaken die op het Sociale Domein inwerken. Het gaat om een pilot die zal lopen in 2027 en pas na evaluatie leidt tot een eventuele vervolgopdracht in de programmabegroting voor 2028. Dat betekent dat wij als college deze zullen opnemen in de programmabegroting voor 2027. Doordat we deze financiële middelen inzetten, kunnen in het meerjarenperspectief 2028-2030 vooralsnog de ombuigingen blijven staan. Argumenten 1. Zonder budget voor implementatiekosten geen ombuigingen De raad kan ertoe besluiten om geen budget te verschaffen om de implementatiekosten voor de pilot “Jeugdhulp naar voren” te financieren. Daarmee zou dan geen capaciteit worden opgebouwd om jeugdhulp te bieden in het Brughuis en gaan de verwijzingen naar specialistische hulp niet naar beneden. De ombuigingen in het meerjarenperspectief zouden dan ook geschrapt moeten worden. 2. De raad heeft in het verleden kenbaar gemaakt te willen investeren in “Jeugdhulp naar voren”. In het raadsvoorstel is verwezen naar de Perspectiefnota van juni 2025 en de Programmabegroting van najaar 2025. Op beide momenten is door de raad bepaald de beweging “Jeugdhulp naar voren” te willen maken en daarin te willen investeren. In de kaderbrief van juni 2026 is dit eveneens opgenomen.

Het Brughuis is op basis van deze beslismomenten begonnen om de pilot “Jeugdhulp naar voren” voor te bereiden, om te voorkomen dat de beoogde ombuigingen verder in de toekomst komen te liggen. Duurzaamheid Implementatie is belangrijk voor het duurzaam beschikbaar houden van jeugdhulp. Alternatieven De raad kan ertoe besluiten om geen budget te verschaffen om de implementatiekosten voor de pilot “Jeugdhulp naar voren” te financieren. Daarmee zou dan geen capaciteit worden opgebouwd om jeugdhulp te bieden in het Brughuis en gaan de verwijzingen naar specialistische hulp niet naar beneden. De ombuigingen in het meerjarenperspectief zouden dan ook geschrapt moeten worden. Kanttekeningen Er loopt parallel aan dit “jeugdhulp naar voren”- project ook een ontwikkeling om jeugd- en gezinsbescherming binnen het vrijwillige kader lokaal op te pakken. Ook daar geld het principe: om verwijzingen naar VT (Veilig Thuis) en G.I.’s (Gecertificeerde Instellingen) te voorkomen is er meer lokale capaciteit nodig. De pilot “Jeugdhulp naar voren” biedt hier nog geen oplossing voor. Op termijn zal er voor jeugd- en gezinsbescherming mogelijk eenzelfde stap gezet moeten worden. Een andere kanttekening is dat een pilot van €100.000,- een zeer beperkte omvang heeft. Vertaald in fte’s gaat het om 1 tot 2 fte’s (afhankelijk van het soort expertise wat uiteindelijk wordt aangetrokken).

Een risico daarbij is dat de impact op de ombuiging mogelijk kleiner blijkt te zijn dan nu ingeschat. Een derde kanttekening is dat de aard van de pilot, namelijk de tijdelijkheid ervan, remmend werkt op de impact. Een meerjarige financiering moedigt het maken van meer structurele stappen aan. Sowieso zal de pilot voortgezet moeten worden naar 2028 om de €300.000,- aan besparingen voor dat jaar duurzaam te realiseren. Financiële informatie Begroting 2027 Het gaat om een pilot die zal lopen in 2027. Dat betekent dat de financiering van €100.000,- zal worden opgenomen in de programmabegroting voor 2027 en vertaald zal worden in de af te geven subsidies. Vervolg Er wordt in dit hele traject intensief afgestemd met de partners in het Brughuis en met de collega’s bij de DG&J. De evaluatie zal worden gepland in het derde kwartaal van 2027 en wordt betrokken bij het voorstel voor de programmabegroting van 2028. Communicatie De evaluatie zal worden gepland in het derde kwartaal van 2027 en wordt betrokken bij het voorstel voor de programmabegroting van 2028. CONCEPT RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Alblasserdam; gelet op: artikel 192, lid 1 van de Gemeentewet gelet op: Jeugdwet overwegende dat: Zie raadsvoorstel B E S L U I T: 1. In te stemmen met de pilot “jeugdhulp naar voren” en voor de begroting van 2027 een opdracht te verstrekken voor de implementatiekosten van €100.000,- 2.

Deze kosten van €100.000,- op te nemen in de programmabegroting 2027 als “pilot jeugdhulp naar voren”. 3. De subsidie aan Stichting Mooi Sociaal Lokaal in 2027 eenmalig met € 100.000,- te verhogen voor de pilot "Jeugdhulp naar voren".