Voorstel Opzegging deelnemersovereenkomst met Verpact - Raadsinformatiebrief.pdf

Datum vergadering: 15 oktober 2024 Datum B&W: 24 september 2024

Portefeuillehouder: Marten Japenga Auteur: Marjan van Vugt

Onderwerp: Opzegging deelnemersovereenkomst met Verpact Voorgesteld besluit: 1. Deelnemersovereenkomst met Verpact per 31 december 2024 opzeggen 2. Gemeenteraad hierover informeren middels bijgaande brief

Inleiding Ketenovereenkomst In 2019 hebben de VNG en Verpact (de vertegenwoordiger van alle bedrijven die producten met een verpakking op de markt brengen; voorheen Stichting Afvalfonds Verpakkingen) een Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029 (bijlage 1) afgesloten. Hierin staan doelen en afspraken over de invulling van de Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV), de kostenvergoeding voor gemeenten voor de inzameling van verpakkingsafval, de verbetering van hergebruik en recycling van verpakkingen, het bevorderen van circulariteit, de maatschappelijke kosten laten dalen en het streven om flexibeler te kunnen inspelen op ontwikkelingen binnen de verpakkingsketens. Terugkijkend op de afgelopen 4,5 jaar stellen VNG en gemeenten vast dat belangrijke zaken uit de overeenkomst achterblijven bij de verwachtingen. Kunststof verpakkingsafval had beter geschikt moeten zijn voor hergebruik, maar dat is het nog niet. Voor veel gemeenten is de vergoeding die ze van Verpact ontvangen, niet kostendekkend en wordt bij afkeur van een deel van het ingezameld verpakkingsafval geheel geen vergoeding uitgekeerd voor de betreffende vracht. Dit brengt financiële onzekerheid met zich mee. Verder ontbreekt transparantie over bijvoorbeeld kostenonderzoeken, goed- en afkeuring in de praktijk.

En er is geen deugdelijke governance die voorziet in een onafhankelijke escalatie in de gevallen dat gemeenten en Verpact er onderling niet uitkomen. Dat heeft geresulteerd in opzegging door de VNG van de Ketenovereenkomst Verpakkingen 20202029, zodat deze Ketenovereenkomst per 31 december 2024 eindigt. Deelnemersovereenkomst Naast de Ketenovereenkomst heeft elke gemeente in Nederland ook een individuele deelnemersovereenkomst (bijlage 2) met Verpact gesloten, voortvloeiend uit de Ketenovereenkomst 2020-2029. Hoewel de juridische grondslag voor deze deelnemersovereenkomst wegvalt per 1 januari 2025 (zijnde de niet-verlengde Ketenovereenkomst), raadt de VNG alle gemeenten aan om zekerheidshalve de individuele deelnemersovereenkomst wel expliciet te beëindigen. Door het niet verlengen van de Ketenovereenkomst door de VNG, is er vanaf 1 januari 2025 geen grondslag meer voor de vergoedingen (hier heeft de individuele gemeente geen invloed op), maar de individuele deelnemersovereenkomst kan gemeenten echter wel verbinden aan de rapportageverplichtingen aan Verpact.

Beoogd effect Het college wordt geadviseerd deze deelnemersovereenkomst voor 30 september 2024 op te zeggen, zodat ook deze overeenkomst per 31 december 2024 eindigt. Dat kan middels bijgaande brief. (bijlage 3) Door het opzeggen van de deelnemersovereenkomst door de gemeente, is de gemeente ontheven van de administratieve verplichtingen. Daarnaast staat de VNG sterker als alle gemeenten opzeggen. Argumenten 1. De VNG staat sterker in de vervolgonderhandelingen met Verpact wanneer alle gemeenten de individuele deelnemersovereenkomsten hebben opgezegd; 2. De gemeente wordt ontheven van de administratieve verplichtingen omtrent de rapportages van de hoeveelheden ingezamelde grondstoffen, richting Verpact. Kanttekeningen Er dienen nieuwe afspraken gemaakt te worden tussen VNG en Verpact. Daar dient ook een nieuwe overeenkomst voor gesloten te worden. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt een onafhankelijk procesbegeleider aan om te komen tot herziening van de afspraken tussen VNG/gemeenten en Verpact. Het streven van de VNG is om de nieuwe afspraken ter goedkeuring voor te leggen aan de leden van de VNG tijdens de ALV in december 2024, zodat deze nieuwe afspraken per 1 januari 2025 kunnen ingaan.

Als het onverhoopt niet lukt om de afspraken per 1 januari 2025 in te laten gaan, zal in overleg met het Ministerie van IenW en Verpact een overgangsperiode moeten worden afgesproken. Financiële informatie Het risico dat er per 1 januari 2025 geen nieuwe overeenkomst tussen VNG en Verpact is, wordt vooralsnog als klein ingeschat. De verwachting is dat er per 1 januari 2025 betere afspraken zijn, waarin beide partijen zich kunnen vinden. Als het onverhoopt niet lukt om de afspraken per 1 januari 2025 in te laten gaan, zal in overleg met het Ministerie van IenW en Verpact een overgangsperiode moeten worden afgesproken. De financiële vergoedingen die de gemeente ontving op basis van de ingezamelde grondstoffen zal per 1 januari 2025 worden beëindigd. Ter informatie: In 2023 was de vergoeding € 108.265,30. Voor 2024 is op dit moment alleen het eerste kwartaal bekend, dat was € 32.679,71. Welke nieuwe financiële vergoedingen daarvoor in de plaats gaan komen vanaf 2025 is nog onduidelijk. Voor de gemeentelijke begroting van 2025 wordt voorgesteld deze voorlopig te baseren op de bedragen uit het verleden. Zodra meer bekend is over de nieuwe afspraken zal dit herzien worden. De nieuwe afspraken en vergoedingen zullen pas bekend worden na de vaststelling van de begroting en belastingverordening voor 2025, waardoor de afvalstoffenheffing gebaseerd blijft op bedragen uit het verleden.

Vervolg Zodra meer bekend is over de nieuwe afspraken en vergoedingen zal de begroting en indien nodig de afvalstoffenheffing hierop worden aangepast. Communicatie Het college wordt geadviseerd de gemeenteraad hierover te informeren door middel van bijgevoegde raadsinformatiebrief. (bijlage 4)

Bijlagen 1. Bijlage 4 2024-09-24 Raadsinformatiebrief.docx