Voorstel Kredietaanvraag integrale herinrichting Dam–Marineweg - Voorstel.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering: 23 juni 2026 Datum B&W: 26 mei 2026 zaaknummer: 2026-0051602

Portefeuillehouder: Marten Japenga Auteur: Chris Flokstra

Onderwerp: Kredietaanvraag integrale herinrichting Dam–Marineweg Voorgesteld besluit: 1. een investeringskrediet van € 3.651.300 (prijspeil 2027) beschikbaar te stellen voor de integrale herinrichting van het gebied Dam-Marineweg-Zuiderstek. 2. de bijdragen van derden van € 1.826.700 vast te stellen waardoor de investering voor de gemeente € 1.824.600 bedraagt. 3. de aanvullende jaarlijkse kapitaallasten van €21.057 opnemen in de begroting 2027. 4. in te stemmen met de verkeerskundige systeemwijziging, bestaande uit de transitie naar een slim geregeld kruispunt (VRI) en het instellen van eenrichtingsverkeer op het Zuiderstek. 5. onderzoeksbudget van 50.000 beschikbaar te stellen tot een 'Brede Mobiliteitsstudie Alblasserdam', die uiterlijk Q2 2027 de kaders stelt voor de lange termijn verkeersverdeling en deze te onttrekken uit de Algemene Reserve. 6. de bijgevoegde begrotingswijziging vast te stellen.

Inleiding Voor u ligt een voorstel dat inspeelt op de ontwikkelingen in het gebied rond de Dam en Marineweg. In het Zuidelijk Havengebied leggen de ontwikkelingen van Oceanco en het Zuidelijk Havengebied (152 woningen) een extra last op onze bestaande ondergrondse en bovengrondse infrastructuur. Aan de andere zijde van de Dam vindt de ontwikkeling van de Polderstraat (53 woningen) plaats. Met de afspraken profiteren wij van de koppelkans om de ondergrondse infrastructuur te verbeteren. De huidige inrichting kan de autonome groei en deze nieuwe ontwikkelingen niet langer veilig en efficiënt afwikkelen. Dit voorstel vormt een onlosmakelijk geheel: zonder rioolverruiming is de geplande woningbouw plus uitbreiding van Oceanco technisch onmogelijk en zonder slimme verkeersregelinstallatie (VRI) is de verkeersveiligheid op lange termijn niet te borgen. Daarnaast is er een strategische netwerkstudie noodzakelijk om het perspectief op de doorstroming voor de lange termijn te borgen. Beoogd effect Met dit voorstel wordt een belangrijke stap gezet naar een veilig en toekomstbestendig gebied. Waar een robuust rioolstelsel ligt dat de verdubbeling van de afvalwaterstroom aankan. Met een overzichtelijker en veiliger kruispunt, passend bij de groei van het gebied. Dat meer ruimte en veiligheid voor fietsers en voetgangers creëert, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen.

Argumenten 1.1 Een merkbare verbetering van de verkeersveiligheid De huidige situatie wordt door bewoners en ondernemers niet voor niets als “chaotisch en gevaarlijk” ervaren. Met dit plan brengen we rust, overzicht en veiligheid terug. Op basis van de ingebrachte ideeën hebben we een aantal concrete verbeteringen doorgevoerd. • Aantoonbaar de beste keuze: De huidige situatie is in kaart gebracht en getoetst aan de toekomstige groei. Hieruit komt naar voren dat er lange wachttijden op het kruispunt ontstaan.

Alternatieven zoals een rotonde zijn onderzocht, maar blijken ruimtelijk niet inpasbaar binnen de gemeentelijke kadastrale grenzen zonder ingrijpende sloop. Een voorrangswijziging of plateau biedt onvoldoende veiligheid en doorstroming voor de huidige 21.000 tot 25.000 verkeersbewegingen en een drukke fietsroute met ruim 3.100 fietsers per etmaal. • Dosering: Een slimme VRI is de enige kruispuntoplossing die actieve sturing (dosering) mogelijk maakt. Dit is essentieel om op de middellange termijn te voorkomen dat het kruispunt geblokkeerd raakt door 'terugslag' vanaf de Grote Beer. Door het verkeer gereguleerd toe te laten, borgen we de veiligheid en voorkomen we dat weggebruikers op het kruispunt vast komen te staan. Werking op maat: 1. Tijdens de spits: De installatie werkt volledig computergestuurd en past de groentijden 'slim' aan op basis van de actuele verkeersdrukte (intensiteit) op dat moment. 2. Buiten de spits: Om onnodig wachten te voorkomen, kan de VRI op 'oranje knipperen' worden gezet. Het autoverkeer regelt zichzelf dan op basis van de geldende voorrangsregels. 3. Veiligheid op aanvraag: Voor voetgangers en fietsers blijft de installatie ook buiten de spits actief via de drukknop. Zodra zij groen aanvragen, worden de verkeerslichten voor het autoverkeer geactiveerd, waardoor zij veilig en met voorrang kunnen oversteken.

Met deze flexibele inzet ontstaat een verkeersafwikkeling die niet alleen veiliger en overzichtelijker is voor fietsers en voetgangers, maar ook de doorstroming voor het auto- en vrachtverkeer optimaliseert. • Eenrichtingsverkeer Zuiderstek: Door het Zuiderstek in te richten als eenrichtingsverkeer (richting de Dam), kan de rijbaan smaller worden uitgevoerd. Hierdoor worden 14 extra openbare parkeerplaatsen gerealiseerd en extra groen. • Verbeterd overzicht: Door het invoeren van dit éénrichtingverkeer van het Zuiderstek richting de Dam ontstaat een overzichtelijk kruispunt met de kruising Polderstraat. Ook wordt overzicht verbeterd en doorkijk vergroot door onderbeplanting bij de oversteekplekken te vervangen door lagere beplanting. • Veilige oversteken: De nieuwe VRI’s vermindert conflictpunten en zorgt voor veiligere oversteekmomenten. Er komt een veilige oversteek voor voetgangers met een nieuw plateau, waarbij voetgangers het tegenliggend verkeer zien aankomen. • Buffer afslaand verkeer: Om de doorstroming op de Dam te waarborgen, wordt een extra rechtsafstrook aangelegd vanaf de Dam naar de Marineweg. Deze extra opstelcapaciteit fungeert als buffer, waardoor afslaand verkeer het doorgaande verkeer op de Dam niet langer blokkeert. 1.2 Noodzakelijke en toekomstgerichte aanpak (ondergronds / riolering) De groei van het gebied vraagt om een upgrade van het rioolstelsel.

Zonder ingrijpen ontstaan op korte termijn knelpunten op het vuilwaterriool. Uit de technische analyse blijkt dat de huidige capaciteit moet worden verdubbeld om de toekomstige behoefte goed te kunnen afvoeren. Verder worden de volgende ingrepen uitgevoerd: • Capaciteitsverdubbeling: Het systeem wordt voorbereid op een afvoer van 22,0m3/uur. De verdubbeling van 11,0 m3/uur naar 22,0m3/uur vangt de groei van alle drie de bouwprojecten op. • Gemaaloptimalisatie: Het rioolgemaal Van Krimpen en Haven Zuid worden geoptimaliseerd. Door slimme aansturing (telemetrie) voorkomen we inefficiëntie en storingen. Daarmee leggen we een solide basis voor verdere gebiedsontwikkeling. • Synergie: Door de ondergrondse werkzaamheden direct te koppelen aan de bovengrondse reconstructie, behalen we een aanzienlijk schaalvoordeel. Op basis van het prijspeil 2027 wordt circa € 420.000,- aan uitvoeringskosten bespaard. Bovendien wordt de hinder voor ondernemers en bewoners tot één gecombineerde uitvoeringsperiode beperkt, wat de maatschappelijke overlast aanzienlijk verlaagt. • Waterschap & Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP): De Dam fungeert als een primaire waterkering en valt onder de strikte kaders van Waterschap Rivierenland. In de ontwerpfase is de kerende werking van deze kering als hard uitgangspunt gehanteerd, waarbij de nieuwe infrastructuur de stabiliteit van de dijk niet mag aantasten.

Gezien de landelijke opgave binnen het

Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) om dijken toekomstbestendig te maken, is de uitvoering van dit project nauw afgestemd op de vigerende Legger van het waterschap. Door nu de riolering en de wegconstructie binnen de kadastrale grenzen zorgvuldig te herinrichten, wordt voorkomen dat toekomstige dijkversterkingen leiden tot kapitaalvernietiging van de pas aangelegde voorzieningen. Met het realiseren van deze werkzaamheden wordt er rekening gehouden met deze toekomstige opgave. 1.3 Ruimte voor fietsers en toegankelijkheid voor iedereen Er wordt nadrukkelijk gekozen voor een inrichting die past bij hedendaags gebruik, gericht op de toekomst. In overleg met de Fietsersbond (31 maart 2026) zijn specifieke verbeteringen opgenomen: • Brede fietspaden: Voor het kruispunt worden fietspaden verbreed om snelle en langzame fietsers te scheiden, wat de ontruimingstijd van het kruispunt verkort. • Toegankelijkheid: Er is extra aandacht voor oneffenheden en stoepranden, zodat het gebied ook voor mindervalide veilig bruikbaar is, waarbij de markering duidelijk en overzichtelijk word aangebracht. Duurzaamheid Alternatieven De voorgestelde maatregelen lossen de acute veiligheids- en capaciteitsproblemen binnen het projectgebied op de korte termijn op, maar zij kunnen de bredere verkeersdruk op de Dam niet structureel verlichten.

De Dam functioneert al jaren als een van de belangrijkste ontsluitingsroutes van Alblasserdam en nadert fysiek en verkeerskundig haar maximale capaciteit. Verdere groei van verkeer, door woningbouw, economische ontwikkeling en autonome toename, kan niet binnen dit lokale project worden opgevangen. Daarom is de 'Brede Mobiliteitsstudie Alblasserdam' een noodzakelijke strategische vervolgstap. Deze studie vormt het kader voor toekomstige keuzes over de verdeling van verkeer tussen de Dam, de Randweg, de Oude Torenweg en alternatieve routes. De studie levert uiterlijk in Q2 2027: • Scenario’s voor toekomstige verkeersstromen (2030–2040), inclusief effecten van woningbouw en bedrijvigheid. • Maatregelenpakketten voor een robuust netwerk, variërend van optimalisatie van bestaande routes tot mogelijke nieuwe verbindingen. • Een afwegingskader waarmee de raad toekomstige investeringen in mobiliteit integraal kan beoordelen. • Een uitvoeringsstrategie, zodat maatregelen gefaseerd en financieel beheersbaar kunnen worden ingevoerd. Belangrijk is dat deze strategische studie geen vertraging veroorzaakt voor de uitvoering van het huidige project. De lokale herinrichting is noodzakelijk voor veiligheid en bereikbaarheid op korte termijn, terwijl de mobiliteitsstudie richting geeft aan de keuzes voor de langere termijn.

Kanttekeningen 2.1 Doorstroming en netwerkdruk in de spits De voorgestelde oplossing, voor het kruispunt Dam-Marineweg, kan de structurele filevorming in de spits (met name de terugslag vanaf de Grote Beer-Helling) niet volledig oplossen. • Capaciteitsgrens: Met circa 25.000 voertuigbewegingen per etmaal nadert de Dam haar fysieke verwerkingscapaciteit. • Focus op veiligheid: Dit ontwerp optimaliseert de lokale situatie binnen de gestelde kaders, waardoor de afwikkeling op dit specifieke kruispunt binnen de normen blijft. • Toekomstige studie: Voor een integrale oplossing van de netwerkdruk is de voorgestelde brede mobiliteitsstudie noodzakelijk, waarbij ook de verkeersverdeling richting de Randweg en Oude Torenweg wordt onderzocht. Het toepassen van de VRI in de nieuwe situatie betekent een bewuste systeemwijziging voor de grootste groep gebruikers van dit weggedeelte: het doorgaande auto- en vrachtverkeer op de Dam.

Deze groep gebruikers gaat te maken krijgen met een gemiddelde extra wachttijd van circa 15 seconden per voertuig, omdat de doorgaande stroom door de verkeerslichten wordt onderbroken. 2.2 Parkeren en groen (Algemeen belang versus individuele wens) Bewoners van het Zuiderstek hebben verzocht om privé-parkeerplaatsen voor hun woning aan te brengen. Dit verzoek is om de volgende redenen niet overgenomen: • Juridisch kader: De openbare weg is conform de Wegenwet toegankelijk voor iedereen; het exclusief toewijzen van openbare ruimte aan individuen is juridisch niet houdbaar en schept een ongewenst precedent voor de rest van de gemeente. • Efficiëntie: Privéplaatsen leiden tot een lagere parkeerefficiëntie (geen dubbelgebruik), wat de totale parkeerdruk juist verhoogt. • Compensatie: Door de herinrichting van het Zuiderstek worden 14 extra openbare parkeerplaatsen gerealiseerd, waarmee de parkeerbalans voor de buurt per saldo aanzienlijk verbetert. 2.3 Borging nood- en hulpdiensten (Focus op opkomsttijden) De transitie naar eenrichtingsverkeer op het Zuiderstek heeft directe impact op de aanrijroutes van de brandweer. • Prioriteit vrijwilligers: Tijdens de afstemming met de nood- en hulpdiensten is de opkomst van vrijwilligers als kritiek punt benoemd.

Om te voorkomen dat zij vastlopen in de nieuwe verkeerscirculatie, wordt de VRI-regeling voorzien van een slimme sturing die bij een alarmering direct prioriteit geeft aan de relevante aanrijroutes. Daarnaast wordt de bereikbaarheid nader onderzocht in de 'Bredere mobiliteitsstudie Alblasserdam'. • Uitrukroutes: Voor de professionele uitruk is de VRI uitgerust met een prioriteitsmodule, waardoor het kruispunt direct wordt vrijgemaakt en de brandweer zonder vertraging kan uitrukken. 2.4 Participatie: Gewogen keuzes en alternatieven Niet alle suggesties uit de omgeving zijn overgenomen in het definitieve plan, omdat deze de veiligheid of bereikbaarheid negatief zouden beïnvloeden: • In- en uitritten Ruigenhil/Dam: Het voorstel om deze af te sluiten is na sterke negatieve reacties uit de buurt verwijderd om de bereikbaarheid van percelen te borgen. • Alternatieve ontsluiting Oceanco: Suggesties voor een doorgang via FN Steel (onder de brug) of het openstellen van de Oude Torenbrug voor vrachtverkeer zijn onderzocht, maar op dit moment technisch niet inpasbaar of in strijd met het vigerende verkeersbeleid. • Handhaving en snelheid: Verzoeken voor een flitspaal of een parkeerverbod op de gehele Dam zijn genoteerd.

Hoewel dit geen onderdeel is van de civieltechnische reconstructie, worden de resultaten van de mobiliteitsstudie gebruikt om te bepalen of aanvullende handhavingsmaatregelen in de toekomst noodzakelijk zijn. 2.5 Financiële bijdragen en afhankelijkheden De integrale herinrichting Dam–Marineweg–Zuiderstek is nadrukkelijk opgezet als een gezamenlijke investering van gemeente en gebiedspartners. In het voorstel zijn uitgangspunten opgenomen voor kostenverdeling, waarbij bijdragen van ontwikkelaars en ondernemers zijn voorzien, maar nog formeel moeten worden geborgd. • Ontwikkelaarsbijdragen: Met Oceanco en de ontwikkelende partijen in het Zuidelijk Havengebied (GREX) zijn op hoofdlijnen afspraken gemaakt over financiële bijdragen aan de ondergrondse en bovengrondse infrastructuur. Deze bijdragen sluiten aan bij het profijtbeginsel en zijn in concept vastgelegd in anterieure overeenkomsten. Definitieve bekrachtiging vindt plaats parallel aan de kredietvaststelling. • Polderstraat: De bijdrage vanuit de ontwikkeling Polderstraat is primair gericht op werkzaamheden binnen en direct grenzend aan het plangebied van deze ontwikkeling. Door de gekozen integrale aanpak ontstaat echter een duidelijke koppelkans, waardoor werkzaamheden efficiënt gecombineerd kunnen worden en maatschappelijke kosten worden beperkt.

• Voorwaardelijkheid besluit: De uitvoering van het project is onlosmakelijk verbonden met: 1. het definitieve akkoord van Oceanco op de overeengekomen financiële bijdrage; 2. het bestuurlijk en financieel haalbaar verklaren van de GREX Zuidelijk Havengebied. Indien deze randvoorwaarden niet worden ingevuld, zal het college de raad hierover separaat

informeren en zo nodig met een aangepast voorstel terugkomen. Met deze aanpak wordt voorkomen dat de gemeente een onevenredig financieel risico draagt, terwijl tegelijkertijd de noodzakelijke voortgang in veiligheid en infrastructuur wordt geborgd. Financiële informatie 3.1 Financieel kader en ramingsmethodiek De investeringsraming van € 3.651.300 (prijspeil 2027) is opgesteld conform de SSK methodiek en gebaseerd op een uitgewerkt ontwerp, marktkengetallen en project specifieke risicoanalyses. De raming sluit aan bij de complexiteit en schaal van het project. 3.2 Kostenverdeling en gemeentelijk aandeel Door de integrale aanpak en bijdragen van derden verschuift het gemeentelijk aandeel ten opzichte van eerdere scenario’s: • De gemeentelijke investering stijgt van € 847.000 naar € 1.824.600, een verschil van € 977.600. • De jaarlijkse kapitaallasten nemen toe van € 36.722 naar € 57.779, een verschil van € 21.057. Deze toename is het directe gevolg van: • het borgen van structurele verkeersveiligheid middels een VRI; • de noodzakelijke verdubbeling van de rioolcapaciteit; • het realiseren van een toekomstbestendige inrichting die aansluit bij gebiedsontwikkelingen. Het verschil zit in de eerder gerekende bijdragen van de omliggende ontwikkelingen.

3.3 Borging ontwikkelaarsbijdragen • De financiële bijdragen van Oceanco en de GREX Zuidelijk Havengebied zijn indicatief vastgelegd in anterieure overeenkomsten. • De bijdrage vanuit Polderstraat is gericht op werkzaamheden binnen het eigen ontwikkelgebied, maar levert door koppeling aan dit project aanvullende efficiëntievoordelen op voor de gemeentelijke opgave. • Definitieve vastlegging van deze bijdragen is een expliciete randvoorwaarde voor uitvoering. 3.4 Risicobeheersing Voor dit project is een risicoreserve van € 426.700 opgenomen, passend bij de fase en ligging van het project. Deze reserve is bedoeld voor beheersing van reële en bekende risico’s, waaronder: • kabels en leidingen in de nabijheid van de primaire waterkering; • archeologische vondsten binnen het historische dijklint; • prijsstijgingen en marktwerking richting 2027; • fasering en afstemming met nutsbedrijven en het waterschap. 3.5 Financiële beheersbaarheid De bandbreedte van de raming en de omvang van de risicoreserve bieden voldoende ruimte om tegenvallers binnen het vastgestelde krediet op te vangen. Financiële voortgang en risico’s worden gemonitord via de reguliere P&C-cyclus. Indien zich wezenlijke afwijkingen voordoen, wordt de raad daarover tijdig geïnformeerd.

Vervolg Na beschikbaar stellen van de benodigde financiën door de ziet de planning er als volgt uit; • Medio november/december 2026 opstarten aanbesteding. • Medio april-juni de uitvoering van de riolering vooruitlopend op ontwikkeling ZHG. • Bovengrondse werkzaamheden uitvoeren na bouwrijpmaken ontwikkeling Zuidelijk Havengebied * de planning afhankelijk is van de doorlooptijd van de mobiliteitsstudie, maar deze studie is niet bepalend is voor de uitvoering van dit project. Communicatie De participatie heeft geleid tot aanpassingen in het ontwerp en breed draagvlak voor de voorgestelde maatregelen: • Draagvlak: Tijdens de bewonersavond op 14 april 2026 is breed ingestemd met het eenrichtingsverkeer op het Zuiderstek, mits de parkeerdruk werd opgelost. Dit is geborgd met 14 extra plaatsen aan de havenkant.

• Belangengroepen: De Fietsersbond heeft positief geadviseerd over de bredere fietspaden en de verbeterde zichtlijnen. De hulpdiensten hebben ingestemd met de prioriteitsregeling in de VRI voor een snellere uitruk. Afstemming met Waterschap voor afstemming toekomstplannen Dam in relatie met het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Gemeentenieuws zal een kanaal zijn om bredere updates te verspreiden en de voortgang van het project te delen met een groter publiek. Ook zal tijdens de uitvoering van het project gebruik worden gemaakt van de Bouwapp. Deze app zorgt voor real-time informatie over de voortgang en eventuele wijzigingen, zodat iedereen continu geïnformeerd blijft. Door deze communicatiemiddelen effectief in te zetten, willen wij niet alleen de transparantie vergroten, maar ook de betrokkenheid van alle partijen versterken. We zijn ervan overtuigd dat deze aanpak een aanzienlijke meerwaarde zal bieden voor het project.

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

GAb2501-R02 d2.0 Verkeerskundige optimaliseren Dam-Marineweg ontwerpverantwoording.pdf AB26-1126.MEM Advies riolering Dam-Marineweg Alblasserdam (DEFINITIEF 04-05-2026).pdf GAb2501-102 c3.0 Situatie te maken werk ondergronds-A0.pdf GAb2501-501 c5.0 Presentatietekening bovengronds-A0.pdf 2026-06 Raadsformulier ontwikkeling Dam-Marineweg.pdf

Niet-digitale bijlagen

CONCEPT RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Alblasserdam;

B E S L U I T:

1. een investeringskrediet van € 3.651.300 (prijspeil 2027) beschikbaar te stellen voor de integrale herinrichting van het gebied Dam-Marineweg-Zuiderstek. 2. de bijdragen van derden van € 1.826.700 vast te stellen waardoor de investering voor de gemeente € 1.824.600 bedraagt. 3. de aanvullende jaarlijkse kapitaallasten van €21.057 opnemen in de begroting 2027. 4. in te stemmen met de verkeerskundige systeemwijziging, bestaande uit de transitie naar een slim geregeld kruispunt (VRI) en het instellen van eenrichtingsverkeer op het Zuiderstek. 5. onderzoeksbudget van 50.000 beschikbaar te stellen tot een 'Brede Mobiliteitsstudie Alblasserdam', die uiterlijk Q2 2027 de kaders stelt voor de lange termijn verkeersverdeling en deze te onttrekken uit de Algemene Reserve. 6. de bijgevoegde begrotingswijziging vast te stellen.