Voorstel Inrichtingsconvenant Groenblauwe Dooradering - Raadsinformatiebrief.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering: 10 februari 2026 Datum B&W: 16 december 2025 zaaknummer: 2025-0123791

Portefeuillehouder: Marten Japenga Auteur: Jannelies Pullen

Onderwerp: Inrichtingsconvenant Groenblauwe Dooradering Voorgesteld besluit: Inleiding De Alblasserwaard–Vijfheerenlanden staat voor urgente opgaven op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie en waterkwaliteit. De regio werkt gezamenlijk aan de doelstelling om in 2050 minimaal 10% groenblauwe dooradering (GBDA) te realiseren. In samenwerking met de gemeenten, het waterschap en de provincies is er een landschapsverkenning uitgevoerd in zowel de Alblasserwaard als de Vijfheerenlanden. In deze verkenning wordt vooral beschreven welke stappen agrarische ondernemers en inwoners moeten zetten om de 10%-doelstelling voor GBDA te behalen. Met dit inrichtingsconvenant laten wij als overheden zien dat we ook ons deel bijdragen. Het convenant beoogt de aanleg, versterking en het ecologisch beheer van groenblauwe structuren op overheidsgronden te versnellen en te uniformeren. De inhoud van het convenant omvat onder meer: •

regionale samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid;

•

toepassing van natuurinclusieve en klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte;

•

gebruik van het handboek Groenblauw A5H conform het pas toe of leg uit-principe;

•

gezamenlijke ontwikkeling van SMART-doelen voor GBDA;

•

communicatie en bewustwording onder inwoners en ondernemers;

•

onderzoek naar een regionaal landschapsfonds.

Beoogd effect Het convenant biedt een bestuurlijk en uitvoeringsgericht kader waarmee overheden gezamenlijk werken aan: •

een gebiedsdekkend, samenhangend en toekomstbestendig groenblauw netwerk;

•

versterking van biodiversiteit, leefgebied voor soorten, waterkwaliteit, klimaatbestendigheid en landschappelijke identiteit;

•

integratie van GBDA in instrumenten van de Omgevingswet en gemeentelijke inrichtings- en beheerplannen.

Met de ondertekening van het convenant geeft de regio uitvoering aan: •

herstel (en verbeteren) van biodiversiteit;

•

ecologische en klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte;

•

regionale samenhang in beleid en uitvoering;

•

een versterkte positie richting provinciale en landelijke programma’s;

•

zichtbare bijdrage aan landschap, soorten, leefkwaliteit en duurzame landbouw.

Argumenten 1.1 Dit convenant laat zien dat wij als overheden onze verantwoordelijkheid nemen voor ons aandeel in het realiseren van 10% Groenblauwe Dooradering. Uit de landschapsverkenning en het gebiedsbod Alblasserwaard en Vijfheerenlanden blijkt duidelijk wat er nodig is om deze 10%-doelstelling te behalen. Dit convenant onderstreept de bijdrage van de overheden en maakt zichtbaar dat ook wij onze verantwoordelijkheid pakken. 1.2 Het convenant versterkt de integrale aanpak van klimaat, natuur en leefomgeving Het convenant sluit naadloos aan bij nationale, provinciale en regionale beleidskaders. Het ondersteunt de transitie naar een robuust, biodivers en klimaatbestendig landschap. Het past goed bij het 'groene loper' project, waarbij in de bebouwde kom meer groen wordt toegevoegd en groen wordt verbonden. De Groen Blauwe dooradering zorgt dat de verbinding van ecologisch groen tussen het buitengebied en het stedelijke gebied verstrekt wordt, de Groene Loper kan dit nog verder doortrekken binnen de bebouwde kom. 1.3 De afspraken passen binnen bestaande gemeentelijke opgaven en verplichtingen Veel onderdelen van het convenant (natuurinclusieve inrichting, ecologisch beheer) zijn reeds onderdeel van gemeentelijk beleid. Het convenant zorgt voor versnelling, afstemming en regionale uniformiteit.

1.4 Het convenant biedt mogelijkheden voor aanvullende financiering Door deelname kan de gemeente profiteren van regionale fondsvorming, subsidieregelingen en gezamenlijke projectontwikkelingen. De verkenning naar een regionaal landschapsfonds biedt perspectief op cofinanciering. 1.5 Het convenant kent een inspanningsverplichting, geen juridische resultaatsverplichting De afspraken zijn vrijwillig maar niet vrijblijvend. De gemeente houdt beleidsvrijheid en kan per project besluiten over inzet van middelen. Duurzaamheid Door het vaststellen van dit voorstel, werken we aan: versterking van biodiversiteit, leefgebied voor soorten, waterkwaliteit, klimaatbestendigheid en landschappelijke identiteit. Allemaal thema's, zeker klimaatbestendigheid, die aansluiten bij duurzaamheid. Alternatieven Het is mogelijk om het convenant niet te ondertekenen en zelf uitvoering te geven aan de groenblauwe dooradering op de door ons gewenste wijze en tijd. Maar dit is niet wenselijk omdat GBDA niet stopt bij de gemeentegrenzen. Het is goed om hier gezamenlijke afspraken over te maken zodat onze aanpak aansluit op dat van de buurgemeentes. Kanttekeningen 1.1 Capaciteit en uitvoeringsdruk Het convenant vraagt om extra inzet voor het opstellen van overzichtskaarten, het uitwerken van SMART-doelen en het ecologisch beheren en inrichten van de openbare ruimte.

Dat betekent dat er: • extra inzet nodig kan zijn van beleidsmedewerkers (groen, omgeving, klimaat, ecologie), projectleiders en beheerders; •

goede afstemming nodig is met reguliere beheeropgaven en lopende projecten.

1.2 Verplichting tot onderbouwing bij afwijking (‘pas toe of leg uit’) Het convenant stelt dat de gemeente het handboek Groenblauw A5H standaard toepast, tenzij goed gemotiveerd wordt afgeweken. Financiële informatie Ondertekening van het convenant leidt niet direct tot financiële verplichtingen. Wel kan in toekomstige uitvoerings- of beheerprojecten extra inzet nodig zijn voor o.a.: •

ecologisch beheer;

•

aanleg en versterking van groenblauwe structuren;

•

monitoring en communicatie.

Deze kosten zijn deels al verankerd in het gebiedsbod Groenblauwe Dooradering aan de provincie Zuid-Holland. Communicatie en monitoring op regionaal niveau is hier bijvoorbeeld in opgenomen. Afspraken worden ook vastgelegd in gebiedsplan Alblasserwaard. Eventuele extra kosten worden per project aan het college voorgelegd. Vervolg De uitvoering van het inrichtingsconvenant vindt plaats in het project GBDA A5H uit het gebiedsplan Alblasserwaard. Het richt zich op het grootschalig versterken van de groenblauwe dooradering in de Alblasserwaard door inzet van agrarisch natuurbeheer (ANLb) en samenwerking met publieke en particuliere grondeigenaren. In de periode 2025–2028 wordt gewerkt aan de aanleg en het beheer van circa 250 hectare extra sloot- en oeverbeheer en de aanplant van 10.000 knotbomen. Bij 65 agrariërs wordt erfbeplanting gerealiseerd en 50 inwoners in het landelijke gebied krijgen begeleiding bij het realiseren van GBDA op hun grond. Ook gaat de gemeente Molenlanden als voorbeeld starten met 20 ha GBDA op eigen grond in het landelijke gebied. Daarnaast worden boeren en loonwerkers opgeleid in ecologisch beheer, worden inwoners en grondeigenaren gestimuleerd om op eigen grond landschapselementen aan te leggen, en wordt op publieke gronden van gemeenten, provincie en waterschap een samenhangend netwerk van groenblauwe structuren ingericht.

Verder omvat het gebiedsbod de opstart van een leerproject voor de ontwikkeling van een regionale zaden- en bomenbank, versterkte monitoring van biodiversiteit en waterkwaliteit, en kennisontwikkeling via Naturalis en Yuverta. Hiermee wordt een gebiedsdekkende, langdurig beheerde groenblauwe dooradering gerealiseerd ter versterking van biodiversiteit, waterkwaliteit en klimaatadaptatie. Na 2028 zal de realisatie van GBDA worden opgeschaald tot uiteindelijk 10% van het landelijke gebied in 2050. In het Gebiedsplan Alblasserwaard heeft het gebied een eerste bod neergelegd hoe daar te komen. Communicatie Het opstellen van het handboek gedaan in samenwerking met groenbeheerders van de gemeenten het waterschap en provincie Zuid-Holland. Er zijn ook bijeenkomsten geweest met mensen van ruimtelijke ordening van de diverse gemeenten en waterschap en het maatschappelijk middenveld zoals Agrarisch Collectief en leden van het gebiedsplatform. Bij het bepalen van de landschapselementen en positionering zijn vijf bijeenkomsten geweest waarbij ook de historische verenigingen en natuur- en vogelwachten aanwezig waren. De afspraken in het convenant zelf zijn opgesteld in een gezamenlijk werksessie met het DPRA-kernteam (Delta Programma Ruimtelijke adaptatie) waar ook de provincies Zuid-Holland en Utrecht ambtelijk vertegenwoordigd waren.

De regio organiseert een persmoment voor het ondertekenen van het convenant. Alle regionale en lokale pers nodigen we hiervoor uit. Ook is er een eigen fotograaf aanwezig. Na ondertekening delen we hierover een bericht op LinkedIn. We informeren de gemeenteraden via een raadsinformatiebrief. Als we met concrete maatregelen uit het convenant in Alblasserdam aan de slag gaan, zullen we hier een nieuwsbericht over plaatsen op onze gemeentelijke kanalen.

Bijlagen 1. RIB Alblasserdam Inrichtingsconvenant groenblauwe dooradering.docx 2. Handboek BlauwGroen ( 20-11-2025).pdf

Niet-digitale bijlagen