Voorstel Beleidsplan openbare verlichting 2026-2035 - Voorstel.pdf
Tekst van het document
Ingrepen in de beplanting of op een andere manier in de omgeving. Licht is een makkelijke oplossing, maar niet altijd de enige of de beste oplossing. Gerichte verlichting in plaats van veel verlichting.
Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 Gemeente Alblasserdam
32
• • • •
Het intensiever verlichten van een veel gebruikte route door een gebied met weinig sociale controle. Hiermee vergroten we de overzichtelijkheid van een route en stimuleren we daarmee het gebruik. Een integraal afwegingskader opstellen van de omgeving. Hiermee zijn aanvragen voor meer verlichting beter te beoordelen dan ad hoc meldingen. Goede communicatie met gebruikers. Het uitleggen van de overwegingen. Hierdoor ontstaat meer begrip en draagvlak voor de keuze voor wel/minder/niet verlichten van de openbare ruimte.
c) Leefbaarheid Naast verkeersveiligheid en sociale veiligheid kan verlichting ook andere functies hebben. Die hangen vaak samen met de beleving van de openbare ruimte. We vatten ze samen onder de noemer leefbaarheid. Bijvoorbeeld: • het creëren van gezelligheid en sfeer; • het zorgen voor een aangename leefomgeving; • het versterken van de toeristische functie; • het versterken van de economische functie; • het aanlichten van gebouwen of objecten (illuminatie); • het benadrukken of presenteren van de identiteit van een bepaald gebied; • licht als kunstvorm. Kanttekeningen Als beslissingen over verlichting met verschillende functies niet wordt afgestemd ontstaat gemakkelijk wildgroei met allerlei soorten verlichting bij en door elkaar. Dit komt deels doordat in verschillende tijdsperioden verschillende keuzes worden gemaakt. Dit heeft verschillende nadelen: • het is niet mooi; • het is lastig te beheren; • het is niet energiezuinig; • het is niet overzichtelijk; • dagbeeld en nachtbeeld zijn niet op elkaar afgestemd; • het vergroot het aantal obstakels in de openbare ruimte. Door een rommelig en verwarrend totaalbeeld kan ook de verkeersveiligheid in het geding komen. Oplossingsrichtingen • Het ontwikkelen van een totaalvisie over licht in de openbare ruimte of een visie op delen van nog nieuw te ontwikkelen openbare ruimte.
• Een uitvoeren van een pilot om een oplossing uit een lichtplan zichtbaar en dus bespreekbaar te maken. Zo wordt duidelijk of de gekozen oplossing goed past in de gegeven situatie en of er voldoende draagvlak is bij de gebruikers. Dit geldt ook voor verlichting die geplaatst wordt in het kader van verkeersveiligheid of sociale veiligheid. • Het aanwijzen van gebieden waar, binnen een vastgestelde termijn, wordt gestreefd naar een uniforme verlichtingsinstallatie.
Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 Gemeente Alblasserdam
33
d) Overzicht verlichtingsaspecten per functie
•
In onderstaande tabel zijn de meest ideale verlichtingsaspecten per functie aangegeven. Verkeersveiligheid Sociale veiligheid Leefbaarheid een goed gelijkmatig een goed gelijkmatig vormgeving en kleur van verlicht wegdek verlicht wegdek masten en armaturen • beperking van verblinding een lichtbron die plaatsing van de lichtpunten kleurherkenning bevordert in de openbare ruimte een minimale verlichtingssterkte een breed stralend kleur van het licht armatuur, dat herkenning • een hogere op afstand bevordert wisselwerking tussen de verlichtingssterkte in verlichting en de te conflictgebieden relatief kleine verlichten gebieden lichtpuntafstanden zichtbaarheid van de verhouding tot de voetgangers bij voldoende verlichting van de Verkeersoversteekplaatsen verlichtingssterkte omliggende gebieden (VOP's) • oriëntatie en structuur
Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 Gemeente Alblasserdam
34
Bijlage 4: Begrippenlijst In het beleidsplan gebruiken we vaktermen die wellicht niet algemeen bekend zijn. Daarom verklaren we deze hieronder. •
Assetmanagement De systematische en gecoördineerde activiteiten waarmee een organisatie optimaal haar bedrijfsmiddelen beheert tijdens de hele levensduur: van nieuwe behoeftes via oplevering en onderhoud tot en met verwijdering bij einde levensduur.
•
Beleid Het formuleren van ambities en doelen en de keuzes die gemaakt worden om die doelen te bereiken. Bij openbare verlichting kunnen de ambities en doelen onder meer betrekking hebben op de openbare ruimte, milieueffecten en energieverbruik.
•
Beheer In openbare verlichting zijn dit de activiteiten en maatregelen die betrekking hebben op de instandhouding van de verlichtingsinstallatie en de maatregelen die nodig zijn om de doelen voor vernieuwing van het OVL-systeem te bereiken.
•
Brandgang Niet openbaar pad, meestal gelegen tussen tuinen, dat grenst aan de openbare weg in (veelal mandelig) bezit en beheer van rechtspersonen.
•
CEN Europese Normalisatie Commissie. In deze commissie worden de Europese normen opgesteld voor lichtmasten en armaturen, met uitzondering van elektrotechniek.
•
CENELEC Europese Normalisatie Commissie specifiek voor Elektrotechniek.
•
Circulariteit Circulariteit is het streven naar een wereld zonder afval. Het betekent dat producten na gebruik worden ingezet als grondstof voor nieuwe producten of materialen.
•
CROW Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. Nationaal kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte.
•
Dagelijks onderhoud Activiteiten die dagelijks uitgevoerd worden om de installatie optimaal te laten functioneren en in bedrijf te houden. Bijvoorbeeld klachtenbehandeling, storingsherstel, schadeherstel, schouwen, reinigen, richten van masten en
Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 Gemeente Alblasserdam
35
armaturen, kwaliteitscontrole, op kleine schaal aanpassen/uitbreiden van de installatie en incidentele vervangingen. •
Energiewet De Energiewet (2026) vervangt de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet. Hierdoor ontstaat één overzichtelijk wettelijk kader voor energie. De wet bevat bepalingen die de overgang naar schonere en hernieuwbare energiebronnen moeten versnellen.
•
Fixi Systeem waarmee bewoners storingen, schade en overlast in de openbare ruimte kunnen melden bij de gemeente.
•
GISIB GIS-georiënteerde applicatie, waarmee het integrale beheer van de buitenruimte wordt ondersteund en vormgegeven. Bovengrondse infrastructuur (verhardingen, verkeersborden en terreinmeubilair), ondergrondse infrastructuur (kabels, leidingen en rioleringen), mechanische en elektronische installaties (kunstwerken, openbare verlichting) en levende organismen (bomen, struiken en planten) in één systeem.
•
Hondenuitlaatvoorziening Een aangewezen gebied waar honden los mogen lopen, zoals (omheinde) hondenspeelvelden, losloopgebieden en groenstroken.
•
Illuminatie Het aanlichten van (monumentale) gebouwen en objecten die bijzonder zijn vanwege architectuur, functie en/of plek. Illuminatie draagt bij aan de sfeer en beleving van de inwoners.
•
Inwonerparticipatie Het actief advies vragen aan belanghebbenden om draagvlak te creëren en de inrichting van de openbare ruimte aan te passen aan wensen en behoeften van gebruikers. Hierbij stelt de gemeente de kaders en bewaakt het algemeen belang. Voor de openbare verlichting weegt de gemeente de adviezen, wensen en ideeën. De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud en heeft de uiteindelijk enige beslissende bevoegdheid.
•
KLIC-melding Melding van graafwerkzaamheden aan het Kabels en Leidingen Informatie Centrum (Onderdeel van het Kadaster). Een KLIC-melding is wettelijke verplicht bij graafwerkzaamheden in de openbare grond vanuit de wet WIBON.
•
Led Led staat voor Light emitting diode. Het is een moderne elektronische lichtbron met een laag energieverbruik en een lange levensduur. In de Energiewet wordt alleen ledverlichting als energiezuinig gekenmerkt.
•
Lichthinder De last die mens, dier en natuur ondervinden van het licht van de openbare verlichting, bijvoorbeeld door lichtvervuiling.
Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 Gemeente Alblasserdam
36
•
Lichtmast Vakterm voor lantaarnpaal.
•
Lichttechnische kwaliteit De lichttechnische kwaliteit geeft aan in hoeverre de verlichting voldoet aan de kwaliteitsrichtlijn van de NPR.
•
Lichtvervuiling Licht dat op plaatsen schijnt waar het niet de bedoeling is.
•
NEN NEN-normen zijn Nederlandse afspraken (Nederlandse Normen) die marktpartijen onderling vrijwillig maken over de kwaliteit en veiligheid van hun producten, diensten en processen.
•
NNI Nederlands Normalisatie Instituut. Dit instituut publiceert normen over kwaliteit en veiligheid. Dit kunnen nationale normen (NEN's) en Nederlandse Praktijkrichtlijnen (NPR's) zijn, of Europese Normen (EN's) volgens het Comité Européen de Normalisation (CEN). Bijvoorbeeld voor verlichtingsmiddelen en voor veiligheid van elektrotechnische installaties.
•
NPR NPR is de afkorting van Nederlandse Praktijk Richtlijn. Dit is een NEN-norm voor de openbare verlichting.
•
NSVV Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde. Voor kennisvragen vanuit de diverse licht kennisgebieden en advies over bijvoorbeeld nieuwe lichttechnologieën en energieverbruik.
•
Openbare ruimte De openbare ruimte is de ruimte die voor iedereen toegankelijk is. Een groot deel van het publieke leven speelt zich hier af.
•
Openbare verlichting (OVL) Verlichtingsinstallaties in beheer bij de overheid, om het openbare leven in de avond- en nachtelijke uren zo veilig en leefbaar mogelijk te laten functioneren.
•
Realisatie Realisatie in OVL richt zich op de uitvoeringspraktijk. Dit betekent zowel de uitvoering van planmatige vervangingsprojecten als nieuwe aanleg.
•
Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) Toezichthouder voor de WIBON.
•
Slimme stad In een slimme stad (smart city) worden informatietechnologie en internet gebruikt om de stad te beheren en te besturen. Het gaat om voorzieningen zoals bibliotheken, ziekenhuizen, transportsysteem en nutsvoorzieningen en om de administratie.
Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 Gemeente Alblasserdam
37
•
Slimme verlichting Verlichtingsarmaturen met een controller (OLC) waarmee op afstand gemonitord en aangestuurd kan worden.
•
Stroomweg Op een stroomweg kan gemotoriseerd verkeer zo veel mogelijk ononderbroken doorstromen. De weg is gesloten voor langzaam verkeer en heeft vaak een harde rijrichtingscheiding en ongelijkvloerse kruisingen en aansluitingen.
•
Veeglicht Als direct na sluitingstijd in het uitgaansgebied het licht heel fel aangaat, zullen bezoekers dit gebied sneller verlaten. Dit noemen we veeglicht.
•
Vervangingsgrondslag Termijn die is bepaald voor het vervangen van een specifiek middel. Bij openbare verlichting gebeurt dit op basis van de kernwaarden uit het assetmanagement.
•
WIBON (Wet informatie-uitwisseling bovengrondse en ondergrondse netten en netwerken). Doel van deze wet is vooral het voorkomen van graafincidenten. De WIBON schrijft de wijze van informatie-uitwisseling tussen netbeheerders en grondroerders voor.
Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 Gemeente Alblasserdam
38