Voorstel Beleidsplan openbare verlichting 2026-2035 - Voorstel.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering: 23 juni 2026 Datum B&W: 19 mei 2026 zaaknummer: 2026-0001892

Portefeuillehouder: Marten Japenga Auteur: Bart van der Horst

Onderwerp: Beleidsplan openbare verlichting 2026-2035 Voorgesteld besluit: 1. het Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 vast te stellen 2. het exploitatiebudget voor dagelijks beheer en onderhoud structureel te verlagen van €140.000,-- naar €125.000,-- per 1-1-2027. 3. het exploitatiebudget voor energiekosten structureel te verhogen van €50.000,-- naar €175.000,-- per 1-1-2027. 4. de jaarlijkse investeringen (vervangingen) structureel te verlagen van € 148.000,-- naar €80.000,-- per 1-1-2027. 5. De mutaties voor het jaar 2026 verwerken in de 1e burap 2026.

Inleiding De Drechtstedengemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht werken samen voor het beheer van de openbare verlichting. De gemeente Dordrecht voert het beheer uit. De kaders voor het verlichten van de openbare ruimte (wat en hoe) zijn in samenspraak en gebruikmakend van de onderlinge vakkennis en plaatselijke wensen opgesteld. Voor de strategie is het Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 kaderstellend. Hierbinnen geeft het Beheerplan Openbare Verlichting 2026-2035 aan hoe we hieraan invulling geven in Alblasserdam. Met deze update van het eerdere beleidsplan uit 2016 is er een solide basis voor het beheer van de openbare verlichting in de gemeente Alblasserdam. We nemen u mee in de ontwikkeling van de openbare verlichting in Alblasserdam tot heden en we geven een doorkijk naar de toekomstige investeringen om deze voorziening voor veiligheid en leefbaarheid in stand te houden. Gemeente Alblasserdam heeft als eerste gemeente binnen de Drechtsteden al haar openbare verlichting 'verled'. Een besluit dat door de stijgende energieprijzen op het juiste moment is genomen. Alblasserdam is hiermee een voorbeeld voor vele gemeenten in Nederland. De beleidsplannen voor gemeente Dordrecht en Sliedrecht zijn recentelijk vastgesteld.

Deze plannen zijn niet gelijk, maar zijn wel gestoeld op dezelfde gemeenschappelijk opgestelde basis en hanteren hetzelfde motto: 'Licht waar het moet, donker waar het kan'. Beoogd effect Het updaten van het beleid voor openbare verlichting. Hiermee staan we gesteld voor de komende jaren, zowel op het gebied van de keuzes als het financiële vlak. Argumenten Het beleidsdocument 'Nota openbare verlichting 2016-2025' was toe aan een herijking. Het oude/huidige beleidsplan was op 15 december 2015 door het college vastgesteld en in januari 2016 als raadsinformatiebrief op de lijst ingekomen stukken geplaatst van de gemeenteraadsvergadering van januari 2016. Dit nieuwe beleidsplan dat in samenwerking in de Drechtsteden is opgesteld en dat financiële gevolgen heeft voor de gemeente, verdient het om in de spotlights van de gemeenteraad te staan.

Duurzaamheid Als gemeente met een areaal dat volledig uit energiezuinige ledverlichting bestaat lopen we vooraan in de doelstellingen om minder energie te gebruiken. Het landelijk energieakkoord heeft als doel om voor het jaar 2030 een besparing van 50% ten opzichte van 2013 te realiseren. Voor de openbare verlichting voldoen we hier nu al aan! We hebben sinds 2026 een besparing van ruim 57% behaald! Daarnaast kopen we duurzame materialen in en recyclen deze aan het einde van de levensduur. Door het zo lang mogelijk toepassen van de materialen voorkomen we kapitaalvernietiging en onnodig verbruik van grondstoffen en energie. Alternatieven Het alternatief van licht is dimmen of donker. We verlichten de buitenruimte tot op een voor Nederland standaard verlichtingsniveau. Dit is geen wettelijke verplichting, maar een bewuste keuze voor de verkeersveiligheid en de leefbaarheid in het dorp. Door de 100%verledding van onze openbare verlichting, verlichten we al zuinig. Daarbij dimmen we de ledverlichting standaard waar dit kan. Het alternatief dat overblijft is het uitzetten van (delen van de) verlichting in de openbare ruimte. Omdat het plaatsen en instandhouden geld kost, zou dit neerkomen op kapitaalvernietiging. We zijn als gemeente vooraanstaand als het gaat om zuinige verlichting. Kanttekeningen De kosten voor materialen en energie lopen de laatste jaren sterk op.

We hebben relatief nieuwe materialen, maar een stijgende prijs voor het instandhouden is de trend. Door de recent uitgevoerde grote ledvervanging is ons areaal modern en zuinig, maar de vooruitzichten lijken geen indicaties te geven van dalende prijzen.

Vanaf 2026 is de dekking voor de energiekosten in de begroting door het voorstel 'Geheel Alblasserdam in het led' verlaagd tot €50.000 per jaar. Het energieverbruik per lamp is sterk verminderd. Maar door de stijgende kosten voor transport, toegenomen (energie)belastingen en de blijvend verhoogde energieleveringsprijzen is de verwachting dat de energiekosten voor 2026 uitkomen op €175.000 en de jaren erna structureel zullen stijgen door prijsstijgingen in netbeheer en leverantie. Een bijstelling van de kostenraming in de begrotingen is dan ook noodzaak. Financiële informatie Was - financiën huidige begroting 2026: Exploitatie openbare verlichting: € 140.000 dagelijks beheer € 50.000 (elektriciteit en installaties) -------------€190.000 per jaar exploitatie

Investeringen openbare verlichting Huidige begroting meerjareninvesteringen: €148.000 per jaar (IMBK 2023, prijspeil juli 2023)

Wordt - financieel vanaf 2027: De financiële gevolgen van dit voorstel "voor de begroting vanaf 2027 zijn: Exploitatie openbare verlichting: € 125.000 dagelijks beheer € 175.000 (elektriciteit en installaties) --------------

€ 300.000 per jaar exploitatie (prijspeil 2026)

Investeringen openbare verlichting In de periode (begin) 2026 tot en met 2033 zijn de geraamde jaarlijkse investeringskosten (prijspeil 2026) voor het instandhouden: € 80.000

Kapitaallasten Het verlagen van de investeringskosten leidt tot een jaarlijkse vermindering van de kapitaallasten van €2.300,-- vanaf 2028. Vervolg We blijven de ontwikkelingen in de ledverlichting volgen. De ledverlichting van de eerste generatie, vanaf ongeveer 2014, kent gebreken in betrouwbaarheid, lichtkleur en -spreiding en hebben een hoger energieverbruik dan de latere. Als deze oude ledverlichting moet worden vervangen, zal het energieverbruik en de betrouwbaarheid nog verder toenemen. Communicatie Dit beleid is een voortzetting op bestaand beleid. Omdat het geen directe gevolgen heeft voor de bestaande inrichting van het dorp is de communicatie beperkt. We bieden in het beleidsplan (wat doen we) ruimte voor participatie en lokale wensen van inwoners en belanghebbenden. In het beheerplan (hoe doen we het) is in het communicatiehoofdstuk beschreven hoe we bewoners en belanghebbenden informeren en betrekken bij klein of planmatig onderhoud. Eerdere besluitvorming - 15 december 2015 vaststelling door college van de Nota Openbare Verlichting 2016-2025 "Licht waar het moet, donker waar het kan".

- 16 februari 2016 gemeenteraadvergadering Raadsinformatiebrief Openbare Verlichting (1629600) als onderdeel van de lijst ingekomen stukken - 03 oktober 2023 vaststelling door gemeenteraad van het voorstel Geheel Alblasserdam in het LED - 03 oktober 2023 vaststelling door gemeenteraad van het voorstel Integraal Maatschappelijk BeheerKader (IMBK) Gekoppelde besluiten Geheel Alblasserdam in het LED - Voorstel

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

20260511 DEF BEHEERPLAN OVL 2026-2035.pdf 20160108 Getekende RIB openbare verlichting 2016-2025.pdf 20160108 Beleidsdeel OVL 2016 - 2025.pdf 20160108 Beheerdeel Nota OV 2016-2025 vastgesteld.pdf 20260520 DEF BELEIDSPLAN OVL 2026-2035.pdf Beantwoording technische vragen Beleidsplan openbare verlichting 2026.docx

Niet-digitale bijlagen

CONCEPT RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Alblasserdam;

B E S L U I T:

1. het Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 vast te stellen 2. het exploitatiebudget voor dagelijks beheer en onderhoud structureel te verlagen van €140.000,-naar €125.000,-- per 1-1-2027. 3. het exploitatiebudget voor energiekosten structureel te verhogen van €50.000,-- naar €175.000,-per 1-1-2027. 4. de jaarlijkse investeringen (vervangingen) structureel te verlagen van € 148.000,-- naar €80.000,-per 1-1-2027. 5. De mutaties voor het jaar 2026 verwerken in de 1e burap 2026.

Pagina 1 van 24

Inhoud 1. Inleiding ........................................................................................................... 3 2. Proloog (vanuit de Historische Vereniging Alblasserwaard) ...................................... 3 3. Areaalgegegevens.............................................................................................. 5 Areaalontwikkeling 1910-2014 ............................................................................. 5 Areaalontwikkeling vanaf 2015 tot 2025 ................................................................ 6 Geheel Alblasserdam in het led ............................................................................. 6 Areaalontwikkeling vanaf 2025 ............................................................................. 7 Energieverbruik en duurzaamheid ......................................................................... 8 Ontwikkeling ledverlichting .................................................................................. 8 Landelijk energieakkoord ..................................................................................... 8 "Slimme" verlichting ........................................................................................... 9 Elektra netwerken ...............................................................................................

9 Energiekosten .................................................................................................... 9 4. Kaders voor onderhoud en gebruik......................................................................11 Dienstverlening algemeen ...................................................................................11 Beleid – nieuwe beleidsnota ................................................................................11 Bestek – contract...............................................................................................11 Schouwen .........................................................................................................11 Aanbrengen objecten aan lichtmasten ..................................................................12 Vervangingsgrondslagen van de openbare verlichting .............................................12 Vervangingsgolven .............................................................................................13 Schilderwerk van stalen lichtmasten .....................................................................13 Remplaceerwerkzaamheden ................................................................................14 Reinigen armaturen en inspecteren lichtobject ......................................................14 Werken in en met verontreinigde bodem

..............................................................14 Elektriciteit werkomstandigheden.........................................................................14 Beheersysteem ..................................................................................................14 5. Communicatie – afhandeling meldingen ...............................................................15 Communicatie naar belanghebbenden ..................................................................15 Meldingen .........................................................................................................15 Kabelstoringen ..................................................................................................16 6.

Financiën .........................................................................................................17 Integraal Maatschappelijk Beheer Kader 2023 .......................................................17 Stijgende kosten exploitatie ................................................................................18 Exploitatiekosten in de begrotingen 2023-2026 .....................................................18 Exploitatiekosten vanaf 2027 ..............................................................................18 Investeringen 2027-2033 en verder .....................................................................19 Bijlage 1 Voorwaarden objecten aan lichtmasten ......................................................19 Bijlage 2 Afspraken met de netbeheerder ................................................................21 Bijlage 3 Communicatie donkere dagen ...................................................................23

Colofon meil 2026 Steller en eindredactie Algemeen adviseur Vakadviseur

B.R.G.J. van der Horst Q. Luitwieler F.J. Jonker F.A.J. Beijert J. Verhorst

Gemeente Alblasserdam Gemeente Alblasserdam Gemeente Dordrecht

Pagina 2 van 24

1. Inleiding Het geactualiseerde Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 geeft de kaders aan van het beheer van de openbare verlichting binnen de gemeente Alblasserdam. Het Beheerplan Openbare Verlichting beschrijft de planmatige invulling van deze kaders en de daarmee gemoeide financiën. Naast het oude kader in de vorm van het beleidsplan Openbare Verlichting 2016-2025 zijn er in de voorgaande periode ook ander kaders vastgesteld die invloed en betrekking hebben op het onderhoud en de kosten van het beheer van de openbare verlichting. Het in oktober 2023 door de gemeenteraad vastgestelde IMBK (Integraal Maatschappelijk BeheerKader) beschrijft op basis van het toenmalige beleidsplan wat de strategie en de benodigde financiële middelen hiervoor zijn. Het gelijktijdig vastgestelde besluit 'Geheel Alblasserdam in het LED' leidde tot een versnelde vervanging van de traditionele lampen door ledarmaturen in de jaren 2024 en 2025. Dit gewijzigde areaal heeft gevolgen voor de beheerstrategie en de beheerkosten voor de komende jaren. De investering om het lampenareaal versneld te vernieuwen verschuift de planmatige vervanging van dit deel van het areaal. De geprognotiseerde levensduur van nieuwe ledverlichting is 23 jaar.

Het onderhoud en vervanging van de periode 2026-2035 verschuift hierdoor naar lichtmasten, eigen ondergrondse infranetwerken en de al eerder, sinds 2015, aangebrachte ledarmaturen. Met dit beheerplan beschrijven we welke werkzaamheden van onderhoud en vervanging er planmatig te verwachten zijn in de periode 2026-2035. Op basis hiervan maken we een globale planning waarin we de investeringen en exploitatie zoveel mogelijk gelijkmatig spreiden. Prijsontwikkelingen in de wereld zijn van invloed op de kosten van materialen, arbeid en energie. Daarom maken we een doorrekening op basis van het prijspeil 2026. De kostenontwikkelingen passen we daarna jaarlijks in de begroting aan.

2. Proloog (vanuit de Historische Vereniging Alblasserwaard) Het lantaarn opsteken start omstreeks 1910 en geschiedt door het aansteken van busjes, gevuld met petroleum, door de heren Van Wijnen en Erkelens. De laatste nam de lantaarns op Dam, Kerkstraat, Polderstraat en Hoogendijk voor zijn rekening, de eerste liep vanaf de Dam, heel Cortgene, Oost- en West-Kinderdijk uit, tot aan het kantoorgebouw van Kloos Kinderdijk NV. Niet alleen omdat daar ongeveer de grens van Alblasserdams grondgebied ligt, nee, maar ter plaatse begon elektrische straatverlichting. Een straatverlichting die ongeveer ophield bij het postkantoor in de Kinderdijk en die geen gemeentelijke, maar een particuliere aangelegenheid was. Onderaan de machinefabriek van voorheen J. & K. Smit stond de centrale Kinderdijk, die zorgde voor licht langs de dijk en in huis voor de directieleden van Kloos en L. en J. & K. Smit. Machinist was de heer Van den Berg. Maar om terug te komen op onze lantaarnopsteker Van Wijnen, deze begon zijn lantaarns aan te steken bij de vroegere scheepswerf van Jonker. Daartoe werd gebruik gemaakt van een laddertje, met een inkeping in de bovenste sport om glijden te voorkomen. Een van de raampjes van de zeskantige lantaarn werd geopend en met een lucifer werd licht gemaakt.

Oppassen dat de pit niet begon te roken en dan vlug het raampje dicht om doven van het lichtpuntje, want meer was het niet, te voorkomen. Met een beetje wind gelukte dat niet altijd even goed. Vooral als het wat hard waait kan dat nogal eens gebeuren, dat men, voordat men goed en wel beneden was weer de ladder op kon, omdat de wind onder de kap van de lantaarn was geslagen. Zo zakte men dan de Kinderdijk af tot men op de Dam uitkwam. Behalve lantaarnopsteker, waren de heren Erkelens en Van Wijnen ook nachtwaker en moest men om het uur de tijd afroepen, bijvoorbeeld "10 heit de klok, 10 uur", waarna twee slagen met de klepper werden gegeven. Deze nachtdienst duurde van 10 tot 4 uur, in tegenstelling tot de dagpolitie, toentertijd gevormd door de agenten Praag en Zwart en later Kaat en Leuhof.

Pagina 3 van 24

Het tijdstip van aansteken hing af van het jaargetijde en maanstand, ‘s zomers brandden geen lantaarns, omdat de zon toch laat onderging en in de andere jaargetijden was het criterium of het volle maan was of niet. In het eerste geval behoefde men ook de lantaarns niet aan te steken, in de andere gevallen van wassende maan, eerste en laatste kwartier wel. Dat kon in de wintermaanden reeds in de late middaguren het geval zijn. Niet alleen aansteken, maar ook het uitblazen van de petroleumlichtjes behoorde tot de taak van deze mensen in gemeentedienst. Om 10 uur 's avonds werd begonnen, daar waar men de ladder het laatst had gebruikt voor het aansteken en in omgekeerde richting werden de lantaarnpalen weer met een bezoek vereerd. Het uitblazen gebeurde met een koperen blaaspijpje van ongeveer 40 cm lang, dat door de opening in de kop van de lantaarn gestoken werd. Eenmaal per week werden de lantaarns onder handen genomen, werd koper gepoetst, de pitten en raampjes schoongemaakt en de tank met petroleum bijgevuld. Al met al tijdrovende werkzaamheden, die weinig geld in het laatje brachten, waarom in de resterende uren van de dag andere werkzaamheden voor particulieren e.d. werden verricht, zoals bijv. het schoonhouden van een of twee 'slagen' (delen) van De Alblas, welke werkzaamheden van De Nederwaard na het uitbrengen van een bod werden aangenomen.

Het lantaarn opsteken verdween met de komst van het elektrisch licht in de jaren 1916 tot 1918.

Dam omstreeks 1910 – Waardhuis met sluis en lantaarnpaal

Pagina 4 van 24

3. Areaalgegegevens

Areaalontwikkeling 1910-2014 Sinds de komst van de eerste openbare verlichting in Alblasserdam rond 1910, eerst met open vuur met een oliepotje en vanaf 1916 als elektrisch licht, is het aantal lantaarnpalen gegroeid naar circa 3.800 stuks (2014).

Openbare verlichting bevindt zich vooral aan of op lichtmasten (lantaarnpalen), meestal één of twee per mast, maar worden ook soms gemonteerd aan een vastgoedobject (bijvoorbeeld een bedrijf, woonhuis, brug of artistiek kunstwerk).

Vaak beschijnt deze de openbare weg. Voor de geleiding van verkeer of sociale veiligheid. Het komt ook voor dat er lampen vanuit de verharding omhoog schijnen en kunstwerken of gebouwen verlichten. De lampen zijn in de loop van de jaren veranderd in werking en vormgeving. Na gloeilampen kwamen de gasontladings-lampen (TLbuizen, PL-L-Lampen).

Pagina 5 van 24

Areaalontwikkeling vanaf 2015 tot 2025 In Alblasserdam passen we sinds 2015 structureel ledverlichting toe bij openbare verlichting. Ledverlichting is in steeds meer uitvoeringen, kleuren en toepassingen verkrijgbaar. We hebben standaardarmaturen omwille van eenduidigheid en beheerbaarheid. Voor bepaalde straten is gekozen voor afwijkende armaturen. Redenen hiervoor zijn bijvoorbeeld om beter aan te sluiten bij het historische karakter van de straat (bijvoorbeeld de Kerkstraat), of als thema binnen een zelfstandig gebied of buurt (Bijvoorbeeld de wijk Blokweer en buurt Waterhoven).

Geheel Alblasserdam in het led Sinds de opkomst van de energiezuinige ledverlichting en het Europese verbod in 2023 op de productie van de gasontladingslampen (PL-L) wordt in Nederland de openbare

Pagina 6 van 24

verlichting geleidelijk vervangen door ledverlichting (verledding). In de jaren 2024-25 is in Alblasserdam door het raadsbesluit ‘Geheel Alblasserdam in het led’ ook het laatste restant van de traditionele lampen vervangen door led. Voor de buurten waar geen buurtgebonden vormgeving is, is een algemene standaardvormgeving voor de lage lichtmasten (paaltopmasten) en hoge masten:

Areaalontwikkeling vanaf 2025 Gemeente Alblasserdam besteedt de levering van de materialen aan volgens het Aanbestedingsbeleid Drechtsteden. Hierdoor wisselen eens in de paar jaar de leveranciers van verlichtingsmaterialen en daarmee ook de exacte vorm van armaturen. Na de grote omvorming door de versnelde verledding in de periode 2024-2025 is een groot deel van Alblasserdam voorzien van standaardarmaturen. Daar waar deze moeten worden vervangen of gerepareerd, gebeurt dit met de bestaande vormgeving. Er komt dus geen type armatuur X in een straat met armatuur Y. Daar waar straten of buurten geheel aan onderhoud of vervanging toe zijn wordt het nieuwe standaardarmatuur toegepast. De komende jaren zijn dit de types 'Towntune', 'Izylum' en 'Lumistreet'.

Pagina 7 van 24

Energieverbruik en duurzaamheid Naast de vormgeving is ook het aantal lichtpunten in de loop van de tijd veranderd. In de grafiek is een overzicht opgenomen van de ontwikkeling van het aantal lampen tussen 2013 en 2026. Door nieuwe vindingen op het gebied van lampen en armaturen wordt verlichting steeds efficiënter, effectiever, energiezuiniger, minder storingsgevoelig en gaan de lampen gemiddeld ook langer mee.

Ontwikkeling ledverlichting Vanaf 2015 is in Alblasserdam gestart met het toepassen van ledverlichting in de openbare ruimte. Bij vervanging van armaturen werden, waar mogelijk, led toegepast. De ledtechniek was en is nog volop in ontwikkeling. Naast de levensduur van de ledverlichting is ook de lichtverspreiding, de reflectie, het verbruik en de techniek in de loop van de tijd verder ontwikkeld. De ledverlichting en armaturen die in de eerste periode zijn toegepast kenden diverse uitdagingen en kinderziekten. Ontwikkeling van ledarmaturen gaat verder door. De verwachting is dat de betrouwbaarheid en levensduur toeneemt en het verbruik afneemt.

Landelijk energieakkoord Openbare verlichting is opgenomen in het landelijk SER-Energieakkoord. De doelstelling in het akkoord voor openbare verlichting is dat we 2030 een energiebesparing van 50% ten opzichte van 2013 behalen. Het energieverbruik in 2013 was gemiddeld 188 kW per lichtpunt per jaar (totaalverbruik in 2013 was 710 MW). Na de totale vervanging van het verlichtingsareaal door ledarmaturen is het energieverbruik teruggelopen tot 355 MW. Met een gemiddelde brandduur van 4.150 uur per jaar komt dit neer op een daling van het energieverbruik van 45,3W naar 19W per lamp (inclusief de slimme verlichtingsfunctie). Hiermee is vanaf 2026 een besparing bereikt van 57% ten opzichte van het verbruik van 2013 en voldoen we aan de SER-doelstelling die voor het jaar 2030 was aangehouden als doel.

Pagina 8 van 24

Ontwikkelingen in de techniek zullen het verbruik van ledverlichting naar verwachting nog verder doen dalen. Dit heeft voor Alblasserdam pas merkbare gevolgen na grootschalige vervanging van de eerste ledarmaturen die vanaf 2015 zijn toegepast. De prognose is dat deze pas vanaf 2030-2035 grootschalig zullen worden vervangen. Ook bij toevoeging van nieuwe ledarmaturen bij nieuwbouwontwikkelingen zal het verbruik per lichtpunt naar verwachting verder dalen.

"Slimme" verlichting Sinds 2024 worden de ledarmaturen standaard voorzien van een controller waardoor we de verlichting op afstand kunnen regelen en monitoren op werking (telemanagement). Deze controller kent een licht stroomverbruik dat onderdeel is van het stroomverbruik per lichtpunt.

Elektra netwerken Bijna alle openbare verlichting is aangesloten op een aansluiting die direct wordt geleverd en onderhoud door Stedin. In een aantal gevallen is gekozen voor een eigen stoomnetwerk en voedingskast het zogenoemd eigen net. Bij een eigen net is de gemeente verantwoordelijk vanaf de elektriciteitsmeter, deze zit in een kast langs de weg van de weg en hiervandaan gaan kabels naar de lichtmasten. Voor een goed zicht op de veiligheid en de staat van functioneren is een periodieke keuring en meting van kast en kabels nodig. Elke vier jaar worden de eigen netten gekeurd, evenals de elektrakasten met de veiligheidsvoorzieningen. Beide keuringen kunnen gelijkertijd plaatsvinden. Gemeente Alblasserdam heeft een aantal eigen elektranetten te weten: 1. Nieuwland Parc 2. Vinkenwaard 3. Landvast 4. Wilgenplein Bij van standaard werk zoals schade aan lichtmasten, uitbreiding of regulier onderhoud wordt de vaste onderhoudspartij voor openbare verlichting ingeschakeld en tijdens de 4 jaarlijkse keuring worden deze werkzaamheden meegenomen om te beproeven op veiligheid.

Energiekosten De exploitatie van de openbare verlichting bestaat naast onderhoud en vervanging uit de energiekosten. De energiekosten bestaan uit de transport- en instandhoudingskosten van de netbeheerder, de netto inkoopprijs van elektra en de toeslagen/belastingen. De transport- en instandhoudingskosten worden bepaald door de netbeheerder Stedin. De netto inkoopprijs is, tezamen met de vergroeningstoeslag, afhankelijk van de afspraken met onze elektraleverancier. De toeslagen/belastingen (sinds 1996 Energiebelasting, sinds 2013-2021 de Opslag Duurzame Energie en vanaf 2022 samen de SDE-heffing en uiteraard de btw).

Pagina 9 van 24

Voor het jaar (prijspeil) 2026 worden de kosten voor de elektriciteit geraamd op:

leverancier

kosten

Netbeheerder Transportkosten Elektraleverancier Netto Levering Elektraleverancier Vergroeningstoeslag Overheid SDE-toeslag subtotaal exclusief BTW

bedrag € 185 x € 260 x €3 x € 37 x

aantal 355 355 355 355

eenheid MW MW MW MW

totaal = = = =

€ 65.675 € 92.300 € 1.065 € 13.259 € 172.299

Onderstaande grafieken laat de ontwikkeling zien van de toeslagen in de jaren 20132026. Voor de grafiek van de opslagkosten is schijf 4 (grootverbruik tussen 50.00010.000.000 kWh) van toepassing.

Pagina 10 van 24

4. Kaders voor onderhoud en gebruik Dienstverlening algemeen Het beheer van de openbare verlichting is sinds 2011 uitbesteed bij de vakspecialisten openbare verlichting van de vakgroep OVL van de Gemeente Dordrecht. De afspraken en verplichtingen zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst (Services Level Agreement – SLA dat we elke 5 jaar actualiseren). De vakgroep OVL verzorgt het gehele beheer, van plannen, aansturen en afhandelen van zowel de planmatige beheerwerkzaamheden als het dagelijks beheer (storingen en melding afhandelingen). Naast het planmatig en dagelijks beheer verzorgt zij buiten de geraamde jaarlijkse servicekosten om ook de (controle op) verlichtingsplannen bij reconstructiewerkzaamheden en (externe) projectontwikkelingen. Driemaal per jaar stelt zij een rapport op (jaarplan, meirapportage, jaarrapportage) dat we bespreken en accorderen. De vakgroep OVL verzorgt de inkoop van de materialen en uitvoeringsdiensten namens de gemeente Alblasserdam, in combinatie met de gemeente Sliedrecht, Dordrecht en Zwijndrecht. Deze samenwerking van de vier Drechtstedengemeentes biedt ook het voordeel dat we de gezamenlijke kennis en ervaring kunnen bundelen bij het opstellen van het beleidsplan openbare verlichting.

Beleid – nieuwe beleidsnota Het beleidsplan openbare verlichting 2026-2035 is in samenwerking met de vier samenwerkende Drechtstedengemeentes. Als het einde van de looptijd van het beleidsplan nadert, of hier eerder aanleiding voor is, stellen we gezamenlijk met de vakgroep OVL Dordrecht en de samenwerkende Drechtsteden, maar met aandacht voor lokale wensen een nieuw beleidsplan op. Als de kaders niet wijzigen, maar de invulling van het beheer wel, kan het beheerplan afzonderlijk worden aangepast.

Bestek – contract De inkoop van materialen en montage besteden we aan. Met meerdere meerjarenraamcontracten voor de levering van stalen en aluminium masten, de armaturen en het telemanagement (slimme verlichting) kopen we gezamenlijk in waardoor we een interessante opdrachtgever zijn voor marktpartijen. De installatiewerkzaamheden worden door gecertificeerde aannemers verricht. De vakgroep OVL verzorgt de aanbestedingprocedure en de begeleiding van de meerjarencontracten.

Schouwen Langs de doorgaande wegen en bedrijfsterreinen wordt de verlichting 4 keer per jaar geschouwd. De bevindingen worden teruggekoppeld in de mei- en jaarrapportages. We kijken of de verlichting naar behoren werkt en of de masten recht staan. Ook controleren we de werking en rechtstand op de momenten dat medewerkers van de gemeente om willekeurige reden door het dorp rijden.

Pagina 11 van 24

Aanbrengen objecten aan lichtmasten Voor het aanbrengen van objecten (bloembakken, camera's, verlichting e.d.) door derden aan lichtmasten is een omgevingsvergunning nodig op basis van de APV. Bij de aanvraag controleren we of de mast hiervoor geschikt is en leggen we de verantwoordelijkheden vast wat betreft (de)montage, geschiktheid van de materialen, verkeersveiligheid en de verantwoordelijkheid bij schade en onderhoud. Voor objecten die een stroomaansluiting nodig hebben zijn extra risico's en (wettelijke) verplichtingen. Om deze reden houden we de opdracht tot de (de)montage van elektrische objecten in eigen beheer. De eindverantwoordelijkheid van de elektrische installatie valt altijd onder de eigenaar van de installatie (de gemeente). In de bijlage zijn voorwaarden opgenomen waaronder lichtmasten kunnen worden gebruikt om vergunde objecten aan te hangen.

Vervangingsgrondslagen van de openbare verlichting De lichtmasten en armaturen worden planmatig vervangen als deze aan het eind van de levensduur zijn. In Alblasserdam passen we twee soorten lichtmasten toe: aluminium of stalen. In de regel vervangen we planmatig de aluminium lichtmasten na een levensduur van maximaal 35 jaar. Stalen lichtmasten na een theoretische levensduur van 45 jaar. De twee metaalsoorten kennen verschillende voor- en nadelen. Staal gaat in de regel langer mee, maar moet halverwege de levensduur worden geconserveerd (geschilderd). Aluminium masten hebben in theorie voor het behalen van de levensverwachting geen conservering nodig, maar worden wel sneller aangetast door zuren of elektrische fluctuaties in de bodem. Vaak is aantasting onder de grond pas zichtbaar bij ontgraving. Bij natuurlijke momenten, zoals reconstructies en/of ontgravingen nabij aluminium lichtmasten worden deze masten vervangen bij een theoretische levensduur van 25 jaar of ouder. Vanaf 2015 zijn aluminium masten geplaatst met een zwart kunststof (HDPE) grondstukbescherming hierdoor is voor aluminimummasten ook een theoretische levensduur van 45 jaar haalbaar. Type

Theoretische levensduur

Verduurzamingsmaatregel

Stalen lichtmast

45 jaar

Concerveren (schilderen)

Aluminium lichtmast

35 jaar

geen

Aluminium lichtmast met HDPE voetstuk

45 jaar

geen

Armatuur led

23 jaar

geen

Telemanagement

10 jaar

Geen

In het activabeleid van de gemeente Alblasserdam is de afschrijving van de openbare verlichting beschreven in de Nota Waardering en Afschrijving (2017) en gesteld op een termijn van 30 jaar.

Pagina 12 van 24

Vervangingsgolven Onze lichtmasten gaan theoretisch gemiddeld 35-45 jaar mee. Ongeveer halverwege deze tijd wordt het armatuur vervangen. Met de huidige circa 4.100 lichtmasten (2026) is de theoretische vervangingssnelheid dus ongeveer 100 masten per jaar. Maar de leeftijd van de bestaande lichtmasten is variabel, maar niet gelijkmatig over de gemeente verdeeld.

De Schrijvers- en Schildersbuurt (Souburgh) en grote delen van Blokweer zijn tussen 1980-1995 aangelegd. Daarbij komen ook de masten in de rest van het dorp vanuit de veertiger- en vijftiger jaren van de twintigste eeuw die de leeftijd van een tweede generatie van mastvervanging naderen. De periode 2026-2033 kent weinig masten die aan de geprognotiseerde vervangingsleeftijd zijn. Maar de lichtmasten die in de periode eind '80-'95 zijn aangebracht zijn de komende jaren aan het einde van hun theoretische levensduur. Het eerder vervangen van de masten zou tot kapitaalvernietiging leiden. Het wachten tot de masten hun geprognotiseerde einde levensduur hebben bereikt heeft een grote kapitaalbehoefte tot gevolg in de periode na 2033.

Schilderwerk van stalen lichtmasten Om de normaal te verwachten levensduur van lichtmasten te halen worden stalen lichtmast thermisch verzinkt. Deze lichtmasten dienen na ca. 25 jaar geschilderd te worden om de levensduur te behalen. In een aantal gevallen zijn om esthetische reden de lichtmasten ook voorzien van een poedercoating. Als de coating wordt beschadigd

Pagina 13 van 24

moet deze worden behandeld. Ook na een periode van ongeveer 20 jaar is het behandelen van gepoedercoate lichtmasten nodig voor de beeldkwaliteit. Afhankelijk van de gewenste beeldkwaliteit en locatie is planmatig schilderwerk elke 5-10 jaar nodig.

Remplaceerwerkzaamheden Remplaceren is het grootschalig vervangen van lampen. Bij de oude lampen werd dit op basis van de leeftijd van de aanwezige lampen in fases uitgevoerd. Bij de relatief nieuwe ledverlichting (vanaf 2015) is deze remplace tot circa 2035-2038 niet meer nodig. De praktijk moet uitwijzen of de 'oude' ledverlichting de geprognotiseerde levensduur van 23 jaar halen. Als er voordien structurele storingen of uitval ontstaat zal een remplace alsnog nodig zijn.

Reinigen armaturen en inspecteren lichtobject Om de verlichting optimaal te laten werken maken we de armaturen in fases schoon. Jaarlijks reinigen we ongeveer een kwart van het areaal en inspecteren we de lichtobjecten op technische staat.

Werken in en met verontreinigde bodem Bij het (ver)plaatsen van masten en het leggen en aansluiten van elektrakabels moet in de grond worden gewerkt. De milieukundige kwaliteit van de grond moet vooraf worden onderzocht. Het landelijke Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Weg- en Waterbouw heeft hiervoor een richtlijn opgesteld (CROW 400) waarin de te nemen maatregelen bij verontreinigde grond is beschreven die de Arbowet verplicht.

Elektriciteit werkomstandigheden Vanuit de Arbowetgeving is het verplicht om als werkgever een veilige werkplek te bieden. Dit geldt zeker bij een elektrische installatie, waar een lichtmast onder valt. Elektrische installaties moeten wettelijk voldoen aan de voorwaarden die de Nederlandse Norm (NEN1010) hieraan stelt. De eigenaar van de installatie (de gemeente) is hiervoor verantwoordelijk. De gemeente Alblasserdam heeft een beleid voor het werken met elektrische installaties. Alle eigen werknemers van de gemeente die met elektrische installaties in aanraking kunnen komen hebben hiervoor een opleiding (inclusief herhalingen) en een schriftelijke aanwijzing. Collega's vanuit de Drechtsteden die de gemeente Alblasserdam inhuurt voor werkzaamheden aan elektrische installaties hebben eveneens een schriftelijke aanwijzing met de verantwoordelijkheden. De werkzaamheden aan elektra moeten worden uitgevoerd door een daartoe gespecialiseerd en gecertificeerde aannemer. Als er werkzaamheden aan de elektrakabel van de netbeheerder (Stedin) moeten worden verricht, dan is hier toestemming van de netbeheerder voor nodig. Het af- en aansluiten van masten is in de regel altijd voorbehouden aan de netbeheerder. Hier is dus afstemming en planning nodig waarbij de beschikbaarheid van capaciteit bij de netbeheerder een risico is op een spoedig voortgang.

Beheersysteem Alle lichtmasten en overige onderdelen van de openbare verlichting is opgenomen in een beheersysteem. Zo zijn de locatie, de leeftijd, materieeleigenschappen, storingen, reparaties per object bijgehouden. Op basis van deze informatie maken we het planmatig beheer per jaar inzichtelijk. Hiermee kunnen we de planmatige vervangingen van masten, armaturen, netwerken en groot onderhoud vroegtijdig in beeld brengen. Dit stelt ons in staat om vervangingen efficiënt af te stemmen op reconstructies en gelijkmatig te spreiden in de tijd. De vakgroep OVL in Dordrecht verzorgt het beheer van de data, inclusief de mutaties, begroting en de jaarplannen.

Pagina 14 van 24

5. Communicatie – afhandeling meldingen Communicatie naar belanghebbenden We hebben diverse redenen om actief te communiceren over onze werkzaamheden. De wijze waarop hangt af van de impact en schaalgrootte van de werkzaamheden. Over klein onderhoud communiceren we in de regel niet. Dit heeft meerdere redenen. - Bij klein onderhoud is er beperkte hinder, er worden geen, of kortstondig doorgangen afgesloten; - Uitvoering is vaak afhankelijk van weersomstandigheden; - Er worden vaak meerdere plaatsen per dag hersteld; - Klein onderhoud heeft vaak een spoedeisend karakter; - Inplanning gebeurt vaak door de aannemer volgens hun optimale volgorde. Bij planmatig onderhoud in woonstraten informeert de aannemer met een brief minimaal een week tevoren alle bewoners en belanghebbenden over de werkzaamheden. In de brief geven we aan wat er gaat gebeuren, de start, het geplande einde en de gevolgen voor parkeren, fasering, afsluitingen en omleidingen, bereikbaarheid van de woningen (ook voor mensen met een beperking), scholen, schoolroutes, bedrijven, de afvalinzameling. In de brief staat een contactpersoon die bereikbaar is voor vragen.

Meldingen Meldingen komen binnen via de website van gemeente Alblasserdam of de app 'Fixi'. Een medewerker in gemeente Alblasserdam (de verdeler) zet de melding door naar de vakgroep OVL. Afhandeling van deze meldingen is de verantwoording van de vakgroep OVL. Naast deze meldingen komen er via de receptie of medewerkers van Alblasserdam ook nog enkele meldingen binnen welke tevens in Fixi dienen te worden ingevoerd door Alblasserdam. Fixi is laagdrempelig en bedoeld om het de inwoners niet te lastig te maken om de gemeente te bereiken. Hierdoor komen er veel meldingen binnen. Meer storingsmeldingen betekent dan ook meer geregistreerde lampstoringen in het beheersysteem. Onveilige situaties, of lampen die uitstaan worden door Fixi eerder en vaker gemeld. Het aantal melding wordt dus niet als iets negatief gezien, de inwoners zijn de ogen en de oren van de gemeente en we zijn blij met iedere melding omdat in de woonstraten de openbare verlichting niet geschouwd wordt. De vakgroep

Pagina 15 van 24

OVL monitort continu het type storingen. Bij herhaaldelijke patronen of bijzonderheden wordt daar direct op geacteerd en naar een oplossing gezocht. De vakgroep OVL monitort het type storingen. Meldingen bestaan uit onder andere uit: lampstoringen, kabelstoringen, herhaalstoringen, maar ook uit verzoeken om aanpassing vanwege ervaren lichthinder of te donkere plekken.

Kabelstoringen Wanneer een groep lichtpunten uitstaat, is er veelal sprake van een kabelstoring. Deze wordt door de vakgroep OVL doorgegeven aan de netbeheerder Stedin. Stedin dient na een gedane storingsmelding van 5 lichtpunten of meer, binnen 2 werkdagen aan te vangen met het verhelpen van die storing. Bij minder dan 5 lichtpunten geldt een aanvangstermijn van het herstel van maximaal 5 werkdagen. De vakgroep OVL bewaakt de afhandeling van de kabelstoringen van Stedin.

Weerschijn van elektrische en natuurlijke verlichting aan het Kortland

Pagina 16 van 24

6. Financiën Voor het instandhouden van de openbare verlichting zijn financiële middelen nodig.

Integraal Maatschappelijk Beheer Kader 2023 In 2023 is in het IMBK2023 voor de openbare verlichting op basis van het toenmalige prijsniveau berekend dat de kosten voor dagelijks beheer een bedrag van €150.000 bedroeg. Daarnaast waren de energiekosten geraamd op €100.000. Dit was op basis van de energiekosten die in de gemeentebegroting waren opgenomen. Voor groot onderhoud en planmatige vervangingen is een kostenpost van €148.000 per jaar berekend. Assetsheet openbare verlichting IMBK 2023

Ondanks een sterk verminderd energieverbruik van de openbare verlichting door de totale verledding van het areaal zijn, door toenemende kosten van netbeheer en verduurzamingstoeslagen door energietransitie en klimaatmaatregelen, de kosten voor het energieverbruik flink gestegen. Was in de periode 2024-2025 de versnelde verledding niet doorgevoerd, dan waren de energiekosten veel harder gestegen. Daarnaast werd tot 2025 een deel van de energiekosten verdeeld over de energiekosten voor vastgoed, kunstwerken en rioolgemalen. Door een herverdeling van de energiekosten naar de zuivere functie zijn sinds 2025 de energiekosten van de openbare verlichting volledig ten laste van de openbare verlichting gekomen. De berekening in het IMBK2023 was gebaseerd op een evenredige spreiding van de vervangingen. Door de verbeteringen in databeheer en areaalregistratie kunnen we planmatig verder vooruitkijken. Zoals aangegeven zijn er vervangingsgolven in aantocht die over enkele jaren grotere investeringen veroorzaken.

Pagina 17 van 24

Stijgende kosten exploitatie De hoogte van de exploitatie van de openbare verlichting bewegen mee met de kosten voor elektra. De kosten van elektriciteit zijn vanaf 2013 tot 2023 redelijks stabiel tussen de € 65.000 en €90.000. In 2023 verdrievoudigen deze. De oorzaak is de afloop van het leveringscontract op een moment dat de energiemarkt overspannen is door de inval van Rusland in Oekraïne. Daarnaast is Nederland in de transitiefase van fossiel naar elektrificatie. De netbeheerder moet het elektriciteitsnet sterk uitbreiden en de daarbij gemoeide kosten uiten zich in sterk stijgende transportkosten.

Exploitatiekosten in de begrotingen 2023-2026 In de begrotingen vanaf 2023 zijn de structurele kostenstijgingen niet doorgevoerd. Het voorstel 'Geheel Alblasserdam in het led' uit 2023 voorziet in een daling van de energiekosten voor de jaren 2025 van €15k en daarna structureel €30k per jaar. Na de stabilisatie van de turbulente energiemarkt in 2024, bleef de prijs voor elektriciteit ruwweg het dubbele van vóór 2023. Echter is vanaf 2024 in de begroting weer de €80k voor geraamde kosten van voor 2023 opgenomen. Dit had in 2024 een overschrijding van €110k tot gevolg. In de begroting van 2025 is het budget (vanuit het besluit 'Geheel Alblasserdam in het led') met €15k verlaagd. Hierdoor, en door een correctie van energiekosten die waren toeberekend aan civiele kunstwerken en gemalen, groeide de overschrijding van het energiebudget voor openbare verlichting hierdoor tot €180k. Vanaf 2026 is het energiebudget door het voorstel 'Geheel Alblasserdam in het led' verder verlaagd tot €50.000 per jaar. Het energieverbruik per lamp is sterk verminderd. Maar door de stijgende kosten voor transport, toegenomen (energie)belastingen en de blijvend verhoogde energieleveringsprijzen is de verwachting dat de energiekosten voor 2026 uitkomen op €175.000 en de jaren erna structureel zullen stijgen door prijsstijgingen in netbeheer en leverantie.

Een bijstelling van de kostenraming in de begrotingen is dan ook noodzaak.

Exploitatiekosten vanaf 2027 Vanaf 2027 worden de exploitatiekosten (dagelijks beheer) en energie geraamd op:

Beheerkosten exploitatie Onderhoudskosten verlichting Inspecties en onderhoud van netwerk en installaties

€ 67.000 € 53.000 € 15.000

Totale exploitatiekosten instandhouding

€ 125.000

Energiekosten

€ 175.000

Pagina 18 van 24

Investeringen 2027-2033 en verder Vanaf 2027 tot 2033 liggen de jaarlijks benodigde investeringen voor vervangingsonderhoud laag. De jaarlijkse gemiddelde kosten (prijspeil 2026) voor vervangingsinvesteringen geraamd op: Gem jaarkosten 2027 t/m 2033 reguliere investeringen 4099 lichtmasten (1-1-2026)

Voorbereiding en aansturing Gemiddelde kosten groot onderhoud en vervanging

€ 20.000 € 60.000

Gemiddelde jaarlijkse investeringskosten t/m 2033:

€ 80.000

Na 2033 Lopen de jaarlijkse investeringskosten golfsgewijs op: Gem jaarkosten 2034 t/m 2035 reguliere investeringen 4099 lichtmasten (1-1-2026)

Voorbereiding en aansturing Gemiddelde kosten groot onderhoud en vervanging

€ 20.000 € 296.000

Gemiddelde jaarlijkse investeringskosten 2034-2035:

€ 316.000

Gemiddeld over de periode 2033-2046: Gem jaarkosten 2034-2046 reguliere investeringen 4099 lichtmasten (1-1-2026)

Voorbereiding en aansturing Gemiddelde kosten groot onderhoud en vervanging

€ 20.000 € 222.000

Gemiddelde jaarlijkse investeringskosten t/m 2046:

€ 242.000

De kosten voor dagelijks beheer en investeringen zullen in de toekomst door marktwerking, inflatie/devaluatie en wijzigingen in wet- en regelgeving wijzigen. Tijdens de daarvoor geschikte momenten in de jaarlijkse financiële cyclus zullen deze worden geactualiseerd.

Pagina 19 van 24

Bijlage 1 Voorwaarden objecten aan lichtmasten Het veranderen van de weg, hierbij inbegrepen de bij de weg behorende inrichtingsobjecten, is vergunningsplichtig vanuit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV artikel 2:11). Het bevestigen van objecten schade aan de lichtmast kan aanbrengen en risico’s kan opleveren voor het publiek. Deze risico’s hangen af van de geschiktheid van de lichtmast, de standplaats, maar ook van de eigenschappen van (de bevestiging) van het object. Een vergunning waarin het advies van de lichtmastbeheerder als vergunningsvoorwaarde is opgenomen is daarom in het belang van de openbare veiligheid. Het advies van de lichtmastbeheerder is maatwerk en behandelt de geschiktheid van mast en object. De basisafwegingscriteria voor een positief advies zijn hieronder opgenomen. Afhankelijk van de situatie en de kenmerken van het object kunnen aanvullende voorwaarden worden geadviseerd. Basisvoorwaarden vanuit beheer voor objecten (waaronder hanging baskets/plantenbakken/ reclame/overige objecten en hiertoe inbegrepen de bevestiging) aan lichtmasten. -

-

-

de lichtmasten moeten voorafgaand aan montage door de lichtmastbeheerder worden beoordeeld op geschiktheid; de plantenbakobjecten moeten deugdelijk worden bevestigd met een klembevestiging en rubber afscherming tussen klem en mast. Een montagevoorstel met maatvoering van het object dient vooraf ter goedkeuring aan de beheerder van de lichtmasten aangeboden te worden. de vergunninghouder zal een eerste en tweede aanspreekpunt met directe contactgegevens afgeven. montage van de objecten op gelijke hoogte, zonder dat het zicht op lichtmastnummers, straatnaam- of verkeersborden wordt belemmerd (ook rekening houden met overhangende planten); (de)montage en onderhoud van de objecten wordt uitgevoerd met voor de Arbowet geschikt materieel (dus geen losse ladder) veilig werken langs de openbare volgens CROW-richtlijn 96b kosten voor montage en demontage van de objecten zijn voor de aanvrager/vergunninghouder. bestaande schade aan de lichtmast moet voorafgaand aan de montage aan de gemeente worden gemeld; nieuwe schade aan de lichtmast moet zo spoedig mogelijk na constatering aan de gemeente worden gemeld de aanplant en verzorging van plantgoed ligt geheel bij de vergunninghouder; bij schade aan een plantenbakobject dient het object volledig te worden gecontroleerd op geschiktheid door de vergunninghouder. Plantenbakken met schade zijn ongeschikt voor gebruik.

schade aan de plantenbakken, zowel mechanische, chemische, door verwering (bijvoorbeeld door zonlicht) of door vandalisme aan het object is geheel voor risico van de vergunninghouder. (Gevolg)schade aan eigendommen van derden is geheel voor risico van de vergunninghouder. bij planmatig onderhoud aan de lichtmasten moeten de objecten op eerste aanzegging, binnen 1 werkweek door de vergunninghouder op zijn kosten worden verwijderd. bij schade aan de objecten moeten deze, op eerste aanzegging, binnen 1 werkdag door de vergunninghouder op zijn kosten worden verwijderd. in geval van calamiteiten kan de gemeente een of meer objecten zonder voorgaand overleg demonteren en tijdelijk opslaan. De vergunninghouder wordt zo spoedig mogelijk hierna bericht. De kosten voor heraanbrengen komen in dit geval voor de gemeente.

Pagina 20 van 24

Bijlage 2 Afspraken met de netbeheerder In de DienstVerleningeOvereenkomst (DVO) met Stedin zijn onderstaande servicenormen vastgelegd. AANVANGTERMIJN OVL-KABELNET STORING Soort melding Servicenorm Stedin Tot en met 4 lichtmasten Uiterlijk op de 5de werkdag Meer dan 4 opeenvolgende lichtmasten Direct of uiterlijk op de 2de werkdag Lichtmasten in een hele wijk of buurt Binnen 2 uur (meldingen in de avond of nachturen) OPLOSTERMIJN OVL-KABELNET STORING Soort melding Servicenorm Stedin Enkel – en meervoudige aansluitingen (het streven) om op jaarbasis 80% binnen 5 (lichtmasten) werkdagen hersteld te hebben Uitval wijken en buurten Binnen 24 uur hersteld De vakgroep OVL Dordrecht bewaakt dit strak en er worden gedurende het jaar in nauw overleg gesprekken met Stedin gevoerd. Verholpen kabelstoringen kunnen incidenteel terugkeren. Dat gebeurt doordat nieuw aangebrachte zekeringen na verloop van tijd weer doorbranden/aanspreken. Alleen wanneer een kabelstoring zich kort na uitgevoerd herstel zich weer voordoet, kan er gemeten worden door Stedin. We noemen dit zogenaamde “Herhaalstoringen”. In een aantal gevallen blijkt achteraf dat een enkelvoudige lampstoring toch een kabelstoring is. De aannemer van de gemeente mag niet schakelen en kan dus overdag niet constateren of er spanning van de netbeheerder binnenkomt.

Pas wanneer we een nieuwe melding binnen krijgen, gaat de aannemer nogmaals de verlichting grondig (ook het voorschakelapparaat en aansluitblok) controleren. Wanneer de installatie goed is, zal de vakgroep OVL aan de netbeheerder een kabelstoring melden. De hele storingsperiode inclusief definitief herstel kan incidenteel tot tenminste 17 werkdagen in beslag nemen! Dat is mede afhankelijk van het moment wanneer een tweede melding binnenkomt. Team OVL controleert 's avonds alleen steekproefsgewijs het werk van de aannemer. Het kan dus zijn dat terugkerende storingen onopgemerkt blijven. Als ondanks de inspanningen van de netbeheerder de verlichting niet brandt, wordt dat veelal via een gedane (herhaling)melding gemeld. Doordat het melden van storingen met behulp van Fixi makkelijker is geworden, nemen de meldingen wel toe. Deze meldingen zijn nodig om storingen eerder op te lossen, hetgeen ten goede komt aan de veiligheid in Alblasserdam. De inwoners van Alblasserdam leveren hier een belangrijke bijdrage aan. Projectontwikkelaars – derden Gedurende een project heeft de vakgroep OVL geen controle of invloed op de uitvoerende partijen. De regie voor OVL werk ligt bij de projectleider van de gemeente Alblasserdam. Eventuele storingen en meldingen worden doorgezet naar de projectleider of projectontwikkelaar.

De vakgroep OVL neemt meldingen pas in behandeling als de verlichting is opgeleverd en overgedragen, en in beheer is bij de gemeente.

Pagina 21 van 24

Er is door de vakgroep OVL een werkproces opgesteld van OVL-werkzaamheden bij Integrale Projecten. Bij Integrale Projecten worden in de werkvoorbereiding 1) het werkproces alsook 2) het Programma van Eisen (PvE) naar de projectleider van Alblasserdam gestuurd. Publicatie storingen melden Wij publiceren tweemaal per jaar (najaar en voorjaar) een communicatiebericht op de gemeentepagina van Het Kontakt/De Klaroen. Dit communicatiebericht heeft als doel om het melden van storingen en de wijze van afhandelen bij de inwoners onder de aandacht te brengen. De principetekst is als bijlage toegevoegd.

Pagina 22 van 24

Bijlage 3 Communicatie donkere dagen

Storingen openbare verlichting? Zo meldt u het! Mocht de straatverlichting niet branden, dan is de kans groot dat de lamp stuk is of dat er een kabelstoring is. U helpt ons als u deze storingen aan ons doorgeeft. Hoe eerder wij een melding krijgen, hoe eerder wij de storing kunnen oplossen. Als de straatverlichting het niet doet, dan kunt u dat op verschillende manieren aan ons melden: - de Fixi App of de website www.fixi.nl - gemeente meldpunt openbare ruimte op www.alblasserdam.nl/ - via whatsapp: 06 4028 9392 - telefonisch via 14 078 (tijdens kantooruren) - spoedlijn openbare ruimte 06 - 2294 6312 Wilt u meer weten over de soorten storingen die er zijn en hoe lang het duurt voordat een storing wordt opgelost? Kijk dan op Fixi.

Pagina 23 van 24

Storingen straatverlichting Doet de straatverlichting het niet? Meld het via Fixi. We bekijken dan of de gemeente de storing op kan lossen. Of we schakelen de netbeheerder in. Gevaarlijke situaties, zoals een lichtmast die op de weg ligt, verhelpen we zo snel mogelijk. Doet één lamp het niet? Dan zit de oorzaak vermoedelijk in de lamp. De gemeente probeert dit binnen zes werkdagen op te lossen. Branden vijf of meer lampen niet? Dan is er waarschijnlijk iets mis met de stroomkabel van netbeheerder Stedin. Wij geven de storing door en Stedin start binnen twee werkdagen met het oplossen. Als de oorzaak niet duidelijk is, kan het langer duren voordat de straatverlichting werkt. We houden u dan op de hoogte. Veiligheid Bij het oplossen van een storing houden we rekening met de veiligheid. Soms is er sprake van een gevaarlijke situatie. Bijvoorbeeld als het deurtje van de lichtmast ontbreekt en de elektrische bedrading dus onbeschermd is. En als de verlichtingsarmatuur los aan de lichtmast bungelt. Of een lichtmast is aangereden en ligt over de weg of staat gevaarlijk scheef. In zo'n geval zorgen we dat het gevaar zo snel mogelijk opgelost is. Storing verholpen maar nog geen licht? Overdag kunnen we alleen testen of een lamp het doet. Soms blijkt dan 's avonds toch dat de verlichting niet brandt. Dan is er mogelijk een herhaalstoring of kabelstoring.

Wilt u dit dan opnieuw melden? Verder kan het gebeuren dat een storing alleen optreedt in bepaalde omstandigheden. Bijvoorbeeld bij een zwakke plek in een kabel waar vocht bij kan komen. Bij droog weer doet de verlichting het dan en als het regent weer niet. Zo'n storing is lastig op te sporen en kan daarom meer dan twee weken duren. Wij hebben uw meldingen nodig om storingen op te lossen. Bedankt voor uw oplettendheid!

Pagina 24 van 24

0

Inhoud Proloog (vanuit de Historische Vereniging Alblasserwaard) ............................................................ 2 Samenvatting ............................................................................................................................... 4 1

2

Inleiding ................................................................................................................................ 4 1.1

De pijlers van het beleidsplan ..............................................................................................6

1.2

Reflectie: de periode 2011-2016-2025 .................................................................................6

Beleidsuitgangspunten .......................................................................................................... 9 2.1

Functies van verlichting ......................................................................................................9

2.2

Doordachte afweging van doel, gebruikers, ontwerp en beheer .............................................9

2.3

Wet- en regelgeving .......................................................................................................... 11

2.4

Verlichtingsklassen .......................................................................................................... 12

2.5

Assetmanagement ........................................................................................................... 12

2.6

Vervanging ....................................................................................................................... 14

2.7

Duurzaamheid en circulariteit ........................................................................................... 14

2.8

Multifunctioneel gebruik van lichtmasten ........................................................................... 15

2.9

Inwonerscommunicatie en participatie .............................................................................. 15

2.10

Inwonertevredenheid ........................................................................................................ 17

2.11

Lichthinder voor mens en dier ........................................................................................... 17

2.12

Energiedoelstellingen ....................................................................................................... 17

2.13

Energieverbruik ................................................................................................................ 19

BIJLAGE 1: Omgevingsanalyse openbare ruimte ............................................................................21 a) b) c)

Gebruikers ....................................................................................................................... 21 Doelgroepen .................................................................................................................... 22 Samen doen ..................................................................................................................... 24

BIJLAGE 2: Wet- en Regelgeving ....................................................................................................25 a) b) c) d) e) f) g) h)

Burgerlijk wetboek ............................................................................................................ 25 Omgevingswet m.b.t. natuurbescherming .......................................................................... 26 Landelijke normen en richtlijnen ........................................................................................ 26 Duurzaam veilig ................................................................................................................ 26 Verlichtingsmiddelen ........................................................................................................ 27 Elektrotechnische installatie en veiligheid .......................................................................... 27 Politiekeurmerk Veilig Wonen ............................................................................................ 28 Keurmerk Veilig Ondernemen ............................................................................................ 28

Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2035 Gemeente Alblasserdam

1

i) j) k)

WIBON / Grondroerdersregeling ........................................................................................ 29 Leidingenverordening Alblasserdam .................................................................................. 29 CROW-400 ....................................................................................................................... 30

BIJLAGE 3: Functies openbare verlichting .....................................................................................31 a) b) c) d)

Verkeersveiligheid ............................................................................................................ 31 Sociale veiligheid .............................................................................................................. 32 Leefbaarheid .................................................................................................................... 33 Overzicht verlichtingsaspecten per functie ......................................................................... 34

Bijlage 4: Begrippenlijst ...............................................................................................................35

Proloog (vanuit de Historische Vereniging Alblasserwaard) Het lantaarn opsteken start omstreeks 1910 en geschiedt door het aansteken van busjes, gevuld met petroleum, door de heren Van Wijnen en Erkelens. De laatste nam de lantaarns op Dam, Kerkstraat, Polderstraat en Hoogendijk voor zijn rekening, de eerste liep vanaf de Dam, heel Cortgene, Oost- en West-Kinderdijk uit, tot aan het kantoorgebouw van Kloos Kinderdijk NV. Niet alleen omdat daar ongeveer de grens van Alblasserdams grondgebied ligt, nee, maar ter plaatse begon elektrische straatverlichting. Een straatverlichting die ongeveer ophield bij het postkantoor in de Kinderdijk en die geen gemeentelijke, maar een particuliere aangelegenheid was. Onderaan de machinefabriek van voorheen J. & K. Smit stond de centrale Kinderdijk, die zorgde voor licht langs de dijk en in huis voor de directieleden van Kloos en L. en J. & K. Smit. Machinist was de heer Van den Berg. Maar om terug te komen op onze lantaarnopsteker Van Wijnen, deze begon zijn lantaarns aan te steken bij de vroegere scheepswerf van Jonker. Daartoe werd gebruik gemaakt van een laddertje, met een inkeping in de bovenste sport om glijden te voorkomen. Een van de raampjes van de zeskantige lantaarn werd geopend en met een lucifer werd licht gemaakt.