vast te stellen omgevingsvisie op 24 sept_20231161 (ID 169832).pdf

OMGEVINGSVISIE ALBLASSERDAM 24 september 2024

1

Inhoud 1.

2.

3.

Inleiding

4

1.1 1.2 1.3

4 5 6

We stellen een omgevingsvisie op Hoe komen we tot de omgevingsvisie Belangrijkste issues in Koers op hoofdlijnen

Uitgangspositie

8

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

8 8 11 13 15

Inleiding Identiteit en kernkwaliteiten Speelveld / kader Kernopgaven Ambitie en focus: Fit en groen dorp in de polder

Keuzes omgevingsvisie

19

3.1 3.2

19 19 19 20 21 22 22 23 23 24 24 24 25

Ambities Ambities per thema 3.2.1 Wonen 3.2.2 Bereikbaarheid 3.2.3 Werkgelegenheid 3.2.4 Gezondheid 3.2.5 Klimaatadaptatie 3.2.6 Klimaatmitigatie 3.2.7 Circulariteit 3.2.8 Bestaanszekerheid 3.2.9 Ondersteuning 3.2.10 Samenleving 3.2.11 Veiligheid

3.3

4.

2

Ambities per gebied 27 3.3.1 Woongebied 27 3.3.2 Centrumgebied 28 3.3.3 Werkgebied 28 3.3.4 Sport- recreatie- en groengebied, dorpsrandfuncties 29 3.3.5 Agrarisch gebied 29 3.3.6 Natuurgebied en natuurontwikkeling polder Blokweer 30 3.3.7 Zorglint 30 3.3.8 Beschermd dorpsgezicht 31 3.3.9 Landgoed 31 3.3.10 Molenbiotoop / Werelderfgoed Kinderdijk 31 3.3.11 Hoofdgroenstructuur 31 3.3.12 Hoofdwaterstructuur 32 3.3.13 Hoofdinfrastructuur en Mobiliteitshub Poort aan de Noord 32 3.3.14 Hoogspanningsverbinding / elektriciteitsnet 33

Hoofdlijnen uitvoering

34

4.1

Samenwerking 4.1.1 Samenwerking met de regio 4.1.2 Uitgangspunten rol gemeente 4.1.3 Uitgangspunten rol initiatiefnemer

34 34 34 34

4.2

Hoe gaan we om met nieuwe ontwikkelingen 4.2.1 Algemene spelregels principebeoordeling 4.2.2 Initiatieven

35 35 35

4.3

Kostenverhaal 37 4.3.1 Kostenverhaal en financiële bijdragen 37 4.3.2 Financiële bijdragen: kostenvragers, kostendragers en hun samenhang 38 4.3.3 Financiële uitvoerbaarheid 39

4.4

Monitoring en relatie met andere instrumenten

39

3

1. Inleiding 1.1

We stellen een omgevingsvisie op

In Artikel 1.3 van de omgevingswet staat "Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: a. bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, en b. doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften."

De gemeente Alblasserdam is in 2021 gestart met het opstellen van een omgevingsvisie. De omgevingsvisie is een integrale visie op hoe we de fysieke leefomgeving van Alblasserdam op de langere termijn willen ontwikkelen, gebruiken en beheren. Deze blik op de toekomst geeft de hoofdzaken aan van wat we in Alblasserdam willen bereiken. Het gaat over het hele grondgebied van de gemeente en over alle ruimtelijke thema’s zoals wonen en werken, recreëren en sport, natuur en erfgoed, maar ook over de grote opgaven van deze tijd zoals sociale vraagstukken, duurzaamheid, klimaat, veiligheid en gezondheid.

Het gaat dus alleen niet om ruimte maar ook om de maatschappelijke en economische doelen. We willen als Alblasserdam ruimte voor maatschappelijke ontwikkelingen in ons dorp, wonen, recreëren, werken, etc. Hierover zullen we knopen door moeten hakken. De belangrijkste vraagstukken zijn de woningbehoefte, de bereikbaarheid en hoe we onze opgaven op een fitte en groene manier invullen.

Waarom nu? Onze huidige stip op de horizon staat in de structuurvisie Alblasserdam 2040. Na ruim 10 jaar is het een goed moment om deze visie te actualiseren. Een groot deel van de structuurvisie is nog actueel. Veel gaat goed, is in uitvoering of al uitgevoerd. De meeste thema’s zijn nog actueel. Toch is er ook nieuw beleid en er zijn nieuwe trends en ontwikkelingen waar we rekening mee moeten houden. Mens en maatschappij veranderen, daar moeten we rekening mee houden. Ook hebben we op een aantal gebieden in de fysieke leefomgeving een opgave, waaronder klimaataanpassing, biodiversiteit, waterveiligheid, circulariteit en gezondheid.

Hoe gaat de visie eruitzien en wat moet hij doen? De visie vertelt het verhaal van Alblasserdam. We geven aan waar we trots op zijn (onze identiteit en kernwaarden, ofwel ons DNA) en wat we zo willen houden. We stemmen ons beleid af op ander beleid en projecten (we starten niet blanco en Alblasserdam is geen eiland). We werken de visie thematisch en gebiedsgericht uit en kijken daarbij door naar 2040. Het thematische deel is gebiedsoverstijgend en geldt voor meerdere gebieden of het hele grondgebied van onze gemeente. Het gebiedsgerichte deel doet beleidsuitspraken die voor specifieke gebieden gelden en geven we aan op de visiekaart. We stellen onszelf de vraag wat we in de verschillende gebieden (woonwijken, bedrijventerreinen, centrum, etc.) willen bereiken (onze ambities en doelen). Maar ook hoe we deze doelen en ambities op een fitte en groene manier willen realiseren.

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet vervangt alle regels en wetten voor ruimtelijke ordening, bouwen, milieu en water, infrastructuur. De omgevingsvisie is een van instrumenten van de Omgevingswet. Alle gemeenten zijn verplicht om een omgevingsvisie (voorheen structuurvisie) op te stellen.

4

Uit het thematische beleid en het beleid voor de verschillende gebieden volgt waar opgaven en ambities kunnen landen. Hiermee willen we duidelijkheid geven over wat we willen beschermen en wat we willen ontwikkelen. Tot slot geven we in een uitvoeringsparagraaf aan hoe we onze ambities willen realiseren en hoe we met initiatieven omgaan.

En in het kader van prioritering heeft de gemeenteraad met behulp van de inwoners het accent fit en groen dorp in de polder aangebracht. Daarna is dit accent verder uitgewerkt in het collegeprogramma en hebben we opgehaald wat Alblasserdammers belangrijk vinden (participatie). Al deze ingrediënten tezamen vormen de uitgangspositie van de omgevingsvisie. Op basis van deze opgaves en uitgangspunten is het zaak te komen tot een integraal afgewogen visie. De identiteit van Alblasserdam neemt daarin een belangrijke plaats in; de Januskop met het historisch-stedelijke karakter enerzijds en het groene kleinschalige polderdorp anderzijds.

De omgevingsvisie doet beleidsuitspraken op hoofdlijnen. Verdere uitwerking van de visie staat in bestaand actueel beleid of nemen we op in nieuw op te stellen beleid of -programma’s.

1.2

Hoe komen we tot de omgevingsvisie

Hoe verder? Het opstellen van de omgevingsvisie verloopt in 4 stappen: 1. Update van de uitgangspositie We zijn gestart met het updaten van onze uitgangspositie. We beginnen immers niet blanco aan het opstellen van de omgevingsvisie. In hoofdstuk 2 is hier verslag van gedaan. 2. Koers op hoofdlijnen bepalen Gezien de vele opgaven waar Alblasserdam voor staat zullen er keuzes gemaakt moeten worden en prioriteiten moeten worden gesteld. Niet alles kan overal en niet alles is even belangrijk. We hebben gesprekken gevoerd met de ambtelijke organisatie, het college en de raad over de dilemma’s. Dit heeft geresulteerd in een Koers op hoofdlijnen. 3. Opstellen ontwerp omgevingsvisie De Koers op hoofdlijnen is verder uitgewerkt in de ontwerp omgevingsvisie. Er is ook een duidelijke samenhang tussen de ontwerp omgevingsvisie en beleid in ontwikkeling. We werken op dit moment namelijk ook aan de Woonzorgvisie, de Bereikbaarheidsvisie en de Parkeervisie. Deze visies zijn op elkaar afgestemd. 4. Vaststellingsprocedure In stap 4 heeft het college de ontwerp omgevingsvisie vrijgegeven voor terinzagelegging. Het ontwerp is van 12 maart tot en met 6 mei ter inzage gelegd. Iedereen kon hierop een zienswijze indienen. De zienswijzen zijn beantwoord en samen met een voorstel van het college ter vaststelling aan de raad aangeboden.

Wat hebben we al gedaan? We zijn niet met een blanco situatie gestart. Er is een bestaand dorp, er is geldend beleid en er zijn lopende afspraken. Ook spelen er trends en ontwikkelingen die leiden tot opgaven waar Alblasserdam een antwoord op moet geven. Participatie Er is al veel opgehaald. Aan het document 'De eerste stap, Op weg naar het opstellen van een omgevingsvisie' is een participatietraject gekoppeld. Er is in dat kader in 2021 opgehaald wat de inwoners belangrijk vinden. Hiervoor zijn diverse wijkactiviteiten uitgevoerd en is er een enquête gehouden. De hoofdlijnen per wijk zijn weergegeven in paragraaf 2.5. Deze ‘Eerste stap’ leverde ook onze identiteit/waarden/ambitie op en de tien kernopgaven waarmee in de omgevingsvisie rekening gehouden moet worden. De basis De huidige structuurvisie uit 2013 is de basis die we verbreden met thema's van de Omgevingswet. Daarnaast worden trends en ontwikkelingen aangestipt, bestaande kaders waar rekening mee moet worden gehouden (het speelveld) en regionale afspraken worden benoemd.

5

De omgevingsvisie wordt via de landelijke overheidsvoorziening “Regels op de kaart” en op onze website gepubliceerd.

1.3

het sluipverkeer van en naar Nieuw-Lekkerland en het verkeer naar en van Kinderdijk zorgt voor knelpunten. Het dorp ten noorden van de Alblas is slechter bereikbaar dan het gebied ten zuiden daarvan. Verder is het openbaar vervoer nu onvoldoende alternatief voor de mobiliteitsbehoefte van onze inwoners.

Belangrijkste issues in Koers op hoofdlijnen

Voordat we de omgevingsvisie hebben opgesteld, hebben we de belangrijkste issues met de raad besproken in de koers op hoofdlijnen. Hierin hebben we de hoofdlijnen van beleid weergegeven, die we vervolgens in deze omgevingsvisie hebben uitgewerkt. Op die manier hebben we draagvlak willen creëren voor de keuzes die uiteindelijk in de omgevingsvisie zijn voorgesteld. De belangrijkste issues die we met de raad besproken hebben, zijn:

Centrale vraag Wat is een acceptabele wachttijd in de spits en welke maatregelen zijn dan wenselijk? Welke voorwaarden stellen we voordat we uitbreiding van woningbouw mogelijk maken? Groei aantal inwoners Tot 2030 voorzien verschillende woningbouwplannen voor de bouw van voldoende woningen tot 2030. De vraag naar woningen zal, gezien de huidige trends en ontwikkelingen (demografie, migratie, gezinsverdunning), daarna niet voorbij zijn. Bij extra woningen horen echter ook andere ruimteclaims zoals ruimte voor groen, water, voorzieningen zoals scholen, mobiliteit, etc. Aan de andere kant zorgt de groei van het aantal inwoners ook voor extra draagvlak voor bepaalde voorzieningen, zoals bijvoorbeeld voor senioren. In 2030 is de bereikbaarheid van Alblasserdam zonder uitbreiding reeds een probleem. Extra woningen leveren ook extra auto’s en meer verkeersbewegingen op.

Fit en Groen In ‘De Eerste stap’ is gekozen voor het scenario ‘Fit en groen dorp in de polder’. Dat betekent dat de focus vooral ligt bij belangen als klimaat, duurzame energie, groen en gezondheid. Op basis hiervan hebben we in de Koers op hoofdlijnen uitspraken gedaan die daar verder inhoud aan geven. Zo mag er niet gebouwd worden (woningen, bedrijven, voorzieningen, wegen, parkeerplaatsen) in de polder. Ook willen we bij nieuwe ontwikkelingen dat er aan water en groen wordt gedacht, bijvoorbeeld door bij sloopnieuwbouw te kiezen voor bijvoorbeeld hoger bouwen (waar dat stedenbouwkundig verantwoord is), zodat er ruimte voor water en groen over blijft. Uiteraard zijn er meer belangen die ruimte vragen binnen de gemeente. Onze bereikbaarheid is niet goed. Oplossingen voor een betere bereikbaarheid vragen ruimte, net als parkeren. En we willen woningen (en bijbehorende voorzieningen) bouwen voor onze inwoners.

Centrale vraag Willen we de groei van het aantal inwoners mogelijk maken na 2030? Behoefte aan woningbouw Als we na 2030 willen groeien in aantal inwoners, moeten we ook bepalen waar we de extra woningen die daarvoor nodig zijn, willen bouwen. Globaal bestaan hiervoor drie opties: inbreiding ten noorden van de Alblas, uitbreiding op het huidige bedrijventerrein Vinkewaard-Noord en uitbreiding op het huidige sportpark Souburg. Ten noorden van de Alblas bouwen heeft als voordeel dat voorzieningen dichtbij zijn. Ook zijn er mogelijkheden voor herstructurering en kwaliteitsverbetering, waarbij soms extra woningen denkbaar zijn. Echter verslechtert inbreiding de bereikbaarheid van het dorp

Centrale vraag: Wat is 'Fit & Groen' en wat betekent dit voor bouwen in Alblasserdam? Bereikbaarheid & infrastructuur Al een aantal malen is het probleem van onze bereikbaarheid in de spits benoemd. Zowel de bereikbaarheid van ons dorp is een probleem, maar ook 6

en vergroot het ook het parkeerprobleem. Grote aantallen extra woningen ten noorden van de Alblas zijn niet mogelijk. Woningbouw op VinkewaardNoord of Souburg zorgt voor minder bereikbaarheidsproblemen. Het bebouwen van Souburgh past echter niet in de fitte en groene gedachte en ligt verder van voorzieningen. Vinkewaard-Noord is al een bebouwde stedelijke locatie en ligt dichter bij de voorzieningen in het dorp. Het verplaatsen van bedrijven dat nodig is om woningbouw mogelijk te maken, zorgt ook voor een gezonder leefklimaat in het dorp. Uit de woonzorgvisie, bereikbaarheidsvisie en de financiële onderbouwing blijkt dat Vinkewaard-Noord de voorkeur boven Souburg geniet. Echter gaat bouwen op Vinkewaard ten koste van de ruimte voor bedrijven in hogere milieu categorieën en is de realisatie van de locatie afhankelijk van derden. We willen bedrijven niet dwingen om te verhuizen en we hebben toestemming van de provincie nodig om het bedrijventerrein te mogen transformeren. Tegelijkertijd zijn er bedrijven die nu al niet kunnen uitbreiden en geholpen zijn met een alternatieve locatie in de regio. Het moge duidelijk zijn dat dit een langetermijn oplossing is (in 2030) die organisch (zonder dwang) en gefaseerd zal plaats vinden. Centrale vraag: Waar mag er gebouwd worden?

7

2. Uitgangspositie 2.1

Inleiding

het MultiFunctioneelCentrum in de wijk Kinderdijk leveren hier ook een bijdrage aan.

In dit hoofdstuk vatten we de uitgangspositie voor de omgevingsvisie samen. Dit is de context waarbinnen we de omgevingsvisie opstellen. De volgende onderwerpen dragen bij aan de uitgangspositie: • Identiteit van Alblasserdam, (mede) gebaseerd op de kernkwaliteiten; • Het beleidskader waar we mee te maken hebben, waaronder onze rol in de regio; • De kernopgaven waar de omgevingsvisie een antwoord op moet geven; • Onze ambitie zoals neergelegd in De Eerste stap: fit en groen dorp in de polder.

2.2

Groen dorp: Alblasserdam ligt gunstig in het groene polderlandschap. Er is veel groen in de wijken en de afstanden naar het buitengebied zijn kort. Echte stedelijkheid ontbreekt, maar is op korte afstand aanwezig. Hierdoor is het plezierig wonen in Alblasserdam. Kleinschalig: De menselijke maat is belangrijk. Dit betekent voorzieningen en bouwwerken die passen bij de schaal van het dorp. Niet alles hoeft in Alblasserdam te staan, er kan ook gebruik gemaakt worden van voorzieningen in de regio. Voorzieningen als Landvast, sportgelegenheden (zwembad, sportparken, sporthal) en de bibliotheek zijn wel belangrijk voor het dorp. Ook de korte lijnen naar het bestuur zijn een kenmerk van deze kleinschaligheid en worden gekoesterd.

Identiteit en kernkwaliteiten

Alblasserdam heeft iets dorps en iets stads. Het is een dorp met twee gezichten (een januskop) die wezenlijk van karakter verschillen. Er is het historische dijkdorp met een zekere robuustheid en stedelijkheid, met voorzieningen en bedrijvigheid. Aan de andere zijde van de medaille is er het polderdorp: kleinschalig en groen. De dijk fungeert hierin als zichtbare spil. Ook de verbinding met de rivier en het polderlandschap bepaalt in belangrijke mate de sfeer van Alblasserdam. Alblasserdam is een dorp dat zich met de volgende kernwoorden laat beschrijven: Ontmoeting, groen dorp, kleinschalig, gelovig, historisch erfgoed, maritiem karakter, bedrijvig.

Gelovig: In Alblasserdam zijn vele geloofsgenootschappen aanwezig. De zondagsrust is hier nog steeds belangrijk. De zondagse kerkgang geeft het dorp een eigen karakter. Historisch erfgoed: Alblasserdam heeft als één van de weinige dijkdorpen binnen de Drechtsteden nog steeds een herkenbaar historisch karakter. Het dijklint en een groot deel van het centrum zijn beschermd dorpsgezicht. Ook wordt Alblasserdam geassocieerd met molens. De route naar Kinderdijk loopt via Alblasserdam. En Alblasserdam is een van de startpunten in de route van de Molentocht in de winter. Geen toeristische bestemming op zich, maar wel een dorp dat een transferiumfunctie kan hebben.

Ontmoeting: Kennen en gekend worden vinden Alblasserdammers belangrijk. Er is veel gelegenheid voor ontmoeting: in winkels, op het werk, in de kerk, op school en op straat. Alblasserdammers hebben respect voor elkaar en respect voor verschillen. De aanwezigheid van Landvast in het Centrum en 8

Maritiem karakter: In Alblasserdam is van oudsher maritieme industrie gevestigd: scheepswerven en aanverwante bedrijvigheid. De haven is zeer nadrukkelijk aanwezig in het centrum van Alblasserdam en bepaalt voor een deel het karakter van het dorp. Het populaire havenfestival is hiervan een goede illustratie.

Alblasserdam heeft twee historische kernen: omgeving Dam en omgeving Kerkstraat. De oudste kern is ontstaan rondom de dam in de Alblas die geleidelijk zou uitgroeien tot het huidige Alblasserdam. Dit gebied stond altijd al in het teken van handel: als haven, als oversteek over de Alblas met kruising van land- en vaarroutes en met pleisterplaatsfunctie. Later ook in het teken van bestuur en lokale handel. Het buitendijkse gebied langs de Noord ontwikkelde zich vanaf het begin van de negentiende eeuw tot industriegebied. De impuls die de scheepsindustrie aan Alblasserdam heeft gegeven, is van belang voor de historische identiteit en komt in de bebouwing vooral nog tot uitdrukking in een aantal voorname panden aan het Cortgene. Binnen onze gemeente hebben we al talrijke archeologische vondsten gedaan. Naar verwachting zijn er nog meer schatten in onze grond te vinden.

Bedrijvig: Alblasserdam heeft van oudsher veel industrie en heeft van oudsher arbeiders van buiten aangetrokken, met de sociale structuren die daarbij horen. Nog steeds heeft de economische structuur een traditioneel karakter: industrie, handel en reparatie, vervoer en opslag. Circa de helft van de oppervlakte van de gemeente bestaat uit bedrijventerreinen en tweederde van de werknemers komt van buiten Alblasserdam. Kernkwaliteiten De identiteit van Alblasserdam wordt in belangrijke mate bepaald door de kwaliteiten die kenmerkend zijn voor ons dorp. Wat maakt Alblasserdam Alblasserdam? Waar zijn we trots op en willen we behouden?

Cultuurhistorische en archeologische waarden zijn dragers van een gemeenschappelijke geschiedenis en identiteit. Deze willen we niet verloren laten gaan. De bescherming van ons archeologisch erfgoed is vastgelegd in het Archeologiebeleid. Met de Erfgoedverordening beschermen we de cultuurhistorische waarden binnen de gemeente Alblasserdam.

Cultuurhistorische waarden Deze streek heeft zijn eigen specifieke kenmerken: Het verhaal van de waterveiligheid als techniek en als innovatie en denkkracht, en het verhaal van de scheepswerfactiviteiten. De cultuurhistorische identiteit van Alblasserdam is verankerd in het landschap en de ontginning en bepoldering van het gebied sinds de Middeleeuwen. De Alblas en de Noord vormen de ruggengraat van het dorp. De rechte weteringen in de polder zijn gegraven ten behoeve van de ontwatering.

Groenblauw raamwerk Groen draagt bij aan het welbevinden van mensen. Spelen, recreëren, bewegen en ontmoeten in het groen helpen de fysieke en geestelijke gesteldheid van mensen te verbeteren. Bomen en groen vangen veel fijnstof af. Groen is in staat om piektemperaturen in stedelijk gebied mede te reguleren en het kan bijdragen aan een snellere afvoer en berging van overtollig water. Groen zorgt ook voor mogelijkheden tot grotere biodiversiteit binnen het dorp en aan de randen en de toekomstwaarde van woningen in een groene omgeving stijgt doorgaans.

De in historische tijden aangelegde dijken en kades zijn middeleeuwse elementen die door de vroegere bevolking van Alblasserdam en omgeving tot stand zijn gebracht, deels ter plaatse van de al bestaande natuurlijke oeverwallen langs de rivierlopen.

Het groen/blauwe raamwerk vormt de basis en de kwaliteitsdrager voor de ontwikkelingsmogelijkheden van Alblasserdam. Dit raamwerk is opgenomen 9

in het Groenstructuurplan. Alblasserdam is een compact dorp aan de rand van een hoogstedelijk gebied. Hier bepalen het water, het dijklint en het open polderlandschap in grote mate het karakter, dat door de inwoners enorm wordt gewaardeerd. De troefkaarten van Alblasserdam zijn de ligging aan de Noord, de dijk, De Alblas en de Middelwetering met de verbindingen naar de polder. De dijk en de groengebieden aan de dijk zijn een belangrijk onderdeel van de groenstructuur van Alblasserdam. De ligging in de Alblasserwaard en het Werelderfgoed Kinderdijk is één van de belangrijkste kwaliteiten van Alblasserdam. De middelwetering verbindt het dorp met de waard en is ook een belangrijk onderdeel van de structuur. De gehele hoofdontsluiting wordt ontwikkeld als groene loper door het dorp. Tot slot is de Alblas een waardevolle verbinding en zijn we zuinig op alle groen in de wijken.

Alblasserdam is een dorp waarin meedoen de norm is. En waarin mensen die niet vanzelf deelnemen zich uitgenodigd voelen om mee te doen. Het gaat om iedereen die in Alblasserdam woont. Economische/functionele waarden Er zijn in Alblasserdam vier grote bedrijventerreinen die een belangrijke economische functie vervullen. Deze bedrijventerreinen voorzien in werkgelegenheid en vervullen ook een belangrijke sociaaleconomische rol. Het MKB, dat sterk is vertegenwoordigd op de bedrijventerreinen, is op verschillende manieren verbonden met de lokale gemeenschap. Het gaat hierbij o.a. om de herkomst van werknemers, herkomst van omzet, spin-off, sponsoring, social return en investeringen. Ook op het gebied van arbeidsparticipatie en samenwerking met het onderwijs spelen de bedrijven op de bedrijventerreinen in toenemende mate een belangrijke rol. Een goed functionerende hoofdinfrastructuur, een passend voorzieningenniveau en voldoende werkgelegenheid zijn belangrijke randvoorwaarden om goed te kunnen leven in Alblasserdam.

Natuurwaarden Alblasserdam is omgeven door een gebied met grote ecologische kwaliteit. De Boezems van Kinderdijk (de hoge boezems van de Nederwaard, de Overwaard en Nieuw-Lekkerland, en delen van de polders Blokweer en Nieuw-Lekkerland) zijn aangewezen als Natura 2000-gebied. Het buitengebied maakt onderdeel uit van het Natuur Netwerk Nederland (NNN). De boezems bestaan uit open water, riet- en zeggemoerassen, ruigten, grienden, struwelen en boezemkaden. De polders bestaan uit wei- en hooilanden, doorsneden door sloten. Het is een belangrijk broedgebied voor diverse soorten. Wij zetten in op behoud en ontwikkeling van natuurwaarden en daarbij passend recreatief medegebruik. Rust en stilte is een belangrijke kwaliteit in de drukke Randstad en is ook nodig om de natuurwaarden in kwetsbare delen van natuurgebieden stand te houden.

Daarnaast zijn er relatief veel toeleveranciers gevestigd voor scheepsbouw en superjachten, een cluster waarin de gemeente Alblasserdam een unieke profilering kent. Aangezien de bedrijventerreinen in de gemeente Alblasserdam nagenoeg vol zijn en er geen uitbreiding van bedrijventerreinen mogelijk is, is het van belang om de schaarse ruimte optimaal te benutten. Bedrijven zijn welkom in Alblasserdam, mits zij goed omgaan met het milieu en bijdragen aan opgaven rondom werkgelegenheid, duurzaamheid en mobiliteit. Voor de toekomstige economische ontwikkeling wordt een goede bereikbaarheid per openbaar vervoer een steeds belangrijkere randvoorwaarde.

Sociaal raamwerk In Alblasserdam is een sterke sociale infrastructuur aanwezig. Een rijk verenigingsleven en vele geloofsgenootschappen zorgen hiervoor. Ook de banden tussen bewoners onderling zijn sterk. De sociale structuur van Alblasserdam is een belangrijke drager voor de ontwikkeling van het dorp. 10

2.3

•

Speelveld / kader

De omgevingsvisie wordt niet op een blanco vel papier opgesteld. We hebben te maken met vastgesteld beleid van Rijk, provincie en regio waar we rekening mee moeten houden. Ook hebben we zelf beleid opgesteld dat relevant is voor de omgevingsvisie. Ook dat betrekken we bij het opstellen van de omgevingsvisie. Daarbij geldt dat wij ons lokaal richten op die zaken waar we lokaal het verschil kunnen maken en dat overige taken vooral regionaal belegd zijn.

•

• • • •

Provinciaal beleid Met het Ruimtelijk Voorstel “Ruimtelijke koers voor Zuid-Holland” heeft de provincie Zuid-Holland een nieuwe koers voor de toekomstige verdeling van de ruimte. Deze koers is een eerste stap richting een toekomstbestendig Zuid-Holland. Het is een strategisch afwegingskader, dat nog nader met partners wordt uitgewerkt, gericht op keuzes voor beleid én gebieden. Basis voor de ruimtelijke koers zijn vier sturende principes: 1. Een toekomstbestendige leefomgeving is onze topprioriteit; 2. We accepteren dat niet voor alles ruimte is in Zuid-Holland; 3. We sturen op kwaliteit en maximale maatschappelijke toegevoegde waarde; 4. We houden rekening met de maatschappelijke kosten en baten op de korte en lange termijn.

De molenbiotopen, het kroonjuweel Kinderdijk, enkele gebieden met een hoge archeologische waarde, de kasteelbiotoop Hof Souburgh en de landgoedbiotoop Huis te Kinderdijk zijn beschermd als cultureel erfgoed. Het noordelijk deel van de gemeente, waaronder polder Blokweer is onderdeel van een grondwaterbeschermingsgebied en boringsvrije zone. Hier gelden regels om de kwaliteit van het grondwater te beschermen gerichgrotendeels t op een duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening. De bedrijventerreinen zijn door de provincie daarvoor aangemerkt. Een deel van het gebied ligt in het rivierbed/buitendijks. Er lopen twee hoogspanningsverbindingen door de gemeente.

Regionaal beleid Alblasserdam heeft afspraken gemaakt met de regio, gericht op goed wonen, goed werken, goede bereikbaarheid, de regionale energiestrategie, de Transitievisie Warmte en de Regionale visie sociaal domein Drechtsteden. Propositie regiodeal Drechtsteden-Gorinchem: Slim samen vooruit. Langs de drukst bevaren rivieren van Europa is de regio DrechtstedenGorinchem het scharnierpunt tussen de Rotterdamse metropool en de Noordwest-Europese delta. Op het kruispunt van wegen, water en spoor is onze regio de zuidelijke toegangspoort tot de Randstad. Met meer dan 160.000 schepen die jaarlijks door de wateren varen en de befaamde maritieme industrie, levert de regio een enorme waarde voor de BV Nederland. De relatie met het water is diepgeworteld in het karakter van de regio. In onze regio wordt gewoond, geleerd, gewerkt en ontspannen op en naast het water. Nationaal Park De Biesbosch, de historische binnensteden, Unesco Werelderfgoed Kinderdijk, het eiland van Dordt, de dijken en dorpen langs de Merwede, Noord en Oude Maas vormen de thuishaven voor de inwoners en ondernemers. Een van de troeven van onze regio is

In de Provinciale Omgevingsverordening zijn specifieke gebiedsgerichte kaders aangegeven die bindend zijn: • Vrijwel het gehele buitengebied valt onder een bijzondere beschermingscategorie (natuurnetwerk, kroonjuweel Werelderfgoed Kinderdijk, buitengebied). • Polder Blokweer is op enkele bouwvlakken en de volkstuinen na, Natura2000 gebied. Dit biedt een strikter beschermingsregime dan het natuurnetwerk.

11

dat we de Europese motor zijn voor innovatie, technologie en toepassingen in de maakindustrie.

ontmoeting. Dat heeft weer positieve effecten op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners en ondernemers en op het vestigingsklimaat van de regio. Dit betekent dat inspanningen en resultaten van projecten binnen de ene pijler ook positieve neveneffecten hebben op de andere pijler.

De kwaliteit van de leefomgeving is echter slechter dan gemiddeld in Nederland. De leefbaarheid, de bestaanszekerheid en gezondheid van onze inwoners en de regionale economie staan onder druk. Onze inwoners zijn minder financieel gezond en welvarend. Ze ervaren een slechtere gezondheid dan landelijk gemiddeld. Er is in de regio relatief weinig groenblauwe ruimte per inwoner. Het grondwater en de bodem zijn vervuild. De natuurgebieden zijn moeilijk bereikbaar vanuit het stedelijk gebied en slecht met elkaar verbonden. De natuur en het water zijn in deze regio kwetsbaarder dan in de rest van Nederland. De doorvoerfunctie en de grote infrastructuurknopen zorgen voor geluidshinder en hoge emissies van fijnstof. De opgave die hieruit volgt, de leef-, woon- en werkomstandigheden van onze inwoners te verbeteren, is integraal. Het verbeteren van de gezondheid en bestaanszekerheid van onze inwoners is nauw verbonden met het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving en de ontwikkeling van een duurzamere en innovatieve economie.

Gemeentelijk beleid Onze beleidsfocus ligt op het behoud van het dorpse karakter. Dat wil zeggen dat er veel aandacht is voor menselijke ontmoeting en sociale infrastructuur (focus op een goed werkend sociaal vangnet, ondersteuning aan inwoners die onvoldoende zelfredzaam zijn). Ook ligt de focus op het verduurzamen van de gemeente Alblasserdam. Er wordt ingezet op het gebied van energie, klimaatadaptatie en circulaire economie. Daarnaast is integrale veiligheid beleidsspeerpunt. Veiligheid is een basisbehoefte die voor iedereen belangrijk is, maar veiligheid niet vanzelfsprekend. Alblasserdam is een relatief veilige gemeente. Maar ook in Alblasserdam staan veiligheid en het gevoel van veiligheid onder druk. Door de ligging langs de A15 aan de rand van de Randstad ontkomen we niet aan de grootstedelijke invloeden en problematiek. Ons dorp, met zijn unieke karakter en gemeenschapszin, verdient een omgeving waarin iedereen zich beschermd en geborgen voelt. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om bij te dragen aan deze bescherming, door alert te zijn op onze omgeving, respectvol met elkaar om te gaan en samen te werken aan preventieve maatregelen.

De aanpak hiervoor bestaat uit drie pijlers: 1. De bestaanszekerheid en kansengelijkheid van onze inwoners. 2. Gezonde en verbonden oevers én inwoners. 3. Toegepaste innovatie voor een duurzame delta. Deze drie pijlers staan niet op zichzelf. Ze staan in verbinding met elkaar én versterken elkaar. Vitale inwoners met een goede uitgangspositie op de arbeidsmarkt zijn essentieel voor ons bedrijfsleven om voorop te lopen in het toepassen van technische en sociale innovaties op onze klimaat-, circulaire-, en wateropgaven. We gebruiken deze innovaties ook om de kwaliteit van lucht, water en natuur in onze leefomgeving te verbeteren. Zo zorgen we voor een aantrekkelijker gebied voor onze inwoners om in te wonen, werken en recreëren en meer verbondenheid onderling door ruimte voor

De volgende ambities zijn van belang voor ons veiligheidsbeleid: • Verbeteren sociale en fysieke leefomgeving voor onze inwoners; • Zorgdragen voor een (fysiek) veilige, duurzame leefomgeving. We kijken naar elkaar om, er is een goed werkend sociaal vangnet en de overheid biedt ondersteuning;

12

•

We hechten veel waarde aan democratie en willen het vertrouwen in de (lokale) overheid versterken. We hebben oog voor alle belangen en luisteren goed, ook naar afwijkende stemmen of meningen.

woongebieden als de bedrijfsterreinen. We willen de bereikbaarheid verbeteren en voeren daarom een bereikbaarheidsstudie uit. Bestaanszekerheid In de regionale visie sociaal domein Drechtsteden is een aantal opgaven benoemd en uitgewerkt. Een van de opgaven betreft het versterken van de bestaanszekerheid van inwoners. Steeds meer inwoners hebben door verschillende omstandigheden te weinig grip op hun inkomen en kunnen hierdoor in de problemen raken. Dit willen we zoveel mogelijk voorkomen. Dit thema is verder uitgewerkt in het collegeprogramma.

Het beleid op het gebied van ruimtelijke ordening richt zich in de toekomst ook steeds meer op de ondergrond (kabels en leidingen, klimaatadaptatie, energietransitie, mobiliteitsvraagstukken). Verder staat Alblasserdam in de verbinding met haar omgeving. Niet alleen richting de Drechtsteden, maar ook richting de Alblasserwaard en Rotterdam. Niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk door onze aandacht en inzet op openbaar vervoer en andere mogelijke verbindingen, zodat we zo goed mogelijk gebruik kunnen maken van elkaars voorzieningen en sterke punten.

Circulariteit De doelstelling van het kabinet is om in 2050 een volledig circulaire economie te realiseren. Voor 2030 heeft het kabinet een tussendoelstelling geformuleerd: de halvering van het gebruik van de hoeveelheid primaire abiotische grondstoffen. Dit zijn mineralen, metalen en fossiele grondstoffen die uit de natuur worden gehaald. Deze beleidsdoelstelling is verwerkt in de Nationale omgevingsvisie waarin wordt aangegeven dat overgegaan moet worden naar een circulaire economie. Ook in de provinciale omgevingsvisie is aangegeven dat de bestaande economie getransformeerd moet worden naar een circulaire economie. In regionale beleidsstukken zijn geen afspraken of ambities vastgelegd op het gebied van circulaire economie. Hier moeten we mee aan de slag.

Het beleid van de gemeente Alblasserdam is voornamelijk sectoraal opgesteld. In diverse beleidsstukken wordt wel benoemd dat er ambitie en noodzaak is om integraal te werken. Deze omgevingsvisie is de kapstok voor het actuele en nog te ontwikkelen beleid met een integrale blik.

2.4

Kernopgaven

Uit nationaal- en provinciaal beleid, de omgevingsscan (bijlage bij De Eerste stap), de regionale afspraken en opgaven en onze eigen beleidsdoelstellingen zijn de volgende kernopgaven gedefinieerd:

Gezondheid De provinciale omgevingsvisie geeft aan dat de provincie Zuid-Holland zich in wil zetten voor een gezonde aantrekkelijke leefomgeving. Alblasserdam deelt deze visie. In het Integraal preventieplan 2020-2023 is aangegeven dat gezondheidsbevordering een van de belangrijke thema's is in Alblasserdam.

Bereikbaarheid In de nationale omgevingsvisie is opgenomen dat vanuit het rijk gestuurd wordt op goed bereikbare netwerken van steden. Ook in de provinciale omgevingsvisie is aangegeven dat bereikbaarheid een belangrijke opgave is. De provincie Zuid-Holland heeft de ambitie uitgesproken om de best bereikbare provincie te worden. In de groeiagenda is bereikbaarheid een belangrijke pijler. Als laatste blijkt in de praktijk ook gewoon, dat bereikbaarheid in Alblasserdam aandacht behoeft. Dit geldt voor zowel de

Klimaatadaptatie In zowel de nationale- als de provinciale omgevingsvisie is opgenomen dat gewerkt moet worden aan een klimaatbestendige inrichting. Uit de 13

omgevingsscan van de omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid en de stresstesten die zijn uitgevoerd blijkt dat Alblasserdam onvoldoende voorbereid is op wateroverlast als gevolg van extreme neerslag. Daarnaast blijkt dat in een groot deel van Alblasserdam de kans op hittestress groot is en dat er onvoldoende koeling te vinden is. Onze visie op klimaatadaptatie staat in de Regionale Adaptatie Strategie Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. Deze wordt verder uitgewerkt in een lokale adaptatiestrategie.

georganiseerd moet worden. Zo wordt eraan bijgedragen dat mensen passend wonen en actief mee kunnen doen in de samenleving. Werkgelegenheid De opgave op het gebied van voldoende en passende werkgelegenheid is afkomstig uit de groeiagenda Drechtsteden en de Propositie regiodeal Drechtsteden-Gorinchem. Werk is een randvoorwaarde om goed te kunnen leven in Alblasserdam en het past ook bij de identiteit van het dorp en de regio. Ook voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt proberen we dit te organiseren.

Klimaatmitigatie In zowel de nationale- als de provinciale omgevingsvisie is de verandering van energievoorziening een belangrijk item. De regio Drechtsteden heeft de regionale energiestrategie vastgesteld, waarin de ambitie is uitgesproken om in 2050 energieneutraal te zijn. Ook zijn tussentijdse doelen voor 2030 geformuleerd: • Energiegebruik van gebouwen met 20% verminderen; • 1 op de 5 woningen is van het gas af; • de hoeveelheid duurzaam opgewekte energie bedraagt 0,37 Terawattuur.

Woningbouw In de nationale omgevingsvisie is aangegeven dat circa 1 miljoen woningen moeten worden gebouwd om het woningtekort op te lossen. In de provinciale omgevingsvisie is aangegeven dat in het komende decennium een fors aantal woningen moet worden gerealiseerd en dat de bestaande woningvoorraad moet worden verduurzaamd. In de groeiagenda Drechtsteden is de forse ambitie aangegeven om in de Drechtsteden 25.000 nieuwe woningen te bouwen tot 2030. Zo moet een evenwichtig woningaanbod voor elke doelgroep ontstaan. Alblasserdam heeft in dit kader aangegeven dat de bijdrage en de groeiopgave van de Drechtsteden in de komende jaren verder onderzocht en uitgewerkt moet worden. Uit de nieuwste woningbehoefteraming volgt dat er in Zuid-Holland in de periode 2023-2032 240.000 woningen bij moeten komen, waarvan tweederde in de categorie betaalbaar. In de Drechtsteden gaat het om 7.900 woningen. In Alblasserdam is op dit moment nog ruimte voor circa 700 woningen in nu bekende plannen (o.a. Kloos, Haven Zuid/Havenblok en De Manege). Ook daarna is er blijvende woningbehoefte. Daarom onderzoeken wij de mogelijkheden voor woningbouw in Alblasserdam voor de periode na 2030. In de Woonzorgvisie staat voor welke doelgroepen wordt gebouwd.

Energie- en warmtetransitie hebben hoge prioriteit, maar er is in Alblasserdam weinig plek voor zon (behalve op daken) en wind en aquathermie staat nog in de kinderschoenen. Zonneweides en windmolens willen we alleen als dat de regio versterkt en ons landschap niet verstoort. Dit vraagt naast multifunctioneel ruimtegebruik om een regionale aanpak. Tegelijkertijd loopt het energienet vol. Dit heeft invloed op alle grote ontwikkelingen in Alblasserdam. Het net moet worden verzwaard en er moet meer lokaal energie gedeeld worden. Dit vraagt om ander ruimtegebruik. Ondersteuning In de regionale visie sociaal domein Drechtsteden is opgenomen dat er toegang tot maatwerkvoorzieningen en andere vormen van ondersteuning

14

Het zijn van een samenleving Deze opgave is niet in bestaande beleidsstukken expliciet genoemd. Toch vinden wij het belangrijk om dit aspect op te nemen als kernopgave. Het is belangrijk om na te denken over hoe wij als samenleving met de ontwikkelingen in de samenleving om moeten gaan en hoe wij hier als gemeente een rol in kunnen vervullen.

Samenhang Het versterken van de omgevingskwaliteit staat centraal in de omgevingsvisie. Dat wil zeggen dat alle toekomstige plannen met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. In de integrale aanpak van de Omgevingswet zit veel besloten om al die opgaven niet los van elkaar, maar juist elkaar versterkend aan te pakken. Toch moeten er keuzes worden gemaakt. Daarbij wordt gebruik gemaakt van dezelfde afwegingsprincipes als in de nationale omgevingsvisie, namelijk: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal en; Afwentelen moet worden voorkomen. De meeste kernopgaven hebben een ruimtelijke component. In principe zijn alle kernopgaven daarom concurrerend aan elkaar. Er zijn veel wensen op de beperkte ruimte (wonen en bereikbaarheid/parkeren, wonen en werken, wonen en groen), energie/klimaat. Uitgangspunt is daarom multifunctioneel grondgebruik. Toch kan elke vierkante meter maar 1x gebruikt worden. Daarom is er ook een accent en prioritering aangebracht in de kernopgaven

Veiligheid Het bereiken en in stand houden van een gezonde en veilige leefomgeving is de maatschappelijke doelstelling van de Omgevingswet. Openbare orde en veiligheid is een kerntaak van de gemeente. Er zijn allerlei bestaande en nieuwe veiligheidsrisico’s in onze gemeente waar we rekening mee moeten houden, zoals: • Extreme droogte en extreem veel neerslag; • Overstroming; • Langdurige stroomuitval; • Georganiseerde criminaliteit / ondermijning / geweld; • Digitale verstoring (cybercrime en digitale ontwrichting); • Complexe woonoverlast, aanpak personen met onbegrepen (en risicovol) gedrag, huiselijk geweld en overlast in de openbare ruimte; • Incidenten met vervoer van gevaarlijke stoffen via de weg, spoor, water en door buisleidingen; • Verkeersincidenten (veel personen- en goederenvervoer over de A15 en door ons dorp); • Meer kwetsbare groepen die onvoldoende mee kunnen doen in de samenleving; • Alternatieve energiebronnen zoals zonnepanelen en buurtbatterijen. We willen veiligheidsrisico’s naar een acceptabel niveau brengen en houden. Dat betekent dat we ervoor zorgen dat de huidige basis op orde blijft en veiligheidsvraagstukken in beeld brengen die een grote impact op de samenleving in de gemeente (kunnen) hebben.

2.5

Ambitie en focus: Fit en groen dorp in de polder

Alblasserdam heeft voor de lange termijn de volgende ambitie: "Alblasserdam is een dorp met een menselijke maat waar aangenaam wonen en ruimte voor ontmoeting vanzelfsprekend zijn. Alblasserdam koestert haar groene en dorpse karakter waar de lijnen kort zijn, de sociale infrastructuur hecht en de voorzieningen op het huidige niveau blijven. De economische kracht zit in de marktplaatsfunctie die Alblasserdam vanouds door haar ligging heeft en in de samenwerking met haar omgeving. De houding van de gemeente is er een van netwerken, faciliteren, kansen zien, flexibiliteit en ruimte geven. Vanuit deze basis richt Alblasserdam zich op een veilige en duurzame toekomst.”

15

Deze ambitie is echter niet concreet genoeg als ‘stip op de horizon’. Daarnaast is de beschikbare vrije ruimte in Alblasserdam beperkt. Dat betekent dat de gemeente keuzes moest maken in de prioritering van de kernopgaven. De gemeenteraad heeft vervolgens in 2021 met behulp van de inwoners gekozen voor het accent “Fit en groen dorp in de polder”. In het 'fitte en groene dorp in de polder' zijn milieu en duurzaamheid erg belangrijk. We zetten flink in op vergroening en het opwekken en besparen van energie. Deze ontwikkelingen mogen elkaar niet tegenwerken. Vergroening, hergebruik, warmtepompen, een warmtenet en het omgaan met extreem weer krijgen veel aandacht. Hierbij kijken we naar bestaande maar ook nieuwe oplossingen. We maken de buitenruimte groener door tegels en asfalt zoveel mogelijk te vervangen door waterdoorlatende materialen.

klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Een goede tweede zijn bestaanszekerheid, werkgelegenheid en het zijn van één samenleving. Daarna volgen circulariteit, ondersteuning, bereikbaarheid en woningbouw. Een ‘fit en groen dorp in de polder’ is onze stip op de horizon, onze ambitie waar we voor de langere termijn naartoe werken. Binnen deze ambitie geven we invulling aan de opgaven die op ons afkomen. Zo is de grootste ruimtevrager voor de komende jaren zonder twijfel de woningbouwopgave. Daarbij gaat het niet alleen om het verduurzamen en aanpassen van de bestaande woningvoorraad en woonomgeving, maar ook om meer woningen. Met de regio hebben wij afspraken gemaakt om tot 2030 ongeveer 700 woningen te bouwen. Voor deze woningen zijn inmiddels bestemmingsplannen vastgesteld. Maar na 2030 zal de vraag naar woningen niet over zijn. Omdat deze visie een planhorizon heeft tot 2040, moeten we nadenken of, hoe en waar we ruimte vinden voor deze opgave voor de langere termijn. Deze opgave beantwoorden we binnen onze ambities met betrekking tot fit en groen. Dat betekent dat de woningbouwopgave duurzame woningen oplevert, gebouwd in een groene omgeving met ruimte voor beweging en ontmoeten. Dit in combinatie met bereikbare voorzieningen en zo mogelijk met het creëren van werkgelegenheid. Tot 2026 is deze ambitie verder geconcretiseerd in het collegeprogramma en het coalitieakkoord.

Ook zorgen we dat veel verschillende soorten planten en dieren goede leefomstandigheden vinden in ons dorp. We planten alleen inheemse soorten aan. Daarnaast leggen we meer wandel- en fietspaden en natuurlijke speelplaatsen aan om van het groen te genieten. Om gezondheid nog verder te bevorderen zorgen we voor voldoende ruimte om te sporten. De keuze voor een groen accent betekent niet automatisch dat er geen nieuwe woningen of werkgelegenheid wordt gecreëerd. Natuurlijk zijn bedrijven welkom in Alblasserdam maar wij verlangen van deze bedrijven dat ze bijdragen aan onze milieu- en groenambities. Woningbouw gebeurt duurzaam en met een belangrijke rol voor de natuur. Waar mogelijk veranderen we bedrijventerreinen in gebieden met bedrijven én huizen. We zijn zeer terughoudend met de aanleg van nieuwe wegen omdat nieuwe wegen extra verkeer aantrekken. We stimuleren de fiets, het openbaar vervoer, laadpalen en deelauto's/ deelscooters.

Collegeprogramma: Een fit en groen dorp in de polder • Verbeteren sociale en fysieke leefomgeving inwoners. Vergroenen en verduurzamen i.v.m. klimaatverandering en positieve invloed gezondheid inwoners. • Ecologische voetafdruk verminderen (hergebruik, minder afval en natuurinclusief bouwen). Energietransitie (duurzame energie en anders omgaan met vervoer en transport). • Behoud zorgzaam dorp, eigen kracht inwoners verder versterken. Veilige, duurzame leefomgeving.

Een fit en groen dorp in de polder heeft als doel: aanpassen aan de klimaatverandering, klimaatverandering tegengaan, het opnieuw gebruiken van grondstoffen en gezondheid. Volgens ‘Fit en groen’ moet bij nieuwe ontwikkelingen het meeste gewicht worden toegekend aan gezondheid, 16

•

• • • •

Wonen voor Alblasserdammers mogelijk houden: voorrang, woningbouw versnellen, nieuwe woningbouwlocatie ten zuiden van de Alblas. Kansen voor starters. Alblasserdam zijn we samen. Aandacht voor elkaar, niemand uitsluiten en werken aan inclusief beleid. Mee kunnen doen. Autonome gemeente en partner in regio. Korte lijnen, realistische visie en uitvoeringsprogramma, keuzes maken. Behoud van voorzieningenniveau.

• • •

o Sturen op kostenbeheersing. Kunnen meer mensen meedoen op de arbeidsmarkt (o.a. leerwerkplekken en voldoende, kwalitatieve participatieplekken). Voelen mantelzorgers zich gewaardeerd en ondersteund. Versterken we het (kennis) netwerk in Alblasserdam en voelen onze partners zich niet geremd in het bedenken van logische en/of creatieve oplossingen (omzeil het systeem).

Opgave 3 Thuis in ons dorp. In 2026: • Goed beeld van positieve en negatieve punten iedere buurt (buurtprofiel) en buurtaanpak in buurten waar dat het meest nodig is. • Is veiligheidsbeleving bovengemiddeld. • Zien Alblasserdammers om naar elkaar en dragen actief bij aan functioneren samenleving. • Zijn meer inwoners actief door beweging of sport. • Een actuele, lokale woonvisie, passende huisvesting, nieuwe woonvormen, 30% sociale huurwoningen en bijdrage regionale bouwopgave. • Voorzieningen onderwijs, sport, cultuur en geloofsbeleving behouden. • Duidelijke communicatie, afspraken nakomen en verbeterde relatie met inwoners. • Naar redelijkheid extra bijdrage leveren aan huisvestingsopgave van medelanders.

Opgave 1 Een duurzaam, bereikbaar dorp. In 2026: • Werkt de gemeente met de omgevingsvisie Fit & Groen, interactief tot stand gekomen en uitnodigt tot goed rentmeesterschap en duurzaam ondernemen. • Is er een duurzaamheidsagenda waarmee gewerkt wordt (energietransitie / klimaatadaptatie / circulariteit / vergroening). Voorbeeldgedrag en ondersteunen inwoners en ondernemers in betaalbaarheid transitie. • Is de verkeersveiligheid en bereikbaarheid verbeterd +jaarlijks minimaal 1 fietsonveilige (weg)situatie verbeterd. • Is aanbod openbaar vervoer minimaal behouden. • Is er goede balans tussen bezoekersdruk en ervaren leefbaarheid en de omgeving. • Handhaven buitenruimte op kwaliteitsniveau B. • Controleren en bewaken we bij alle (ruimtelijke) plannen de fysieke veiligheid, behoud bestaande fysieke veiligheidsniveau.

Coalitieakkoord 2022-2026: Samen zijn we Alblasserdam • Buitenruime klimaatadaptief maken en verduurzamen vastgoed. • Opleveren grotere, bestaande woningbouwprojecten, realiseren woningen alle doelgroepen. • Investeren in kwaliteit van de openbare ruimte (meerdere doelen, waaronder groen). • Stimuleren alternatieven auto, verbeteren bereikbaarheid door wijziging ontsluiting. • Jeugdzorg.

Opgave 2 Met oog voor elkaar. In 2026: • Is het welbevinden en welzijn van onze inwoners verbeterd: o Brughuis centrale toegang tot lokale zorg en ondersteuning, integrale benadering met 1 (fysiek en digitaal) loket; o Aansluiten op vindplaatsen inwoners, zowel fysiek als digitaal; o Toezien op passend niveau maatschappelijke voorzieningen; o Jeugdhulp waar mogelijk lokaal aanbieden; 17

• • • • • •

•

Verstevigen preventie en daarmee snelle zorg nabij (Brughuis). Verbeteren leefbaarheid in buurten en wijken, verminderen overlast. Stimuleren arbeidsparticipatie via samenwerking bedrijfsleven en onderwijs. Stimuleren gezonde leefstijl en verbeteren sportpark Souburgh. Nieuwe passende initiatieven op zondag op het terrein van sport, toerisme, recreatie en (kleinschalige) evenementen. Ondermijning tegengaan, integraal veiligheidsbeleid actualiseren.

Bereikbaarheid verbeteren: 3e ontsluiting en beter openbaar vervoer. Alleen probleem in de spits.

Kinderdijk • Meer saamhorigheid. • Meer groen en klimaatadaptatie, groen niet volbouwen. • Meer parkeerplekken. • Bouwen om sportpark heen. • Woningbouw bij Nedstaal, Wipmolenterrein (ook genoemd: manege Polderstraat, Kassen jonker, vm. Drukkerij naast Huys te Kinderdijk, Kloosterrein, Nedstaalterrein. Vinkenwaard-Zuid omvormen stuit op bezwaren luchtkwaliteit en geluid. • Zon op daken, opwek stroom door stroming. • Beter onderhoud en toegankelijkheid openbare ruimte.

Participatie Wat de inwoners belangrijk vinden is in 2023 opgehaald door middel van diverse wijkactiviteiten en een enquête. De hoofdlijnen hieruit per wijk zijn: Blokweer • Betaalbare woningen. • Meer groen (in combinatie met waterberging), meer wandel- en fietsroutes, speeltuinen, minder tegels in tuinen. • Afvalscheiding, beter onderhoud. • Geen betaald parkeren, meer parkeerplekken. • Alleen minder auto’s als het openbaar vervoer beter wordt. • Bedrijven uitplaatsen. • Focus op verbinding mensen bij voorzieningen (horeca, sport, etc.).

Centrum • Vergroenen, tegels eruit, bomen erbij, parkeerplaatsen waterdoorlatend, waterberging en wadi’s. • Groen behouden, groen verbinden. • Ontsluiting/ Bereikbaarheid in spits verbeteren. • Meer openbaar vervoer, betere frequentie waterbus en bus. • Seniorenwoningen bouwen. • Meer parkeerplaatsen. • Meer aandacht voor jongeren. • Verkeersveiligheid dijk. • Woningbouw onder de Alblas. • Contacten faciliteiten (minder vrijwilligers = meer ondersteunen). • Wijk- en buurtbatterijen. • Regentonnen en tegelwippen. • Risico buitendijks bouwen.

Souburgh • Meer parkeerplekken. • Meer saamhorigheid. • Meer woningen, maar meer de hoogte in past niet bij Alblasserdam. • Het groen niet volbouwen, alleen op plekken waar al bebouwing is. • Zwembad. • Vergroenen (tegengaan hittestress), klimaatadaptatie, speeltuinen, natuurvriendelijke oevers.

18

3. Keuzes omgevingsvisie 3.1

Ambities

10. Samenleving 11. Veiligheid

In de omgevingsvisie geven we aan wat we in Alblasserdam willen bereiken op de middellange termijn: onze ambities. De identiteit van Alblasserdam en de trends en ontwikkelingen die op ons afkomen spelen daarbij een belangrijke rol. Bij het beschrijven van onze ambities maken we onderscheid in thema’s en gebieden. Sommige ambities gelden voor het gehele gemeentelijk grondgebied, andere ambities gelden specifiek voor één gebied. Per thema en per deelgebied beschrijven we, • wat er speelt en waar we mee te maken hebben (de (beleids)context (zie ook paragraaf 2.3)); • wat we willen bereiken (onze doelen en ambities); • hoe we onze doelen en ambities willen bereiken. Al eerder heeft de raad gekozen voor het motto ‘Fit en groen dorp in de polder’. Daar borduren we op voort.

3.2

3.2.1 Wonen Wat speelt er? De Woonzorgvisie beschrijft, onder meer op basis van maatschappelijke trends en ontwikkelingen zoals vergrijzing e.d., hoe Alblasserdam tegen het wonen, wonen met zorg, leefbaarheid en duurzaamheid in het dorp aankijkt en welke zaken de gemeente daarbij belangrijk vindt. Koopwoningen zijn voor veel mensen onbetaalbaar geworden en er zijn lange wachtlijsten voor een huurwoning. Nederland heeft een groot tekort aan woningen. Als gemeente kunnen we het huisvestingsprobleem niet alleen oplossen. De woningbouwontwikkeling zal moeten versnellen om de groeiende vraag op te vangen. Dit speelt ook in Alblasserdam. Meer mensen op hetzelfde oppervlak betekent automatisch dat er per persoon minder ruimte is. Dat betekent dat we functies slim moeten combineren in multifunctionele ruimtes en gebouwen. Maar ook meer in de hoogte bouwen. Ook functieverandering is op sommige plekken denkbaar. Groei binnen het bestaande dorp is slechts in beperkte mate mogelijk omdat we zuinig zijn op ons groen en de huidige wegenstructuur niet veel meer auto’s aankan. Herstructurering en kwaliteitsverbetering van bestaande (woon)gebieden en het (iets) hoger terugbouwen kan beperkt extra woningen opleveren. Wel willen we daarbij het dorpse karakter behouden. Mogelijkheden om te parkeren en bereikbaarheid blijven hierbij de grootste uitdaging.

Ambities per thema

Een aantal thema’s geldt voor meerdere gebieden of het hele grondgebied van de gemeente. We bepalen de ambities voor de volgende thema’s: 1. Wonen 2. Bereikbaarheid 3. Werkgelegenheid 4. Gezondheid 5. Klimaatadaptatie 6. Klimaatmitigatie 7. Circulariteit 8. Bestaanszekerheid 9. Ondersteuning

Wat willen we bereiken? • Wonen is een basisbehoefte. We willen de kansen voor de Alblasserdammers op de lokale woningmarkt bevorderen. 19

•

•

•

•

Naast zo mogelijk passende huisvesting voor onze inwoners te realiseren, leveren we een bijdrage aan de regionale afspraken binnen de Smart Delta Drechtsteden. We staan hierbij open voor nieuwe woonvormen, hanteren een norm van 30% sociale huurwoningen in Alblasserdam en leveren een bijdrage aan de regionale bouwopgave, zoals besloten ligt in de Groeiagenda. Realisatie en versnelling van de woningbouw. De uitvoering van de huidige projecten kan de autonome groei tot circa 2030 worden bediend en wordt bijgedragen aan de regionale opgave Drechtsteden (Groeiagenda). Voor de mogelijke groei na 2030 zoeken we vooral naar mogelijkheden om parkeren binnen de ontwikkeling op te lossen en naar mogelijke nieuwe woningbouwlocaties ten zuiden van de Alblas. Aangenaam wonen door een gezonde mix in het dorp. Kansen bieden aan onze woningzoekenden, waarbij we ons richten op alle doelgroepen. We streven naar een evenwichtige bevolkingsopbouw (verdere vergrijzing afremmen en inzetten op verjonging) en een toekomstbestendig dorp (o.a. voor behoud draagvlak voor onze voorzieningen).

• • • • •

• • •

Hoe willen we dat bereiken? • Binnen de woningbouwopgave geven we meer aandacht aan duurzaamheid en biodiversiteit en de energietransitie heeft een hoge prioriteit. Samen met onze partners werken we aan energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit en vergroening. Hierin hebben wij aandacht voor het ondersteunen van inwoners in de betaalbaarheid van de transitie. • Kwaliteit woningvoorraad en woonomgeving verbeteren en afstemmen op behoefte. • Zorgen voor voldoende woningen voor alle doelgroepen. • Huizen benutten waar ze voor bedoeld zijn. Mensen verleiden om in een geschikte woning en woonomgeving te wonen. Doorstroming bevorderen.

Voldoende betaalbare woningen voor jongeren en starters, flexwonen, wonen met zorg in geclusterde woonvormen. Oog voor de huisvesting van kwetsbare groepen. Minimaal 30% sociaal en in totaal tweederde betaalbaar. Optimaal gebruik maken van de mogelijkheden om voorrang te verlenen aan onze inwoners. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen is uitgangspunt. Bekende woningbouwprojecten afronden (ca 700 woningen in circa 20 projecten): uitwerking in de Woonzorgvisie. Na 2030 grenzen aan de groei. Woningtoevoegingen zijn een afgeleide van ruimtelijke mogelijkheden (dus: niet bouwen in bestaand groen). Op zoek naar plekken die weinig kwaliteit hebben (transformatielocaties, herontwikkeling verouderde woningen, waar mogelijk iets meer woningen terugbouwen). Basis randvoorwaarden voor prettig wonen in zelfde tempo mee laten groeien (voorzieningen, bereikbaarheid, etc.). Hoger bouwen als dat past binnen de stedenbouwkundige context van de buurt (Dorps karakter behouden). Uitwerking in Woonzorgvisie: geschikte woningvoorraad, fijn samenwonen, duurzaam wonen.

3.2.2 Bereikbaarheid Wat speelt er? Alblasserdam is een forensendorp waar de personenauto een belangrijke vorm van transport is en de komende jaren ook blijft. Alblasserdam krijgt net als de rest van Nederland, de komende jaren te maken met een groei van het aantal personenauto’s. Dit is een gevolg van de bevolkingsgroei, ouderen die langer zelfstandig blijven wonen en verplaatsen en jongeren die later op zichzelf gaan wonen. Dit betekent dat, ook als er geen nieuwe ruimtelijke projecten worden gerealiseerd, beide toegangswegen tot Alblasserdam tijdens de spits te maken krijgen met verder oplopende vertragingen. Elke nieuwe ontwikkeling zorgt voor extra auto's op de weg en daarmee verdere verslechtering van de bereikbaarheid van het dorp. 20

Bovendien worden auto’s steeds groter en nemen daardoor meer plek in. In het dorp kan bijna overal gratis en zonder beperkingen worden geparkeerd. De auto is noodzakelijk, maar neemt hierdoor steeds meer schaarse ruimte in beslag. Het openbaar vervoer is niet voor iedereen een volwaardig alternatief.

•

Wat willen we bereiken? • We zetten in Alblasserdam in op alle soorten vervoer om de bereikbaarheid voor iedereen te verbeteren. • Leefbaarheid in het dorp: We zetten binnen het dorp in op de fietser en voetganger, waarbij we ervoor zorgen dat voorzieningen goed met de auto bereikbaar blijven. • Verbinding met de regio: Het openbaar vervoer en de fiets zijn in 2040 een realistisch alternatief voor de auto voor reizen van en naar de belangrijkste bestemmingen in de omliggende gemeenten. • Duurzaam verplaatsen: het aandeel duurzame verplaatsingen verhogen (prioritering volgens STOMP = Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Meerijden en Personenauto).

•

•

•

•

Bij (her)inrichting van de openbare ruimte (met name als we sloop/ nieuwbouw toepassen) hebben we aandacht voor wandel- en fietsroutes tussen de wijken en het centrum en tussen de wijken onderling. Doorgaand verkeer ontmoedigen, regionaal op zoek naar betere ontsluiting Nieuw-Lekkerland (overleg met Molenlanden en provincie). Bereikbaarheid dorp: zorgen dat huidige 2 ontsluitingen worden gebruikt als ontsluiting Alblasserdam, 3e toegang Alblasserdam onderzoeken. Zoeken naar andere vormen om de parkeerdruk te verbeteren (regulering, nieuwe ontwikkelingen inclusief parkeervoorzieningen, uitgangspunten 15 minutenstad hanteren, geschikte seniorenwoningen op loopafstand van voorzieningen). Uitwerking in bereikbaarheidsvisie, parkeren in parkeervisie.

3.2.3 Werkgelegenheid Wat speelt er? Werkgelegenheid is een belangrijk thema voor Alblasserdam en is duidelijk aanwezig als je het dorp inrijdt; het aanzienlijk oppervlak aan bedrijventerreinen is prominent aanwezig. Onderdeel daarvan is een bijzondere maritieme maakindustrie. Niet alleen Alblasserdam vindt werkgelegenheid belangrijk. Ook in het provinciaal beleid wordt nadrukkelijk gestuurd op behoud van het oppervlak aan bedrijventerreinen binnen de regio. Bedrijvigheid heeft een keerzijde. Met name zware bedrijven zorgen voor een hoge milieubelasting. Dat gaat ten koste van de leefbaarheid en gezondheid in het dorp. Ook zijn er bedrijven die een groot oppervlak beslaan, maar relatief weinig werkgelegenheid met zich meebrengen (denk bijvoorbeeld aan logistieke bedrijven). Alblasserdam is ervan overtuigd dat met de benadering ‘Fit en groen’ ook andere werkgelegenheid kan worden gegenereerd.

Hoe willen we dat bereiken? • Mobiliteitstransitie (beïnvloeden), optimalisatie bestaande infrastructuur (beter benutten), niet-infrastructurele maatregelen en nieuwe infrastructuur. We zijn daarbij terughoudend met de aanleg van nieuwe wegen omdat deze ook weer nieuw verkeer aantrekken. • Inzetten op alle vervoersvormen: o Openbaar vervoer verbeteren in regionaal verband (snel en frequent openbaar vervoer, aanleg transferium). o Autobereikbaarheid verbeteren door oplossen bestaande knelpunten. o Fietsen tussen wijken aantrekkelijker maken. • We blijven in gesprek met regio en provincie over verbetering van het openbaar vervoer.