Toelichting instrumenten (VERBETERD).pdf

Burgeragendering De gemeente Alblasserdam wil een overheid zijn die dicht bij haar inwoners staat. De huidige juridische instrumenten voor burgerparticipatie, zoals het algemene formele Burgerinitiatief, kennen vaak strenge vormvereisten en hoge drempels (o.a. het aantal handtekeningen en de eis van een uitgewerkt financieel/juridisch plan). Hierdoor gaan waardevolle ideeën uit de samenleving verloren of voelen inwoners zich ontmoedigd.

1. Het voorstel in de praktijk 

Drempel: Een inwoner heeft slechts 25 handtekeningen (steunbetuigingen) nodig van mede-Alblasserdammers (14+). Deze drempel kan bij evaluatie worden herzien, maar blijft voor nu het uitgangspunt.



De Vraag: De inwoner hoeft geen kant-en-klaar beleidsplan in te dienen. Het agenderen van een probleem of een idee is voldoende.



Rol Griffie: De griffie fungeert als 'poortwachter' en helper. Zodra een inwoner zich meldt, helpt de griffie met het formuleren van de vraag voor de raad.

2. Reikwijdte Een burgeragendering kan niet worden ingediend over:  onderwerpen buiten de bevoegdheid van de raad;  uitvoering van hogere regelgeving zonder beleidsvrijheid;  gemeentelijke procedures of organisatie;  begroting, belastingen en tarieven;  rechtspositionele regelingen of personele aangelegenheden;  individuele kwesties;  lopende bezwaar- of klachtprocedures; 3. Het Proces (Stappenplan)  Indienen: De initiatiefnemer meldt het onderwerp en de 25 handtekeningen bij de griffie (digitaal of op papier).  Toetsing: De griffie toetst binnen 1 week marginaal (bijv: gaat de gemeente hier wel over? Is het niet recent al besloten?). Per raadsronde wordt in principe één burgeragendering geagendeerd.  De Pitch: Het onderwerp wordt geagendeerd voor de eerstvolgende betreffende commissie. De initiatiefnemer krijgt spreektijd 5 minuten

om het onderwerp toe te lichten en in gesprek te gaan met raadsleden (niet alleen inspreken, maar dialoog).  Het vervolg: De raad doet aan het eind van de bespreking een concrete toezegging. Dit kan zijn: o De wethouder krijgt opdracht dit uit te zoeken. o Er wordt een motie opgesteld door een fractie. o Er wordt uitgelegd waarom het niet kan (maar wel met een goed gesprek). De griffie bevestigt deze uitkomst schriftelijk aan de indiener(s), zodat helder is wat er met het initiatief gebeurt.

Gast van de raad De gemeenteraad van Alblasserdam neemt besluiten die iedereen raken. Toch zit de publieke tribune vaak niet vol, tenzij er een controversieel onderwerp speelt. Voor veel inwoners is het gemeentehuis een hoge drempel en de politiek een "ver-van-mijn-bed-show". Wij willen de deuren wagenwijd openzetten. Niet door inwoners te vragen om in te spreken (wat spannend is), maar door ze uit te nodigen om onze gast te zijn.

1. Het concept Bij elke raadsvergadering (of eens per kwartaal) nodigen we een groepje inwoners (3 tot 5 personen) uit als speciale VIP-gasten: de Gasten van de Raad. Mensen kunnen zich ook aanmelden via de griffie als Gast van de Raad. Zij krijgen geen saaie vergadering voorgeschoteld, maar een "kijkje in de keuken". Ze worden persoonlijk ontvangen, krijgen uitleg over het spel en de spelers, en maken kennis met de mensen achter de politici. We willen ook kijken om Alblasserdammers uit te nodigen die net 18 jaar zijn geworden. Zij zijn immers stemgerechtigd. We kunnen er ook voor kiezen om een cadeau/kleine attentie aan de deelnemers te geven. Het liefst is dit een relatiegeschenk (bijv. een pen of mok van de gemeente Alblasserdam). De burgemeester kan voorafgaand aan de vergadering kort kennismaken met de gasten.

2. Programma



18.00 uur | Ontvangst Ontvangst door een aantal raadsleden (de gastheren/vrouwen) en de griffier in de centrale hal van het gemeentehuis.



18.10 uur | Soep & Brood + Het Raadswerk Onder het genot van een kop soep en een broodje leggen de raadsleden uit wat hun werk inhoudt. Er is ruimte voor vragen van de gasten. (Tip: Door dit te combineren win je tijd, en samen eten praat makkelijk).



18.50 uur | Rondleiding 1e en 2e verdieping gemeentehuis Een korte wandeling langs verdieping 1 en 2 van het gemeentehuis en de kamers van de burgemeester/wethouders.



19.00 uur | De Raadzaal & De Agenda Kijkje in de (nog lege) raadzaal. Korte toelichting op de agenda van vanavond: waarover wordt er gedebatteerd en waarover gestemd? (Dit is een mooi moment voor een groepsfoto op de stoel van de voorzitter).



19.15 uur | Koffie & Inloop Afronding van het inhoudelijke programma. De gasten gaan naar de hal voor een kop koffie. Dit is hét moment waarop ook de andere raadsleden binnenkomen. De gasten kunnen hier informeel kennismaken.



19.30 uur | Start Raadsvergadering De gasten nemen plaats op de gereserveerde plekken op de publieke tribune. De voorzitter heet hen welkom bij de opening.

3. Organisatie en communicatie  Stoelen worden gereserveerd en opgenomen in de voorzittersagenda  Samenwerking met lokale partijen (bijv. Jeugdpunt) voor bereik  Actieve communicatie via website, social media en lokale media

4. Doel en evaluatie Het doel is het vergroten van de betrokkenheid. Na enkele bijeenkomsten wordt samen met de griffie geëvalueerd.

De Alblasserdamse Voorkant Plannen zoals verordeningen, visies en herinrichtingen bereiken de gemeenteraad regelmatig in een vergevorderd stadium. Inwoners kunnen dan nog inspreken, maar ervaren vaak dat de hoofdlijnen al vastliggen. Dit kan leiden tot onbegrip, weerstand of uitvoeringsproblemen.

In een dorpse gemeente als Alblasserdam, waar de lijnen kort zijn en veel kennis in de samenleving aanwezig is, ligt een duidelijke kans om deze praktijkkennis eerder te benutten. Niet via zware participatietrajecten, maar via een lichte en doelgerichte realitycheck aan de voorkant van het proces.

1. Het concept: De informatieronde De raad kiest per onderwerp of de informatieronde wordt ingezet. De informatieronde is niet verplicht en wordt selectief toegepast. Wanneer: bij beleid gericht op specifieke doelgroepen (bijv. sport, jeugd, zorg of veiligheid) met name bij visies en beleidsstukken (zoals de Visie Sociaal Domein) Hoe: één of meer raadsleden (bijvoorbeeld een raadsrapporteur) voeren korte gesprekken met bijvoorbeeld drie tot vijf relevante sleutelfiguren (het aantal is door het presidium te bepalen per onderwerp) in het dorp, zoals voorzitters van verenigingen, maatschappelijke professionals of andere betrokkenen. De griffie faciliteert de organisatie van deze gesprekken. De keuze voor de raadsrapporteurs ligt bij de raadsleden. Kernvraag: “Er komt nieuw beleid aan over onderwerp X. Wat zijn volgens u de belangrijkste knelpunten of aandachtspunten in de praktijk die wij als raad niet mogen missen?” Resultaat: Een korte notitie (maximaal één A4) met aandachtspunten (zonder politieke duiding of conclusies) uit het veld wordt naar de griffie gestuurd ter controle. De griffie stuurt het door naar de ambtelijke organisatie voor verwerking in het raadsvoorstel en/of de verordening toegevoegd aan de vergaderstukken.

Om te voorkomen dat de informatieronde vrijblijvend wordt toegepast, wordt zij verankerd in de werkwijze van de raad: 

Agenda: bij het vaststellen van de langetermijnagenda bepaalt het presidium welke onderwerpen in aanmerking komen voor een informatieronde.



Terugkoppeling: in het uiteindelijke raadsvoorstel wordt standaard een paragraaf opgenomen met de titel “Opbrengst informatieronde”, waarin wordt toegelicht welke signalen zijn opgehaald en hoe deze zijn betrokken bij het voorstel. Dit raakt ook een beetje aan de nieuw te vormen paragraaf Participatie.

2. Kern van de werkwijze  De informatieronde is adviserend en niet besluitvormend.  De inzet is selectief en niet standaard.  De verantwoordelijkheid voor politieke weging ligt uitsluitend bij de raad.

  

Voordelen? Een praktische manier voor raadsleden om praktijkkennis op te halen; Een hulpmiddel om betere vragen te stellen aan het college; Een signaal naar inwoners dat de raad niet alleen in het gemeentehuis luistert.

3. Democratische legitimatie De raad blijft volledig verantwoordelijk voor de politieke afweging. De opgehaalde signalen zijn input, geen opdracht. Door transparante terugkoppeling in het raadsvoorstel is voor iedereen zichtbaar wat met de informatie is gedaan. De Alblasserdamse Voorkant versterkt het gezag van de raad, voorkomt verrassingen in een laat stadium en vergroot het wederzijds begrip tussen raad en samenleving zonder het systeem ingewikkelder te maken dan nodig is.

4. Evaluatie De werkwijze wordt getest en geëvalueerd om te bepalen hoe deze binnen de raad functioneert.

Algemene randvoorwaarden en doorontwikkeling 

Start na afronding van het inwerktraject van de raad (na de zomer)



Eerste evaluatie: januari 2027



Vervolg-evaluaties: na september 2027



Per fractie wordt één raadslid mede-eigenaar van het proces



Een klankbordgroep uit de raad begeleidt de evaluaties

De impact op de griffie wordt na de eerste ervaringen gezamenlijk bepaald. Communicatie Er wordt een samenhangende communicatiestrategie ontwikkeld gericht op: 

duidelijkheid voor inwoners over mogelijkheden en verwachtingen



actieve verspreiding via lokale kanalen